RV 25-27 Toekomst CNO de Nestel

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2025-166585 : A.J.M. de Hoon : Toekomst CNO de Nestel

VOORSTEL: 1. In te stemmen met het verlengen van noodopvang locatie de Nestel tot 31 augustus 2027.

BESLUIT: 1. In te stemmen met het verlengen van noodopvang locatie de Nestel tot 31 augustus 2027.

INLEIDING: Op 19 december 2024 besloot het college om CNO de Nestel te verlengen tot 31 augustus 2026, conform de motie van uw raad. Daarbij stelde u als voorwaarde dat de Rijksoverheid de noodopvang financiert. In een RIB van 3 april 2025 informeerden wij u over een aanstaande wijziging in de bekostiging van noodopvangplekken. Op dit moment factureert de gemeente de kosten van CNO de Nestel rechtstreeks aan het COA, maar deze regeling stopt op 1 juli aanstaande. Het ministerie heeft formeel nog geen nieuw financieringsmodel vastgesteld, maar informeel is gemeld dat gemeenten € 78 per bed per dag (inclusief BTW) ontvangen na 1 juli 2025, terwijl de huidige kosten per bed per dag van de Nestel boven de € 200 liggen. Om de opvang open te houden binnen de voorwaarden die door uw raad zijn gesteld zijn bezuinigingen noodzakelijk. We zijn hierover direct, in december, in overleg gegaan met betrokken partijen. Om die reden konden we op 20 februari 2025, direct nadat het nieuwe tarief informeel bekend werd gemaakt door het ministerie, een aanvraag indienen voor maatwerkfinanciering (bijlage 1). Er is voor 1 juli aanstaande een eenmalige investering van € 2,8 miljoen nodig om de structurele kosten vanaf 1 juli aanstaande te laten overeenkomen met het nieuwe normbedrag.

De investering is nodig om: • De locatie op onderdelen structureel te verbeteren zodat bewoners er voor langere tijd kunnen wonen. Denk hierbij aan het aanpassen van woonunits, isoleren van gemeenschappelijke ruimtes en het mogelijk maken om te koken op locatie. Deze maatregelen zijn overigens ook noodzakelijk om de structurele kosten terug te brengen • Noodzakelijk onderhoud te plegen om de locatie leefbaar te houden. • Structureel kosten te besparen, zodat we na 1 juli uitkomen van het nieuwe normbedrag (€ 78 per bed per nacht inclusief BTW). • Op 31 maart ontvingen we het bericht dat het ministerie deze aanvraag afwijst vanwege de korte resterende looptijd tot 31 augustus 2026. Op 7 april 2025 bevestigde het ministerie dat financiering alleen mogelijk is als de Nestel openblijft tot minimaal 31 augustus 2027. In dit raadsvoorstel leggen we drie verschillende scenario’s aan u voor: Scenario 1: Noodopvang locatie de Nestel sluit per 1 juli 2025 Als we niets doen, sluit de Noodopvang op 1 juli 2025. Het ministerie is bereid dit met enkele dagen te verlengen zodat schoolgaande kinderen het schooljaar af kunnen maken. Scenario 2: Noodopvang locatie de Nestel wordt verlengd tot 31 augustus 2027 Deze datum is gebaseerd op het voorstel van het ministerie van Asiel en Migratie.

Pas wanneer de looptijd van de locatie verlengd wordt tot minimaal 31 augustus 2027, is het ministerie bereid tot de investering. Scenario 3: De gemeente financiert deel uit eigen gelden, de locatie blijft open tot 31 augustus 2026

Dit is geen realistisch scenario. Dat kost de gemeente eenmalig € 2,8 miljoen of structureel een fors (nader te bepalen) bedrag (dit moet berekend worden en hangt af van de eenmalige kosten die het rijk wel bereid is te betalen) per bed per dag. Naar verwachting loopt dit in de miljoenen. Het college adviseert uw raad te kiezen voor scenario 2. Hieronder leest u hiervoor de argumenten en kanttekeningen. ARGUMENTEN: 1.1 We hebben als gemeente een opgave in de Spreidingswet en afspraken in de regio De gemeente Dongen heeft een wettelijke taakstelling om asielzoekers op te vangen. In overleg met regio Hart van Brabant is gekomen tot een evenwichtige verdeling. Voor Dongen is de huidige taakstelling (conform het verdeelbesluit dat eind december 2024 is gecommuniceerd vanuit het Ministerie voor Asiel & Migratie) 200 asielzoekers (inclusief AMV-ers) per juli 2025. Een optimalisatie en herindeling van het terrein in combinatie met de standaard capaciteit van de woonunits zorgt ervoor dat er in de nieuwe situatie ruimte is voor 168 asielzoekers binnen CNO de Nestel. Op dit moment voldoet de gemeente niet volledig maar wel grotendeels aan de taakstelling. Wanneer noodopvang de Nestel sluit per 1 juli 2025 voldoet de gemeente in zijn volledigheid niet meer aan deze opgave.

Wanneer CNO de Nestel openblijft tot de zomer van 2027 voldoet de gemeente Dongen voor een periode van meerdere jaren grotendeels aan haar wettelijke taak en aan de in de regio gemaakte afspraken. Dit staat overigens los van de discussie over een langdurige opvang, waarbij de raad in de motie van 19 december 2024 heeft uitgesproken dat zij deze niet eerder dan voorjaar 2026 wil voeren. We zien geen mogelijkheid om op korte termijn een andere, nieuwe opvanglocatie te realiseren om te voldoen aan de opgave. 1.2 Er is breed draagvlak om binnen de juiste voorwaarden de noodopvang open te houden. Binnen de Dongense samenleving is er breed maatschappelijk draagvlak voor het openhouden van de crisisnoodopvanglocatie De Nestel. Inwoners, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en betrokken partners spreken zich consequent uit voor het voortzetten van de opvang, wat onder meer blijkt uit de massale steun voor een petitie die door meer dan 2.100 mensen is ondertekend. 1.3 Sluiting van de Nestel leidt tot onzekerheid De sluiting van de noodopvang leidt tot een zeer onzekere situatie voor de bewoners. Na de achtbaan van twee verlengingen, worden zij nu opnieuw geconfronteerd met onzekerheid. In plaats van een relatief zekere toekomst op de Nestel tot eind augustus 2026, zullen zij door het COA verplaatst worden naar (nu nog onbekende) andere locaties.

1.4 Het is mogelijk om de Nestel binnen de financiële randvoorwaarden van de raad open te houden Een forse kostenbesparing is noodzakelijk om in de buurt te komen van het normbedrag dat het ministerie van Asiel en Migratie informeel bekend heeft gemaakt. Niet alleen op het gebied van energie en huisvesting, maar ook op het gebied van bijvoorbeeld bemensing. De huidige inrichting zorgt voor verspilling van energie (en geld) om de ruimtes verwarmd dan wel gekoeld te krijgen. Met het langer openblijven van de locatie is het mogelijk om energiebesparende maatregelen toe te passen die zichzelf terugverdienen. In januari en februari zijn we daarom intensief met betrokken partijen van de Nestel in overleg gegaan om te komen tot een herinrichting van de Nestel inclusief kostenbesparingen, om zo uitvoering te geven aan de motie van uw raad en het collegebesluit. 1.5 Voor het openhouden van de Nestel is financiering vanuit het ministerie benodigd. De kosten voor het op een verantwoorde manier openhouden van de Nestel zijn fors. Het vergt een investering van 2,8 miljoen euro. De gemeente heeft geen financiële middelen om deze kosten zelf te voldoen. Bovendien is het ook de afspraak dat de kosten voor asielopvang, ook als die door de gemeente uitgevoerd wordt, worden gedekt door de Rijksoverheid. Zonder eenmalige investering kan de opvang niet openblijven, ook niet tot 31 augustus 2026.

De eenmalige investering is noodzakelijk om een kwaliteitsslag te maken op locatie. Nog een jaar doorgaan met de huidige inrichting is niet haalbaar; de locatie is ooit gebouwd om voor zes maanden onderdak te bieden aan asielzoekers. Na eerdere verlengingen zijn onderhoud en duurzame verbeteringen noodzakelijk. Ten tweede is de investering nodig om de structurele kosten per 1 juli 2025 te verlagen en zo te voldoen aan de nieuwe

eisen van het ministerie. Met de investering brengen we bijvoorbeeld de energiekosten drastisch omlaag en maken we koken op locatie mogelijk, dat is voordeliger dan de huidige catering. KANTTEKENINGEN: 1.1 De kostenbesparing heeft gevolgen voor de bemensing Met het plaatsen van beter geïsoleerde units, het mogelijk maken van koken op locatie en het optimaliseren van contracten met leveranciers kunnen we de kosten onvoldoende drukken. Daarom kijken we in overleg met de betrokken partijen kritisch naar de bemensing. We volgen de bemensing nauwgezet en hebben ruimte om als dat nodig is de bemensing op te schalen. Er blijft 24/7 beveiliging op de locatie aanwezig. 1.2 Om het scenario financieel haalbaar te maken, vergroten we vanuit een logische opbouw van de locatie de capaciteit van de locatie van 152 naar 168 bedden Hoe meer bedden, hoe hoger de structurele vergoeding vanuit het rijk. Omdat we in de nieuwe inrichting overgaan op woongroepen (geschakelde slaapcontainers, per woongroep eigen sanitaire voorzieningen) lukt het om een aantal extra plekken te creëren op de Nestel. Een woongroep bestaat uit 6 slaapunits met ieder 4 bedden, 24 bedden per woongroep. Omdat we 7 groepen kunnen realiseren, komt het totaal op 168 bedden in de vernieuwde situatie. Verhoudingsgewijs verandert de samenstelling van de groep bewoners (alleenreizende mannen, gezinnen) niet.

FINANCIËN: Scenario 2 kost de gemeente geen geld. Het ministerie betaalt de eenmalige investering van € 2.788.637 voor 1 juli 2025. De kosten van de Nestel na 1 juli vallen binnen het nieuwe normbedrag van € 78 per bed per nacht. COMMUNICATIE: De afgelopen week heeft het college alle betrokkenen (bewoners van de Nestel, omwonenden, leden klankbordgroep, vrijwilligers, maatschappelijke partners en scholen, regiogemeenten) op de hoogte gebracht van de situatie. Mondeling, telefonisch per mail, via de nieuwsbrief en met een huis-aan-huis bezorgde bewoners brief. Na het raadsbesluit en zodra we een definitieve planning op hoofdlijnen hebben, zullen we de betrokkenen opnieuw informeren. Vanzelfsprekend lopen ook de reguliere communicatie- en participatiekanalen door zolang de locatie geopend is: onder andere de nieuwsbrief, updates op dongen.nl/opvang/noodopvang en de klankbordgroep. Ook evalueren we noodopvanglocatie de Nestel regelmatig. VERVOLG: Als uw raad akkoord gaat met dit voorstel, zullen we: • De afspraken met het ministerie/ het COA voor de verlenging en financiering formaliseren in een bestuursovereenkomst. • Starten met de herinrichting van de locatie zodat de aanpassingen voor 1 juli 2025 zijn doorgevoerd.

BIJLAGEN: Bijlage 1 Aanvraag maatwerkregeling ten behoeve van CNO De Nestel in de gemeente Dongen v 2.0 - 11-32025 (zie1 hieronder voor een korte toelichting bij de cijfers). 1 Toelichting bij cijfers in Bijlage 1: De huidige kosten die in de tabel in de bijlage weergegeven zijn, zijn de structurele kosten zonder de initiële opstartkosten. Als je die opstartkosten meerekent, kom je uit op een bedrag van meer dan € 200 per bed per dag. De posten ‘overige vaste kosten’ en ‘risicodekking en ambtelijke uren’ zijn in de nieuwe situatie hoger dan in de huidige situatie. Dit is omdat we in de nieuwe situatie niet meer de ruimte hebben om ook onverwachte kosten door te declareren bij het Rijksoverheid. We hebben ruimte nodig om onverwachte kosten op te kunnen vangen.

Burgemeester en wethouders van Dongen, Namens dezen, de secretaris,

de burgemeester,

dr. G.W. Goedmakers

ir. J.C. Slagboom