RV 25-29 Energiesysteemvisie met routekaart

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2025-166416 : I.C.H. Jansen : Energiesysteemvisie met routekaart

VOORSTEL: 1. De Energiesysteemvisie en routekaart Dongen vast te stellen 2. De uitgangspunten van de visie te gebruiken voor het op te stellen warmteprogramma voor Dongen

BESLUIT: 1. De Energiesysteemvisie en routekaart Dongen vast te stellen 2. De uitgangspunten van de visie te gebruiken voor het op te stellen warmteprogramma voor Dongen

INLEIDING: De energietransitie is één van de grootste maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. Nederland zit midden in deze transitie waarbij we overgaan van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie. Ook de gemeente Dongen zet belangrijke stappen om over te schakelen naar een duurzaam en toekomstbestendig energiesysteem. Dit gebeurt in lijn met de landelijke doelstellingen om in 2050 een CO2-reductie van 95% te realiseren. Om houvast te creëren, is er een energiesysteemvisie met routekaart voor de gemeente Dongen opgesteld zodat gezamenlijk kan worden gewerkt aan betrouwbare en toekomstige duurzame energievoorzieningen. Wat is een energiesysteem? Een energiesysteem is de verbinding tussen vraag en aanbod (wat we opwekken en wat we gebruiken), het transport en opslag van verschillende energievormen. Om klimaatneutraal te worden, moeten we met deze energiesystemen overgaan op hernieuwbare (duurzame) energievormen, zoals elektriciteit, waterstof en warmte. We hebben minder dan 20 jaar de tijd om een nieuw energiesysteem te ontwikkelen en hiermee onze doelstelling te halen. Daarom is het belangrijk om nu keuzes te maken en te bepalen hoe het energiesysteem er in de toekomst uit moet zien. Veranderingen in het energiesysteem Woningen, bedrijven en voertuigen verduurzamen. We verbruiken minder gas en elektriciteit en wekken meer energie op uit wind en zon.

Hierdoor verandert er veel in het energiesysteem. Het huidige systeem is hier niet op ingericht. Deze veranderingen vragen om aanpassing en vooral uitbreiding van onze energieinfrastructuur. Dat zijn de kabels, leidingen en buizen die onze energie transporteren en opslaan. De keuzes in dergelijke trajecten zijn niet altijd leidend. Zo onderzocht het nationale programma VAWOZ (Verbinding Aanlanding Wind Op Zee) de mogelijkheid om elektriciteitskabels aan te leggen richting Tilburg en Limburg via de buisleidingenstrook van de Delta Rhine Corridor (DRC). Van dit plan is uiteindelijk afgezien omdat de extra werkzaamheden tot vertraging zouden leiden. Daarom wordt nu gezocht naar een alternatief tracé. De DRC blijft echter een belangrijk en grootschalig project om ondergrondse leidingen aan te leggen vanuit de Rotterdamse haven, via Moerdijk naar Duitsland en wordt aangelegd door het grondgebied van Dongen. Dat is niet alleen van belang voor de toekomst van industriële bedrijven, maar biedt – bij een mogelijke aftakking van waterstof – ook kansen voor Dongense bedrijven om te verduurzamen. Voor die verduurzaming is ruimte nodig zowel in de bovengrond als in de ondergrond. Daarnaast zijn slimme oplossingen nodig om systemen en bronnen goed op elkaar af te stemmen. Juist in die samenhang liggen de kansen om de energietransitie ook lokaal kracht bij te zetten.

De energiesysteemvisie van Dongen

Nu ligt er een definitief voorstel voor van de energiesysteemvisie met routekaart die een toekomstbeeld tot 2050 schetst. In dit toekomstbeeld is het energiesysteem CO2-neutraal en wordt gebruikt gemaakt van duurzame energie en verschillende warmtebronnen. Daarnaast biedt de routekaart concrete handvatten en acties om stappen te zetten richting het toekomstbeeld We pakken hierop de regie en verbinden inwoners, bedrijven en samenwerkingspartners om samen te werken aan innovatieve en haalbare oplossingen voor de energievoorziening van de toekomst in Dongen. De energiesysteemvisie is een dynamisch instrument dat inspeelt op nieuwe ontwikkelingen en inzichten die de komende jaren zeker nog komen. Ook gebruiken we de uitgangspunten van de visie voor het nog op te stellen warmteprogramma dat naar verwachting eind 2026 gereed zal zijn.

ARGUMENTEN: 1.1 Integrale aanpak is noodzakelijk voor een duurzaam toekomstbestendig energiesysteem Een duurzaam en toekomstbestendig integraal energiesysteem vereist veranderingen op zowel lokaal niveau als grootschalig niveau. Enerzijds moeten woningen, bedrijven, de glastuinbouw en vervoer overstappen op duurzame energiebronnen, zoals elektriciteit en collectieve warmtevoorzieningen met daarbij flexibiliteitsopties zoals batterijen die hierbij een rol kunnen spelen. Anderzijds vraagt de verduurzaming van de grote energievraag van industrieterrein de Wildert om grootschalige infrastructuur met een groeiende behoefte aan elektriciteit en waterstof. Een integrale aanpak die beide schaalniveaus combineert, is daarom essentieel voor een succesvolle energietransitie. 1.2 Een routekaart naast de energiesysteemvisie geeft meer richting aan de uitvoering Het college vindt dat de routekaart helder en duidelijk in beeld brengt wanneer en welke acties nodig zijn richting 2050 en heeft deze daarom laten opnemen in de visie. 1.3 Er is draagvlak voor de energiesysteemvisie met routekaart De energiesysteemvisie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met stakeholders zoals de woningbouwcorporatie, energiecoöperatie, glastuinbouwsector, grootschalige industrie, omliggende gemeenten en de Provincie Noord-Brabant.

Daarnaast is er ook ambtelijk en bestuurlijk actief deelgenomen aan het proces. Uit het proces kwam naar voren dat er verschillende waarden richtinggevend zijn voor de ontwikkeling van het Dongense energiesysteem: leveringszekerheid, betaalbaarheid, stimulering van de lokale economie, strategische autonomie en verduurzaming. Ook de dorps- en wijkraden zijn gevraagd om mee te denken en hun input te geven. Voor hen voelt de energiesysteemvisie nu nog wat abstract en ver weg. Daarom worden bewoners betrokken bij volgende stappen: onder andere voor het opstellen van het warmteprogramma. Met de energiesysteemvisie als basis, kan de gemeente die stap concreter maken op een manier die beter aansluit bij wat er speelt in de wijken. 1.4 Strategische keuzes zijn belangrijk voor het toekomstige energiesysteem van Dongen De toekomst van het energiesysteem in Dongen wordt bepaald door strategische keuzes die directe invloed hebben op de verduurzaming van de energievoorziening in de gemeente. Het gaat bijvoorbeeld om de vraag of de gebouwde omgeving en de glastuinbouw worden aangesloten op een warmtenet, of dat juist wordt gekozen voor individuele oplossingen zoals warmtepompen of elektrificeren. Ook de mate waarin Dongen inzet op lokale opwekking van duurzame energie, bijvoorbeeld met windturbines of zonneparken, is van groot belang.

Daarnaast speelt de vraag of er ruimte komt voor waterstof, onder andere door het faciliteren van een aftappunt van de Delta Rhine Corridor (DRC) en deze te benutten voor industrie en een waterstoftankstation. Op bedrijventerreinen zoals Tichelrijt en De Wildert is het stimuleren van verduurzaming en flexibiliteitsoplossingen (opslag in batterijen) medebepalend. Al deze keuzes vormen samen de basis voor een toekomstig energiesysteem dat betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam is.

Een goed onderbouwde koers geeft richting aan deze strategische keuzes. Terwijl flexibiliteit ervoor zorgt dat kan worden ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen, nieuwe wetgeving, inzichten en technologische innovaties. 2.1 De energiesysteemvisie met routekaart wordt gebruikt als input voor het op te stellen warmteprogramma Het warmteprogramma is een verplicht programma onder de omgevingswet en de opvolger van de Transitievisie warmte. Dit programma beschrijft welke wijken, buurten en dorpskernen de komende 10 jaar overgaan op een andere manier van verwarmen dan aardgas. De uitgangspunten van de energiesysteemvisie met routekaart geven een richting en stevige basis voor het nog op te stellen warmteprogramma. "Het warmteprogramma is de opvolger van de Transitievisie warmte (TVW). In een warmteprogramma beschrijft een gemeente de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Hierin staat welke wijken, buurten en dorpskernen in de komende 10 jaar van het aardgas gaan en hoe dat gebeurt. De Transitievisie warmte heeft hierin richting aan gegeven, maar is op dit moment niet concreet en uitvoerbaar genoeg om de volgende stappen te zetten en dient te worden geactualiseerd. Met ingang van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wijzigt de Omgevingswet en verandert de naam Transitievisie warmte in warmteprogramma.

Het is de bedoeling dat de wet per 1 januari 2026 van kracht is. Deze datum kan als gevolg van ontwikkelingen in het wetgevingstraject nog veranderen. Het is de bedoeling dat het warmteprogramma voor eind 2026 wordt vastgesteld”. (zie ook het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie, NPLW)

KANTTEKENINGEN: 1.1 Een energiesysteemvisie met routekaart is niet verplicht Een energiesysteem met routekaart is geen doel op zich en niet verplicht vanuit wetgeving. Het geeft wel sturing aan het toekomstige energiesysteem voor Dongen. Door vroegtijdig te anticiperen op het veranderende energiesysteem kunnen kansen optimaal worden benut en kunnen bewoners en bedrijven profiteren van een toekomstbestendige energievoorziening. Dit ondersteunt het wonen, werken en leven in Dongen op een toekomstbestendige manier. Daarnaast helpt het ons om een goed warmteprogramma te maken, zodat we kunnen toewerken naar een aardgasvrije samenleving. FINANCIËN: In de Programmabegroting Dongen 2025-2028 is het opstellen van een energiesysteemvisie met routekaart en het starten met een warmteprogramma opgenomen. De kosten voor de energiesysteemvisie met routekaart zijn gedekt uit de middelen voor de uitvoering van de transitievisie warmte van team Klimaat, Energie en Duurzaamheid. Nadat de energiesysteemvisie met routekaart is vastgesteld zal deze ook als input worden gebruikt voor het nog op te stellen warmteprogramma voor Dongen. COMMUNICATIE: Op 18 december jl. bent u per raadsinformatiebrief op de hoogte gesteld van de start om te komen tot een energiesysteemvisie met routekaart.

Zie RIB 24-91 Toekomstig energiesysteem van Dongen - Samen op weg naar 2050 Gemeente Dongen Vervolgens is er input opgehaald bij stakeholders zoals de woningbouwcorporatie, energiecoöperatie, glastuinbouwsector, grootschalige industrie, Enexis, omliggende gemeenten en de provincie. Daarnaast is er ambtelijk en bestuurlijk actief deelgenomen aan het proces om te komen tot een energiesysteemvisie met routekaart. Door het college is op 28 januari 2025 ingestemd met het voorleggen van de Verkennende notitie Energiesysteemvisie en routekaart aan de raad. Dankzij een zorgvuldige afstemming met alle betrokken partijen is een breed gedragen energiesysteemvisie opgesteld. Na besluitvorming zal de energiesysteemvisie met routekaart gepubliceerd worden op onze website Duurzaam Dongen en zal worden gestart met de uitvoering. Bij het opstellen van het warmteprogramma worden dorps- en wijkraden en bewoners actief betrokken. Hiervoor starten we een participatietraject zodat we samen kunnen werken aan plannen die passen bij de wensen en behoeften bij de bewoners.

VERVOLG: Na vaststelling door de raad zal de energiesysteemvisie met routekaart dienen als leidraad voor de inzet op een CO2-neutraal energiesysteem. Daarnaast is de visie medebepalend voor het duurzaamheidsbeleid van de komende jaren. De routekaart beschrijft de noodzakelijke acties om het geschetste toekomstbeeld te realiseren en biedt de gemeente een concreet handelingsperspectief. Daarnaast zal deze routekaart als input worden gebruikt voor het opstellen van een warmteprogramma, dat naar verwachting eind 2026 gereed zal zijn.

BIJLAGEN: 1. Energiesysteemvisie en routekaart Dongen 2. Raadsbesluit Energiesysteemvisie en routekaart Dongen

Burgemeester en wethouders van Dongen, Namens dezen, de secretaris,

de burgemeester,

dr. G.W. Goedmakers

ir. J.C. Slagboom