2.2 2024.08.29 Notulen Buitengewone Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE BIJZONDERE RAADSVERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT D.D. 29 AUGUSTUS 2024 Raadzaal Plaatsvervangend voorzitter: De heer Schalken-den Hartog Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van Dam Timmers (CDA) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Feijter (CU/SGP) – Aanwezig ipv dhr. De Heer Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Laban (CU/SGP) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Safranti (DENK) Mevr. Schnabel (PvdA) Mevr. Simon-van Waardhuizen (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Van der Spoel (Fractie van der Spoel) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Striebeck (VSP) Dhr. Struijk (CU/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: burgemeester A.W. Kolff, wethouder M. Burggraaf, wethouder C. van Benschop, wethouder R. van der Linden,

1

wethouder P. Heijkoop, wethouder T. de Jonge, wethouder Marc Merx Overige aanwezige sprekers: de heer De Vries, mevrouw Melissant, de heer Aboutaleb, de heer Smit Opening 1. Opening vergadering De plaatsvervangend voorzitter: Beste mensen, goedenavond allemaal. En ik hoor onze voorzitter al zeggen, er zit iemand op mijn stoel. Hierbij open ik deze buitengewone raadsvergadering van vandaag, donderdag 29 augustus 2024. Mijn naam is David Schalken. Ik ben de plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad van Dordrecht en zal deze vergadering voorzitten. Een buitengewone raadsvergadering. Die organiseren we natuurlijk niet zomaar. Dan is er echt iets bijzonders aan de hand. En dat is vandaag. We nemen afscheid van onze burgemeester, de heer Kolff. Graag heet ik dan ook allereerst onze burgemeester en zijn vrouw, de heer en mevrouw Kolff, van harte welkom hier in deze mooie raadzaal. Daarnaast ook een warm welkom aan alle sprekers van vandaag. En ik ga ze nu even opnoemen. Allereerst is dat mijnheer de Commissaris van de Koning, provincie Zuid-Holland, de heer Smit en mevrouw Smit, welkom. De voorzitter van het regionaal veiligheidsoverleg, de heer Aboutaleb, welkom. Plaatsvervangend voorzitter van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, mevrouw Melissant, welkom. En, eens even kijken, de vicevoorzitter van Smart Delta Drechtsteden, de heer de Vries, welkom ook.

En locoburgemeester, de heer Burggraaf. En die zit achter de tafel, op zijn plek. Welkom ook. En natürlich auch herzlich willkommen für unsere Deutsche Gäste von Recklinghausen, Herr Burgemeister Tesche und Herr Direktor Hallmann. Willkommen. Natuurlijk ook welkom aan alle raads-, commissie- en collegeleden. Verder heet ik natuurlijk ook graag familie, vrienden en alle andere genodigden hier in de zaal en iedereen die via de livestream meekijkt van harte welkom. Fijn dat u er allemaal bent om dit bijzondere moment bij te wonen. Gedurende zeven jaar is de heer Kolff burgemeester in Dordrecht geweest. En daarin heeft hij veel voor onze stad betekend en zich op vele terreinen ingezet. En daar staan we in dit afscheid vandaag graag bij stil. Er zijn in totaal vandaag zes sprekers. Ik noemde ze zojuist al. En uiteraard zal de heer Kolff zelf ook spreken. En voor we overgaan naar de sprekers, vraag ik graag uw aandacht voor een bijzonder moment. Onze stadsdichter Swendeline Ersilia heeft een gedicht geschreven ter ere van het afscheid van onze burgemeester, waarin zij terugblikt op de afgelopen zeven jaren. Helaas kan ze vandaag zelf niet aanwezig zijn om het gedicht voor te dragen. Wel heeft zij het gedicht ingesproken. En dat laten we daarom ook graag hier nu horen. Als u allemaal even stil wil blijven en even wil luisteren, dan kan de band starten.

Mevrouw Ersilia: Van de straten, de steegjes tot zelfs in de struikelstenen, de gebouwen, de gevels en hun gelaagde geschiedenis. Van nieuw leven wat geboren werd tot een stijl wat al een leven lang samen is. Van de rivieren tot aan de reuring en de rust. Ieder begin en elk einde. Alles wat ik heb mogen geven en elk verhaal wat ik heb mogen meekrijgen. Alle vragen en iedere ontmoeting. Alle kennis die ik hier heb mogen vinden. Zoveel aftrappen, zoveel lintjes, ieder geknipt met de hoop om ons met elkaar te verbinden. Al het uitzwaaien en welkom heten. Alle luide en alle stille hulpkreten. Al het vieren, al het herdenken. Alles wat me raakte, zal ik koesteren en is als een fijne draad met mij verweven. Met liefde heb ik het mij aangetrokken. Ben ik gaan staan voor deze stad. Ben ik gaan kijken, geduldig gaan leiden waar het water deinde, overstroomde en waar het

2

stil lag. En mocht de tijd ooit terug willen draaien, zou ik het zo weer doen. Met zorg en met aandacht, bedacht en behoedzaam, maar bovenal gewoon als Wouter. De plaatsvervangend voorzitter: Volgens mij kan ik zeggen dat een het prachtig en treffend gedicht is. En vanaf deze plaats natuurlijk ook hartelijk dank aan Swendeline, dat ze dit heeft gemaakt voor de heer Kolff. En dan gaan we beginnen met de sprekers. Sprekers 2. De heer D.F.M. Schalken-den Hartog, plaatsvervangend voorzitter gemeenteraad Dordrecht De plaatsvervangend voorzitter: En als plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad zal ik de spits afbijten en het woord tot de heer Kolff richten. En daarvoor ga ik graag even staan. Hij doet het. Dat is mooi. Geachte voorzitter van de Dordtse gemeenteraad, beste Wouter, ik mag zoals gezegd de spits afbijten op deze bijzondere avond. En mijn bijdrage spitst zich dan ook vooral toe op jouw rol als voorzitter van onze Dordtse gemeenteraad. En daarmee zit ik als het goed is de andere sprekers ook niet in de weg. Het is vandaag echt zover. We nemen na zeven jaar burgemeesterschap in Dordrecht afscheid van je. Het burgemeesterschap heb je overigens niet van een vreemde. We hadden het net kort nog even over. Ik heb gelezen dat je de vijftiende Kolff bent die burgemeester is geworden.

En nou hoop ik dat het correct is wat ik heb gelezen, want u zal het zelf vast ook heel goed weten. Andere voorouders waren ook burgemeester. Zoals Johannes van der Elst, de overgrootvader van jouw overgrootmoeder, als ik het goed hebt gelezen, twee eeuwen eerder zelfs burgemeester van onze mooie stad Dordrecht. Toch mooi dat je in zijn voetsporen hebt mogen treden. Wouter, zeven jaar burgemeester van Dordrecht. Maar dat is natuurlijk nog niet alles. Naast onze burgervader ben je ook voorzitter van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, plaatsvervangend regioburgemeester van de regionale eenheid Rotterdam van de nationale politie en voorzitter van de regio Drechtsteden. Tevens was je landelijk portefeuillehouder brandweer van het Veiligheidsberaad. En vanaf april vorig jaar volgde je Hubert Bruls als voorzitter van het Veiligheidsberaad op. En natuurlijk ben je voorzitter van de Smart Delta Drechtsteden. Tijdens jouw burgemeesterschap hebben we de samenwerking in de regio anders georganiseerd. Van de GR Drechtsteden met een Drechtraad naar de Smart Delta Drechtsteden, waarbij we meer meervoudig lokaal samenwerken. Hier heb jij een belangrijke rol in gespeeld. En ik denk dat de heer De Vries daar dadelijk ook ongetwijfeld nog op ingaat. Ik noem al deze rollen even om aan te geven dat je niet alleen burgervader en voorzitter van onze gemeenteraad en het college bent geweest.

Het ambt behelst veel meer dan dat. En dit alles heb je met verve en volle inzet gedaan. Trefwoorden die hierbij op jou van toepassing zijn, zijn wel betrokken, snel, het snel schakelen en snel reageren, humor, gedreven en sociaal vaardig. En natuurlijk kan ik nog wel even doorgaan, maar dit zijn zaken die ik het meeste terug heb gekregen. In de afgelopen zeven jaar heb je in Dordrecht twee gemeenteraadsverkiezingen meegemaakt en met drie gemeenteraden samengewerkt. Als gemeenteraad vinden we het belangrijk te werken aan goede onderlinge relaties en gezamenlijk stil te staan bij hoe onze gemeenteraad functioneert. Dit komt een goede besluitvorming voor de stad ten goede. Daarom organiseert onze griffie jaarlijks een raadsdag en om het jaar een tweedaagse, waar jij als voorzitter ook altijd bij aanwezig bent en betrokken bent bij de inhoudelijke en het formele en informele programma. Zo leverde jij voor het inhoudelijke programma relevante externe sprekers. Denk aan Joseph Oubelkas en Gabriël Anthonio. En ook in aan het informele deel droeg jij graag een

3

steentje bij. Zo ben je tijdens de tweedaagse dit jaar in Burgh-Haamstede nog achter de vleugel gekropen en hebben we met enkele collega's uiteraard spontaan een aantal klassiekers gezongen. Het voorzitten van de gemeenteraad is vaak een ondankbare taak, want je doet het eigenlijk nooit goed. Te strak sturen op de vergaderorde slaat het debat dood en als je het te veel laat lopen, ontstaat er ook onvrede. Je hebt daarin een goede gulden middenweg gevonden, waarbij humor en kwinkslag van jou vaak net even wat lucht gaf in een pittig debat. Compliment ook daarvoor. En je bent als voorzitter van de gemeenteraad benaderbaar. Je staat altijd aan. En dat is belangrijk. Ik bedoel, dat hebben verschillenden van ons zeker regelmatig kunnen ervaren. En dat was iets waar ook eigenlijk veel vanuit collega's aan werd gerefereerd. Soms via de griffier, soms rechtstreeks, maar altijd stond je in ieder geval open om te luisteren, klankborden, adviseren en aanspreken en formelere gesprekken altijd in aanwezigheid van onze griffier, maar zeker ook die een-op-een persoonlijke gesprekken, telefonisch of via whatsapp. En als je als raads- of commissielid soms een vraag had en een berichtje stuurde, had je vaak al een antwoord voordat je het berichtje verzonden had. Je bent eigenlijk ook altijd opgewekt geweest tijdens raads- en commissievergaderingen.

Alleen soms als het debat te lang duurde, er te veel over details werd gesproken en er te veel werd herhaald, konden we ook weleens wat irritatie zien. Maar dat was dan meestal ook wel terecht. En vaak benoemde je dit dan ook zelf. Je was ook onze burgemeester in coronatijd. We waren allemaal op afstand en toch probeerde je in verbinding te blijven met eenieder. Met de raad en de raadsleden, maar zeker ook met de mensen uit de stad. Je gaf bijvoorbeeld via de social media duidelijk uitleg waarom sommige maatregelen toch echt nodig waren. En ook al was het op afstand, je wist toch empathie over te brengen naar de mensen in onze stad. En je was en bleef benaderbaar. Geen makkelijke opgave, maar het lukte je wel. Je hebt met raadsleden ook partnersteden bezocht. Prachtige herinneringen zijn er aan Wenen, nadat jullie de vlucht hadden gemist naar Varna, kreeg ik terug. Maar er was ook een snelle en succesvolle actie, met het zorgen voor schoolmeubilair die kinderen nodig hadden in Dordrecht, Zuid-Afrika. Dat was wel een hele mooie actie. Ben ik zelf ook bij aanwezig geweest. En de laatste jaren zijn we ook een vruchtbare raad. Er zijn veel baby’s geboren. En samen met de griffier ben je altijd op kraamvisite geweest bij de misschien wel nieuwe raadsleden in spe. En natuurlijk heb je zelf ook een mooie bijdrage geleverd.

Tijdens je burgemeesterschap hebben jullie drie kinderen op de wereld gezet. En dan 15 mei 2024. De Provinciale Staten van Zuid-Holland heeft Wouter Kolff aanbevolen als nieuwe Commissaris van de Koning. Die kwam even bij ons aan. Onze burgemeester gaat immers weg. Maar tegelijk zijn we natuurlijk ook trots en gunnen we dit van harte. Wat een mooie en passende volgende stap voor jou. We zijn ervan overtuigd dat je dit ook heel goed gaat doen en dat de provincie een hele goede nieuwe Commissaris krijgt. En je bent dan straks ook onze Commissaris. We raken je niet helemaal kwijt. Graag dank ik jou heel hartelijk voor alles wat je de afgelopen zeven jaar hebt gedaan en betekent voor onze stad. Iets meer dan zeven dagen. Maar natuurlijk ook graag een woord van dank voor je echtgenote, Mariëlle. Steun en toeverlaat op de achtergrond. En je maakte het mogelijk dat Wouter zich vol voor Dordrecht kon inzetten. Hartelijk dank, Mariëlle. En dan tot slot, onze gemeenteraad wil je niet met lege handen laten vertrekken. We hebben nagedacht over wat een mooi, passend en blijvend aandenken voor jou zou kunnen zijn. En we hebben twee cadeaus die hier hopelijk aan voldoen. Ik ga ze zo overhandigen, maar ik noem wel even alvast wat het is. Het ene is een schilderij van de Grotekerksbuurt, met het zicht op het stadhuis. De plaats waar je die vele raadsvergaderingen hebt voorgezeten.

En wellicht kan het in je werkkamer een mooi plekje krijgen, zodat je regelmatig nog aan ons terug kunt denken. Als de heer Smit zijn eigen werkstukken meeneemt, dan moet die plek er misschien komen. En het andere cadeau is een meer persoonlijk cadeau. We hebben het wapen van Dordrecht laten

4

graveren in zilveren manchetknopen. En dat je ze maar veel mag dragen en ook hiermee steeds even aan ons gaat denken. Wouter, heel erg hartelijk bedankt namens de hele gemeenteraad. En dan gaan we weer over tot de orde van de dag. En ik moet je zeggen, ik vond het best wel even spannend. Wellicht is u het misschien opgevallen dat we geen bloemen overhandigen. De familie Kolff zit natuurlijk midden in de verhuizingen. En ik denk dat zelfs de bloemenvazen al in de dozen zitten. We hebben met elkaar afgesproken dat niet te doen. Dan gaan we naar de volgende spreker. En dat is onze locoburgemeester, de heer Burggraaf. Mijnheer Burggraaf, gaat uw gang. 3. De heer M.D. Burggraaf, locoburgemeester Dordrecht De voorzitter: Geacht aanwezigen, in het bijzonder de familie, Mariëlle, maar vooral natuurlijk Wouter. Vandaag nemen we afscheid van jou. Een burgemeester die zeven jaar lang niet alleen een rots in de branding is geweest voor ons, het college, de gemeenteraad en onze stad, maar ook voor de regionale vraagstukken. Wouter, jouw tijd als burgemeester van Dordrecht is gekenmerkt door een uitzonderlijke toewijding, drive en visie. Bij jouw aantreden nam je afscheid van Veenendaal en gaf je aan dat het niet te weerstaan was om weer terug te keren naar de omgeving waar je bent opgegroeid.

En je trad aan met een trackrecord van een zeer benaderbare burgemeester en zeer actief op de social media. Wat een uitdaging was het dan ook toen de coronapandemie uitbrak, toen jij hier burgemeester was en dat moeten meemaken. En mij staan nog goed jouw worstelingen voor de geest toen iedereen opeens letterlijk op afstand van elkaar kwam te staan. Ik kan me nog heel goed herinneren dat je op een gegeven moment ook verwenste van, verdorie, ik wil niet de hele tijd als burgemeester die dingen niet mogelijk maken, maar ik wil juist dingen mogelijk maken in de stad. En dat was voor het eerst eigenlijk dat ik heb ervaren dat iets echt onder je huid terechtkwam. Want je bent altijd zeer relativerend en vrolijk, maar dat waren momenten dat je het echt moeilijk had met de situatie waarin je terechtkwam. En het stond zo ver van je af. En tegelijkertijd kwam daar ook je kwaliteit naar boven om moeilijke beslissingen heel open en snel met iedereen, ook op social media, toe te lichten. En daarmee wist je heel knap juist de verbinding te houden. Als voorzitter van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, een van de kleinere regio's, heb je aangetoond dat grootte niets zegt over invloed. Tijdens de pandemie en de vluchtelingencrisis drukte jij je stempel op het nationale veiligheidsbeleid. Dit werd bekroond met het voorzitterschap van het landelijke Veiligheidsberaad.

Een rol waarin je ook Dordrecht op de kaart hebt gezet als een stad die ertoe doet. Jouw persoonlijke betrokkenheid bij de stad blijkt ook uit de kleine dingen die een groot verschil maken. Een prachtig voorbeeld daarvan is jouw persoonlijke verjaardagskaart aan de Dordtse kinderen, onze jonge Schapenkoppen. Een jaar of vier terug ben je daarmee begonnen. Elk jaar krijg onze jonge Schapenkoppen een verjaardagskaart. Het was jouw drijfveer om aan ieder Dordts kind te laten voelen dat ze er mogen zijn, dat ze bijzonder zijn. En je sprak in die kaarten jouw trots uit over hen. En ik kan uit persoonlijke ervaringen vertellen wat dat met kinderen doet. Want bij ons thuis kregen we altijd weken voordat hun verjaardag was van onze dochter en zoon alweer een reminder dat ze toch echt binnenkort jarig waren en dan een kaart van de burgemeester eraan zat te komen en ging krijgen. Dat was echt werkelijk waar ze reikhalzend naar uitkeken. Je hebt hiermee ook echt het ambt van de burgemeester levendig gemaakt bij de jeugd. Ook weer even een voorbeeld uit eigen huis. Mijn dochter ging vervolgens spontaan brieven naar jou schrijven over de vele verkeersborden die ze in de stad zag. En dan kreeg ze volgens weer een handgeschreven brief van jou terug. Ik weet zeker dat vele Dordtse kinderen dat hebben gedaan en dat ook overkomen is.

En dat is ook echt iets wat ik mij bij jou herinner, een grote liefde en eerbied voor het ambt. Niet voor niets

5

ben je ook gestart met de kinderburgemeester. En dat bracht een prachtige dynamiek en mooie bruggen zijn er gebouwd. Ook stond je aan de wieg van nieuwe initiatieven, zoals het gezamenlijk vieren van huwelijksjubilea, de Lintjesregen in het theater Kunstmin, een jaarlijkse Veteranendag en het herzien van het decoratiestelsel. Waarmee je voor jezelf een plek in de geschiedenisboeken hebt gecreëerd als de eerste burgemeester die bij vertrek niet het ereburgerschap krijgt toegekend. Maar jouw inzet om Dordrecht op de lijst te krijgen van gemeenten in het Nationale Programma Leefbaarheid en Veiligheid is dan weer een groot voorbeeld van hoe je verder keek dan vandaag. Met oog voor de toekomst van deze stad. En hoe je jouw netwerk hebt ingezet om Dordrecht in Den Haag niet uit het oog te verliezen. Tientallen jaren lang gaat de stad daarvan profiteren. Onder jouw leiding kreeg de bestrijding van ondermijning meer aandacht. En dat was ook hard nodig. Criminaliteit en drugshandel duldde je niet en sloot met ferme hand enkele panden waarbij de veiligheid van de openbare orde in het geding kwam. In samenwerking met het OM, de politie kregen zij te maken met een slagvaardige bestuurder. Je schroomt ook niet om de confrontatie aan te gaan, zoals bij heftige discussies. We hebben ze met corona gehad, maar ook rondom het geplande azc.

Bewoners konden op begrip en hulp rekenen van hun toegankelijke burgemeester, maar wel altijd respectvol. Dankzij jouw strategisch inzicht werd Dordrecht, samen met Gorinchem een van de weinige regio's die twee keer is gehonoreerd in de Regio Deals. En dit is mede te danken aan jouw vermogen om goede samenwerkingen te smeden, zowel binnen Smart Delta Drechtsteden als daarbuiten. Maar we staan natuurlijk ook stil bij de mindere momenten die zich tijdens jouw burgervaderschap hebben afgespeeld. En dan denken we bijvoorbeeld aan het familiedrama op de Heimerstein in de wijk Sterrenburg, waarbij een politieagent zijn twee dochters en zijn vrouw om het leven bracht, en daarna zichzelf. Een drama met alleen verliezers, schreef je zelf. En wat een maatschappelijke impact had dit voor Dordt. Jouw betrokkenheid was een enorme troost. En ook bij andere hartverscheurende gebeurtenissen bleef je in contact met de nabestaanden. En dit toont aan hoe diep jouw zorg voor de gemeenschap gaat en die verbinding nog vele jaren ook bij hen zou blijven bestaan, als een goede herinnering aan hele moeilijke tijden. Gelukkig hebben er ook prachtige momenten afgespeeld in die zeven jaar. Bij jouw aantreden kondigde je aan dat het Glazen Huis naar de stad zou komen. Dit is er niet van gekomen.

Maar wel de opvoering van The Passion, Scrooge, de onthulling van het beeld van Willem van Oranje en als laatste de tweede etappe van de Tour de France Femme. Een prachtig voorbeeld van wat jouw goede netwerkkwaliteiten de stad hebben opgeleverd. En stuk voor stuk grootse evenementen die voor iedere Dordtenaar bereikbaar waren. En daarmee ook Dordrecht op de kaart zette. Want je wilde dat iedere inwoner trots kan zijn op de stad waar hij of zij woont. Wouter, jij laat grote schoenen achter om te vullen. Letterlijk ben je natuurlijk een boom van een man, maar ook een boom van een bestuurder. Dordrecht is jou heel veel dank verschuldigd. Namens het college en alle inwoners wil ik je hartelijk danken voor je inzet, je toewijding en je visie. We wensen je alle succes bij de volgende stap in je carrière. In de rol van Commissaris van de Koning in provincie Zuid-Holland zullen we je graag weer verwelkomen in Dordrecht. En we vertrouwen erop dat je ook dan weer een groot verschil gaat maken en vast ook wel af en toe voor de oudste stad van Holland. Dank je wel, Wouter. Het afscheid gaat snel, passend bij jouw karakter, zoals we net al hoorden van de plaatsvervangend voorzitter. We kunnen het eigenlijk allemaal nog niet zo helemaal beseffen dat je weg bent. Het voelt eigenlijk alsof je volgende week gewoon weer het Stadskantoor binnenloopt, maar het is echt niet meer zo.

We zullen je enorm gaan missen. Maar als herinnering aan jouw grote verdiensten voor onze stad mag ik jou nu wel de bestuurlijke erepenning van Dordrecht overhandigen.

6

De plaatsvervangend voorzitter: Hartelijk dank, heer Burggraaf. En deze tafel wordt ook wel een beetje een cadeautafel. Is wel leuk. Mooi uitzicht zo, denk ik. We gaan over naar de regio. Want de heer Kolff is ook voorzitter van onze samenwerking binnen de Smart Delta Drechtsteden. En zijn plaatsvervanger, de heer De Vries, burgemeester van Sliedrecht, zal vanuit deze hoedanigheid het woord tot de heer Kolff verrichten. En ik heb ook begrepen dat mevrouw Van Driel, burgemeester van Papendrecht, hier dadelijk nog kort even bij aansluit. Heer de Vries. 4. De heer J.M. de Vries, burgemeester Sliedrecht, vicevoorzitter Smart Delta Drechtsteden De voorzitter: Dank u wel, voorzitter. Leden van de raad, geachte Commissaris, geachte aanwezigen, beste Wouter en Mariëlle, wat een voorrecht om vanavond hier namens de Drechtsteden, Smart Delta Drechtsteden, te mogen staan. En Smart Delta Drechtsteden heeft drie kernbegrippen, zou je kunnen zeggen. Onze missie is samengevat in slim, samen, vooruit. En dat is een betiteling die eigenlijk ook heel goed past bij jou, Wouter. Slim. Ik probeer geen oordeel te hebben over jouw intellect. Daar waag ik mij niet aan. Kijk, nu ben ik niet meer anoniem, maar het gaat ook niet om mij. Het gaat om jou, Wouter, vanavond. Slim. Ik zei het al. Ik veroorloof mij geen oordeel over jouw intellect.

Maar dat jij een slimme, vaardige en zeer ervaren bestuurder bent, dat mag geen toelichting hebben. Want jij hebt in de afgelopen zeven jaar, dat jij onze zeven gemeenten hebt mogen leiden als voorzitter van onze regio, ons verder weten te brengen. Je was ook heel slim in het verbinden van anderen aan onze regio. Dat begon al in de moeilijke opdracht die je jezelf hebt gesteld om afscheid te nemen van onze Drechtraad, de gemeenschappelijke regeling. Voorzitter, u sprak daar al over. En je was zo slim om de heer Wim Deetman uit te nodigen om daar ook advies over uit te brengen. Je kunt beter maar een adviseur vragen om een rapport uit te brengen. En iemand die gezaghebbend is, die partijen weet te overtuigen en bij elkaar weet te brengen en op die manier vooral onze regio verder te brengen. Een noodzakelijke stap. Maar ook de keuze om Sjoerd Vollebregt te vragen om ons economic development board te leiden. Een zeer ervaren ondernemer, die ons hielp om van buiten naar binnen te kijken. Jouw netwerk en jouw bestuurlijke vaardigheid om dat netwerk ook te gebruiken, heeft ons in de regio, niet alleen de stad, Maarten, ons in de regio ook heel veel opgeleverd. Het heeft ons letterlijk en figuurlijk verrijkt. Zo hielp je ook om als voorzitter de Drechtraad achter ons te laten en nieuwe wegen in te slaan.

En je strategisch inzicht, je visionaire kwaliteiten hebben ons geholpen om verder te kijken dan alleen onze eigen regio. Van buiten naar binnen te kijken. Je had weleens de neiging om steeds ook te verwijzen naar de Food Valley. Tot vervelends toe, kan ik je zeggen. Maar gelukkig zijn wij die Food Valley allang overstegen en ver voorbij, waar het gaat om de kwaliteit van onze regionale samenwerking. Het begrip samen. Je zult waarschijnlijk, Wouter, nooit meer in een bestuur zitten met twee leden. Een bestuur met twee leden, waarvan jij de voorzitter bent en je ook nog het voorrecht hebt om de vicevoorzitter aan te wijzen. Veel autocraten in deze wereld zijn jaloers op jou. Toch kon je dat alleen maar doen, omdat je veel gezag had in de regio. En ook je verbindend vermogen het mogelijk maakte om vanuit die rol de regio te leiden. Je durfde daarin ook los te laten. Je was niet een voorzitter die boven op de dossiers zat. Je liet de bestuurlijke werkgroepen, onder leiding van al die wethouders, vooral hun werk doen. En terecht. Een goede keuze. Je had ook veel vertrouwen in onze medewerkers. Je liet hen veel voorbereiden. En op die manier ook bijdragen aan de kwaliteit en de toekomst van onze regio. Je investeerde ook in de relaties. Niet alleen buiten de regio, maar ook in de regio met de colleges, vanzelfsprekend. Je bezocht alle zes raden met regelmaat.

7

Vanzelfsprekend de Raad van Dordrecht was je natuurlijk nog meer lief. Maar alle raden hebben jou ervaren als een voorzitter van de regio, ook van hen. En je onderhield heel nauwe contact met je zes collega's. En zeker ook in coronatijd. En daar komt vast onze collega Melissant ook nog over te spreken. En de kunst is in regionale samenwerking om als burgemeester van de centrumgemeente zowel leidend te zijn als ook dienend aan de andere gemeenten in de regio. En die kunst verstond jij. Compliment daarvoor. Je besefte ook, de Drechtsteden kunnen het niet alleen. Niet zonder Rotterdam, collega Aboutaleb. Want wat is een Delta Drechtsteden zonder de haven van Rotterdam. En onze buren in Zuid-Holland Zuid hebben ons nodig en wij hebben hen nodig. Het is wel veelbetekenend dat de burgemeester van Gorinchem vanavond naast jou zit. Want, Maarten zei het al, er zijn twee prachtige Regio Deals uit voortgekomen, uit die samenwerking. Door niet alleen naar de Drechtsteden te kijken, maar ook naar onze buren, hoe we samen dit gebied kunnen versterken. En dat is ook nodig. En ik heb het vertrouwen, met jouw vertrek, dat die samenwerking nog intensiever zal worden. En dat we voortbouwen in meervoudig lokaal. U zei het al voorzitter, met elkaar samen te werken in deze regio, met onze buren. Jij hebt daarvoor de basis gelegd.

En daarin keek je niet alleen naar de bestuurlijke partners, maar ook naar het bedrijfsleven en het onderwijs. Toen ik aantrad, drieënhalf jaar geleden, had ik eigenlijk nog niet zoveel van het begrip triple helix gehoord. Maar jij hebt dat erin geramd, in positieve zin kan ik zeggen, om ons steeds te bepalen bij de noodzaak om als gemeentebesturen goed samen te werken met het bedrijfsleven en onze kennisinstellingen. Jij was ook hun boegbeeld en hun ambassadeur. Dan het begrip vooruit, voorzitter. Want ook ik moet vooruit, gezien de tijd. Voorzitter, de heer Kolff, Wouter, jij hebt niet zoveel met weemoed naar het verleden. Iedereen die romantisch terugverlangde naar de Drechtraad werd gemaand het advies van Wim Deetman nog maar eens te lezen en verder niet te mopperen. Over mopperen gesproken, dat hebben we ook in De Dordtenaar over kunnen lezen, het ontbrak ons in jouw ogen aan trots op ons regio. Jij hebt ons zelfvertrouwen in de afgelopen zeven jaar echt versterkt. Wij zijn trots nu op onze regio, trots op onze maritieme maakindustrie, trots op ons rivierengebied en vanzelfsprekend ook trots op de stad Dordrecht. Onze regio gaat nu door jouw inzet ook vooruit. Vooruit, niet alleen met een ruimtelijke economische agenda, maar ook een agenda die moet bijdragen aan de brede welvaart in dit gebied. En dat is ook heel hard nodig.

Wij hopen dat het nieuwe kabinet dat inziet, dat ook een regio als de onze, in de Randstad, daar een grote opgave heeft. Voorzitter, zo komt er een einde aan zeven jaar voorzitterschap van Wouter Kolff van ons samenwerkingsverband van zeven gemeenten. Wij zijn jou als regio heel veel dank verschuldigd. En daarom is het mij een groot genoegen om u allen te kunnen melden dat vanwege zijn bijdrage aan de ontwikkeling van en zijn leidende rol binnen Smart Delta Drechtsteden het bestuur heeft behaagd om de heer Wouter Kolff te benoemen tot ereburger van Smart Delta Drechtsteden. Blijft u nog even zitten. Ik heb zojuist begrepen dat het ereburgerschap van Dordrecht niet meer van toepassing is, maar hij heeft wel geregeld dat er een ereburgerschap van de Smart Delta Drechtsteden is gecreëerd. En ik kan u zeggen, hij is de derde ereburger. En daarbij hoort een oorkonde, die ik graag straks al uitreik, en die vast ook een plekje krijgt op die prachtige kamer daar aan het Malieveld. Maar ook een gouden speld. En vanmorgen, de Commissaris, u bent ook vanavond aanwezig, we hebben elkaar vandaag al eerder ontmoet, en toen zei u, toen sprak u over de naaktheid van de Commissaris. De Commissaris ontbeert helaas een keten, een ambtsketen.

En wanneer hij de koning mag begeleiden, dat komt nogal eens voor in de provincie Zuid-Holland, vragen veel mensen zich af, wie is toch die man die schuin achter de koning loopt? En dat lost hij dan op, en zoals ook vanavond, door een prachtig speld van de provincie Zuid-Holland te dragen. Wouter, jij krijgt straks van ons een gouden speld. En de regio zal je altijd in je hart dragen. Wij hopen dan ook en

8

verwachten ook dat jij onze speld links op je revers zal dragen, op je hart, en de speld van Zuid-Holland rechts. En dan ben ik ervan overtuigd dat straks bij bezoeken van de koning mensen zich vooral voortaan zullen afvragen, wie is toch steeds die man die de voormalige voorzitter van Smart Delta en de burgemeester van Dordrecht steeds in de weg loopt? Wij hopen, Wouter, dat jij de liefde voor onze regio nooit zal vergaan. Dat wij in je hart zullen blijven. En om dat nog thuis te onderstrepen, Mariëlle, hebben we ook voor jullie nog een prachtige prent. Je kunt het een karikatuur noemen. Maar in ieder geval mooi om te naar te kijken. Waar jullie samen op staan, met jullie drie kinderen, in het bootje onderweg naar Den Haag. Of dat overigens lukt vanaf rivierenpunten? Ik kijk even naar de Commissaris. Hij kent alle vaarwegen in Zuid-Holland. Gaat dat lukken? Ja, dat gaat lukken. Wij wensen jullie namens de regio, namens die zeven gemeenten heel veel geluk en vreugde in het nieuwe werk, maar ook in de stad Den Haag. En wij hopen dat jullie nog veel zullen aanmeren in de Drechtsteden. Dank je wel. De plaatsvervangend voorzitter: Nu voor mij even, was het nog de bedoeling dat mevrouw Van Driel ook nog kwam? Sorry. Ik begrijp dat u, mevrouw Van Driel, ook nog even een cadeau... De tafel raakt echt vol. Dank u wel, heer De Vries en mevrouw Van Driel.

We gaan nu over naar het veiligheidsdomein. De heer Kolff is voorzitter van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. En de laatste anderhalf jaar ook voorzitter van het landelijk Veiligheidsberaad. En mevrouw Melissant, burgemeester van Gorinchem, is plaatsvervangend voorzitter van de Veiligheidsregio. En zij wil ook graag het woord tot uw richten. Gaat uw gang, mevrouw Melissant. 5. Mevrouw R.W.J. Melissant, burgemeester Gorinchem, plaatsvervangend voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Mevrouw Melissant: Compact, zo omschrijven wij vaak onze Veiligheidsregio ZuidHolland Zuid. Waarna we er direct achteraan zeggen, klein, maar fijn. En daar kwam Wouter Kolff dan, in september 2017, onze veiligheidsregio binnen. Niet compact, niet klein, maar wel fijn. Vanaf het begin was duidelijk, niet alleen Dordrecht, maar ook onze veiligheidsregio heeft een goede bestuurder. Hartelijk dank daarvoor, gemeente Dordrecht. Want voor ons als veiligheidsregio is het natuurlijk maar afwachten wie onze voorzitter wordt. En je kan er donder op zeggen, hij is nog niet weg of we hebben een landelijke storing. Kolff, bij die naam moet ik altijd denken aan het kolfspel. Een populair spel dat vroeger met name in Noord-Holland veel gespeeld werd en waar heel veel spreekwoorden en zegswijzen uit voortkomen. Bijvoorbeeld, dat iets een kolfje naar iemands hand is.

Dat wil zeggen dat iets echt iets voor iemand is. Voor jou was dat, even natuurlijk vanuit mijn rol geredeneerd, het voorzitterschap van onze veiligheidsregio. Tijdens crises houd je overzicht, je bent glashelder in wat je van iedereen verwacht, je bent betrokken, vriendelijk, innemend en maakt geen onderscheid des persoons. Welke functie of welke gemeente groter dan ook, iedereen wordt gelijk en met respect behandeld. Iedereen telt. Je bent weloverwogen, je intervenieert op het juiste moment en bent gericht op inhoud en resultaat, want, werd al vaker gezegd vanavond, het moet niet te lang duren. Van jouw manier van besturen, wordt iedereen gelukkig. Ook wierp je niet snel de kolf naar de bal. Wat betekent dat je het spel gewonnen gaf. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het vertrek van de gemeente Vijfheerenlanden uit onze veiligheidsregio, ik zie je gezicht al een beetje vertrekken, waar we ons inziens door het Rijk onvoldoende voor gecompenseerd werden. Je bleef doorgaan om er het beste uit te halen. Ook tijdens de coronacrisis combineerde je liefde voor automobielen en je gezin met een inspectieronde. Je ging in een oldtimer met dochter op inspectieronde door de tien gemeenten van onze veiligheidsregio. En je bleef op landelijk niveau doorgaan en

9

opkomen voor onze inwoners en bedrijven. Maar ook de beste kolver slaat weleens mis. Dat wil zeggen, ook de knapste maakt weleens een fout. Je bent een snelle denker, maar soms is het handiger een scherpe neus te hebben. Toen jij het USAR-team ontving op het stadhuis hier, nadat ze terugkwamen van de aardbeving in Turkije, wilde je na een betrokken toespraak cadeaus uitreiken aan mensen en honden. De mensen wachtten allemaal keurig op de uitreiking van de bloemen en een fotocollage. Maar de honden demonstreerden hun scherpe neus, door de voor hen ingepakte hondensnacks sneller uit jouw handen te grissen dan jij had kunnen denken. En dat zorgde natuurlijk voor een vrolijke noot. Dus had ik bedacht om missers in je nieuwe functie als Commissaris van de Koning te voorkomen, heeft Jaap Smit alvast een praktische handleiding geschreven. Het boek heet Zonder kompas geen koers. En ik denk dat hij het vandaag vast wel bij zich heeft ter verkoop. Mensen, het kost 24 euro. Wel graag cash betalen. En schrijf ook even een review, want ik zag dat de beste man er nog geen een gehad heeft. En op basis daarvan besluit ik dan of ik 24 euro uit ga geven. Maar dat terzijde. Op ons oefencentrum Spinel is er een Melissantpark. En het leek mij eigenlijk wel een heel mooi idee om jou een Kolffstraat op ons oefenterrein aan te bieden. Maar helaas, in Dordrecht bestaat er al een Kolfstraat.

Weliswaar met maar één F, maar ik heb begrepen van jouw achterbuurman, burgemeester Erik van Heijningen, dat dat een spelfout was. Het afscheidscadeau is daarom niet een straat, maar een afbeelding geworden van onze veiligheidsregio, met daarop geprikt persoonlijke verhalen van diverse mensen waar jij mee hebt samengewerkt. Ze geven uitdrukking aan de onvergetelijke indruk die je op ons allemaal hebt gemaakt. Wouter, hartelijk dank voor je grote inzet en betrokkenheid. En als het gaat om je gezin en het ambt van Commissaris van de Koning wens ik je namens alle collega-burgemeesters en medewerkers een buitengewoon effen weg. Een weg als een Wouter Kolffbaan. Dank je wel. De plaatsvervangend voorzitter: Hartelijk dank, mevrouw Melissant voor uw bijdrage. En we blijven in de veiligheidshoek, maar dan meer aan de kant van de politie. De politieorganisatie is georganiseerd in regio's. En Dordrecht valt onder de eenheid Rotterdam. Het regionale overleg tussen de burgemeesters in de eenheid, de hoofdofficier en de politiechef wordt gevoerd in het regionaal veiligheidsoverleg. De burgemeester van Rotterdam, de heer Aboutaleb, is hier voorzitter van. En de burgemeester van Dordrecht, de heer Kolff, is plaatsvervangend voorzitter. De heer Aboutaleb is hier om stil te staan bij het afscheid van de heer Kolff.

Maar het is extra bijzonder dat u hier vandaag bent, de heer Aboutaleb, want u bent immers jarig. Van harte gefeliciteerd met uw verjaardag. Maar ook vooral heel fijn dat u, ondanks uw verjaardag, toch hier bent en tot de heer Kolff wil spreken. Ik nodig u graag uit. 6. De heer A. Aboutaleb, burgemeester Rotterdam, voorzitter regionaal veiligheidsoverleg De heer Aboutaleb: Mijnheer de voorzitter, hartelijk dank voor deze aankondiging. Commissaris, Wouter, fijn dat ik hier mag spreken. Een jaartje ouder en hopelijk een klein beetje wijzer. Wie weet. Mag je toch natuurlijk altijd een beetje hopen. En fijn dat ik hier mag zijn om jou toe te spreken, Wouter. Wouter en ik kennen elkaar sinds hij hier het mooie ambt van burgemeester vervult. Wij hebben op mijn voorstel altijd afgesproken dat we de helft van de vergaderingen van de overleggen in Dordrecht doen en de helft in Rotterdam. Maar als ik hier ben, moet ik er regelmatig aan geloven dat Dordrecht toch wel de oudste zeehaven van Nederland heeft. En dat Dordt toch in historisch perspectief anders benaderd moet worden dan Rotterdam. Mijn inburgeringscursus dacht ik dat die afgelopen was, maar het was niet zo, toen ik hier aan

10

het werk was. Het was een voortgezette cursus van inburgering. Ik denk dat de relatie tussen Wouter en mij eigenlijk niet alleen later een collegiale is geweest, de afgelopen jaren, maar eigenlijk geëvolueerd is in de richting van een vriendschappelijke relatie. In die zin dat we, zelfs in de vertrouwelijke setting, dingen die ons ook als mens aangaan met elkaar bespreken. En dan mag je toch echt wel spreken van een vorm van vriendschappelijk contact. Overigens, dat doet op geen enkele manier onder aan de relatie met de Commissaris van de Koning, die ik ook in de loop der jaren als een soort vriend ben gaan beschouwen. Die ik ook zelf meegenomen heb in mijn overwegingen van het afgelopen jaar om bijvoorbeeld te stoppen met het ambt van het van het burgemeesterschap in Rotterdam. Deze periode is een periode van afscheid nemen. Ik had afgelopen zondag een park vol burgers, om afscheid te nemen. De Commissaris zwaaien we deze week uit. Wouter, stuivertje wisselen naar Den Haag. Maar ik ga en ik heb geen enkele bestemming. Het is voor het eerst in mijn leven dat ik een ticket heb gekocht naar een bestemming, zonder een retourdatum. En dat is echt waar. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt. Er staat geen retourdatum. Dat is zo heerlijk om dat mee te maken. Net zoals heerlijk het besef dat straks mijn appjes naar de minister-president ook niet meer gearchiveerd hoeven te worden.

Er valt toch heel wat van je schouders af. Ik moest een keer zelfs een appje aan Mark Rutte, waarin ik hem condoleer met het overlijden van zijn moeder, aan de Volkskrant vrijgeven. Hoever zijn we gezakt? Dat terzijde. Wouter en ik hebben elkaar ongelooflijk weten te vinden in het hele politiedomein. De lobby richting de achtereenvolgende ministers in Den Haag, afgelopen jaren, was zwaar. Wij zijn onderbezet. Politiecapaciteit laat echt te wensen over. En wij hebben zware en grote ambities, die wij als burgemeesters, Wouter ook, hebben toegemeten, hoewel wij daar niet over gaan. Internationale drugsmisdaad en bestrijden van ondermijning. Zit niet in ons profiel van burgemeester zijn. En toch doen we dat, omdat onze steden, urbaan als ze zijn, met hun groot internationale trekjes toch uiteindelijk onder invloed staan van die grote internationale misdaad, met een enorme hoeveelheid geld wat daarin omgaat. Alleen al in Colombia 200 miljard dollar. Laat dat goed tot je doordringen. En dan hebben we te maken allebei met explosies. Alle andere collega-burgemeesters hebben daar ook al mee te maken. En dan vraag je je af hoe dat allemaal mogelijk is. En dat in een periode waarin onze politiecapaciteit niet echt groeit. En met de 300 miljoen euro die dit kabinet extra te besteden heeft, zijn we natuurlijk heel blij. En we zijn blij met elke cent die erbij komt.

Maar het is echt alleen genoeg om een deel van de politieproblemen op te lossen, laat staan de hele rechtsketen van het Openbaar Ministerie en de rechtbanken en alles wat daarmee van doen heeft. Ook voor de komende periode blijft er nog werk aan de winkel. Coronatijd was voor ons beiden een vrij indringend verhaal. Dat is al eerder door verschillende sprekers gememoreerd. Buren als we zijn, was het niet mogelijk om in Rotterdam maatregelen te treffen die geen effect hebben op Dordrecht, of in Dordrecht maatregelen te treffen die bij ons geen effect hebben. Het was voortdurend afstemmen. En niet alleen afstemmen in het formele Veiligheidsberaad in het Utrechtse, waar we regelmatig waren, maar het was ook afstemmen onderling, voordat we daarnaartoe gingen. En als ik een keer niet kon gaan en Wouter daar wel was, dan was ik er verzekerd van dat hij ook mijn standpunt overnam en meenam naar die vergadering. Wat dat betreft altijd een zeer betrouwbare collega, als het daarover gaat. En Wouter heeft zich uitgelaten over die samenwerking in het Veiligheidsberaad, toen hij de scepter overnam van collega Bruls, door ook zijn ontzetting te uiten over het feit dat soms het te gemakkelijk is voor een kabinet om het niet nemen van besluiten of het nemen van onjuiste, verkeerde besluiten, vervolgens de boel te mikken in de schoot van het Veiligheidsberaad.

Je kan niet zeggen, asiel is een crisis en daar niet naar te handelen. Crisis is een crisis. Als je zegt dat dat een crisis is, dan betekent dat dat er ook aparte, bijzondere maatregelen genomen moeten worden. Het feit dat er sprake is van een

11

crisis, betekent dat soms gewoon de wetten buiten werking moeten treden. Sommige mensen hebben het niet goed begrepen. Een crisissituatie betekent dat bestaande wetgeving simpelweg soms opzij moet. Bij corona hebben we dat gedaan. Grondwettelijke vrijheden van burgers zijn opzij geduwd. Er was alleen één persoon in Nederland die het niet goed begreep. Dat is de waakhond van de privacywetgeving. Die zeiden, nee, maar privacy blijft gelden. Bij wetgeving in crisistijd moet je ook als kabinet zeggen, dan gaan die regels opzij. Er wordt een asielcrisis uitgeroepen, maar burgemeesters krijgen geen enkel instrumentarium in de hand, in het kader van het veiligheidsbeleid, om daarmee te stoeien. En toen bedachten we, dan vragen we maar de Commissaris om de hele smurrie op zijn hoofd te nemen. En dat weet je dan als Commissaris. En ik denk dat dat terecht is, dat je je daarover hebt uitgesproken. En je krijgt straks natuurlijk de verantwoordelijkheid in je schoot geworpen als Commissaris van de Koning. En ik hoop dat je daarin ook volhardt en standhoudt dat als je een crisis uitroept, dan is er ook een crisis. Dan horen daar maatregelen bij om de crisis ook werkelijk te kunnen bestrijden. En dat betekent soms dat bestaande wet- en regelgeving opzij moet. Doen we dat niet, dan is er geen sprake van een crisis. Dan is het beleid as altijd.

Ik heb mijn best gedaan om Dordrecht in het MRDH te krijgen. Dat is niet gelukt. Ik heb mijn best gedaan om ook Leiden in MRDH te krijgen. Dat is ook niet gelukt. Maar toen de Commissaris en ik bezig waren het groot investeringsplan voor ons gebied te krijgen... Wat miljarden zou beslaan, overigens. Voor de goede orde, de helft is al binnen. Die vierenhalf miljard is al binnen van de toentertijd geraamde negen miljard. Toen was er wel een belangrijk onderwerp op die lijst, wat Dordrecht ook aan zou gaan, de Oude Lijn. Alleen Dordt zat niet aan die tafel. Er moest iemand het voor Dordrecht opnemen. Maar Rotterdam is niet rancuneus om te zeggen, Dordt deed niet mee, dag. Die Oude Lijn houdt op in Rotterdam. Nee, wij zeiden, hij gaat door tot Dordrecht. En dat is precies, iemand zei dat van, wel de inzet van Wouter, die daar wel degelijk op een bepaalde manier een soort rode loper voor die samenwerking heeft uitgelegd, dat zelfs in je afwezigheid van Dordt in MRDH een wezenlijk onderwerp wat MRDH aan het trekken was voor Dordt significante betekenis gaat hebben, de komende jaren. We hebben zelfs samen getamboereerd op het bestaan van het rangeerterrein, hier nog in het gebied. Wat natuurlijk een volstrekt verkeerde plek is inmiddels. Moet daar weg. Kan daar niet langer voortbestaan. Dat is gevaarlijk met wat daar allemaal gebeurt.

Maar er moet ook iets gebeuren voor als Wouter weg strakjes en als ik er niet meer ben en de Commissaris er ook niet meer is, moet er voor onze opvolgers nog iets te verhapstukken achterblijven. Vroeger zei mijn vader, is helaas niet in zijn beste doen, elke tijd heeft ze mannen. Dat kan natuurlijk niet meer. Tegenwoordig moet je zeggen, elke tijd heeft zijn mens. En zo is het maar net. Kennelijk was het voorbestemd voor Wouter om hier zeven jaar te zijn, voor de Commissaris iets van twee termijnen en voor deze burgemeester tweeënhalve termijn. Maar ook bij elkaar opgeteld een heleboel mensuren in onze eigen geweldig mooie provincie. En nou is het tijd voor andere mensen, andere mannen, andere vrouwen om weer de mammoettanker Zuid-Holland, want dat is hij echt wel, een kleine millimeter op te schuiven. Lijkt weinig die uitwijking, maar zijn schoonvader is wiskundige en die weet dat. Die uitwijking is minimaal in millimeters, maar als je hem volhoudt op de lange termijn is de uitwijking maximaal. En Wouter heeft daarvoor de basis gelegd afgelopen zeven jaar in het Dordtse. Ik wens hem fantastisch mooie jaren in het Haagse. Dat is maar een kort stukje. Ik begrijp dat je het makkelijk kunt varen. Dank je wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel voor de mooie woorden, heer Aboutaleb.

En zoals u weet, gaat onze burgemeester volgende week starten als Commissaris van de Koning in Zuid-Holland. Onze huidige Commissaris, de heer Smit, was de afgelopen zeven jaar het aanspreekpunt voor onze burgemeester, als het over burgemeester zaken

12

ging. En nu ook de voorganger van de heer Kolff, in het ambt van Commissaris van de Koning in Zuid-Holland. Ook heel fijn dat u hier bent vandaag, mijnheer Smit, want u bent immers ook druk aan het afscheid nemen en aan het afronden zo in uw laatste week. Mijnheer Smit, mag ik u uitnodigen naar voren komen? 7. De heer J. Smit, Commissaris van de Koning Zuid-Holland De heer Smit: Reinie, dit is hem. En weet je waarom er nog geen reviews zijn? Omdat het nog niet uit is. Morgen gaat hij uitkomen en reik ik het eerste exemplaar uit, inmiddels niet meer het eerste, maar wel het eerste officiële, aan Kim Putters en Reinier van Zutphen, de Ombudsman. Dames en heren, zeer gewaardeerde Wouter, Mariëlle, Wouter, je ouders en andere familieleden die hier zijn, je vrienden, bijna 100 jaar geleden publiceerde Theo Thijssen, vooral bekend van het boek Kees de jongen, met een zwembadpas, een ander zeer goed ontvangen werk, dat ik altijd heb onthouden. Ik heb het toen voor mijn lijst gelezen. Ik heb het nog. Dat boek heet Het grijze kind. En dat boek gaat over een kind met een bijzondere eigenschap, namelijk de voorlijkheid van begrip. In de afgelopen ruim 10,5 jaar kwam ik in het openbaar bestuur op een paar momenten iemand tegen die mij heel sterk aan dat boek deed denken. En dat gebeurde bijvoorbeeld toen ik jou, Wouter, ergens in 2017 voor het eerst ontmoette.

Je was een jonge vent, met een enorme bestuurlijke volwassenheid. Dat heb ik toen ook al gezegd en daar ben ik alleen maar in bevestigd. Je hebt soms van die mensen, die hebben het sneller in de gaten. Ik zeg weleens, wij schelen 20 jaar. Maar wij schelen niet echt 20 jaar. Ik ben misschien niet jonger in mijn gedrag. Jij bent misschien soms iets ouder in je gedrag. Dat is denk ik ook waarom wij elkaar heel goed hebben gevonden. En ik ook met trots kan zeggen dat ik blij ben dat je mij gaat opvolgen, volgende week. Jij kwam binnen om te solliciteren voor het burgemeesterschap van Dordrecht. En ik dacht direct, en dat heb ik een aantal keren in de afgelopen ruim 10 jaar gehad... Dan komt er iemand binnen... Een stroom van sollicitant. Ik moet u eerlijk zeggen dat toen ik vorig jaar weer in deze tijd mijn werk oppakte, na een verregende zomer, en dacht, jemig, weer 14 van die procedures. Dames en heren, ik heb in 49 van de 50 gemeentes in Zuid-Holland één of meerdere keren gezorgd dat die procedure goed verlopen is. Tot en met het laatste, Rotterdam en Leiden. Kijk, twee vertegenwoordigers hier. En toen ik vorig jaar september dat oppakte, toen wist ik op het moment van, jongen, je moet gaan nadenken. Dat heb ik gedaan. En dat leidde tot mijn conclusie, de volgende zomer, deze zomer sluit ik af met mijn afscheid. En daar ben ik vandaag en morgen mee bezig.

En weet je, mijn oren loftuiten. Dat kan natuurlijk helemaal niet. Maar zoals jij toegesproken wordt, ben ik vandaag toegesproken en Ahmet. Dat zal jou ook overkomen en is je al overkomen, afgelopen week. Dat is een genot, kan ik je zeggen. Maar nou zijn we er voor jou. Het is mijn laatste officiële optreden. En dit is aan jou. En dan ben ik nog mijn opvolger ook. Maar je kwam binnen om te solliciteren. En ik dacht, zoals ik dat een aantal keer heb gehad in die jaren, deze gaat het waarschijnlijk worden. En dat had ik bij jou ook. Ik heb het overigens ook tegen Peter gezegd, toen hij bij me kwam voor Leiden. Ik denk, je zou het weleens kunnen worden. Dat heb ik nooit uitgesproken aan vertrouwenscommissies. Die vragen mij altijd van, en wat is uw top drie? Ik zeg, dat gaat u geen bal aan. Dit zijn de mensen die ik benoembaar acht. Gaat u maar lekker aan de praat en ik hoor het wel. En een aantal keren kwam uit wat ik dacht. Dat is een leuk wedstrijdje met Rosemarie, mijn kabinetschef. Wie denk jij? Wie denk ik? De gedachte kwam uit, want je kwam, je zag en je overwon. En in de toespraak die ik bij je beëdiging hield, heb ik jou een kanjer van een burgemeester genoemd. Misschien dat een enkeling dat toen wat gewaagd vond, maar ik baseerde mij op jouw ervaring in het bedrijfsleven en het openbaar bestuur, in combinatie met jouw persoonlijkheid.

En ik stoelde die uitspraak bovendien op mijn

13

eigen ervaring met jou in die eerste maanden dat wij elkaar leerden kennen. Toen vond ik je al een kanjer. En sindsdien is mijn waardering voor jou alleen maar groter geworden. We hebben vele goede gesprekken gehad. En je was één van die ankerpunten, voor mij als Commissaris ook, in het veld van burgemeesters. Zo waren er een paar. Ahmed, jij was er ook één. En dat je mensen weet te vinden van, we moeten eens even sparren. Of dat jij gevraagd of ongevraagd mij eens even op iets wees en, zou je dat zo doen of wat goed dat je het zo gedaan hebt, en noem maar op. Een verbondenheid, verbinding. We hebben vele goede gesprekken gehad, in de afgelopen periode, waarin ik ondanks ons leeftijdsverschil, ik zeg het nog één keer, niet het gevoel had dat we heel anders waren. Integendeel. Dordrecht neemt vandaag afscheid van een kanjer van een burgemeester. En wat is het mooi voor Dordrecht dat het een broedplaats voor Commissarissen is. Want acht, negen jaar geleden stond ik hier om afscheid te nemen van Arno, mijn zeer gewaardeerde collega ook. Het is een broedplaats van vriendschap en Commissarissen. Want dat heb ik met Arno Brok tot op de dag van vandaag, een dierbare makker. En dat ben jij ook. Wat is het mooi voor Dordrecht dat het weer gelukt is. Maar je verliest wel weer een kanjer. Komt vast weer een andere voor terug.

Je wordt beschreven als kalm, kordaat, benaderbaar, zichtbaar, evenwichtig en gezaghebbend. Een bestuurder met overwicht. En dat is niet alleen gebaseerd op je lengte. Een bestuurder die doet wat gedaan moet worden en dat ook heel goed kan uitleggen en wil uitleggen. Mij dunkt allemaal rake typeringen, die zeker in deze tijd van afscheid nemen vaak voorbijkwamen. Het is mooi om te merken hoe je al die kwalificaties als het ware over je heen hebt laten komen. Het is per slot van rekening wat anderen over je zeggen. Je hebt een en ander ook niet echt tegengesproken. Waarom zou je ook? Toen ik vandaag zelf toegesproken werd, zei ik op een gegeven moment, weet je zeker dat je het over mij hebt? Zelf noem je het heel belangrijk dat een burgemeester er is voor iedereen, voor alle inwoners, als burgervader. En ik citeer jou. “En dat houdt in dat je er altijd, te allen tijde voor alle inwoners bent. Links of rechts, dik of dun, wit of zwart, homo of hetero. Dat hoop ik te hebben waargemaakt.” Einde citaat. Dat is je geraden ook, want dat is de taak van een burgemeester. Afgemeten aan de reacties hier in Dordrecht en in de regio en ook op basis van wat wij vanuit het provinciehuis hebben gezien, kan ik zeggen dat het je is gelukt, Wouter. Je was er, dat is al genoemd, tijdens en zeker ook na het familiedrama in Sterrenburg.

Dat deed me ook denken aan de tijd dat ik directeur van Slachtofferhulp Nederland was en ook vanuit dien hoofde te maken had met dit soort drama's. Je acteerde doeltreffend in coronatijd. Je deinsde niet terug voor ferme besluiten rond drugspanden. En recent nog sprak je woorden van erkenning en excuses uit na de presentatie van een historisch onderzoek naar het koloniaal verleden van deze stad. Daar hebben we ook nog wel een gesprekje over gehad. Entre nous. Dat houden we ook zo. Ook was je er, Wouter, als Dordtenaren wat te vieren hadden. En je liet je zien bij prachtige evenementen als Dordt in Stoom en muziekfestijn Big Rivers. En ik was er zelf bij, bij The Passion en andere mooie dingen. En daar beroerde je soms, niet bij The Passion, bij die andere, het Big Rivers festival, de piano, alsof je Billy Joël zelf was. Ik mocht vandaag voor het eerst weer mijn gereviseerde saxofoon na tien jaar in de hand en in de mond nemen, maar ik denk dat jij toch beter piano kan spelen dan ik saxofoon. En eerder deze maand nog de etappes, het is al genoemd van de Tour de Femmes in Den Haag, Rotterdam en Dordrecht. Je bent enorm van Dordrecht gaan houden, Wouter. Je noemde de inwoners van deze stad op het eiland van Dordt hele warme mensen, die zonder dat aan de grote klok te hangen stiekem trots zijn. En dat ben je volgens mij zelf ook.

Zo passievol en betrokken als jij spreekt over deze oudste stad van Holland. En die bijna zeven jaar dat jij burgemeester was van Dordrecht, zijn intensief geweest en tegelijk ook omgevlogen. Je hebt je beste krachten aangewend om alle Schapenkoppen te dienen en wat dies meer zij. Want uiteraard noem ik ook je inspanning in de regio

14

Drechtsteden. Je hebt gezegd dat je daar wellicht wat voorzichtiger had kunnen opereren soms. Je bent er redelijk gaan oeroesen, om het maar zo te zeggen. Dat is achteraf praten, maar feit is wel dat je het Drechtstedenmodel, dat overal werd geprezen, maar nergens werd nagevolgd, hebt getransformeerd naar de triple helix samenwerking Smart Delta Drechtsteden. En dat heb je goed gedaan. Naar mijn mening een geslaagde omvorming, die kansen biedt voor de hele regio. Uiteraard noem ik ook je zevenjarig lidmaatschap en wat kortere, nu aflopende, voorzitterschap van het nationale Veiligheidsberaad. Daar stond je de laatste tijd aan het hoofd van de belangrijke vergadering van alle 25 voorzitters van de veiligheidsregio's van ons land. Als voorzitter van de opperburgemeesters en als aanvoerder van een heel belangrijk adviesorgaan van het kabinet. Een unieke brugfunctie, zo zei je zelf. En dat jij daarvoor bent gevraagd, zegt veel over de positie die je hebt en je gezag, dat breed is erkent en herkent. Wouter, en nu dan naar Den Haag als woonplaats en als plek om te gaan werken. Ik heb mij laten vertellen dat je een geweldige werkkamer krijgt en heel toegewijde medewerkers. Zonder dollen, Wouter, het is heel bijzonder dat jij de laatste burgemeester bent bij wiens afscheid ik mag spreken.

Dan kan ik namelijk zeggen dat ik het een hele fijne gedachte vind dat jij mijn opvolger wordt als Commissaris van de Koning in Zuid-Holland. Dat geeft mij ook een gerust gevoel. En ik maak mijn stoel, hoe moeilijk ik dat ook vind, in alle vertrouwen voor jou vrij. Gisteren hadden wij allebei een bijzondere dag. Jij werd beëdigd op Paleis Noordeinde en mijn vrouw en ik, wij zaten voor de afscheidslunch bij het Koninklijk paar. En ik appte je gisteravond van, wat zou het mooi zijn geweest als we gevieren die avond een maaltijd hadden gebruikt en jouw beëdiging te vieren en ons afscheid, mijn afscheid te vieren. Maken we een andere keer. Bij je start als burgemeester hier in Dordrecht, ging het ook even over de grote schoenen die je zou moeten vullen. Dat bel je hem op, Jaap, ik heb big shoes te vullen. Ik zeg, volgens mij even een grotere maat dan ik. Ik zou je eigen schoenen maar meenemen. Jij hebt maat 48. Je zei, ik heb maat 48, dus ik hou die maar. Doe dat. Het is verstandig, Wouter, dat ook maar te doen nu je naar Den Haag vertrekt. En dan weet ik dat jij op je hele eigen wijze van het werk als Commissaris zult gaan genieten. Jij bent ook een geboren Commissaris. Dat gaat allemaal goed worden. Onder andere van het samenwerken met 50 burgemeesters. Bijzonder dat je straks een centrale rol speelt in de zoektocht naar jouw eigen opvolger.

Een kroon om de burgemeester voor Dordrecht. Over het behoud van de huidige benoemingswijze van burgemeesters denken wij exact hetzelfde, afblijven. En ook over de betrokkenheid van de Commissaris van de Koning daarbij. In leiden en daarna in Rotterdam krijg jij de eer mijn voorbereidende werk af te maken, met de openbare installaties en beëdigingen. Dordt is van het begin af aan jouw eigen pakkie an. Het zal je goed afgaan, net als al het andere werk dat op het bordje van de Commissaris ligt. Wouter, ik ben ervan overtuigd, jij wordt een kanjer van een Commissaris. Dank je wel. De plaatsvervangend voorzitter: Hartelijk dank, heer Smit. En ook mooi om zo de huidige en de aanstaande Commissaris bij elkaar te zien en de bespiegelingen te horen. Dames en heren, er is al veel teruggeblikt op de afgelopen zeven jaren. En er zijn heel veel mooie dingen gezegd. Rest ons nog één spreker. En dat is onze burgemeester zelf. Gaat het nog een beetje? Graag nodig ik u uit, als laatste spreker. 8. De heer A.W. Kolff, burgemeester Dordrecht De heer Kolff: Ontzettend onhandig die schoenmaat. Lieve mensen, ik ben hier niet zo goed in, afscheid nemen. Ik heb het al een paar keer gememoreerd, gisteren bij het college en bij de medewerkers van het kabinet. Het is ontzettend mooi om al die verhalen te horen, maar ik ben er gewoon niet zo goed in. Ik kan niet overal goed in zijn

15

natuurlijk. Wat blijft, lieve mensen, komt nooit terug. De Dordtse journalist en dichter Jan Eijkelboom zei het. En natuurlijk heeft hij gelijk. Tegenovergestelde is ook waar. Wat of wie vertrekt, kan altijd weer terugkomen. En daar kijk ik eerlijk gezegd naar uit, om in mijn nieuwe rol of gewoon privé met ons gezin regelmatig terug te keren naar deze prachtige stad. De oudste Hollandse stad, Dordrecht. De stad van het drukst bevaren rivierenknooppunt van Europa, van het lekkerste gebakje van het land en de stad waar de frikandel is uitgevonden. Stad van de gebroeders De Witt, maar ook van Willem van Oranje. Van de Dordtse Synode, waar we zes jaar geleden het 400-jarig bestaan van herdachten, in aanwezigheid van onze koning. Maar ook de stad van de eerste vrije Statenvergadering, waar we twee jaar geleden het 450-jarig bestaan van vierden. En aan veel van die mijlpalen heb ik een bijdrage mogen leveren. En ik zal ze niet snel vergeten. Net zomin als de geweldige editie van The Passion in 2019 of de twee versies van Scrooge Live. Ze zijn al even gememoreerd. En natuurlijk de recente start van de Tour de France voor dames, die we met Den Haag en primair ook met Rotterdam mochten organiseren. En in Dordt, dames en heren, kan het gewoon allemaal. Het burgemeesterschap heb ik 12 jaar mogen vervullen.