RV 25-40 Ontwerp-begroting 2026 GGD HvB (Gewijzigd)

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2025-166521 : A. Timm : Ontwerp-begroting 2026 GGD HvB

VOORSTEL: 1. de volgende zienswijze ten aanzien van de ontwerpbegroting 2026 van GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: • het naderende ravijnjaar 2026 maakt dat gemeenten voor een grote financiële opgave staan. De gemeenteraad van Dongen verwacht dan ook dat de gemeenschappelijke regeling GGD Hart voor Brabant een bijdrage levert aan de taakstelling die vanaf het ravijnjaar op ons af komt en roept het Algemeen Bestuur op om kritisch te kijken naar mogelijke kostenbesparingen op direct beïnvloedbare kostenposten die niet tot het Basispakket behoren, zoals markttaken en plustaken voor gemeenten. • in de ontwerpbegroting 2026 van GGD Hart voor Brabant worden zorgen geuit over de vaccinatiebereidheid onder de inwoners wat kan leiden tot een dalende vaccinatiegraad. De gemeenteraad van Dongen roept het Algemeen Bestuur op om te verkennen welke aanpak ertoe kan leiden dat de vaccinatiegraad wordt verhoogd.

BESLUIT: 1. de volgende zienswijze ten aanzien van de ontwerpbegroting 2026 van GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: • het naderende ravijnjaar 2026 maakt dat gemeenten voor een grote financiële opgave staan. De gemeenteraad van Dongen verwacht dan ook dat de gemeenschappelijke regeling GGD Hart voor Brabant een bijdrage levert aan de taakstelling die vanaf het ravijnjaar op ons af komt en roept het Algemeen Bestuur op om kritisch te kijken naar mogelijke kostenbesparingen op direct beïnvloedbare kostenposten die niet tot het Basispakket behoren, zoals markttaken en plustaken voor gemeenten. • in de ontwerpbegroting 2026 van GGD Hart voor Brabant worden zorgen geuit over de vaccinatiebereidheid onder de inwoners wat kan leiden tot een dalende vaccinatiegraad. De gemeenteraad van Dongen roept het Algemeen Bestuur op om te verkennen welke aanpak ertoe kan leiden dat de vaccinatiegraad wordt verhoogd.

INLEIDING: De stukken van de GGD Hart voor Brabant (hierna: GGD) die nu voorliggen hebben betrekking op de bovenregionale samenwerking in de vorm van de Gemeenschappelijke regeling (GR) GGD Hart voor Brabant. Het gaat om 19 gemeenten uit Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1,1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) via een basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit het basispakket is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en technische hygiënezorg. Het basispakket geldt voor alle gemeenten, zij betalen dit met een bijdrage per inwoner. De stukken die aan u voorliggen zijn: 1. Jaarrekening en het jaarverslag 2024 GGD Hart voor Brabant (hierna: jaarverslag): Met het jaarverslag verantwoordt de GGD de uitvoering van het programma Publieke gezondheid. Het jaarverslag 2024 ligt ter kennisname voor aan de gemeenteraden (bijlagen 2, 3, 4). 2. Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant (hierna: begroting): De GGD stuurt elk jaar de ontwerpbegroting voor het volgende jaar naar alle gemeenten (bijlage 5).

De ontwerpbegroting is een concrete uitwerking van de Kaderbrief 2026 en komt voort uit hun meerjarig beleidsplan dat de ontwikkelingen en het beleid van de GGD schetst voor haar hele werkgebied voor 2026.

Op grond van artikel 35 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen kunnen de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten hun zienswijze op de ontwerpbegroting naar voren brengen, vóórdat het algemeen bestuur (AB) de begroting en het beleidsplan vaststelt. De begrotingsvergadering van het AB is op 2 juli 2025. ARGUMENTEN: 1.1 Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. Met het jaarverslag 2024 verantwoordt de GGD de uitvoering van haar taken op Publieke gezondheid: de realisatie van beleid, prestaties, financiën en bedrijfsvoering. De GGD had in 2024 aanzienlijke uitdagingen op het gebied van personeel, financiën en inhoudelijke vraagstukken. De stijgende salarislasten en de schaarste op de arbeidsmarkt maken het moeilijk om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. De GGD staat bovendien voor complexe inhoudelijke uitdagingen die vragen om innovatieve oplossingen. 1.2 De inhoud van de ontwerpbegroting voor 2026 sluit aan bij het meerjarenbeleidsplan 'Wij maken gezond gewoon' 2024-2027. Uw raad heeft in december 2023 ingestemd met de regionale nota publieke gezondheid voor de periode 2024-2027. Het beleid van 2026 is het derde jaar van deze beleidsperiode.

De begroting 2026 is daarmee de volgende stap op weg naar de ambities die de GGD heeft uitgesproken in de toekomstvisie 'Wij maken samen gezond gewoon'. In 2026 wordt de financiële transitie van de GGD afgerond en wordt er ingezet op meer samenwerking met GGD West Brabant. Duidelijk is dat gezond nog lang niet voor iedereen gewoon is. De GGD werkt aan haar doelen en activiteiten vanuit de volgende pijlers: 1. Voorkomen als het kan, beschermen als het moet; 2. Zelf, maar niet alleen; 3. Iedereen verschillend, allemaal gelijk; 4. Overal om ons heen, binnen en buiten. 1.3 De inhoudelijke koers voor 2026 sluit aan bij landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Om de zorg in de toekomst toegankelijk te houden zijn het medisch en sociaal domein momenteel volop in beweging. De zorgkosten dreigen onbetaalbaar te worden en het ontbreekt aan personeel dat de immer stijgende zorgvraag kan invullen. Om deze redenen heeft de landelijke overheid twee akkoorden afgesloten met zorgpartners, zorgverzekeraars en gemeenten: het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Sinds februari 2025 gaat de VNG namens alle gemeenten weer door als partner binnen het IZA, maar door het IZA zal er hoe dan ook een transformatie van “ziekte en zorg” naar “gezondheid, preventie en gedrag” moeten komen.

Daarnaast heeft uw raad in december 2023 ingestemd met de regionale nota publieke gezondheid voor de periode 2024-2027 Bij deze genoemde ontwikkelingen is een belangrijke rol weggelegd voor de GGD op regionaal en lokaal niveau. Tot slot heeft ook de Hervormingsagenda Jeugd invloed op de werkzaamheden van de GGD, met name in de jeugdgezondheidszorg. Omdat we de komende jaren samen voor grote uitdagingen staan, vragen de uitvoerings- en kostenontwikkelingen van de GGD in 2026 om nabijheid en afstemming. We roepen de GGD op continu met de gemeente in gesprek te blijven over ontwikkelingen, voortgang en de dilemma’s. Dit zullen we onder andere doen op basis van monitoring en (tussentijdse)resultaten. Dit is aldus verwoord in de voorgestelde zienswijze. 1.4 De inhoudelijke, financiële en personele uitdagingen die op de GGD afkomen vragen om een transitie naar een toekomstbestendige GGD . In 2024 is de GGD gestart met een omvangrijk meerjarig transitietraject dat in 2026 wordt afgerond. Uitgangpunt is de bedreigingen (zoals transitie van de zorg, druk op personeel, personele lasten en financiële onzekerheid) om te buigen naar kansen.

1.5 De GGD presenteert een sluitende ontwerpbegroting 2026. De ontwerpbegroting 2026 is sluitend. In de begroting is het verloop van de reserves opgenomen waaronder een raming van de algemene reserve van €1.651.000 per 31-12-2025. Deze is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene financiële tegenvallers en er is een ondergrens vastgesteld van €1,5 mln. 1.6 De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen. De gemeentelijke bijdrage voor het basispakket van de GGD in 2026 zal €46,01 per inwoner bedragen, dit is inclusief indexering van €1,15 ten opzichte van 2025. De jaarlijkse indexering is conform afspraak gebaseerd op de Tilburgse indexeringssystematiek. De indexering is hoger dan als geraamd in de Kadernota 2026 (2,57% in de begroting, 1,93% in de kadernota) door aangepaste loon- en prijsontwikkelingen. 1.7 Een dalende vaccinatiegraad leidt tot hogere zorgkosten In de ontwerpbegroting 2026 van GGD Hart voor Brabant worden zorgen geuit over de vaccinatiebereidheid onder de inwoners wat kan leiden tot een dalende vaccinatiegraad.

Het gevolg daarvan zal zijn dat de behoefte aan zorg toeneemt, terwijl de GGD Hart voor Brabant daarnaast aangeeft dat verschillende andere grote uitdagingen aan de orde zijn, zoals het feit dat niet iedereen gelijke kansen heeft op een goede gezondheid, dat een ongezonde leefstijl en leefomgeving zorgen voor meer ziektes, dat de bevolking vergrijst en er minder (zorg-)capaciteit beschikbaar gaat zijn. De gemeenteraad van Dongen roept het Algemeen Bestuur dan ook op om te verkennen welke aanpak ertoe kan leiden dat de vaccinatiegraad wordt verhoogd. KANTTEKENINGEN: 1.1 De financiële positie van de GGD is in 2024 verbeterd, maar blijft aandacht vragen. Het eigen vermogen is aangevuld tot de ondergrens van €1,5 mln. De solvabiliteit en liquiditeit, de mate waarin de GGD op de lange en korte termijn schulden kan voldoen, is toegenomen. Indien het programma Financieel Fit en Gezond onvoldoende bijdraagt aan het verbeteren van de financiële gezondheid van de GGD lopen de kosten voor de gemeente verder op. Door het wegvallen van onder andere GALA-middelen zullen gemeenten genoodzaakt zijn keuzes te maken voor het al dan afnemen van plustaken vanaf 2026. Dit kan betekenen dat plustaken niet langer worden afgenomen. Wanneer hier regio-breed sprake van zou zijn dan kan dit financiële en personele consequenties hebben.

1.2 Het huidige regeerakkoord zorgt mogelijk voor financiële uitdagingen Voor de uitvoering van het IZA (Integraal Zorg Akkoord) en GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) ontvangen gemeenten financiële middelen vanuit het rijk. Na enkele maanden bewust geen deelnemer te zijn geweest aan de IZA-gesprekken met het rijk zit de VNG sinds februari 2025 er weer aan tafel. De gesprekken over de toekomst van de IZA-middelen zijn hervat, maar uitsluitsel is er nog niet. Daarnaast wordt in 2026 een korting van 10% doorgevoerd op de SPUK-regeling van het GALA en zullen bepaalde onderdelen uit het GALA niet meer worden gefinancierd. Dat maakt dat gemeenten keuzes moeten maken bij de inkoop van plustaken bij de GGD, wat een financieel risico voor hen betekent. FINANCIËN: Jaarrekening 2024 Hieraan zijn geen kosten verbonden. Ontwerpbegroting 2026 De gemeentelijke bijdrage voor 2026 wordt aangepast met een indexering voor loon- en prijscompensatie. De opbouw van de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2026 is als volgt: Kosten: Bijdrage basispakket 2025

€ 44,86

Index 2026 (2,57%)

€ 1,15

Gemeentelijke bijdrage basispakket 2026

€ 46,01

Het inwoneraantal per 1 januari 2025 vormt de basis voor de berekening van de inwonerbijdrage voor de begroting 2026. Dit betekent voor de gemeente Dongen op basis van 27.565 inwoners dat sprake is van een inwonerbijdrage van € 1.268.266. Dekking: De bijdrage voor Dongen stijgt hiermee met € 52.736 ten opzichte van het in de begroting beschikbare budget. Deze aanpassing zal worden meegenomen in de Kadernota 2026 en de verdere vertaling daarvan in de begroting voor 2026. COMMUNICATIE: De GGD Hart voor Brabant wordt over voorliggend besluit schriftelijk geïnformeerd.

VERVOLG: Indien nodig legt de GGD HvB de voortgang voor aan het algemeen bestuur GGD. BIJLAGEN: 1. Aanbiedingsbrief Jaarstukken 2024 en ontwerp-begroting 2025 GGD HvB 2. GGD HvB Jaarstukken 2024 3. GGD HvB cijfers per gemeente 2024 4. Concept Accountantsverslag 2024 5. Controleverklaring bij Jaarstukken 2024 6. Ontwerp-begroting 2026 GGD HvB Raadsbesluit

Burgemeester en wethouders van Dongen, Namens dezen, de secretaris,

de burgemeester,

dr. G.W. Goedmakers

ir. J.C. Slagboom