VerslagInformateur22.04.06(1)

Verslag informateur

6 april 2022

1. Inleiding Op 14, 15 en 16 maart 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Daarbij heeft de Volkspartij Dongen (VPD) de meeste stemmen behaald. Deze partij heeft mij aangezocht als informateur voor het op te stellen nieuwe bestuursakkoord en het nieuw te vormen college voor de gemeente Dongen. De VPD heeft dit vooraf afgestemd met de andere raadsfracties. Na een oriënterend gesprek hierover met Denise Kunst en Iris Jansen van de VPD op 23 maart 2022 heb ik deze informatieopdracht aanvaard. Daarbij ik heb aangegeven dat ik de VPD beschouw als mijn opdrachtgever voor dit informatieproces, wat inhoudt dat ik hen als eerste informeer over mijn bevindingen. Mede op basis van dit gesprek van 23 maart 2022 heb ik een aantal vragen geformuleerd voor de informatiegesprekken met de vertegenwoordigers van de vijf raadsfracties in de nieuw gekozen gemeenteraad. Deze gesprekken hebben inmiddels plaatsgevonden, met telkens twee vertegenwoordigers van elke fractie. Daarbij ben ik ondersteund door de raadsgriffier Eric Dammingh. Naast de gesprekken met de vertegenwoordigers van de fracties, heb ik ook oriënterende gesprekken gehad met de burgemeester en de gemeentesecretaris, die tevens bedoeld waren als kennismaking. De gemeentesecretaris zal het proces tijdens de formatiefase ondersteunen, met hulp vanuit de ambtelijke organisatie. 2.

Werkwijze Voor de gesprekken met de vertegenwoordigers van de raadsfracties is gebruik gemaakt van een voor iedere fractie gelijkluidende vragenlijst (volledige vragenlijst, zie bijlage): - Hoe kijkt u aan tegen de verkiezingsuitslag? - Welke koers staat u voor? - Welke gedachten hebt u bij de totstandkoming van het bestuursakkoord? - Welke beelden hebt u bij het nieuwe college? - Zijn we nog iets vergeten te vragen, wat voor u belangrijk is? Van deze gesprekken zijn beknopte verslagen gemaakt, die aan de gesprekspartners ter beoordeling zijn voorgelegd. Op basis van de gesprekken en bestudering van de verkiezingsprogramma’s heb ik een advies geformuleerd. Het resultaat daarvan vindt u thans in het nu voorliggende verslag van het informatieproces. 3. Duiding van de verkiezingsuitslag De gemeenteraadsverkiezingen in Dongen hebben geresulteerd in de volgende zetelverdeling: - VPD is de grootste partij gebleven met 7 zetels; - CDA heeft een grote winst geboekt, door van 3 naar 6 zetels te stijgen; - D66 is gegroeid van 3 naar 4 zetels; - VVD heeft een zetel verloren; - OVD heeft zijn 2 zetels behouden, maar nu zonder restzetel.

De verkiezingsuitslag maakt het mogelijk om met twee partijen een meerderheidscollege te vormen. VPD en CDA hebben samen 13 van de 21 zetels. Een combinatie van VPD en D66 heeft samen 11 zetels. Een combinatie van 3 partijen is uiteraard ook mogelijk. Hierbij moet worden aangetekend dat een combinatie van VPD, CDA en een derde partij als nadeel heeft dat er dan een heel grote coalitie ontstaat, met een kleine oppositie. De meeste partijen hebben aangegeven dat een dergelijke combinatie niet wenselijk wordt geacht, omdat de niet-coalitie dan te klein is om tegenmacht te kunnen bieden. Uit de gesprekken heb ik kunnen opmaken dat er bij alle partijen een grote mate van samenwerkingsbereidheid is. Er is geen partij die een ander uitsluit en geen enkele partij heeft voorwaarden vooraf gesteld en ook zijn er geen ononderhandelbare punten genoemd. Ook al zijn er uiteraard wel politieke verschillen, de algemene indruk die ik uit de gesprekken heb meegekregen is dat verschillen zeker overbrugbaar zijn en dat er sprake is van een grote mate van overeenstemming tussen de partijen over de gewenste koers. Uiteraard heeft iedere partij zijn eigen aandachtspunten, maar geen van de partijen stelt zich hierbij dogmatisch op.

Alle partijen stellen het belang van de inwoners voorop, vinden dat de bevolking nadrukkelijk betrokken moet worden bij de beleidsontwikkeling en hechten aan een solide financieel beleid. Op basis van deze bevindingen heb ik de VPD geadviseerd om allereerst in gesprek te gaan met het CDA over de vorming van een nieuw bestuursakkoord en een twee partijen coalitie. Zoals gezegd hebben beide partijen samen 13 zetels en hebben daarmee een ruime meerderheid in de raad. Op mijn verzoek is er op 5 april 2022 een gesprek geweest tussen vertegenwoordigers van beide partijen, waarbij beide partijen hebben aangegeven zich te kunnen vinden in dit advies. Zij willen met elkaar het gesprek aangaan, gericht op de vorming van een coalitie van deze twee partijen. 4. Coalitieakkoord op hoofdlijnen In de gesprekken met de vijf partijen heb ik geconstateerd dat er in grote mate voorkeur bestaat voor een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Daar zijn meerdere argumenten voor aangedragen: 1) Een akkoord op hoofdlijnen moet nog nader uitgewerkt worden. Dat biedt de nietcoalitiepartijen de mogelijkheid om serieuze invloed uit te oefenen bij de uitwerking van het akkoord. Dat is goed voor het democratisch proces. Dat past volgens mijn waarneming ook goed bij de huidige bestuurlijke verhoudingen, omdat er geen scherpe politieke tegenstellingen zijn, maar wel een grote mate van samenwerkingsbereidheid.

2) De gemeenteraad van Dongen gaat binnenkort, op verzoek van de raad, een Takendebat voeren. De voorbereidingen daarvoor zijn al getroffen. Breed leeft de behoefte om het Takendebat goed inhoudelijk te voeren. Een gedetailleerd uitgewerkt coalitieakkoord zou het proces van het Takendebat kunnen doorkruisen. 3) Alle fracties hebben aangegeven de inwoners, organisaties en bedrijfsleven nadrukkelijk te willen betrekken bij de beleidsontwikkeling. Een akkoord op hoofdlijnen biedt de mogelijkheid om niet alleen burgers, organisaties en bedrijfsleven maar ook deskundigen te betrekken bij de uitvoering van het coalitieakkoord.

5. Omvang college Het aantal wethouders is uiteraard een van de belangrijke bespreekpunten in het formatiebesprekingen. In de informatiegesprekken hebben de fracties hierover desgevraagd ook hun opvatting gegeven. Drie wethouders wordt algemeen als minimumaantal genoemd. Voor enkele partijen is een (bescheiden) uitbreiding bespreekbaar, als dat nodig is voor een bestuurlijk evenwicht of om daarmee de bestuurlijke slagkracht te vergroten. Anderen achten drie wethouders voldoende om de bestuurlijke taken op een adequate manier te kunnen vervullen, mede gezien de financiële consequenties van uitbreiding. Zoals gezegd zal het aantal wethouders en de taakverdeling expliciet aandacht moeten krijgen bij de formatiebesprekingen. 6. Openbaarheid Hoewel openbaarheid een groot goed is bij het besturen van een gemeente wordt toch wel algemeen de opvatting onderschreven om de daadwerkelijke onderhandelingen in het formatieproces in beslotenheid te laten plaatsvinden. Daarbij wordt het wel wenselijk geoordeeld om tussentijds te communiceren over de voortgang van het proces. 7. Advies Op basis van het voorgaande heb ik de Volkspartij Dongen geadviseerd: - Nodig het CDA uit voor de coalitiebesprekingen voor het beproeven van een twee partijen coalitie van VPD en CDA. - Streef naar een coalitieakkoord op hoofdlijnen en hou daarbij rekening met het komende Takendebat.

- Voer de coalitiebesprekingen in beslotenheid, maar rapporteer, ter wille van de transparantie, wel tussentijds over de voortgang van het coalitieproces.

Met vriendelijke groet, Gerard Vrenken, informateur

Bijlage bij verslag informateur d.d. 6 april 2022 Gespreksonderwerpen informatiegesprekken 1. Hoe kijkt u aan tegen de verkiezingsuitslag? o Hoe duidt u de verkiezingsuitslag? o Welke mogelijkheden ziet u m.b.t. samenwerking met andere partijen? o Wat zijn voor u de logische partijen om straks het college te gaan vormen? o Hoe kijkt u naar uw rol hierbij? o Zijn er partijen met wie u samenwerking in een college niet haalbaar acht, vanwege programmatische verschillen of anderszins? 2. Welke koers staat u voor? o Wat zijn voor u de 5 belangrijkste speerpunten voor de komende bestuursperiode? (Bijvoorbeeld op sociaal, fysiek, economisch, financieel gebied) o Zijn er voor u programmatische voorwaarden / aandachtspunten vooraf? o Wat moet zeker geregeld worden? 3. Welke gedachten hebt u bij de totstandkoming van het bestuursakkoord? o Er zijn verschillende manieren om te komen tot een bestuursakkoord, variërend van een zuiver coalitieakkoord tot een raadsbreed akkoord en alles daar tussenin. Waar gaat uw voorkeur naar uit, en welke overwegingen hebt u daar bij? o Als uw fractie niet wordt uitgenodigd voor de coalitie-onderhandelingen, wilt u dan toch op enigerlei manier tijdens het formatieproces inbreng hebben in het bestuursakkoord? o Zo ja, op welke manier? o Wat is uw voorkeur m.b.t.

de mate van openbaarheid in het (in)formatieproces? Bijvoorbeeld gesprekken in beslotenheid; (tussen) resultaten openbaar? 4. Welke beelden hebt u bij het nieuwe college? o Aantal wethouders? Waarom? o Voorkeur voor wethouders uit de raad of ook wethouders van buiten? 5. Zijn we nog iets vergeten te vragen, wat voor u belangrijk is?