14 mei AC- Presentatie Risicogestuurd werken met Risicoleiderschap - Martin van Staveren.pdf

MT Conferentie – 3 april 2024

Risicoleiderschap

Risicogestuurd werken met Risicoleiderschap Martin van Staveren

Wie is dr. ir. Martin van Staveren MBA? Staat voor ERG anders omgaan met risico’s en kansen

Iederéén risicoleider Risicoleiders zijn ongewoon gewone mensen, die steeds weer in staat blijken om risicogestuurd waarde te realiseren én te behouden, juist in een dynamische organisatieomgeving.

Pak je voorbeeldrol!

Wie zijn jullie met welke beelden & ervaring? a. Risicomanagement b. Risicogestuurd werken c. Risicoleiderschap d. Geen van de drie

DRAAIBOEK + Inleiding risicogestuurd werken met risicoleiderschap + Waarom? + Wat? + Hoe?

+ Voorbeeld uit de praktijk: risicodialoog + Tips voor de praktijk van morgen

Interactief => stel je vragen => pdf slides ontvang je na afloop

Waarom risicogestuurd werken met risicoleiderschap?

Van Staveren (2020)

Vanwege 2 soorten vraagstukken

Gecompliceerd Tam vraagstuk

Complex ‘Wicked’ Wild vraagstuk

Eén eenduidige oplossing

Géén ultieme oplossing Wel keuzes & besluiten

Waarom geen gewoon risicomanagement?

Wat is risicoleiderschap?

risico + leiderschap

Wat is RISICO? Gevolg van onzekerheid op een doel o.a. ISO (2009, 2018) COSO (2017) WEF (2016)

onzekere gebeurtenis

Van Staveren (2020)

Risico ≠ Probleem = Oorzaak Risico Voorbeeld: personeelsgebrek

Dus… een probleem is er al

En… een risico kán optreden

Risico = Perceptie = Risicobereidheid Situatie-gebonden Veranderlijk Subjectief = Ambigu

Vanuit verschillende rollen & taken: => Altijd verschillende invalshoeken => Heldere kaders & prioriteiten nodig => Visie en missie zijn het uitgangspunt

Praktijktip: (h)erken elkaars bias Nobelprijswinnaar (in 2002) Daniel Kahneman: Thinking, Fast & Slow (2012)

 Beschikbaarheidsbias (9/11)  Optimismebias (rijstijl)  Bevestigingsbias (rode fiets)

Benut diversiteit!

Wat is risicoleiderschap?

risico + leiderschap

Leiderschap in de VUCA-wereld Formeel én informeel leiderschap in 4 D’s

Doelgericht

Diversiteit

Durven

Doen

Wat is Risicoleiderschap? Doelgericht durven omgaan met onzekerheden, risico’s én kansen Expliciet => oog voor perceptieverschillen Realistisch => VUCA-realiteit erkennen Gestructureerd => 6 stappen en 3 vragen

Hoe werkt risicoleiderschap? Complexiteit: Terug naar de essentie! 6 algemene risicostappen 1

Bepaal het doel

2

Identificeer risico’s én kansen

3

Classificeer risico’s en kansen

4

Neem al dan geen maatregelen

5

Evalueer werking maatregelen

6

Communiceer en rapporteer

3 DOD-vragen 1

Wat is je Doel?

2

Wat is Onzeker?

3

Wat ga je Doen?

-

Voor/met wie? Vanuit welke risicobereidheid? Van Staveren (2018, 2020)

Zó werkt risicoleiderschap Risicogestuurd werken: 6 stappen of 3 vragen toepassen… in DAT WAT JE AL DOET => in alle bestaande activiteiten en processen

Voorbeeld: zó werkt risicoleiderschap Uitvoering

Jaarplan

Toepassen van de 6 risico-stappen of 3 DOD-vragen in de PDCA-cyclus

Verbetering

of in de P&C-cyclus van bedrijfsvoering

Rapportage

Voorbeeld: zó werkt risicoleiderschap TOP = Time Out Procedure

Voorbeeld: zó werkt risicoleiderschap

Getekend door Ferry Timp voor de provincie Utrecht

Vaardigheden voor Risicoleiderschap Formeel én informeel leiderschap in 4 D’s

Doelgericht

Diversiteit

Durven

Doen

REFLECTIEVRAGEN 1. Welke vaardigheid voor risicoleiderschap is vanuit uw AC-rol het meest relevant en waarom? 2. Welke vaardigheid is voor de organisatie het meest relevant en waarom?

Bespreek in duo’s en laat het weten

Voorbeeld uit de praktijk: de risicodialoog

AC van een gemeente: ‘Dialoog in plaats van communiceren via documenten’

Waarom een risicodialoog? Omdat voor wilde vraagstukken met invloed van de mens - meer van hetzelfde, gangbare risicomanagement een doodlopende weg is. (van Staveren, 2023)

Dialoog, die kennen we toch al?

Dialoog als modewoord! ‘Dialoog is een modewoord geworden, dat te pas en te onpas wordt gebruikt, zonder dat het duidelijk wordt waarom je een dialoog nodig hebt en geen gewoon gesprek, interview, discussie of debat.’ (van Loon, 2022)

Tamme vraagstukken

Wilde vraagstukken

Discussie ≠ Dialoog

Discussie of debat

Dialoog

Je afsluiten

Een open houding aannemen

In je comfortzone blijven

Uit je comfortzone komen

Een competitieve sfeer creëren

Een ontspannen sfeer creëren

Aannames verdedigen

Aannames onderzoeken

Anderen bekritiseren

Zelfreflectie

Eenduidigheid nastreven

Dubbelzinnigheid accepteren

Wel willen weten

Durven niet te weten

Je bestaande inzicht verdedigen

Samen nieuwe inzichten verkennen

Win-verlies

Win-win

Vertellen

Vragen stellen

Vragen stellen in een risicodialoog Een risicodialoog is een gesprek over expliciet, realistisch en gestructureerd (ERG) omgaan met onzekerheden, risico’s en kansen, waarbij alle deelnemers aan het gesprek vrijmoedig spreken en openhartig luisteren. (Van Staveren, 2023)

Uitvoering met deelnemers en waarnemers, vanuit de 3 DOD-vragen • Wat is ons Doel? • Wat is daarbij Onzeker => wat zijn de risico’s en kansen, voor wie? • Wat staat ons vanuit onze risicobereidheid te Doen?

TIP: risicodialoog op 2 manieren 1. In formele risicogesprekken en risico-sessies 2. In alle andere overleggen Ook vanuit de specifieke AC-rol als kaderstellend en controlerend orgaan

Waardevolle DOD-ervaringen uit de praktijk ‘Grote winst is een dialoog over de doelstellingen en risico’s. Door gebruik van de DOD-vragen is er een duidelijke doel-risicorelatie. Die ontbrak bij ons.’

‘Als we beter worden in het voeren van de dialoog, krijgen we daardoor beter zicht op onze risico’s en kansen en wordt ons lijstje dus ook beter.’

‘Af en toe ga ik lekker DODen met m’n klanten.’ Van Staveren (2023)

Tips voor jouw DOD-praktijk 1.

Gebruik geen tamme tools voor wilde vraagstukken

2.

Herken en erken de mens met verschillen in kijk op risico’s

3.

Benut discussies en dialogen waar ze waardevol zijn

4.

Vertaal de 3 DOD-vragen zo nodig in je eigen woorden

5.

Ga gewoon met de 3 DOD-vragen aan de slag!

Reflectie

Vat de presentatie samen in uw 2 woorden

Risicoleiderschap martin@vsrm.nl www.vsrm.nl