RIB 76 - Ontwikkelingen Omgevingswet

Aan de raadsleden

Dongen, 19 november2021

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief 00089358 Connie Gorissen/ 14 0162 Omgevingswet – stand van zaken t.b.v. besluitvorming raad

Geachte heer, mevrouw,

In de raadsinformatiebrief van 23 april 2020 hebben wij u voor het laatst per brief geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet. Daarnaast wordt elk kwartaal een voortgangsrapportage opgesteld welke aan de raadswerkgroep Omgevingswet wordt verzonden. De laatste voortgangrapportage van 2021 hebben wij als bijlage bij deze brief gevoegd. Inwerkingtreding Omgevingswet Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Deze alomvattende wet heeft ingrijpende consequenties, zowel inhoudelijk als organisatorisch. De raadswerkgroep Omgevingswet is eind juni 2020 voor het eerst geïnformeerd over de planning van een aantal te nemen raadsbesluiten. Begin september 2021 is de raadswerkgroep geïnformeerd over de aangepaste planning van een aantal besluiten. De lijst met minimale acties van de VNG is hiervoor als basis gebruikt. Sommige van deze stappen zijn verplicht terwijl we op andere stappen de vrijheid hebben om te kiezen wat er voor onze gemeente het meest van toepassing is. We kunnen soms dus kiezen wat we doen en wanneer we dat doen. Naast de meer algemene aspecten (cultuurverandering, aanpassing werkprocessen, integrale benadering van de fysieke leefomgeving) zijn er twee nieuwe instrumenten die bijzondere aandacht verdienen, te weten de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Hieronder zal kort worden ingegaan op deze instrumenten.

Vervolgens zullen we ons focussen op de verplichte actiepunten (de eerder genoemde ‘minimumlijst’) waarover uw raad voor de inwerkingtreding van de wet beslissingen moet nemen.

Omgevingsvisie De raad moet volgens het overgangsrecht voor 1-1-2025 een omgevingsvisie vaststellen. In de omgevingsvisie worden de hoofdlijnen en ambities voor het gemeentelijk omgevingsbeleid uitgestippeld. De uitwerking daarvan zal verder vorm moeten krijgen via het omgevingsplan. De omgevingsvisie is het basisdocument van waaruit de lijnen verder worden uitgezet voor onder meer de omgevingskwaliteit, de energietransitie, de klimaatadaptatie, het sociale domein en gezondheid en veiligheid. Aan Antea Group is opdracht gegeven om de omgevingsvisie voor onze gemeente op te stellen. Zij hebben zich voorgesteld aan de raadswerkgroep Omgevingswet. Daarbij is onder meer een toelichting gegeven op het tijdspad voor het opstellen van de omgevingsvisie en het participatie- en communicatieplan dat hiervoor is opgesteld. De vaststelling van de omgevingsvisie voor de gemeente Dongen is voorzien in Q3 2022. Omgevingsplan Op basis van het overgangsrecht hebben gemeenten tot 1-7-2030 de tijd om toe te werken naar een alomvattend omgevingsplan voor de hele gemeente. Tot die tijd is het zo geregeld dat alle op 1-72022 geldende bestemmingsplannen (en beheersverordeningen) van rechtswege deel uitmaken van het omgevingsplan. Dit wordt ook wel het ‘tijdelijk’ deel van het omgevingsplan genoemd.

Daarnaast worden ook nog enkele andere regels onderdeel van het omgevingsplan van rechtswege, zoals de zogenaamde ‘bruidsschatregels’’ (voormalige rijksregels uit met name het Activiteitenbesluit milieubeheer en het Besluit omgevingsrecht). De komende tijd gaan we aan de slag met het uitstippelen van de strategie en het aanleveren van de bouwstenen om te komen tot het ‘volwaardige’ omgevingsplan. Alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving worden hierin opgenomen. De wijze waarop we dit willen doen, wordt uitgewerkt in een plan van aanpak. Onderdeel van het plan van aanpak is de planning / de tijdsduur die wij uittrekken om te komen tot een – uiteindelijk – gemeentedekkend omgevingsplan. Het opstellen van het plan van aanpak gaan we extern uitbesteden. Het opstellen van het plan van aanpak wordt opgepakt voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en wordt ook besproken in de raadswerkgroep Omgevingswet. In de wet staan twee pijlers centraal bij de totstandkoming van het omgevingsplan: 1. Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties; 2. Regels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. Het omgevingsplan is – vergeleken met bestemmingsplannen - veelomvattender en krijgt meer het karakter van een gemeentelijke verordening dan van regels voor bouw- en gebruiksactiviteiten bij bestemmingen.

Alle voor het omgevingsrecht relevante beleidsvelden en alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving worden hierbij betrokken. Gezien dit veelzijdige beeld moet er goed worden nagedacht over de manier (en de volgorde) en de systematiek waarop het omgevingsbeleid juridisch en beleidsmatig gestalte moet krijgen in het omgevingsplan. Daarbij is de omgevingsvisie leidend. De lijst van actiepunten (‘minimumlijst’) De integrale benadering van de fysieke leefomgeving vraagt om nieuwe vormen van participatie met en samenwerking tussen alle betrokken partijen. We werken aan een routekaart voor de langere termijn, maar er is ook een aantal verplichte actiepunten waarbij uw raad is betrokken. Over de volgende onderdelen moet of kan uw raad voor 1-7-2022 een besluit nemen: 1. Vaststelling participatiebeleid. 2. Delegatie van de bevoegdheid tot wijziging van het omgevingsplan van raad aan college. 3. Instelling gemeentelijke adviescommissie. 4. Aanwijzing van gevallen waarin de raad een bindend advies moet geven over buitenplanse omgevingsplanactiviteiten.

5. Keuze tussen wijziging van het omgevingsplan of buitenplanse omgevingsplanactiviteit (omgevingsvergunning). 6. Aanpassing legesverordening. Ad 1 Participatiebeleid Uw raad is verplicht in het kader van de Omgevingswet participatiebeleid vast te stellen. Het participatiebeleid is verplicht voor de toepassing van het instrumentarium van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan, omgevingsvergunning maar kan ook bij de buitenplanse omgevingsplanactiviteit worden verplicht gesteld). Het opstellen van spelregels voor (met name ruimtelijke) projecten is bedoeld om de dialoog met de directe omgeving en het overleg met stakeholders en andere participanten tot stand te brengen. Participatie bij omgevingsvergunningen is opgenomen als aanvraagvereiste. De initiatiefnemers moeten aangeven of burgers, bedrijven of maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat de resultaten zijn. Uw raad zal voor het vast te stellen participatiebeleid in Q1 2022 (uiterlijk Q2 2022) een afzonderlijk voorstel ontvangen. Ad 2 Delegatiebesluit wijziging omgevingsplan en voorbereidingsbesluit In beginsel moet elke wijziging van het omgevingsplan - hoe gering ook – door uw raad worden vastgesteld. In een aantal situaties is dat te omslachtig, niet praktisch en leidt dit tot vertraging.

De Omgevingswet biedt gelukkig mogelijkheden om deze bevoegdheid te delegeren aan ons college. De wet bevat geen beperkingen, zodat hier ruimhartig gebruik van kan worden gemaakt. In algemene zin is het verantwoord dat - zolang de nieuwe ontwikkelingen passen binnen de kaders van het door u vastgestelde beleid op hoofdlijnen in de omgevingsvisie of in andere beleidsdocumenten – ons college bevoegd is het omgevingsplan te wijzigen. Vinden er ontwikkelingen plaats die afwijken van de omgevingsvisie of andere beleidsdocumenten, dan ligt het in de rede dat uw raad hierover beslist. Uw raad zal voor het delegatiebesluit in Q1 2022 een afzonderlijk voorstel ontvangen. Ad 3 Gemeentelijke adviescommissie Alle gemeenten met rijksmonumenten zijn verplicht een adviescommissie in te stellen die minimaal over de rijksmonumenten adviseert, met uitzondering van archeologische monumenten. De wet voorziet niet in overgangsrecht, zodat in elk geval voor het inwerkingtreden van de Omgevingswet een adviescommissie moet worden ingesteld. De commissie kan ook een bredere taak krijgen en daartoe zijn er diverse keuzemogelijkheden om het adviesstelsel door te ontwikkelen in de geest van de Omgevingswet: breder en vroeger in de processen. In het kader van de integrale omgevingskwaliteit is ook deskundigheid gewenst op het gebied van duurzaamheid en gezondheid.

Het is denkbaar dat met name bij ‘open’ normen in het omgevingsplan behoefte bestaat aan specifieke deskundigheid. Verder kan in het omgevingsplan worden aangegeven bij welke categorieën bouwwerken of in welke gebieden advies verplicht is. Verder kan ons college ook op eigen initiatief advies vragen over activiteiten of over beleid met betrekking tot de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Uw raad krijgt in Q1 2022 een afzonderlijk voorstel voorgelegd voor het instellen van de adviescommissie. Het instellen van de adviescommissie is voorbesproken in de raadswerkgroep Omgevingswet. Ad 4 Aanwijzingsbesluit gevallen voor bindend advies In beginsel is ons college bevoegd om te beslissen omtrent vergunningverlening. Ingeval het buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (vergunning) betreft, kan uw raad gevallen aanwijzen waarover hij een bindend advies wil uitbrengen. In dat geval moet de vergunning door ons college worden geweigerd. Uw raad moet voor 1-7-2022 beslissen in welke gevallen een advies moet worden gegeven door de raad. Bij het bepalen van de lijst van gevallen moet meewegen dat een van de doelen van de Omgevingswet is om besluitvorming over initiatieven sneller te doen verlopen. Mede gezien de vergadercyclus van uw raad zijn wij er in eerste instantie voorstander van dat waar mogelijk

ons college de concrete initiatieven beoordeelt. Dat is verantwoord als projecten weliswaar nog niet passen in het geldende omgevingsplan, maar wel in het door u vastgestelde beleid (in de omgevingsvisie of in afzonderlijke beleidsdocumenten). In de praktijk gaat het in de regel om concrete vergunningaanvragen, zodat een terughoudende toepassing van de mogelijkheid van een bindend advies op zijn plaats lijkt. Bij complexe projecten en/of gebiedsontwikkelingen op een groter schaalniveau (nieuwe woonwijk of bedrijventerrein, windmolenparken etc.) is uw raad zonder meer bevoegd, omdat in dat geval een wijziging van het omgevingsplan gewenst en ook noodzakelijk is. Wij houden de ontwikkelingen in de praktijk nauwlettend in de gaten. Het is mogelijk dat die aanleiding geven tot een aanscherping of herijking. Ad 5 Keuze wijziging omgevingsplan of buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) Het is belangrijk dat besloten wordt op welke wijze in de overgangsperiode (van 1-7-2022 tot 1-72030) medewerking kan worden verleend aan nieuwe initiatieven c.q. projecten die niet passen binnen de geldende regels. De strategie sluit aan bij wat hierover onder punt 4 is vermeld bij ‘bindend adviesgevallen’. Er kan op twee manieren medewerking worden verleend, namelijk via a. een wijziging van het omgevingsplan; b. een omgevingsvergunning (‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’).

In eerste instantie is het aan ons college om te bepalen op welke wijze medewerking wordt verleend aan initiatieven die afwijken van de geldende regels in het omgevingsplan. Niettemin lijkt het ons goed dat uw raad weet welke strategie wij voor ogen hebben. Ingeval het gaat om concrete initiatieven waarvan de ruimtelijke contouren duidelijk zijn, gaat onze voorkeur uit naar de optie omgevingsvergunning. Particuliere initiatieven moeten altijd worden voorzien van een deugdelijke onderbouwing, zodat alle relevante aspecten aan de orde komen. De wet schrijft wel voor dat alle verleende omgevingsvergunningen binnen 5 jaar moeten worden ingepast in het omgevingsplan. Een wijziging van het omgevingsplan is wat ons betreft alleen aan de orde als een project niet volledig op zichzelf staat of nog niet volledig is afgerond, maar er ook consequenties zijn die verder reiken dan een specifieke locatie. Gaat het om echte gebiedsontwikkelingen (nieuwe woonwijken of bedrijventerreinen of andere grootschaliger ontwikkelingen) dan ligt een wijziging van het omgevingsplan in de rede. Het vaststellen van een omgevingsplan is en blijft de bevoegdheid van uw raad. In de regio heeft een aantal gemeenten gezamenlijk opdracht gegeven aan Bro adviseurs voor het opstellen van een stappenplan voor zowel een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) als een omgevingsplan (OP).

Dit wordt voorzien van een digitaal raadpleegbaar keuzemenu / stroomschema waarbij de afweging of toepassing aan een BOPA of een OP gegeven dient te worden. Deze stappenplannen zijn nog niet definitief gereed. De raadswerkgroep Omgevingswet wordt Q4 2021/ Q1 2022 nader geïnformeerd over deze stappenplannen. Ad 6 Aanpassing legesverordening De VNG heeft een modeltekst beschikbaar gesteld waarin de bouwstenen worden geleverd voor de nieuw vast te stellen legesverordening. Die invulling is mede afhankelijk van keuzes die worden gemaakt voor de diverse activiteiten. Wordt in het omgevingsplan gekozen voor algemene regels of meldingsplichten, dan kunnen geen leges worden geheven. Zo wordt de vergunning ‘brandveilig gebruik’ gewijzigd in een melding. Nieuw is dat leges kunnen worden gevraagd voor omgevingsvergunningen voor milieubelastende activiteiten (min of meer de opvolger van de milieuvergunning). Hoe meer (bouw)activiteiten vergunningvrij worden gemaakt, hoe minder legesontvangsten er zullen zijn. Verder moet rekening worden gehouden met de ‘knip’ in de vergunning voor bouwactiviteiten (technisch en ruimtelijk). De preventieve technische toets zal per 17-2022 niet meer door de gemeente, maar door een kwaliteitsborger worden verricht (Wet kwaliteitsborging). Uitgangspunt is dat de geraamde baten de geraamde lasten niet mogen overschrijden.

Dit vraagt om een goede kostenonderbouwing. Wij zullen tijdig voor de inwerkingtreding

van de wet (naar verwachting in Q2 2022) een ontwerpbesluit voor de aanpassing van de legesverordening ter vaststelling aan u voorleggen. Informatie De raadsinformatiebrief is besproken in de raadswerkgroep en instemmend ontvangen. Er is afgesproken een raadsinformatieavond Omgevingswet in te organiseren om uw raad bij te praten over de stand van zaken met betrekking tot de Omgevingswet. Deze avond is gepland op 17 februari 2022.Mocht u naar aanleiding van deze raadsinformatiebrief behoefte hebben aan meer informatie dan vernemen wij dat graag van u. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.