RV 24-03 Beleidskader Agrarische Windturbines

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2022-021237 : I.C.H. Jansen : Beleidskader Agrarische Windturbines

VOORSTEL:Wij stellen uw raad voor: 1. het beleidskader agrarische windturbines vast te stellen; 2. het college van burgemeester en wethouders te machtigen om namens de raad beroepsprocedures af te wikkelen in het kader van het onder 1. genoemde besluit, dan wel daarvoor een ambtenaar aan te wijzen.

BESLUIT: 1. het beleidskader agrarische windturbines vast te stellen; 2. het college van burgemeester en wethouders te machtigen om namens de raad beroepsprocedures af te wikkelen in het kader van het onder 1. genoemde besluit, dan wel daarvoor een ambtenaar aan te wijzen.

INLEIDING: De concept omgevingsvisie Dongen stelt dat de energietransitie één van de meest urgente ontwikkelingen is. Bij de energietransitie hoort ook de overgang naar hernieuwbare bronnen. Daarvoor zijn reeds twee zonneparken aangelegd en liggen er ook al vele zonnepanelen op gebouwen. Een combinatie van zon- en windenergie is echter het meest ideaal – zij vullen elkaar in de tijd mooi aan. In de gemeente Dongen staan op dit moment geen windturbines, maar er staan wel grote turbines tegen de grenzen van Dongen op de industrieterreinen van Tilburg en Oosterhout. Voor kleinere windturbines tot 25 meter ashoogte bestaat er tot op heden geen beleid. Het is aan de gemeente om dit beleid al dan niet vast te stellen. Vanuit de agrarische sector is in reactie op de omgevingsvisie aangegeven dat er wel behoefte is aan een dergelijk beleid. Bovendien ligt er één aanvraag voor een omgevingsvergunning waarvoor een helder afwegingskader nog ontbreekt. Bijgevoegd concept beleidskader is bedoeld om in deze behoefte te voorzien. Het beleidskader bevat regels ten aanzien van de grootte en het type turbine, het vrijwaren van waardevolle landschappen, de plaatsing van de turbine op het perceel en procedureregels.

ARGUMENTEN: 1.1 De windturbines kunnen bijdragen aan een duurzame economische ontwikkeling van agrarische ondernemingen Voor het buitengebied van Dongen is de agrarische sector zeer bepalend; met name in het noordoosten van de gemeente. Het zijn de agrarische ondernemingen die het beeld bepalen en het landschap grotendeels onderhouden; dit agrarische karakter wil de gemeente graag behouden. Een gezonde agrarische sector is daarom van groot belang. De hoge en sterk wisselende gas- en energieprijzen maken het voor agrarische ondernemers soms moeilijk om hun bedrijf voort te zetten. Het vast te stellen beleidskader maakt het voor ondernemers op de juiste plek en onder voorwaarden mogelijk een eigen onafhankelijk hernieuwbaar energiesysteem te creëren. 1.2 De turbines dragen bij aan de transitie naar hernieuwbare energie De klimaatverandering maakt het noodzakelijk een grote afname van de uitstoot van CO2 te realiseren. Ongeveer driekwart van de CO2-emissies wordt veroorzaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen. De overgang naar hernieuwbare energie is dan ook van groot belang, maar vergt een enorme inspanning van alle partijen in de gemeente: overheid, burgers en bedrijven. Het toestaan van agrarische windturbines op plekken waar zij weinig schade aanrichten, maakt het voor agrarische ondernemers beter mogelijk bij te dragen aan de energietransitie.

1.3 Het beleidskader is een aanvulling op bestaand beleid van provincie, regio en gemeente De interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant heeft alleen beleid voor windturbines groter dan 25 meter ashoogte. De locatiebepaling voor deze grote windturbines is geregeld in de REKS – de Regionale Energie en Klimaat Strategie van de regio Hart van Brabant. Voor kleinere windturbines kan de gemeente Dongen haar eigen beleid

bepalen. Dit beleid is tot nu toe niet vastgesteld. Wel stelt de omgevingsvisie Dongen 2040 dat onderzocht wordt of kleinere windturbines mogelijk zijn met behoud van landschappelijke kwaliteit. Vanuit de ZLTO is in een reactie op de omgevingsvisie ook om een dergelijk beleid gevraagd. Op dit moment is er één concrete vergunningaanvraag in de gemeente Dongen. Daarnaast is van nog twee agrarische ondernemers bekend dat zij belangstelling hebben. Het beleidskader maakt het mogelijk om een afgewogen besluit te nemen ten aanzien van vergunningaanvragen voor een kleinere windturbine. 1.4 Windturbines kunnen zorgen voor minder behoefte aan opslag en minder congestie op het net De energietransitie vergt een slimme combinatie van hernieuwbare bronnen. Het gaat immers vaak om een overstap naar elektriciteit en elektriciteit laat zich moeilijk opslaan. Vrijwel altijd gaat er veel energie verloren door het omzetten naar andere dragers zoals waterstof of door het weglekken uit batterijen. Daarom wordt het steeds belangrijker energie te gebruiken op het moment dat deze opgewekt wordt. Een combinatie van zon en wind is daarom ideaal. In de wintermaanden, als de zon minder schijnt, waait de wind vaak juist wat harder. En ook ’s nachts waait het gewoon door.

Op bedrijfsniveau maakt de combinatie van zon en wind het mogelijk om een zo autonoom mogelijk energiesysteem te creëren waardoor de druk op het netwerk ook minder wordt. 1.5 De regels borgen een goede landschappelijke inpassing en behoud van cultuurhistorische waarden Het buitengebied van Dongen herbergt verschillende landschapstypen waaronder het slagenlandschap van ’s Gravenmoer en de broekontginningen in het zuiden. Ook de historische zichtlijnen, molenbiotopen, dekzandruggen, zandverstuivingen en monumenten willen we graag behouden. Het beleidskader kent regels om de waardevolle landschappen en -gebouwen te vrijwaren van windturbines. Daarnaast is de plaatsing op het perceel belangrijk voor de wijze waarop turbines ervaren worden. Ook hiervoor zijn regels opgenomen. 1.6 De regels borgen de leefbaarheid en veiligheid voor omwonenden Windturbines kunnen overlast veroorzaken doordat zij geluid en slagschaduw produceren. Door minimale afstanden en een maximaal geluidsniveau op te nemen ten aanzien van de woningen van derden wordt dit ondervangen. Het beleidskader is iets strenger dan nationale wetgeving als het gaat om de maximale geluidsbelasting op de gevel, omdat onderzoek heeft aangetoond dat het geluid van turbines eerder tot overlast leidt dan andere geluidsbronnen.

Daarnaast zijn ook de wettelijke regels voor externe veiligheid naar de situatie van de gemeente Dongen vertaald.. 1.7 Er is rekening gehouden met de impact op vogels en vleermuizen In het beleidskader is een zorgplicht opgenomen ten aanzien van vogels en vleermuizen. Het gespecialiseerd bureau Bosch en Van Rijn zegt hierover in de adviesmemo: "De kans op aanvaringsslachtoffers is nauwelijks te voorspellen vanwege het zeer kleine rotoroppervlak op geringe hoogte. De effecten zijn eigenlijk niet te onderscheiden van effecten van aanvaring met overige bouwwerken. Geadviseerd wordt om vanuit het oogpunt van de zorgplicht bij de afweging van de locatie rekening te houden met vogels en vleermuizen (bv landschapselementen die betekenis hebben voor vleermuizen). Enige mogelijk mitigerende maatregel is naar onze mening een verplaatsing van de positie van de windturbine." De zorgplicht zorgt er voor dat agrarische ondernemers bij het plaatsen van de windturbine rekening houden met bekende broedplaatsen en routes. 1.8 Er is geleerd van ervaringen van andere gemeenten en advies ingewonnen van deskundigen Voor het opstellen van de regels is gekeken naar de ervaringen in andere gemeenten en daaruit zijn lessen getrokken. In de provincie Groningen staan bijvoorbeeld al heel lang vele agrarische turbines en daar is veel geleerd over een goede landschappelijke inpassing.

Daarnaast is het concept beleidskader voorgelegd aan een gespecialiseerd bureau, Bosch en Van Rijn, die hierover een adviesmemo hebben aangeleverd (bijlage 4).

1.9 Reacties uit het vooroverleg en zienswijzen uit de terinzagelegging zijn verwerkt en terug gekoppeld naar de betrokkenen. Het beleidskader is reeds besproken met deskundigen binnen de gemeenten. In het vooroverleg is het document ter informatie toegestuurd naar de dorpsraden van Klein Dongen Vaart en ’s Gravenmoer; de buurgemeenten, de ZLTO, Enexis en Tennet. Tijdens de terinzagelegging kon eenieder zijn mening geven. Dit heeft geleid tot vier zienswijzen. Deze hadden allen dezelfde strekking, namelijk dat windturbines met een tiphoogte van 25 meter niet rendabel zijn. Dit heeft geleid tot een aanpassing, namelijk dat onder strikte voorwaarden in nauw omschreven situaties afgeweken kan worden tot een tiphoogte van maximaal 33 meter. Dit voorstel is voorgelegd aan de dorpsraad Klein Dongen Vaart waar in het vooroverleg zorgen waren geuit over een afwijkende hoogte. Vanuit de dorpsraad is ingestemd. Ook de indieners van de zienswijzen zijn tevreden. Het gehele proces staat beschreven in de nota van vooroverleg, zienswijzen en herziening (bijlage 3). 2.1 Het vereenvoudigt de afhandeling van eventuele procedures bij de bestuursrechter Tegen het raadsbesluit kan een belanghebbende in beroep gaan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat u als raad het beleidskader vaststelt, is het nodig dat u iemand aanwijst om het besluit te verdedigen.

Ook kan de provincie het niet eens zijn met uw besluit. Dan kan zij het beleidskader geheel of gedeeltelijk blokkeren met een reactieve aanwijzing. Daartegen kan het college in beroep gaan, tenzij u daar als raad zelf over wilt beslissen. U kunt afhandeling van deze procedures neerleggen bij het college. Daarbij kunt u ook bepalen dat het college een ambtenaar kan aanwijzen om voor de afwikkeling zorg te dragen

KANTTEKENINGEN: 1.1 Windturbines kunnen alsnog hinder veroorzaken bij sommige mensen Windturbines produceren geluid, slagschaduw en visuele hinder. Door de regels toe te passen wordt dit zoveel mogelijk vermeden. Toch is het mogelijk dat er mensen zijn die zich desondanks aan de aanwezigheid van turbines zullen storen. 1.2 Kleinere agrarische windturbines kunnen een beperkt effect hebben op vogels en vleermuizen In het beleidskader is een zorgplicht opgenomen ten aanzien van vogels en vleermuizen; dit is volgens bureau Bosch en Van Rijn voldoende om de soorten te beschermen en in stand te houden. Er zijn bewijzen gevonden in Noorwegen dat bij grotere turbines het donker verven van één wiek of de tippen van wieken slachtoffers kan voorkomen. Dit heeft echter een grote impact op de visuele hinder die mensen ondervinden. In dit beleidskader is ervoor gekozen om het belang van de visuele hinder voor de mens van een zwaarder gewicht te voorzien en daarom wordt een neutrale kleurstelling van de turbines als regel gehanteerd. Het is ook mogelijk om het belang van vogels en vleermuizen zwaarder uit te laten vallen en het donker kleuren van bewegende turbine-onderdelen toe te staan. 1.3 Bij een verandering van bestemming zal de turbine moeten worden geamoveerd De mogelijkheid tot het plaatsen van kleine agrarische windturbines behoort bij de bestemming agrarisch.

Mocht een ondernemer op een bepaald moment stoppen met zijn agrarisch bedrijf en van bestemming willen veranderen, dan zal dat binnen het planvoorstel moeten leiden tot het amoveren van de turbine, zoals dat ook voor andere agrarische bouwwerken geldt (WKK installaties, stallen, etc.). Er mag vanuit gegaan worden dat agrarische ondernemers dit in hun afweging om een turbine te plaatsen zullen meenemen, zoals zij dat ook bij andere bouwwerken doen. Het beleidskader maakt het plaatsen van turbines niet mogelijk in gebieden waar het college voorziet dat zij in de toekomst ongewenst (kunnen) zijn, zoals de cultuurhistorisch waardevolle gebieden en het zoekgebied voor de Delta Rhine Corridor. FINANCIËN: Het plan heeft geen financiële gevolgen voor onze gemeente COMMUNICATIE: Het beleidskader is breed uitgezet binnen de afdelingen van de gemeente Dongen. Vervolgens is het ter informatie toegestuurd naar de dorpsraden van Klein Dongen Vaart en ’s Gravenmoer gezonden; de buurgemeenten, de ZLTO, Enexis en Tennet. Met enkele aanpassingen is het beleidskader vervolgens ter inzage gelegd. Dit heeft geleid tot vier zienswijzen. Naar aanleiding van de zienswijzen is het concept beleidskader met enkele gerichte onderzoeksvragen neergelegd bij een gespecialiseerd bureau, Bosch en van Rijn. Dit heeft wederom geleid tot enkele aanpassingen.

Deze aanpassingen zijn voorgelegd aan de dorpsraad Klein Dongen Vaart, omdat deze juist onderdelen betreffen waarover zij in het

vooroverleg hun zorgen kenbaar maakten. Om tegemoet te komen aan die zorgen zijn een aantal regels aangescherpt. Bij deze bijeenkomst waren ook de belangrijkste indieners van de zienswijzen aanwezig (de initiatiefnemer voor een windturbine; een bestuurslid ZLTO Dongen Loon op Zand; Energie Dongen). VERVOLG:Na vaststelling van het beleidskader door uw raad zullen de volgende stappen genomen worden: • Publicatie van het besluit van uw raad in de gemeentelijke Informatiekrant en in het digitale Gemeenteblad; • Terinzagelegging vastgestelde beleidskader en de daarop betrekking hebbende stukken; • Toezenden kennisgeving aan provincie Noord Brabant, de buurgemeenten, het waterschap Brabantse Delta, Tennet, Energie Dongen, Enexis, de ZLTO Dongen Loon op Zand, de dorpsraden en de initiatiefnemer voor een windturbine. Na vaststelling van het beleidskader komt dat zes weken ter inzage. Tijdens die periode kunnen belanghebbenden ertegen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Volgens de nu geldende rechtspraak van deze bestuursrechter hoeven belanghebbenden geen zienswijze te hebben ingediend. Stelt niemand beroep in, dan is het beleidskader onherroepelijk. BIJLAGEN: 1. Concept beleidskader agrarische windturbines; 2. Presentatie met toelichting concept beleidskader agrarische windturbines; 3.

Nota van vooroverleg, zienswijzen en herziening beleidskader agrarische windturbines; 4. Memo – advies over beleidskader agrarische windturbines, Bosch en Van Rijn.

Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris,

De burgemeester,

mr. H.L.M. van Noort

M.C. Bakermans