RIB 66 - Bijl1- Jaarverslag Omgevingswet 2023

Jaarverslag 2023

De Omgevingswet jaarverslag 2023 Op 1 februari 2022 besloot minister Hugo de Jonge niet vast te houden aan de inwerkingtredingsdatum van 1 juli 2022. Ook de nieuwe datum 1 januari 2023 bleek niet haalbaar. Uiteindelijk is de invoeringsdatum van de Omgevingswet vastgesteld op 1 januari 2024. Deze datum naderen we met rasse schreden. In dit jaarverslag brengen we u op de hoogte van de stand van zaken in Dongen. We praten u bij welke werkzaamheden in 2023 zijn uitgevoerd om Dongen Omgevingswet-proof te maken. Dat doen we aan de hand van vier thema's.

Voor ieder thema gebruiken we een stoplichtmodel om aan te geven hoe we er voor staan in Dongen met het oog op de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet. Ook na de inwerkingtredingsdatum is er nog veel werk te verzetten om alle aspecten van de Omgevingswet te implementeren. Het gemeente-dekkend Omgevingsplan en de uitwerking van diverse programma's zijn daar voorbeelden van. Tot slot is er aan het eind een pagina opgenomen waarin we ingaan op de (onzekere) periode die volgt op de inwerkingtredingsdatum. Werkt het Digitaal Stelsel naar behoren? Pakt de Wet op alle punten zo uit als hij bedoeld was? Welke jurisprudentie gaat er komen? En wat is precies de impact van de Wet kwaliteitsborging?

De Omgevingswet tijdlijn Verschillende werkprocessen zijn uitgewerkt. Teams VTH en OMG gaan aan de hand van casussen oefenen met omgevingstafel (regio) en buitenplanse omgevingsplan activiteiten. Online en fysiek zijn de nodige cursussen (intern) / werksessies (extern) gepland. Derde en vierde kwartaal 2023

Ondanks het feit dat we zo goed als mogelijk aan de start komen, is het werken met de Omgevingswet, in de beginperiode, nog een kwestie van wennen.

1 januari 2024 De grote proef op de som: op 1 januari treed de Omgevingswet in werking. Het zal vooral spannend zijn hoe het Digitaal Stelsel Omgevingswet gaat functioneren.

2024

2024 tot 2032

Na inwerkingtreding op 1 januari 2024 hebben gemeenten tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar een definitief omgevingsplan.

Toelichting stoplichtmodel In dit jaarverslag wordt gebruik gemaakt van een soort stoplichtmodel. De kleuren duiden de status van het onderwerp aan. Per onderwerp is ook aangegeven aan welke minimale acties van de VNG gewerkt wordt.

Het overzicht 'Minimale acties Omgevingswet' geeft aan welke voorbereidingen gemeenten minimaal moeten hebben getroffen vóór de inwerkingtredingsdatum, om te kunnen starten met werken volgens de Omgevingswet. Na de inwerkingtredingsdatum is het werk daarmee nog niet klaar.

1.

Nog niet of pas net aan begonnen, bijna alles moet nog gebeuren.

2.

We zijn wel begonnen maar zijn een beetje stilgevallen. De voortgang is er uit. In dit tempo is het de vraag of we op tijd klaar zijn. We zijn er mee bezig. Als we zo door gaan dan krijgen we deze actie waarschijnlijk op tijd af.

3. 4.

Het gaat goed op deze actie. We hebben nog een aantal dingen te doen, maar dit komt zeker goed.

5.

Klaar, er hoeft niets meer te gebeuren.

De Omgevingswet Jaarverslag 2023 In dit Jaarverslag 2023 worden de volgende thema’s behandeld: 1.

Omgevingswet algemeen

2.

De kerninstrumenten

3.

Anders werken en aparte projecten

4.

Digitaal Stelsel Omgevingswet

Per hoofdstuk is kort omschreven wat er gedaan is in 2023 en wat de status is van het werk dat op de bijbehorende minimale acties van de VNG gedaan wordt.

1. Algemeen In dit hoofdstuk beschrijven we wat er in algemene zin nog gedaan moet worden op het gebied van de Omgevingswet. De VNG acties die hier bij horen gaan over de invoeringsstrategie en de veranderopgave na inwerkingtreding na 2023.

Daarnaast is ook een overzicht opgenomen van de uitnutting van het budget. De ambities en strategie zijn reeds aan het begin van dit traject geformuleerd.

VNG acties VNG actie 1: Ambities, strategie, aanpak en financiën bepaald (advies) VNG actie 27: Veranderopgave na 2023 bepaald (advies)

Algemene beoordeling:

1. Algemeen Het bedrag voor 2023 bij uitnutting zijn allemaal bedragen die zijn betaald. Bij de begroting zijn vaak hogere bedragen ingeschat dan uiteindelijk is gefactureerd. Voor diverse cursussen, het programma buitengebied en visie voor uitbreidingslocaties worden in 2023 nog facturen verwacht. Deze zijn – voor zover bekend – meegenomen in het overzicht of worden later nog toegevoegd. Omdat met de inwerkingtreding de implementatie nog niet afgerond is gaan de komende jaren nog de nodige kosten gemaakt worden. Bijvoorbeeld voor de diverse programma's en om gefaseerd over de jaren te komen tot een gemeentedekkend omgevingsplan.

2. De kerninstrumenten Er zijn de nodige zienswijzen ontvangen die zijn beoordeeld en waar nodig is de omgevingsvisie daarop aangepast.

De Omgevingswet biedt zes kerninstrumenten om de vier verbeterdoelen van de wet te behalen. In dit hoofdstuk gaan we dieper in op de voortgang van de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning.

De gemeenteraad heeft de omgevingsvisie in mei 2023 vastgesteld. De omgevingsvisie is gepubliceerd. Deze actie is daarmee afgerond.

2.1 Omgevingsvisie In 2022 is hard gewerkt aan het opstellen van de omgevingsvisie. In april vonden de verdiepende gesprekken met inwoners plaats. In juni werd de gemeenteraad betrokken door middel van de keuzesessie. De omgevingsvisie is in oktober 2022 als ontwerp ter inzage gelegd.

Daarbij zal de omgevingsvisie de komende jaren waar nodig worden aangevuld aan de hand van de op te stellen programma's

VNG acties VNG actie 19: Omgevingsvisie in voorbereiding (advies)

Algemene beoordeling:

2. De kerninstrumenten 2.2 Het programma Het programma is een van de instrumenten waar ervaring mee wordt opgedaan. Het hebben van een programma luchtkwaliteit is niet van toepassing voor gemeente Dongen. En het opstellen van programma’s is vrijwillig maar niet vrijblijvend. Het programma kan worden gezien als een concrete uitwerking van de omgevingsvisie. Het programma wordt nu gezien als een

goed en bruikbaar verlengstuk van de omgevingsvisie.

Bij de vaststelling van de omgevingsvisie is een voorzet toegevoegd hoe we de indeling van de programma's zien. Met de programma's buitengebied en wonen (bouwstenen) is in 2023 gestart. Alhoewel er nog veel werk te verzetten is om echt met programma’s te kunnen gaan werken, is dit niet problematisch in relatie tot het werk dat we voor de inwerkingtredingsdatum gedaan moeten hebben. Vandaar dat de algemene beoordeling op een vier eindigt.

VNG acties VNG actie 17: Programma luchtkwaliteit vastgesteld – indien van toepassing (juridische eis) VNG actie 18: Kennis vergaard over kerninstrument programma (advies)

Algemene beoordeling:

2. De kerninstrumenten 2.3 Het omgevingsplan Het omgevingsplan is een integraal plan voor de hele gemeente waarin de gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving staan. In 2023 heeft de raad de participatie bij initiatieven vastgesteld. In 2023 is verder gewerkt aan de voorbereidingen voor het omgevingsplan. Met Rho adviseurs is gewerkt aan het opstellen van een plan van aanpak voor het omgevingsplan en een lokaal handboek waarin de werkwijze rondom omgevingsplannen is verwoord.

De huidige planvoorraad is regelmatig opgeschoond en zal uiterlijk 31 december 2023 helemaal actueel zijn Qua software zijn wij aangesloten en kunnen wij omgevingsplannen opstellen en verwerken. Omdat we nog geen plan hebben gepubliceerd, hebben we actie 14 op 4 gezet. Giskit verzorgt nog een cursus waarin publiceren van plannen wordt uitgelegd. Er worden verdere stappen gezet om te komen tot het casco voor het omgevingsplan, de regels voor een ontwikkeling en uiteindelijk het gefaseerd komen tot een omgevingsplan.

VNG acties VNG actie 9: Participatie bij initiatieven ingericht (bedrijfsmatige eis) VNG actie 14: Kunnen wijzigen omgevingsplan (juridische eis) VNG actie 15: Kunnen werken met tijdelijk omgevingsplan (juridische eis) VNG actie 16: Plan(ning) gemaakt voor een nieuw omgevingsplan (advies)

Algemene beoordeling:

2. De kerninstrumenten 2.4 De omgevingsvergunning Van de vier kerninstrumenten in deze voortgangsrapportage zijn verreweg de meeste VNGacties toebedeeld aan het kerninstrument de omgevingsvergunning. Op alle acties - op de adviescommissie na - moet in de laatste twee maanden nog werk verzet worden. De inschatting is dat we, op de standaardbrieven na, op al deze acties klaar zullen zijn voor de inwerkingtreding. Dat wil niet zeggen dat er geen werk meer is na 1 januari.

De wijzigingen die de invoering van de Wkb met zich meebrengt, het werken met een intaketafel en een omgevingstafel en de werking van het digitale stelsel zijn allemaal nieuw of onzeker. Het is daarom belangrijk om in het eerste kwartaal de vinger aan de pols te houden wat betreft onze dienstverlening. Dat doen we door maandelijks, of zoveel eerder als nodig, te evalueren wat er goed gaat en wat er beter kan. Na het eerste kwartaal stellen we een rapportage op met onze bevindingen en aanbevelingen.

2. De kerninstrumenten 2.4 De omgevingsvergunning VNG acties VNG actie 3: Kunnen beoordelen vergunningaanvragen – proces (juridische eis) VNG actie 4: Kunnen beoordelen vergunningaanvragen – beoordeling (juridische eis) VNG actie 5: Kunnen aanleveren indieningsvereisten (juridische eis) VNG actie 6: Gemeentelijke adviescommissie ingesteld (juridische eis) Verordening Commissie omgevingskwaliteit vastgesteld op 3 februari 2022. Commissieleden benoemd op 25 mei 2023. VNG actie 7: Vergunningverlening aangepast op de Wkb (juridische eis) VNG actie 8: Proces verkennen initiatief ingericht (bedrijfsmatige eis) VNG actie 10: Kunnen opstellen en aanleveren vragenbomen(advies)

2. De kerninstrumenten 2.4 De omgevingsvergunning VNG acties VNG actie 11: Snelle dienstverlening voor topactiviteiten ingericht (advies) VNG actie 12: Toezicht en Handhaving ingericht (juridische eis) VNG actie 13: Toezicht en Handhaving aangepast aan de Wkb (juridische eis) VNG actie 20: Monitoring en evaluatie ingericht (advies) VNG actie 21: Kunnen uitvoeren gedecentraliseerde bodemtaken (juridische eis)

Algemene beoordeling:

3. Anders werken en aparte projecten De aparte projecten die vallen onder VNG acties 22 tot en met 26 zijn allemaal bijna of helemaal afgerond. Het legesmodel is onderdeel van het jaarlijkse pakket van legesverordeningen dat aan de gemeenteraad aangeboden wordt en zal naar verwachting in de besluitvormende raad

in december vastgesteld worden. Team communicatie heeft alle informatieverstrekking met betrekking tot de Omgevingswet onder de loep genomen en zorgt in samenwerking met de inhoudelijk verantwoordelijken voor een tijdige aanpassing.

VNG acties VNG actie 22: Kunnen toepassen procedures en regels voorkeursrecht en onteigenen (juridische eis) VNG actie 23: Kunnen toepassen procedures en regels kostenverhaal (bedrijfsmatige eis) VNG actie 24: Legesmodel (bedrijfsmatige eis) VNG actie 24: Mandaatregelingen en Verordening planschade aangepast (bedrijfsmatige eis) VNG actie 25: Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien (bedrijfsmatige eis) VNG actie 26: Verstrekken informatie over de Omgevingswet (bedrijfsmatige eis)

Algemene beoordeling:

4. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Hét hete hangijzer van de Omgevingswet is het DSO. Met name omdat de rijksoverheid lang niet in staat is gebleken om een stabiel werkend DSO op te leveren. Het DSO moet het digitale loket (Omgevingsloket) bieden waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. Het digitaal stelsel vervangt bij de inwerkingtreding van de wet de bestaande toepassingen: Omgevingsloket online, Activiteitenbesluit Internet Module (AIM) en ruimtelijkeplannen.nl.

In Dongen hebben we de benodigde koppelingen van onze systemen al zeker twee jaar gereed. De vragenbomen en indieningsvereisten staan er sinds het tweede kwartaal van 2022 ook in opgenomen. In 2023 is verder gewerkt aan de samenwerkingsruimte met ketenpartners en hebben we daar ook verder op getest. Het blijft echter de vraag hoe goed het DSO gaat functioneren als het er écht om gaat en er échte aanvragen ingediend worden.

VNG acties VNG actie 2: Kunnen ontvangen aanvragen en meldingen (juridische eis)

Algemene beoordeling:

5. Aandachtspunten Ondanks al het goede werk dat verzet is zijn er nog een aantal zaken die niet of niet op tijd af zijn of nog aandacht behoeft ook na 1 januari 2024. Hieronder staat – indien van toepassing per VNG actie - een overzicht van welke zaken dat zijn en hoe we van plan zijn om er voor te zorgen dat de inwoners hier zo weinig mogelijk van merken.

VNG actie

Nog niet af op 1 januari

Hoe gaan we hier mee om?

2

Aanpassen verordeningen: - Verordening interferentiegebieden bodemenergie; - Nota bodembeheer, bodemkwaliteitskaart en bodemfunctieklassentaart; - Afvalstoffenverordening (keuze); - Beleid Hogere Waarde; - Nota Industrielawaai.

De Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren 2023 (AVOI) en de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) zijn aangepast. De Verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen staat geagendeerd voor Q4 2023 ter vaststelling voor de raad.

-

Kennis over wetteksten (Omgevingswet, Bbl, Bal, Bbk)

Door met de Omgevingswet te gaan werken zal ervaring opgedaan worden waar wat in welk document geregeld staat.

14

Publiceren omgevingsplan / aanleveren omgevingsplan aan gemeenteraad

Het daadwerkelijk publiceren van een omgevingsplan met de beschikbare software is door de organisatie nog niet getest / doorlopen. Bij de eerste keer/keren publiceren zal Giskit ondersteunen.

In de loop van 2024 wordt bekeken welk beleid geactualiseerd dient te worden. In het jaarplan van VTH is dit meegenomen.

5. Aandachtspunten VNG actie

Nog niet af op 1 januari

Hoe gaan we hier mee om?

14

Een duidelijk beeld wat aan de raad voorgelegd gaat worden bij vaststellen van plan, moet nog gevormd en vastgelegd worden (je past onderdelen aan van een omgevingsplan en de wijzigingen stel je vast en niet meer een op zichzelf staand plan)

Met software-leverancier mogelijkheden van viewer onderzoeken. VNG gevraagd om landelijk informatie beschikbaar te stellen voor de gemeenteraad. Vooralsnog leven hierover landelijk nog de nodige vragen/onduidelijkheden.

-

Structuur van het omgevingsplan

Welke structuur het omgevingsplan in hoofdlijnen gaat krijgen, staat gepland voor Q1 2024. Aan de hand van deze structuur zal vervolgens gefaseerd gewerkt worden aan de omgevingsplannen.

-

Standaard tekst Evenredige Toedeling Functies aan Activiteiten Leefomgeving (ETFAL) en basis regelset voor meest voorkomende ontwikkelingsplannen.

Voor de meest gangbare BOPA's en ontwikkelingsplannen zijn deze op 1 januari nog niet beschikbaar. Er worden voor de meest voorkomende activiteiten / ontwikkelingen regelsets opgesteld. Het is een continu proces

5. Aandachtspunten VNG actie

Nog niet af op 1 januari

Hoe gaan we hier mee om?

18

Format programma's

Er wordt volop gewerkt aan diverse bouwstenen voor programma's. Het format voor de programma's is nog niet bepaald. Door een eenduidig format af te spreken zijn de diverse programma's met elkaar vergelijkbaar en is het verband met de omgevingsvisie inzichtelijk.

20

Monitoring 2x per jaar delegatiebesluit en aanwijzen gevallen verplichte participatie Omgevingswet en evaluatie delegatiebesluit

Er wordt gekeken naar een combinatie met de P&Ccyclus om deze monitoring en/of evaluatie in te richten.

24

De verordening nadeelcompensatie Dongen 2024 is nog niet vastgesteld op 1 januari 2024.

Wordt zo spoedig mogelijk in 2024 vastgesteld. Bestuurlijke route loopt. Dit is overigens geen probleem omdat aanvragen pas kunnen worden ingediend nadat er sprake is van onherroepelijke besluiten op grond van de Ow. Deze zijn er vooralsnog niet.

5. Aandachtspunten VNG actie Nog niet af op 1 januari

Hoe gaan we hier mee om?

24

De verordening nadeelcompensatie Dongen 2024 is nog niet vastgesteld op 1 januari 2024.

Wordt zo spoedig mogelijk in 2024 vastgesteld. Bestuurlijke route loopt. Dit is overigens geen probleem omdat aanvragen pas kunnen worden ingediend nadat er sprake is van onherroepelijke besluiten op grond van de Ow. Deze zijn er vooralsnog niet.

--

Besluitvorming wie het functioneel beheer van het DSO voor het team VTH gaat uitvoeren.

Het huidige "omgevingsloket.nl" wordt m.b.t. het indienen van de aanvragen, indieningsvereisten en vergunningchecks bijgehouden door het team VTH. In 2024 moeten deze werkzaamheden in het DSO worden uitgevoerd. De inhoudelijke aanpassingen blijven door team VTH worden gedaan. Voor de toekomstige technische aanpassingen in de software, moet nog worden beoordeeld of deze taak in- of extern zal worden belegd. Voorlopig wil het team VTH hiervoor nog gebruik maken van de diensten van "GISkit".

-

Aanpassen beleid pre-mantelzorgwoningen Omgevingswetproof maken

We proberen het beleid nog voor 1 januari 2024 aangepast te hebben, anders zo snel mogelijk (Q1 2024)

5. Aandachtspunten VNG actie

Nog niet af op 1 januari

Hoe gaan we hier mee om?

26

Los van alle voorbereidende werkzaamheden zit er een onzekerheidsfactor in het effect van iedere verandering. Het is niet ondenkbaar dat we na de inwerkingtreding tegen een aantal praktische problemen aanlopen die niet te voorzien waren.

Om een zo goed mogelijke dienstverlening voor onze inwoners te garanderen zullen we in het eerste kwartaal een vinger aan de pols houden door al onze aanvragen en klachten nauwlettend te monitoren. Indien nodig wordt daar direct actie op ondernomen. Aan het begin van het tweede kwartaal zullen we rapporteren over de manier waarop de dienstverlening in het eerste kwartaal is verlopen.

26

Het omzetten van standaardbrieven naar B1 schrijfstijl.

In het systeem RX-Mission zitten standaardbrieven die zowel onder de huidige als de nieuwe wetgeving (Omgevingswet) te gebruiken zijn. Deze zijn nog niet allemaal geschreven in B1 schrijfstijl. Gaandeweg dit jaar en 2024 zullen alle brieven die VTH gebruikt aangepast worden aan de B1 schrijfstijl. De verwachting is dat eind tweede kwartaal 2024 de brieven voor de vergunningprocedure gereed zijn en begin derde kwartaal de overige brieven.