RV 24-51 Dorpsteam Basis gemeente Dongen

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2024-149559 : G.P. Kunst : Dorpsteam Basis gemeente Dongen

VOORSTEL: 1. In te stemmen met Scenario 1 Dorpsteam Basis gemeente Dongen. BESLUIT: 1. In te stemmen met Scenario 1 Dorpsteam Basis gemeente Dongen. INLEIDING: De transformatie binnen het sociaal domein is in 2015 ingezet. Er zijn destijds keuzes gemaakt omtrent de positionering en inrichting van de lokale toegang tot het sociaal domein van de gemeente Dongen, welke in 2017 in de vorm van de Entree is geopend. Na drie jaar was het tijd voor een evaluatiemoment en stelden we een doorontwikkeling binnen het sociaal domein voor. Het betreft geen koerswijziging maar een verdere uitwerking van de in 2015 ingezette beweging. De gemeenteraad heeft vervolgens in februari 2021, in de vorm van een motie, de gemeente de opdracht gegeven tot het verder onderzoeken en uitwerken van een Dorpsteam en het verder transformeren van het sociaal domein. In september 2022 zijn de kaders van het Dorpsteam door de gemeenteraad vastgesteld. De raad stelde daarbij als voorwaarde dat zowel het programma van eisen Dorpsteam als het uitgewerkte plan van aanpak van de kernpartners opiniërend aan hen worden voorgelegd. In maart 2023 is het programma van eisen Dorpsteam gemeente Dongen opiniërend voorgelegd aan de gemeenteraad en vervolgens door het college vastgesteld.

De gemeente heeft aansluitend opdracht verstrekt aan de kernpartners tot het opstellen van een Plan van Aanpak Dorpsteam, dat tevens qua kostenraming dient te worden gezien als een offerte. Het Plan van Aanpak Dorpsteam is eind oktober 2023 definitief gemaakt en te vinden in bijlage 1. Het Plan van Aanpak is vervolgens voorgelegd aan de adviesraden. Zij hebben op 11 december jl. een inhoudelijk advies hierover uitgebracht. Het advies van de adviesraden is te vinden in bijlage 2A. Naar aanleiding van dit advies is de gemeente ambtelijk en bestuurlijk in overleg gegaan, o.a. met de kernpartners. Aan de raad is in die fase RIB 24-09 Stand van zaken plan van aanpak Dorpsteam Gemeente Dongen (notubiz.nl) aangeboden. De vier kernpartners hebben naar aanleiding van deze overleggen en in aanvulling op het Plan van Aanpak nog twee scenario’s uitgewerkt. Een uitwerking van deze scenario’s is te vinden in bijlage 3. Het college legt de scenario’s door middel van dit raadsvoorstel voor aan de gemeenteraad met daarbij het advies om te kiezen voor Scenario 1, Dorpsteam Basis. ARGUMENTEN: 1.1 Er komen binnen het sociaal domein ontwikkelingen op ons af De implementatie van de medio 2023 landelijk vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd begint steeds meer richting en vorm te krijgen.

Anders dan de titel doet vermoeden, gaat deze ontwikkeling verder dan alleen de doelgroep ‘jeugdigen’; er wordt lokaal van elke gemeente een brede, gezinsgerichte aanpak (van uitvraag tot ondersteuning) gevraagd. Daartoe moet elke gemeente aan de slag met een aantal belangrijke opgaven: a. De Jeugdwet wordt ingeperkt. Veelvoorkomende jeugdhulp zal niet meer onder de te indiceren jeugdhulp gaan vallen. Dit betekent niet dat de ondersteuningsvragen bij de inwoners daarmee verdwijnen. Onder andere samen met de regio bereiden we vrij toegankelijke alternatieven voor. b. In aansluiting op a) gaan gemeenten ‘stevige lokale teams’ vormen die zelf indicatievrij ondersteuning aan de jeugdigen/gezinnen bieden. Dit betekent dat nog nader te bepalen professionele specialismen aan de gemeentelijke toegang moeten gaan worden toegevoegd. Dit gaat dan om andere specialismen dan de lichte ondersteuning die de kernpartners van het Dorpsteam nu bieden via het contract voorliggende voorzieningen. c. Eveneens in aansluiting op a) gaan gemeenten de sociale basis versterken. De ‘sociale basis’ is een breed begrip en wordt in Dongen qua voorliggende, vrij toegankelijke voorzieningen grotendeels ingevuld door de kernpartners van het Dorpsteam via eerdergenoemd contract. Dit zal, gelet op wat onder a) en b) staat, nog verder moeten worden doorontwikkeld en/of uitgebreid.

1.2 Twee doorontwikkelingen tegelijkertijd vragen van de vier kernpartners en de gemeente is zeer complexe opgave Het realiseren van ‘stevige lokale teams’ in combinatie met het versterken van de ‘sociale basis’ in Dongen zijn ingrijpende ontwikkelingen voor zowel de gemeente zelf als voor de vier kernpartners. Het zou een zeer complexe opgave voor alle betrokkenen zijn om in deze fase te starten met de implementatie van het oorspronkelijke Plan van Aanpak Dorpsteam (Scenario 3). De kernpartners geven ook zelf aan dat het een doel is om te komen tot een Dorpsteam Basis dat het contract voor de voorliggende voorzieningen gaat uitvoeren en zo te komen tot een samenhangend en

duidelijk geheel aan vrij toegankelijke voorzieningen, gericht op collectieve en individuele lichte ondersteuning. 1.3 Het advies van de sociale raden is van invloed op de eerder vastgestelde filosofie Dorpsteam We herhalen hier onze filosofie ten aanzien van het werken met een Dorpsteam: met de komst van een Dorpsteam ligt het eerste contact van hulpvragers bij professionals van het Dorpsteam, een team van partners uit het voorliggend veld. Daar wordt in eerste instantie met de inwoner gezocht naar oplossingen vanuit eigen kracht of binnen het netwerk en vervolgens mogelijk binnen de sociale basisstructuur. Als dat niet mogelijk of niet voldoende is, dan wordt door de gemeente geïndiceerde zorg georganiseerd. De partners in het Dorpsteam werken intensief samen in het vormgeven van preventieve activiteiten. Zij zijn de oren en ogen van onze Dongense samenleving en weten wat er nodig is om hulpvragen te voorkomen. Gezien de naderende ontwikkelingen en het advies van de sociale raden is het college gaan heroverwegen. Daartoe is zij zowel in gesprek gegaan met de vier kernpartners als met een aantal omliggende gemeenten over de organisatie van hun gemeentelijke toegang. Het gesprek met de vier kernpartners heeft geleid tot de drie scenario’s uit bijlage 3.

De gesprekken met omliggende gemeenten hebben tot een aantal inzichten geleid: • Gemeenten blijven hechten aan het ook op uitvoeringsniveau hebben van regie op het toeleiden van inwoners naar al dan niet geïndiceerde zorg en hebben dit in hun structuur/werkwijze geborgd; • Er zijn vanuit de ‘achterliggende culturen’ visieverschillen tussen partners voorliggend veld en gemeenten, die niet eenvoudig tot een eenduidige visie en werkwijze te verenigen zijn; • Inwoners zoeken zelf hun weg, ze zijn niet 100% naar één loket te leiden; • De kracht van een kanteling naar het meer inzetten van eigen kracht/netwerk en/of voorliggende voorzieningen ligt in het elkaar goed weten te vinden als professionals van voorliggend veld en gemeente. Een aantal gemeenten gaat dit fysiek faciliteren, bijvoorbeeld door binnen het gemeentehuis een gezamenlijke ruimte met werkplekken voor specifiek deze professionals beschikbaar te stellen. 1.4 De gemeente houdt regie op het toeleiden naar (beschikte) zorg Het verschil tussen Scenario 1 Dorpsteam Basis en het oorspronkelijke Plan van Aanpak Dorpsteam (Scenario 3) is dat de gemeentelijke toegangsfunctie bij Scenario 3 wordt overgeheveld naar het Dorpsteam; bij Scenario 1 blijft deze toegangsfunctie bij de gemeente.

Met de geschetste naderende ontwikkelingen is het voorlopig des te belangrijker dat de toegangsfunctie onderdeel van de gemeentelijke organisatie blijft. Met het uiteindelijk minder beschikbaar hebben van jeugdzorgaanbieders wordt het immers nog belangrijker voor de gemeente om in die fase de regie te hebben op het toeleidingsproces. Ook zal de implementatie van de ’stevige lokale teams’ effect hebben op de werkprocessen binnen de gemeentelijke toegang. 1.5 Het advies van de sociale adviesraden wordt opgevolgd wat betreft het houden van regie De Werkgroep Dorpsteam heeft zijn zorgen geuit over de mate waarin de gemeente op basis van het Plan van Aanpak (Scenario 3) betrokken is bij de inhoudelijke ontwikkeling en uitvoering van het Dorpsteam. Deze zorgen worden door het college, tegen het licht van de actuele en komende ontwikkelingen, gedeeld. Ook de onder argument 1.3 vermelde input van omliggende gemeenten versterkt deze gedachtenlijn. In de door het college vastgestelde reactie aan de adviesraden, bijgevoegd als bijlage 2B, is dit verwerkt. 1.6 Er komt met Scenario 1 wel een Dorpsteam Het contract voorliggende voorzieningen is een belangrijk onderdeel van de sociale basis van Dongen.

Zoals de vier kernpartners zelf al aangeven bij Scenario 1, willen zij betere uitvoering aan het contract geven door meer op inhoud te gaan sturen en het geheel aan activiteiten, interventies duidelijker te gaan verbinden aan het begrip Dorpsteam. Dat zij dit contract in- en extern willen gaan uitvoeren als Dorpsteam bevordert de herkenbaarheid en daarmee de laagdrempelige bereikbaarheid voor onze inwoners. Ook dit proces zal eerst enige tijd gaan vragen. Een Dorpsteam is in deze te verwoorden als een samenhangend en duidelijk geheel aan vrij toegankelijke voorzieningen, gericht op collectieve en individuele lichte ondersteuning. De gemeente Dongen heeft een degelijk voorliggend veld nodig als essentieel onderdeel van de sociale basis. 1.7 Het verschil met Scenario 2 is erg klein In bijlage 3 zijn drie scenario’s opgenomen. Het verschil tussen Scenario 1 en 2 is eigenlijk nihil. De gemeente Dongen is reeds met vele partners een proces gestart rondom de inzet van de lokale GALA- en IZA-middelen. De vier kernpartners van het Dorpsteam zijn reeds bij dat proces betrokken. 1.8 Verbinding Dorpsteam en gemeentelijke toegang wordt verder voortgezet Keuze voor Scenario 1 Dorpsteam Basis betekent dat de vier kernpartners hun contract met de gemeente Dongen meer als Dorpsteam gaan uitvoeren.

Hieraan is meteen te verbinden dat de Dorpsteammedewerkers en het Toegangsteam van de Entree onveranderd en daarmee voortvarend blijven schakelen met elkaar en in het belang van inwoners met een ondersteuningsvraag. Het toegangsproces voor de inwoner wordt op deze manier voorlopig niet ingrijpend veranderd: zij kunnen zich tot het Dorpsteam of de gemeentelijke toegang wenden, waarbij we aan de ‘achterkant’ de bestaande verbinding hebben. De ervaring bij omliggende gemeenten is dat het niet realiseerbaar is inwoners uitsluitend naar maar één aanmeldloket te laten gaan.

1.9 Op termijn doorgroeien naar Scenario 3 blijft een optie Het college is van mening dat het de komende jaren eerst van belang is om de uitvoering van het contract voorliggende voorzieningen steviger neer te zetten. De vier kernpartners wensen dat te gaan doen door daarbij als één Dorpsteam te gaan werken. Een eventuele overheveling van de toegangsfunctie van de gemeente is op termijn een mogelijke optie. 1.10 Ook het uitvoeren van het Dorpsteam binnen Scenario 1 brengt kosten met zich mee Wanneer de gemeenteraad het college volgt en kiest voor Scenario 1 betekent dit tevens een instemming met de door de Dorpsteam partners opgestelde offerte van de bijbehorende kosten voor een coördinator voor het Dorpsteam en kosten voor ICT- en communicatie. Met de komst van het Dorpsteam hopen we in de toekomst minder maatwerkvoorzieningen in te hoeven zetten wat zorgt voor minder meerkosten. Het is momenteel nog niet mogelijk om hiervoor bedragen inzichtelijk te maken. Ongeacht welk scenario kost het implementeren van het Dorpsteam eerst een investering voordat bepaald kan worden wat het effect is van een dergelijke voorziening. Er is met de offerte van de vier kernpartners, die een looptijd heeft tot en met 31 december 2025.

Voor 2024 is sprake van € 38.940 aan personele kosten plus € 21.131 aan ICT- en communicatiekosten; voor het kalenderjaar 2025 betreft dit respectievelijk € 77.198 plus € 67.196. Maar naast deze kosten komen er ook andere kosten kijken bij de keuze voor Scenario 1. Omdat de huidige toegangsfunctie binnen de gemeente behouden blijft is een aanpassing van de formatie nodig. Momenteel is de formatie van Team Toegang 1,62 FTE. Daar bovenop wordt er 2,33 FTE aan externe inhuur ingezet; een bewuste keuze omdat oorspronkelijk bij de doorvoering van Scenario 3 de formatie van Team Toegang volledig zou vrijvallen. Voor dit jaar loopt de externe inhuur nog door tot 1 november 2024. In totaal is er aanvullend 2,33 FTE aan formatie nodig om de toegangsfunctie binnen de gemeente te borgen. Dit komt neer op € 203.500 op jaarbasis. Deze kosten zijn structureel van aard. In totaal komen de kosten voor Scenario 1 neer op € 60.071 voor 2024 en € 144.394 voor 2025. Hiervoor is deels financiële dekking in de begroting. Dit mede door middelen uit het gemeentefonds voor wijkteams en besparingen vanuit het sluiten van de locatie van de Entree. Tevens zullen er door het invullen van vaste formatieplekken kosten voor externe inhuur voor de toegangsfunctie vrijvallen. Inschatting is dat het gaat om een bedrag van ca. € 313.500 op jaarbasis.

Deze kosten kunnen echter niet worden gezien als dekking aangezien de kosten vanuit het brede inhuurbudget worden betaald en niet terugvloeien naar de begroting. In de praktijk worden deze kosten bij de keuze voor Scenario 1 niet meer gemaakt ten behoeve van de toegang. Met verwijzing naar de financiële paragraaf van dit voorstel kan de volgende financiële balans op worden gemaakt. Voor 2024: Omschrijving Geoffreerde kosten Benodigde extra formatie toegangsfunctie Middelen gemeentefonds wijkteams Besparing locatie Entree Totaal benodigd budget

Voor 2025 en 2026: Omschrijving Geoffreerde kosten Benodigde extra formatie toegangsfunctie Middelen gemeentefonds wijkteams Besparing locatie Entree Totaal benodigd budget per jaar (afgerond)

Bedrag € 60.071 € 33.917 - € 54.000 - € 64.000 Budget is toereikend

Bedrag € 144.394 € 203.500 - € 54.000 - € 64.000 € 230.000 *

*Van deze € 230.000 is € 203.500 structureel van aard. De financiële consequenties voor zowel de uitvoering van Scenario 1 Dorpsteam als voor de aanpassing van de vaste formatie voor de toegangsfunctie binnen de gemeente worden verwerkt in de meerjarenbegroting. 1.11 Eerst evalueren voordat richting Dorpsteampartners sprake kan zijn van structurele kosten De kernpartners van het Dorpsteam stellen de door hen geoffreerde kosten voor als structurele kosten. Het college vindt het van belang om te voorzien in een tussentijdse evaluatie. Indien Scenario 1 per 1 september 2024 wordt uitgevoerd kan na een looptijd van 2 jaar een goed beeld op worden opgehaald van de werking en of het beoogde effect wordt

behaald. Medio 2026 zou dan een passend evaluatiemoment zijn. Dit is meegenomen in de voorgestelde budgetaanpassingen. In de begroting is structureel voorzien in een dekking vanuit besparing locatie Entree en extra middelen gemeentefonds voor ten behoeve inzet wijkteams. Wel is het zo dat rekening gehouden moet worden met (autonome) kostenstijgingen zoals bijvoorbeeld sociale lasten. Deze doorwerking zit niet de voorgestelde bedragen. Het is raadzaam daar afspraken over te maken met de kernpartners. 1.12 Evaluatie Scenario 1 Dorpsteam Basis samen laten vallen met besluitvorming over de overeenkomst algemene voorzieningen gemeente Dongen Sinds 1 januari 2022 heeft de gemeente een contract algemene voorzieningen afgesloten met SWOD, MEE de Meent, IMW en Contourde Twern, de vier kernpartners van het Dorpsteam. Dit contract loopt formeel 31 december 2025 af en kan daarna tweemaal met 2 jaar worden verlengd. In afstemming met de vier kernpartners heeft het college besloten om de eerste verlenging van dit contract in te korten naar 1 jaar; de eerste verlengingsperiode loopt dus 31 december 2026 af. Medio 2026 wordt dan, mede tegen het licht van de dan geldende ontwikkelingen sociaal domein, geëvalueerd op effect/voortgang van Scenario 1.

Ook de uitvoering van het contract algemene voorzieningen gaan we in diezelfde periode evalueren, waardoor we eventueel beide opdrachten kunnen samenvoegen en contractinhoud en -waarde conform aan te passen. Door ‘het Dorpsteam’ toe te voegen aan dit contract worden ook de bijbehorende voortgang, monitoring en verantwoording gekoppeld aan de hiertoe bestaande processen vanuit de gemeente. KANTTEKENINGEN: 1.1 De start van het Dorpsteam is afhankelijk van de planning van de partners Na besluitvorming door de raad wordt de opdracht aan de kernpartners verstrekt. Daarbij wordt aan hen gevraagd om per 1 september 2024 te starten met het realiseren van Scenario 1 Dorpsteam Basis. Deze planning is realistisch en haalbaar. Mocht het vanwege onvoorziene omstandigheden anders lopen dan is de start van het Dorpsteam afhankelijk van het behalen van deze planning. 1.2 De arbeidsmarkt is krap voor het werven van mensen voor toegangsteam van de gemeente De arbeidsmarkt staat onder druk. Bij het realiseren van Scenario 1 zal ook een wervingstraject worden gestart om de extern ingehuurde formatie om te zetten naar vaste formatie. Vooralsnog lopen de inhuurcontracten tot 1 november 2024, wat voldoende ruimte zou moeten bieden om tot succesvolle werving te kunnen komen.

1.3 Er spelen nog meer ontwikkelingen binnen het sociaal domein waarvan de impact niet is in te schatten Er gebeurt veel in het sociaal domein. Naast de al genoemde Hervormingsagenda Jeugd zijn er ook ontwikkelingen op de middellange termijn zoals de afschaffing van het abonnementstarief Wmo. Ontwikkelingen waarvan de impact (financieel en op de omvang van de dienstverlening) nog niet in te schatten zijn. 1.4 De doorontwikkeling sociaal domein is een veranderproces en kost tijd Het doorontwikkelen van het sociaal domein en daarmee het eigen maken van andere denkwijzen over inzet van hulp en ondersteuning, kost tijd. Voor ons als gemeente maar ook voor onze samenwerkingspartners. We zien dit als een verandertraject met een sterk cultuuraspect, dat ruimte en tijd nodig heeft. FINANCIËN:De kosten behorende bij Scenario 1 Dorpsteam Basis komen neer op een bedrag van bijna € 350.000 per jaar. Deze kosten kunnen deels gedekt worden uit bestaande budgetten: • Het jaarlijkse budget ondersteuning wijkteams betreft € 54.000. • In het verleden is besloten om De Entree te sluiten, hiermee is een bedrag van € 64.000 aan huisvestingskosten bespaard. Dit bedrag is gelabeld voor het Dorpsteam. Het voorliggende voorstel aan de raad gaat voor de kosten Dorpsteam basis uit van een afgebakende periode, die loopt van 1 september 2024 tot en met 31 december 2026.

Voor 2024 is dekking voor de kosten beschikbaar. Voor 2025 en 2026 is deels dekking beschikbaar. Per jaar is er € 230.000 extra benodigd voor de uitvoering van Scenario 1 Dorpsteam Basis. Hierdoor is er voor deze 2 jaar samen in totaal een budget van minimaal € 460.000 benodigd om de uitvoering van Scenario 1 voor de genoemde periode in praktijk te brengen. Onderdeel van dit scenario voor de gemeente Dongen zelf is dat inhuurkosten (voor de gemeentelijke toegangsfunctie) vervangen gaan worden door vaste formatie. Voor deze aanpassing is het budget van € 203.500 per jaar vanzelfsprekend structureel van aard. Deze financiële consequenties, voor zowel de uitvoering van Scenario 1 Dorpsteam als voor de aanpassing van de vaste formatie voor de toegangsfunctie binnen de gemeente, worden verwerkt in de meerjarenbegroting. Met de komst van het Dorpsteam hopen we in de toekomst minder maatwerkvoorzieningen in te hoeven zetten wat zorgt voor minder meerkosten. Het is momenteel nog niet mogelijk om hiervoor bedragen inzichtelijk te maken. De opdracht tot

het inzichtelijk maken van managementinformatie wordt meegegeven bij de opdrachtverstrekking aan de kernpartners. Ongeacht welk scenario kost het implementeren van het Dorpsteam eerst een investering voordat bepaald kan worden wat het effect is van een dergelijke voorziening. De huidige budgetten worden volledig uitgenut ten behoeve van het Dorpsteam Basis. We verwachten dat, naast de keuze voor Scenario 1, vanzelf Scenario 2 gaat gelden. De ambities van de kernpartners reiken immers verder dan de huidige opdracht. Zij willen de sociale basis nog verder versterken. Er zijn mogelijkheden om het aanbod verder uit te breiden. Hierop kunnen eventueel nog de (tijdelijke) GALA/IZA middelen voor worden ingezet. Hierbij kan gedacht worden aan welzijn op recept of uitbreiding van het collectief preventie aanbod, zoals de training valpreventie en e-health modules. De vier kernpartners zijn reeds aangesloten op het gemeentelijk proces rondom de inzet van de GALA/IZAmiddelen. COMMUNICATIE: Na besluitvorming verstrekt het college de opdracht aan de Dorpsteam partners. De gemeenteraad zal regelmatig worden geïnformeerd over de voortgang van het Dorpsteam Basis. Daartoe zijn de vaste momenten uit de P&C-cyclus en de periodieke Raadsinformatiebrief Sociaal Domein geschikt. Indien nodig zal een aparte raadsinformatiebrief worden opgesteld.

Waar relevant wordt de Werkgroep Dorpsteam van de adviesraden betrokken bij de voortgang. VERVOLG:De planning van het vervolg ziet er als volgt uit: stap actie 1 behandeling in gemeenteraadsvergadering incl. bijbehorende besluitvorming 2 officiële opdrachtverstrekking aan kernpartners 3 start implementatie Dorpsteam Basis 4 officiële start Dorpsteam Basis

datum Juni/juli Juli 1 september Q4

jaar 2024 2024 2024 2024

Inhoudelijk zullen de kernpartners bij de implementatie ook de gemeente actief betrekken om een aantal belangrijke zaken in het belang van de inwoners goed uit te lijnen. BIJLAGEN: Bijlage 1: Plan van Aanpak Dorpsteam Bijlage 2A: Advies op Plan van aanpak Dorpsteam van Werkgroep Dorpsteam van de adviesraden Bijlage 2B: Reactie van het college op het advies van de Werkgroep Dorpsteam Bijlage 3: Scenario's Dorpsteam Raadsbesluit

Burgemeester en wethouders van Dongen, Namens dezen, De secretaris,

De burgemeester,

Dr. G.W. Goedmakers

Ir. J.C. Slagboom