RV 25-36 Jaarstukken 2024 OMWB en ontwerp programmabegroting 2026 OMWB

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2025-167610 : A.M.L. van Eenennaam : Jaarstukken 2024 OMWB en ontwerp Programmabegroting 2026 OMWB (PDF)

VOORSTEL: 1. De volgende zienswijze ten aanzien van de ontwerpbegroting 2026 Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant kenbaar te maken: het naderende ravijnjaar 2026 maakt dat gemeenten voor een grote financiële opgave staan. De gemeenteraad van Dongen verwacht dan ook dat de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant een bijdrage levert aan de taakstelling die vanaf het ravijnjaar op ons af komt en roept het bestuur op om de werkbudgetten in de ontwerpbegroting 2026 niet te indexeren.

BESLUIT: 1. De volgende zienswijze ten aanzien van de ontwerpbegroting 2026 Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant kenbaar te maken: het naderende ravijnjaar 2026 maakt dat gemeenten voor een grote financiële opgave staan. De gemeenteraad van Dongen verwacht dan ook dat de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant een bijdrage levert aan de taakstelling die vanaf het ravijnjaar op ons af komt en roept het bestuur op om de werkbudgetten in de ontwerpbegroting 2026 niet te indexeren.

INLEIDING:

Van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (hierna: de OMWB) zijn "de ontwerp Programmabegroting 2026 OMWB" (hierna: de ontwerpbegroting 2026) en "de Jaarstukken 2024 OMWB" (hierna: de jaarstukken 2024) ontvangen. De inhoud hiervan wordt hierna op hoofdlijnen toegelicht. De jaarstukken 2024 De jaarstukken zijn deugdelijk, consistent en geven een goed inzicht in de financiële positie van de OMWB in 2024. Zij laten met betrekking tot dit jaar een positief rekeningresultaat zien van € 2.461.000,-. Dit is gerealiseerd door onder andere hogere opbrengsten bij de personele inzet in het primaire proces, een onderschrijding van een aantal kostenbudgetten en lagere personele kosten bedrijfsvoering. Daartegenover staan lagere "overige baten" dan geraamd, die voornamelijk worden veroorzaakt door lagere rente-inkomsten. Tevens moest in 2024 door een te lage raming een bedrag aan de egalisatiereserve worden toegevoegd. In het niet-financiële deel van de jaarstukken 2024 wordt ingegaan op de uitvoering van de taken vergunningverlening, toezicht, handhaving en klachten (programma 1). Hierin zijn geen zaken vermeld die opvallen. Ook in programma 2 (adviezen en projecten), 3 (collectieve taken) en 4 (Overige exploitatielaten en -baten) zijn geen opvallende zaken vermeld.

De accountant heeft de jaarstukken goedgekeurd onder de voorwaarden, dat het algemeen bestuur de jaarrekening ongewijzigd vaststelt en ook instemt met de notitie "Tijdigheid". Aan deze twee voorwaarden is inmiddels door het algemeen bestuur voldaan. Door de OMWB wordt voorgesteld om € 600.000,- van het positieve rekeningresultaat toe te voegen aan de algemene reserve, waardoor deze in drie jaar (2023 tot en met 2025) kan groeien tot het op grond van de Financiële verordening toegestane percentage van maximaal 8%. Ook wordt voorgesteld om € 200.000,- over te hevelen naar 2025 voor de implementatie van GIS/GEO, uitvoering van een medewerkers tevredenheidsonderzoek en het starten van opleidingstrajecten. Het restant van het positieve resultaat (€ 1.661.000,-) kan worden uitgekeerd aan de deelnemers

van de Gemeenschappelijke Regeling OMWB 2024 (hierna: GR OMWB 2024). Voor de gemeente Dongen betekent dit een teruggave van € 23.326,- in 2025. De ontwerpbegroting 2026 Op 6 februari 2025 heeft de OMWB de "Kaderbrief 2026" aangeboden aan de deelnemers van de GR OMWB 2024. In deze kaderbrief zijn de meest relevante beleidsontwikkelingen en financiële uitgangspunten voor de begroting 2026 geschetst. De inhoud van deze kaderbrief is nader uitgewerkt in de ontwerpbegroting 2026. De OMWB heeft de ontwerpbegroting 2026 op 9 april 2025 aangeboden aan het college, waarbij aan de deelnemers aan de GR OMWB 2024, de mogelijkheid wordt geboden om voor 3 juli 2025 hierover een zienswijze bij de OMWB in te dienen. Het beleidsdeel van de ontwerpbegroting De OMWB is druk bezig met de implementatie van de Omgevingswet in de diverse werkprocessen. Er wordt bijvoorbeeld nagegaan op welke wijze gezondheidsadviezen van de GGD kunnen worden betrokken bij de werkzaamheden. Ook is de OMWB bezig om de uitkomsten van het Interbestuurlijk Programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH) te implementeren. Dit zou onder andere moeten leiden tot een robuustere omgevingsdienst. Binnen het thema stikstof richten de OMWB zich op zowel de neerslag van stikstof vanuit de landbouw, als het vrijkomen van stikstofoxide uit andere bronnen, zoals verkeer en industrie.

Zij geeft aan de ontwikkelingen nauwlettend te volgen, maar dat de exacte aard en omvang van de werkzaamheden door de telkens nieuwe (juridische) ontwikkelingen moeilijk is in te schatten. Bij de bedrijven waar dit van toepassing is vinden inventarisaties plaats met betrekking tot de aanwezigheid van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS), waarbij met name bij afvalverwerkers vermijdings- en reductieprogramma's (VRP 's) worden opgehaald en beoordeeld. In 2026 wil de OMWB toegroeien naar een volledig ingericht ISMS (Information Security Management System). Dit biedt een raamwerk dat helpt bij het beschermen van de betrouwbaarheid, Integriteit en vertrouwelijkheid van informatie van de organisatie, klanten en personen. Het financiële deel van de ontwerpbegroting De in 2024 vastgestelde werkprogramma’s voor 2025 en de Midden- en West-Brabantnorm (hierna: de MWB-norm), vormen de basis voor de voorliggende ontwerpbegroting 2026. Deze laat voor Dongen een stijging van de deelnemersbijdrage zien van € 598.151,- in 2025 tot € 608.045,in 2026. Dit is een verhoging van 1,6% die voornamelijk wordt veroorzaakt door een aanpassing van het uurtarief. Dat deze verhoging lager ligt dan de in 2026 te verwachten loonkostenstijging (3,8%) en prijsstijging (2,2%), komt doordat de OMWB maatregelen heeft genomen om efficiënter te werken. Hierdoor is de afgelopen jaren al ruim drie miljoen euro bezuinigd.

De lijn die dit jaar door de gemeente Dongen wordt gevolgd is om op de begroting die voortvloeit uit de deelname aan een GR, altijd met het oog op het komende "ravijnjaar" een zienswijze ingediend met het verzoek om de werkbudgetten niet te indexeren. Een uitzondering hierop vormen indexeringen die voortvloeien uit CAO-verplichtingen of andere wettelijke kaders. Omdat de deelnemersbijdrage voor 2026 is gebaseerd op de deelnemersbijdrage voor 2025, blijft hierdoor de dienstverlening van de OMWB voor de gemeente Dongen in 2026 nagenoeg gelijk. De nadere uitwerking van het werkprogramma 2026 vindt plaats in het najaar van 2025. Op basis van het beschikbaar gestelde budget worden dan in overleg met de OMWB de in 2026 uit te voeren werkzaamheden bepaald. ARGUMENTEN:

1.1 De GR OMWB 2024 stelt op grond van artikel 7.1, de gemeenteraad in de gelegenheid om een zienswijze tegen de ontwerpbegroting in te dienen.

Indien wenselijk of noodzakelijk kan hierdoor invloed worden uitgeoefend op de richting waarin de OMWB zich ontwikkelt, maar kan ook invloed worden uitgeoefend op de werkzaamheden die door de OMWB voor de deelnemer worden uitgevoerd. Indien daar aanleiding toe is kan worden verzocht om een aanpassing van de deelnemersbijdrage. 1.2 De OMWB dient een bijdrage te leveren aan de bezuinigingsopgave.

Het naderende “ravijnjaar” maakt dat gemeentelijke begrotingen meerjarig financieel onder druk staan. Het “ravijnjaar” ontstaat door een combinatie van factoren die leiden tot een aanzienlijke daling in de inkomsten van Nederlandse gemeenten. Zo wordt vanaf 2024 de ontwikkeling van het bruto binnenlands product als maatstaf voor de groei van het Gemeentefonds gebruikt. Door de invoering van dit nieuwe financieringssysteem in combinatie met geplande bezuinigingen op het gemeentefonds en een aanhoudende onzekerheid over het financieel kader blijven gemeentelijke begrotingen meerjarig onder druk staan. Gelet op voorgaande wordt daarom voorgesteld om een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 in te dienen inhoudende dat de gemeenteraad het bestuur oproept de werkbudgetten in de ontwerpbegroting 2026 niet te indexeren. Dit laatste geldt niet voor indexeringen die voortvloeien uit CAO-verplichtingen of andere wettelijke kaders. 1.3 De ontwerpbegroting 2026 en de meerjarenraming 2027 t/m 2029 zijn financieel sluitend. De OMWB heeft voor 2026 een een transparante ontwerpbegroting en voor de jaren 2027 t/m 2029 een meerjarenraming opgesteld die financieel sluitend zijn. De hierin opgenomen baten en lasten hebben een omvang van ongeveer € 50 mln.

Met deze sluitende begroting wordt voldaan aan één van de belangrijkste toetsingskaders van de financieel toezichthouder (het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties). 1.4 De ontwerpbegroting 2026 voldoet aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De ontwerpbegroting 2026 voldoet aan het BBV. Zo zijn bijvoorbeeld de overheadkosten apart in beeld gebracht, indicatoren gedefinieerd die inzicht geven in de prestaties van de organisatie en de stand van het eigen en vreemd vermogen vermeld. 1.5 De ontwerpbegroting 2026 is in lijn met de "Kaderbrief 2026" Hierdoor zijn er geen extra budgetten en investeringen in de ontwerpbegroting 2026 opgenomen. In de ontwerpbegroting 2026 wordt een uurtarief gepresenteerd dat € 1,-- lager is dan is opgenomen in de kaderbrief. Deze verlaging is mogelijk door de verjonging van de organisatie én de aanschaf van ICT-apparatuur in plaats van (duurdere) lease. KANTTEKENINGEN:

1.1 Het niet toevoegen van een deel van het positieve resultaat van 2024 aan de algemene reserve kan leiden tot minder financiële stabiliteit. In de jaarstukken 2024 is op pagina 37 aangegeven dat de weerstandsratio van de OMWB in 2024 0,99 bedraagt. Dit wordt volgens de waarderingstabel van het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) gekwalificeerd als ‘matig’. Als de € 600.000,- van het positieve rekeningresultaat 2024 niet aan de algemene reserve van de OMWB wordt toegevoegd, dan betekent dit dat de OMWB minder goed in staat is om grote financiële tegenvallers op te vangen. Wordt deze wel aan de algemene reserve toegevoegd dan bedraagt de weerstandsratio 1,32, wat volgens het NAR wordt gekwalificeerd als "voldoende". 1.2 Het niet indexeren van de werkbudgetten betekent dat er minder werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. Het niet indexeren van het werkbudgetten van ‘Programmadeel 1' (Vergunningen, toezicht en handhaving) en/of ‘Programmadeel 2' (Adviezen en projecten), met uitzondering van indexeringen die voortvloeien uit CAO-verplichtingen of andere wettelijke kaders, betekent dat een aantal werkzaamheden niet meer kan worden uitgevoerd. Dit is niet wenselijk omdat de gemeente

Dongen voor wat betreft de uitvoering van werkzaamheden, zich niet ver boven het hierbij behorende bodemniveau (de MWB-norm) bevindt. Hierdoor komt de dienstverlening aan de inwoners en organisaties in de gemeente Dongen onder druk te staan en/of er vindt minder toezicht op bedrijven plaats, met een mogelijk nadelig effect op het naleefgedrag van wetten en regels. FINANCIËN: 1. Op basis van het positieve rekeningresultaat in de jaarstukken 2024 wordt door de

gemeente Dongen in 2025 een bedrag van € 23.326,- (terug)ontvangen; 2. Op basis van de ontwerpbegroting 2026 zal voor de gemeente Dongen de bijdrage aan de OMWB in 2026 € 608.045,- bedragen. Dit is gebaseerd op de kosten van het werkprogramma van de gemeente Dongen in 2025; 3. Eind 2025 zal in overleg met de OMWB het werkprogramma voor 2026 worden opgesteld. Hierbij is het op dit moment de verwachting, dat het werkprogramma voor de gemeente Dongen in 2026 op dezelfde wijze zal worden uitgevoerd als in 2025. Het is echter op dit moment lastig om in te schatten op welke wijze de kosten zich in 2025 zullen ontwikkelen. De raming van de bijdrage van de gemeente Dongen in de begroting 2026 oogt echter realistisch; 4. In de meerjarenbegroting van de gemeente Dongen is voor 2026 een bedrag van € 602.829,- opgenomen. Het in de ontwerpbegroting 2026 opgenomen bedrag is hierdoor 0,87% hoger dan het bedrag dat in de meerjarenbegroting van de gemeente Dongen is opgenomen. Dit verhoudingsgewijs geringe verschil wordt veroorzaakt doordat de OMWB in 2025 de werkprogramma's efficiënter heeft kunnen uitvoeren. COMMUNICATIE:

In de aanbiedingsbrief met betrekking tot de ontwerpbegroting 2026 wordt aan de deelnemers van de GR OMWB 2024 gevraagd, om hierop een reactie voor 3 juli 2025 aan de OMWB te zenden. Omdat gelet op de verzenddatum van de ontwerpbegroting 2026 de voornoemde datum voor de gemeente Dongen niet haalbaar bleek, heeft de OMWB na overleg laten weten dat een reactie hierop op 4 juli 2025 (direct na de vergadering van de gemeenteraad op 3 juli 2025) niet bezwaarlijk was. Om deze reden zal op 4 juli 2025 het standpunt van de gemeente Dongen inzake de ontwerpbegroting 2026 schriftelijk aan de OMWB worden medegedeeld. VERVOLG:

Nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen inzake de ontwerpbegroting 2026 zal dit besluit aan de OMWB worden meegedeeld. Indien er hierbij sprake is van een zienswijze, zal deze in de vergadering van het algemeen bestuur van de OMWB op 10 september 2025 worden behandeld. In deze vergadering vindt ook de vaststelling van de begroting van de OMWB voor 2026 plaats. BIJLAGEN: 1. Jaarstukken 2024 OMWB; 2. Accountantsverslag controle 2024 (Flynth Audit B.V.); 3. Aanbiedingsbrief ontwerp Programmabegroting 2026 OMWB; 4. Ontwerp Programmabegroting 2026 OMWB;

Burgemeester en wethouders van Dongen, Namens dezen, de secretaris,

de burgemeester,

dr. G.W. Goedmakers

ir. J.C. Slagboom