RIB 63 - Bijlage 1 Rapportage Bureau Culturele Zaken

Antwoorden op vragen De Cammeleur Gemeenteraad Dongen

14-09-2021

Bureau Culturele Zaken Johan Boonekamp Paul van Oort

2

Inhoud 1. 2.

Inleiding ......................................................................................................................................................... 3 Opdracht ....................................................................................................................................................... 3 2.1 Kaders voor de opdracht .......................................................................................................................... 3 2.2 Interpretatie van de opdracht ...................................................................................................................... 4 3. Beheer ........................................................................................................................................................... 5 3.1 Organisaties en activiteiten in De Cammeleur ......................................................................................... 5 3.2 Wat verstaan we onder beheer ................................................................................................................ 6 3.3 Scenario’s voor beheer ............................................................................................................................. 7 3.4 Scenario A Herijking van het huidige beheer ............................................................................................

8 Omschrijving scenario ................................................................................................................................... 8 Gebouwexploitatie ........................................................................................................................................ 8 Gebruiksexploitatie ....................................................................................................................................... 8 Bedrijfsexploitatie.......................................................................................................................................... 9 Beoordeling scenario ..................................................................................................................................... 9 Voorbeelden beheerscenario A ................................................................................................................... 10 3.5 Scenario B Uitbesteden beheer .............................................................................................................. 10 Gebouwexploitatie ...................................................................................................................................... 10 Gebruiksexploitatie .....................................................................................................................................

11 Bedrijfsexploitatie........................................................................................................................................ 11 Beoordeling scenario ................................................................................................................................... 11 Voorbeelden beheerscenario B ................................................................................................................... 12 3.6 Scenario C Gebruikers nemen beheer over ............................................................................................ 13 Gebouwexploitatie ...................................................................................................................................... 13 Gebruiksexploitatie ..................................................................................................................................... 13 Bedrijfsexploitatie........................................................................................................................................ 13 Beoordeling scenario ................................................................................................................................... 14 Voorbeelden beheerscenario C ...................................................................................................................

14 3.7 Scenario D Fusie vaste gebruikers .......................................................................................................... 14 Gebouwexploitatie ...................................................................................................................................... 15 Gebruiksexploitatie ..................................................................................................................................... 15 Bedrijfsexploitatie........................................................................................................................................ 15 Beoordeling scenario ................................................................................................................................... 16 Voorbeelden beheerscenario D ................................................................................................................... 16 4. Benodigde kennis/kunde ............................................................................................................................ 16 5. Financiële aspecten van Beheer ................................................................................................................. 17 6. Toetsing, conclusie en advies .....................................................................................................................

18 6.1 Toetsing .................................................................................................................................................. 18 6.2 Conclusie ................................................................................................................................................. 20 6.3 Advies...................................................................................................................................................... 20 6.4 Vervolgstappen ....................................................................................................................................... 20

3

1. Inleiding De Cammeleur positioneert zich in Dongen als volgt:

De Cammeleur is dé sociaal-culturele ontmoetingsplek in het centrum van Dongen. Elke Dongenaar heeft de spreekwoordelijke sleutel tot deze moderne multifunctionele accommodatie. De vier organisaties die in De Cammeleur gevestigd zijn - Stichting DonckHuys, Bibliotheek Theek 5, Het KunstPodium en ContourdeTwern - bieden samen een belevingshuis voor alle leeftijden. De Cammeleur inspireert en daagt haar bezoekers uit om mee te doen in de Dongense samenleving. Een ontmoetingsplek in het hart van de gemeente, waar alles mogelijk is. Een plek om te genieten van theater- en podiumkunsten of juist jezelf te ontpoppen tot artiest. Een plek om kennis op te doen, te groeien en ook jouw steentje bij te dragen. Zo kun je bijvoorbeeld een theatervoorstelling bezoeken, muziek- of dansles volgen, boeken lenen, studeren, flexwerken of je aanmelden als vrijwilliger. Ook kun je in De Cammeleur cursussen en workshops volgen. Ontwikkel jezelf! In het Grand Café geniet je van een kop koffie, een sandwich of een verkoelend drankje. www.decammeleur.nl

In de kern is De Cammeleur een clustering van lokale en regionale culturele en sociaalmaatschappelijke organisaties die huisvesting delen en gezamenlijk een grotere toegevoegde waarde willen realiseren voor inwoners, bezoekers en gebruikers. Nederland kent een groot aantal van dit soort voorzieningen.

2. Opdracht 2.1 Kaders voor de opdracht Uitgangspuntennotitie en Bouwstenennotitie 26-04-2021 De gemeente is tot de conclusie gekomen dat het oorspronkelijke concept De Cammeleur waardevol is voor de gemeenschap en overeind blijft. In de uitwerking om het concept succesvol en toekomstbestendig te laten zijn, zijn aanpassingen en aanscherpingen nodig. Dit is uiteengezet in de ‘Uitgangspuntennotitie Cammeleur 3.0’ en bijbehorende ‘Bouwstenennotitie’. Beide stukken zijn door de gemeenteraad vastgesteld op 26 april 2021. De aanpassingen en aanscherpingen zitten in vijf bouwstenen: 1. Cammeleur algemeen. Het gebouw behoudt zijn verschillende maatschappelijke functies en doelen, is laagdrempelig/toegankelijk, met ruime openingstijden. 2. Concept. Voor de huidige partners geldt dat zij moeten investeren in verbetering van de onderlinge relaties en samenwerking. 3. Governance. Taken, rollen en verantwoordelijkheden worden strakker en duidelijker beschreven. Daar waar mogelijk wordt functiemenging voorkomen. Ideaal gezien is er geen enkele vermenging. 4. Huisvesting. Er is en blijft één hoofdhuurder van het pand. Deze hoofdhuurder verhuurt vervolgens ruimten aan de overige partners, verenigingen en stichtingen. 5. Programmering. De bouwsteen Programmering valt uiteen in 2 delen:

4 a. sociaal-maatschappelijk en cultureel programma; b. horeca. De gemeentelijke Uitgangspuntennotitie meldt hierover het volgende: “Het horecadeel van De Cammeleur wordt verzelfstandigd. Hiermee wordt een scheiding tussen de (huidige) rollen van de hoofdhuurder aangebracht”. Naar aanleiding van deze twee notities heeft de gemeenteraad in een motie van 27-05-2021 opdracht voor dit onderzoek gegeven: Motie gemeenteraad 27-05-2021 Verzoekt het college - Onderzoek te doen naar andere mogelijkheden voor het beheer van het gebouw, gekoppeld aan kennis, kunde en capaciteit; - Een of meer alternatieve beheervormen voor de Cammeleur te onderzoeken en daarbij in ieder geval te kijken naar: o Minimale vereiste kennis, kunde en capaciteit die aanwezig moet zijn binnen de beheerorganisatie; o Mogelijke beheervormen, gebaseerd (direct of indirect) op beheer in multifunctionele gebouwen van soortgelijke omvang en complexiteit; o Kaders samenwerking (Taken, Bevoegdheden en Verantwoordelijkheden) tussen beheerorganisatie en gebruikers/huurders van de Cammeleur o Geschikte beheerorganisaties in en buiten Dongen.

2.2 Interpretatie van de opdracht De bouwstenen die door de gemeente genoemd zijn in de Bouwstenennotitie, zijn de voor dit type organisaties gebruikelijke bouwstenen. De Bouwstenen- en Uitgangspuntennotitie doen recht aan de huidige situatie in De Cammeleur, zoals die is besproken in de rapportage van bureau Culturele Zaken in 20201. In deze rapportage werd geconstateerd dat samenwerkingsprocessen idealiter moeten starten vanuit een concrete inhoudelijke aanleiding. De aanleiding bij De Cammeleur lijkt (achteraf gezien) eerder gestoeld te zijn op financieel economische motieven, dan op een wens tot inhoudelijke en programmatische samenwerking en culturele meerwaarde tussen de gebruikers. Het impliciete uitgangspunt lijkt te zijn geweest: “Een groot nieuw gebouw zonder structurele kostenverhogingen”. Hoewel de uitvoering van het concept in de afgelopen jaren een succes heeft opgeleverd in termen van bezoekcijfers (240.000 bezoekers in 2020 ten opzichte van gemiddeld 171.000 bezoekers bij vergelijkbare accommodaties) ontstonden in de eerste twee jaren na de opening van het multifunctionele gebouw structurele financiële knelpunten. Deze tekorten zijn hoofdzakelijk terug te voeren tot beheer- en servicekosten die hoger bleken te zijn dan oorspronkelijk werd geraamd en lagere horeca-inkomsten dan verwacht.

Deze tekorten komen ten laste van de begroting van de exploitant (stichting DonckHuys). De tekorten zijn anno 2021 niet volledig opgelost en lijken daarmee structureel van aard te zijn. De gemeente heeft inmiddels besloten om deze hogere beheerkosten

1

Bureau Culturele Zaken, Quick scan De Cammeleur, 24-11-2020

5 structureel te gaan afdekken en de realistische kosten d.m.v. een kostprijsdekkende m2verhuurtarief te gaan doorberekenen aan de gebruikers van De Cammeleur. Een tweede knelpunt ontstond op het gebied van de samenwerking tussen de organisaties in het gebouw: bureau Culturele Zaken constateerde dat de gekozen beheerstructuur leidde tot het stagneren van de inhoudelijke samenwerking. De Bouwstenen- en Uitgangspuntennotitie alsook de Motie omvatten daarom opdrachten tot het ontwikkelen van voorstellen voor het verbeteren van de organisatiestructuur binnen De Cammeleur, waardoor betere samenwerkingsmogelijkheden kunnen ontstaan. Daarnaast omvat het de opdracht tot het berekenen van de realistische kosten voor het beheer van De Cammeleur. De opdracht bestaat daarom uit: 1. Een uitwerking van verschillende mogelijke beheervormen (geschikt voor gebouwen vergelijkbaar aan De Cammeleur). Iedere uitwerking bevat in ieder geval de volgende onderwerpen: ● beschrijving van maximaal 3 beheervormen, inclusief de benodigde capaciteit en expertise ● de kosten voor het beheer van De Cammeleur ● de mogelijke invloed van iedere variant op de bedrijfsvoering van De Cammeleur; ● het takenpakket en gevolgen/kaders voor samenwerking van en tussen de partners in De Cammeleur; ● de invloed van de verschillende varianten op het Cammeleur-concept; ● voorbeelden van de verschillende beheervormen; 2.

De mate waarin het scenario oplossing biedt voor het voorkomen van een te grote vermenging van taken en verantwoordelijkheden binnen De Cammeleur; 3. Een advies van bureau Culturele Zaken over de gevonden mogelijkheden.

3. Beheer 3.1 Organisaties en activiteiten in De Cammeleur 1. De hoofdhuurder/risicodragend exploitant/beheerstichting, momenteel stichting DonckHuys. 2. De huidige vaste partners/onderhuurders in De Cammeleur: • ContourdeTwern, op basis van een opdrachtovereenkomst met de gemeente Dongen; • Bibliotheek Theek 5, op basis van een subsidieovereenkomst met de gemeente Dongen; • Het KunstPodium, met idem een subsidieovereenkomst; • de aanbieder van theater en evenementen (momenteel stichting DonckHuys). Voor deze taak ontvangt stichting DonckHuys geen te onderscheiden subsidie; • DonckHuys Horeca BV (de aandelen van de BV zijn in handen van stichting DonckHuys). Deze commerciële activiteit ontvangt geen ondersteuning van de gemeente. 3. Huidige activiteiten binnen De Cammeleur Beheer. Het voor de vaste partners en hun activiteiten verzorgen van huisvesting, ruimtes en faciliteiten voor de vaste partners en hun inhoudelijke programma’s;

6 Welzijn. ContourdeTwern voert een breed welzijnsaanbod uit voor jong en oud, zoals dagbesteding, vrijwilligersondersteuning, buurtbemiddeling, mantelzorgondersteuning, jongerenwerk, etc. Programma-activiteiten. De programma-activiteiten omvatten: • de programmering van de theaterzaal met amateurverhuringen; • idem de sociaal-culturele en maatschappelijke activiteiten in de theaterzaal, de vergaderkamers, de foyer, etc.; • De begeleiding van maatschappelijke organisaties en amateurverenigingen bij het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten; • Het programmeren en uitvoeren van professionele theatervoorstellingen; • Het stimuleren, ontwikkelen en uitvoeren van gemeenschappelijke programmering met de vaste partners in De Cammeleur; • Het stimuleren, organiseren en uitvoeren van evenementen en festivals buiten De Cammeleur; • een organisatie onderhouden die de activiteiten ontwikkelt, uitvoert, betaalt, en daarover rapporteert. Hieronder ook begrepen het onderhouden van de talrijke contacten in de Dongense samenleving. Kunstonderwijs. Kunst- en cultuureducatie. Lesprogramma’s, cursussen, projecten en maatwerk voor ‘scholen’, ‘vrije tijd’ en het ‘maatschappelijk domein’. Bibliotheek. De bibliotheek voert conform de Bibliotheekwet uitgebreide activiteiten uit op het gebied van o.a. Lezen & luisteren en Leren & ontwikkelen. Horeca.

De gemeentelijke Uitgangspuntennotitie meldt het volgende: “Het horecadeel van De Cammeleur wordt verzelfstandigd. Hiermee wordt een scheiding tussen de (huidige) rollen van de hoofdhuurder aangebracht”. Volgens deze formulering lijkt de gemeenteraad de betrokkenheid van DonckHuys met de horeca te willen afbouwen. Daarom gaat bureau Culturele Zaken ervan uit dat de gemeenteraad de horeca wil uitbesteden (= een nieuwe horecapachter zoeken). Wel kan opgemerkt worden, dat als de horeca uitbesteed wordt aan een risicodragende exploitant, deze exploitant als vaste partner opgenomen moet worden in het Cammeleurconcept net zoals ContourdeTwern, Theek 5, KunstPodium en de programmerende organisatie (het deel van DonckHuys dat de programma-activiteiten uitvoert).

3.2 Wat verstaan we onder beheer Voor het beheer is een aantal leidinggevende- en uitvoerende functies noodzakelijk zoals een managementstaak, financiële en personeelsadministratie, marketing- en publiciteit, etc. De Cammeleur is vanuit bezuinigingsoverwegingen op dit moment slechts 60 uur per week geopend. In de cultuursector is een openstelling van een cultureel centrum van 90 uur per week gebruikelijk. Dit zijn gemiddeld 6 dagen van 14 uur (10.00-00.00 uur) en 1 dag van 6 uur (12:00-18:00 uur). De vaste partners hebben meermalen aangegeven een dergelijke uitbreiding van openingsuren noodzakelijk te vinden. Bureau Culturele Zaken stelt voor dat de conciërge-/technische taken tijdens deze 90 uren, op basis van de gangbare werkwijze in vergelijkbare accommodaties, worden ingevuld met 3 FTE betaalde krachten, naast vrijwilligers en medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt (veel taken moeten

7 door een dubbele bezetting van medewerkers uitgevoerd). De kosten hiervoor zijn op dit moment grotendeels niet opgenomen in de begroting van stichting DonckHuys. In deze rapportage wordt onder (de belangrijkste taken van) beheer verstaan (lijst niet uitputtend!): Gebouwexploitatie • ontvangen van huur van de partners en betalen van huur aan gemeente; • organisatie ICT voor de partners, gebruikers en bezoekers; • financiële administratie gebouwexploitatie; • Debiteuren- en crediteurenbeheer; • personeelsplanning gebruiksexploitatie; • personeelsadministratie gebruiksexploitatie; • marketing en publiciteit; • vaststellen van serviceniveau en kosten. Gebruiksexploitatie • het bedienen van de gebouwapparatuur; • het bedienen van theatertechnische- en vergader-apparatuur (veelal vraagt dit meerdere personeelsleden tegelijk); • het openen en sluiten van het gebouw; • het plannen en verrichten van kleine technische (onderhouds-)werkzaamheden; • telefoonbeantwoording/bezoekers te woord staan; • zalen klaarzetten en opruimen; • Arbo-regels opstellen en handhaven; • veiligheids-/ontruimingsplannen opstellen en ontruimingsoefeningen houden; • veiligheidsregels handhaven (w.o. brandweervoorschriften, BHV, EHBO); • schoonmaak, glasbewassing vuilnisafvoer, terreinonderhoud;

3.3 Scenario’s voor beheer In de hiernavolgende paragrafen 3.4 t/m 3.7 worden de meest gangbare scenario’s voor het beheer van een cultureel centrum als De Cammeleur weergegeven. De scenario’s zijn als volgt opgebouwd: Omschrijving scenario Korte omschrijving van het scenario Gebouwexploitatie De gebouwexploitatie omvat de min of meer vaste lasten die samenhangen met het gebouw. Zoals: huur gebouw, contractonderhoud & keuringen -/- gemeentelijke bijdrage contractonderhoud), bijdrage gemeente contractonderhoud, schoonmaak, energie, gemeentelijke belastingen, abonnementen telefonie en internet, afschrijvingen, vervangingsreservering (-/- gemeentelijke bijdrage gebouwbeheer). Gebruiksexploitatie De gebruiksexploitatie omvat de kosten die gemaakt worden om het gebouw te exploiteren. Zoals: algeheel gebouwbeheer, medewerkers beheer, kantoorkosten, automatisering communicatie, marketing, overige algemene kosten. Bedrijfsexploitatie

8 De Bedrijfsexploitatie omvat de kosten en opbrengsten van de exploitant. Het betreft hier de directe Programmakosten en -opbrengsten van de gebouwexploitant (hoofdhuurder). Effect op de exploitatiekosten Cammeleur De financiële effecten van het scenario op de exploitatie van De Cammeleur Effecten beheervorm op Cammeleur-concept De effecten van de beheervorm op het Cammeleurconcept en op de taken en verantwoordelijkheden van de beheerder en de vaste partners. Voorbeelden Waar wordt deze beheerconstructie in den lande aangetroffen? Zijn deze voorbeelden navolgbaar of juist niet?

3.4 Scenario A Herijking van het huidige beheer Omschrijving scenario Dit scenario schetst grotendeels de huidige exploitatie van De Cammeleur, maar geeft wel indicaties voor het oplossen van enkele knelpunten uit de huidige exploitatie. ● Er blijft sprake van een beheerstichting/hoofdhuurder waar de vaste partners en verenigingen en andere gebruikers in het gebouw huur aan betalen; ● Deze hoofdhuurder (DonckHuys) blijft de programma-activiteiten uitvoeren; ● Het huidige Cammeleur-concept blijft grotendeels behouden; ● Conform de uitgangspuntennotitie verstrekt de gemeente via een verhoging van subsidies of contractprijs aan de gebruikers een extra bijdrage om het beheer kostendekkend te maken.

Gebouwexploitatie ● ●

● ●

In dit scenario blijft de exploitatie van De Cammeleur in handen van de huidige beheerstichting (momenteel stichting DonckHuys) ; afspraken uit het verleden worden ontrafeld en herijkt m.b.t. de gebouwexploitatie: het vaststellen van de kosten van de gebouwexploitatie en het berekenen van de kostprijsdekkende huur per m2 voor de vaste partners; De gemeente vraagt aan de beheerstichting een nieuwe begroting voor de gebouwexploitatie, gebaseerd op de m2-prijs; De gemeente stelt een extra jaarlijkse bijdrage voor de gebouwgebonden kosten beschikbaar op basis van de nieuwe begroting.

Gebruiksexploitatie ● ● ●

De kosten van de gebruiksexploitatie worden door de beheerstichting (momenteel DonckHuys) opnieuw berekend; Hierop gebaseerd worden de servicekosten per m2 en de kostprijsdekkende huur voor de vaste partners opnieuw berekend; De gemeente geeft nader te berekenen extra jaarlijkse bijdrage voor de gebruikskosten, via subsidies of contractprijs aan de vaste partners en aan de hoofdhuurder t.b.v. het afdekken van eventueel hogere kosten voor verenigingen.

9

Bedrijfsexploitatie ●

●

● ●

•

●

●

De gemeente past waar nodig de subsidie of contractprijs aan de vaste partners aan, zodat zij de nieuwe m2-huurtarieven en de servicekosten kunnen betalen. De gemeente heeft ervoor gekozen deze extra kosten als vergoeding direct aan de beheerstichting te betalen; Sociaal-maatschappelijke en culturele verhuringen kunnen blijven plaatsvinden via de hoofdhuurder; hiervoor moet de hierboven genoemde overeenstemming tussen de exploitant en de vaste partners gevonden worden over het gebruik van ruimtes die niet structureel verhuurd worden; Als de nieuwe huurprijzen leiden tot tariefverhogingen voor verenigingen, zoals de gemeenten deze verhoging in de contractprijs aan de exploitant afdekken; De gemeente subsidieert een te berekenen expliciete jaarlijkse bijdrage aan de kosten van de programma-activiteiten. In de huidige exploitatieopzet is deze programmeringsbijdrage impliciet verdisconteerd in de subsidie aan stichting DonckHuys en is daarom nauwelijks zichtbaar; Daarnaast adviseert bureau Culturele Zaken om hieraan een programmeringsbudget toe te voegen; DonckHuys betaal de professionele voorstellingen momenteel vanuit de horecaopbrengst.

Een professionele theaterprogrammering is de ‘kers op de taart’ van de sociaalculturele programmering in De Cammeleur; Er dienen specifieke afspraken gemaakt te worden over de 'zeggenschap' over het facilitair beheer van de m2 en de invloed van op de m2 van de vaste huurders en de algemene publieke ruimte; De gemeente vraagt aan programmerende organisatie (momenteel DonckHuys) een nieuwe begroting voor de bedrijfsexploitatie, zijnde de organisatie en de kosten van de programmaactiviteiten. Deze kosten zijn nu impliciet opgenomen in de subsidie aan stichting DonckHuys en worden door de separate begroting expliciet gemaakt.

Beoordeling scenario Dit scenario is te beschouwen is als voortzetting van de huidige beheersituatie in De Cammeleur. • De gebouwexploitatie en de gebruiksexploitatie zullen kostendekkend plaatsvinden, door de structurele extra gemeentelijke bijdrage daarvoor; ● De aanbevolen functiescheidingen bij het beheer (beheer loskoppelen van programmaactiviteiten) zijn in dit scenario niet doorgevoerd. De ongelijkwaardigheid tussen de vaste gebruikers, die de voornaamste oorzaak is van de stagnatie in de samenwerking binnen De Cammeleur, wordt in dit scenario niet structureel opgelost; ● Dit scenario voldoet hierdoor niet aan uitgangspunten van de raad. Om te voldoen aan de uitgangspunten van de raad, is het noodzakelijk om de taak van een risicodragende hoofdhuurder, of de programma-activiteiten, of beiden, uit te besteden. Deze mogelijkheden worden beschreven in de volgende scenario’s; ● Verhuur van ruimten wordt beter gestructureerd door het maken van aanvullende afspraken hierover, bijvoorbeeld in een huurdersraad; ● De functievermenging tussen hoofdhuurder en de taak van programma-activiteiten blijft bestaan, waardoor geen gelijkwaardig speelveld tussen de vaste partners ontstaat; ● Er ontstaat geen gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het strategisch en tactisch succes voor De Cammeleur als totaal, slechts voor de eigen organisaties.

Hierdoor is verdere ontwikkeling van de gebouw-, gebruiks-, en bedrijfsexploitaties niet te voorzien;

10 ●

●

Onderdeel van het herijken van de bedrijfsexploitaties is reeds door de gemeente gemaakte de keuze om uit te gaan van (kostprijsdekkende) huurtarieven voor gesubsidieerde organisaties in Dongen (stichtingen en verenigingen); Het beheer in De Cammeleur groeit toe naar de structuur van een bedrijfsverzamelgebouw (= iedere huurder heeft eigen ruimtes, maar deelt de voordeur en een aantal faciliteiten met de medegebruikers); het Cammeleur-concept moet hierop worden aangepast.

Voorbeelden beheerscenario A ●

●

●

●

Theater Hanzehof, Zutphen. Stichting Hanzehof is nu eigenaar van de accommodatie. De gemeente neemt de accommodatie per 2022 over. Hanzehof is exploiterend hoofdhuurder; het kunstencentrum blijft onderhuurder van Hanzehof. Educatie-zzp’ers worden onderhuurder van de Hanzehof, niet van het kunstencentrum. Er wordt nagedacht over een nieuw cultureel centrum voor theater, bibliotheek en cultuureducatie. Er is nog geen idee over een beheerstructuur; Cultuurbedrijf RIQQ, Rheden. Samen met bibliotheek en andere maatschappelijke organisaties in een pand. Gemeente is exploitant, bibliotheek is de beheerder. Geen knelpunten in de exploitatie bekend; Bodegraven Evertshuis, hybride beheerstructuur met bibliotheekvestiging, gemeentelijke dienst (publieksbalies), theater (hoofdhuurder), welzijnsorganisatie, muziekschool. Gebruikers en gemeente zijn ontevreden over de beheerstructuur; er loopt een onderzoek naar het verbeteren van de beheerstructuur; Oisterwijk Tiliander: theaterstichting is hoofdhuurder en programmeur. Horeca in eigen beheer. Bibliotheekvestiging en diverse losse muziekscholen zijn onderhuurders. Aangezien het gebouw functioneert als een ‘bedrijfsverzamelgebouw’ zijn er weinig knelpunten.

3.5 Scenario B Uitbesteden beheer Dit scenario voorziet er in dat er een gelijkwaardig speelveld tussen de vaste partners wordt gecreëerd: de gebouwexploitatie en het gebruiksbeheer worden uitbesteed. In dit scenario ligt de focus van de vaste partners (ContourdeTwern, bibliotheek Theek 5, Het KunstPodium, de aanbieder van theater en evenementen, de aanbieder van horeca) bij de eigen activiteiten en het ontwikkelen van de eigen en gemeenschappelijke activiteiten.

Gebouwexploitatie ● ●

●

●

In dit scenario zoekt de gemeente in overleg met de vaste gebruikers van De Cammeleur een nieuwe exploitant/beheerorganisatie voor De Cammeleur; Deze exploitant gaat de hiervoor beschreven taken op het gebied van gebouwexploitatie en gebruiksexploitatie uitvoeren, waarvoor deze organisatie een contractprijs met de gemeente overeen komt; In dit scenario worden afspraken uit het verleden ontrafeld en herijkt m.b.t. de gebouwexploitatie: het vaststellen van de kosten van de gebouwexploitatie en het berekenen van de kostprijsdekkende huur per m2 voor de vaste partners; In de aanbestedingsprocedure voor de nieuwe exploitatie, kunnen de exploitatieberekeningen voor de gemeente het uitgangspunt vormen voor de onderhandelingen met (een) exploitatie-gegadigde(n). Wellicht is het in deze onderhandelingen mogelijk om een lagere gemeentelijke bijdrage aan de gebouwexploitatie

11

●

en gebruiksexploitatie te bedingen: de toekomstige exploitant kan wellicht kostenefficiëntie behalen op de gebouwgebonden kosten en overige personeelskosten; Gemeente en beoogde exploitant/beheerorganisatie komen in het aanbestedingstraject de taken en de contractprijs overeen.

Gebruiksexploitatie ● ● • ● ●

De kosten van de gebruiksexploitatie worden door de gemeente opnieuw berekend (en in de contractonderhandelingen met de nieuwe exploitant overeengekomen); Hierop gebaseerd worden de servicekosten per m2 en de kostprijsdekkende huur voor de vaste partners opnieuw berekend; De gemeente past waar nodig de subsidie of contractprijs aan de vaste partners aan, zodat zij de nieuwe m2-huurtarieven en de servicekosten kunnen betalen; als de nieuwe huurprijzen leiden tot tariefverhogingen voor verenigingen, zoals de gemeenten deze verhoging in de contractprijs aan de exploitant afdekken; Gemeente en exploitant stellen samen een begroting op voor de gebruiksexploitatie, zijnde kosten voor het beheer.

Bedrijfsexploitatie ●

● •

•

• •

Stichting DonckHuys kan in dit scenario vaste partner voor programma-activiteiten blijven; deze stichting ontvangt een jaarlijkse subsidie voor de programma-activiteiten (en de daarbij behorende organisatie); De vaste partners streven een inhoudelijke gezamenlijke programmering na en ontwikkelen eventueel gezamenlijke diensten; In de subsidieopdracht staan de programma-activiteiten (die momenteel door DonckHuys wordt uitgevoerd) niet gedetailleerd omschreven. Als deze taak zal worden uitbesteed, is het noodzakelijk om deze taak te omschrijven (zie de indicatie daardoor in paragraaf 3.1) en daarvoor een budget te genereren. Daarnaast adviseert bureau Culturele Zaken om hieraan een programmeringsbudget toe te voegen; DonckHuys betaal de professionele voorstellingen momenteel vanuit de horeca-opbrengst.

Een professionele theaterprogrammering is de ‘kers op de taart’ van de sociaal-culturele programmering in De Cammeleur; De programmerende taak kan worden uitgevoerd door de huidige programmerende organisatie (stichting DonckHuys), door een van de andere vaste partners, of door een externe organisatie; Als de nieuwe huurprijzen leiden tot tariefverhogingen voor verenigingen, zal de gemeente deze verhoging in de contractprijs aan de exploitant afdekken; Ten behoeve van de sociaal-culturele verhuur moeten nieuwe afspraken gemaakt worden tussen de vaste partners en de nieuwe exploitant over het gebruik en de verhuur van ruimtes die niet permanent door een vaste gebruiker worden verhuurd.

Beoordeling scenario Dit scenario voorziet in een (externe) organisatie voor het beheer en de exploitatie van De Cammeleur. Dit kan een commerciële organisatie zijn die gespecialiseerd is in de exploitatie en in het beheer van maatschappelijke, sociaal-culturele of culturele organisaties, of een culturele organisatie

12 uit de regio die ervaring heeft met het exploiteren en beheren van een sociaal-cultureel gebouw. De gevolgen van het uitbesteden van het beheer zullen zijn: • De gebouwexploitatie en de gebruiksexploitatie zullen kostendekkend plaatsvinden, door de structurele extra gemeentelijke bijdrage daarvoor; • Hierdoor wordt het financiële knelpunt van het niet-kostendekkende beheer opgelost • De programmering-activiteiten kunnen door een van de vaste partners (DonckHuys, KunstPodium of bibliotheek) uitgevoerd worden. Het is overigens ook mogelijk om de organisatie van de programma-activiteiten uit te besteden aan een culturele organisatie in de omgeving; • De gemeente expliciteert de kosten voor de organisatie die de programma-activiteiten uitvoert.

Bureau Culturele Zaken stelt voor dat de gemeente een programmabudget instelt voor de professionele programmering; • Bij dit scenario wordt de ongelijkwaardigheid tussen de vaste partners die de voornaamste oorzaak is van de stagnatie in de samenwerking binnen De Cammeleur, opgelost; • Door het weghalen van het element dat de partners worden aangesproken op de financiële tekorten bij het beheer, door de nieuwe gelijkwaardigheid van de vaste partners die alleen hun eigen activiteiten programmeren, en door het instellen van een vaste m2-prijs en, worden de voornaamste obstakels weggenomen die een obstructie vormen voor het gezamenlijk werken aan het (inhoudelijk) strategisch en tactisch succes van De Cammeleur; • Cammeleur-concept moet worden aangepast aan de komst van een externe beheerorganisatie.

Voorbeelden beheerscenario B ●

●

●

Rozet Arnhem. ‘Vanwege knelpunten in de bedrijfsvoering is na een herstructurering een beheerstichting ingesteld. Vaste huurders zijn bibliotheek, erfgoedorganisatie/museumfunctie, cultuureducatie. Beheerstichting heeft geen programmerende taken; CC De Nieuwe Veste Hellevoetsluis. Eigenaar: gemeente Hellevoetsluis. Beheer: Sportfondsen stichting. Stichting Theater Twee Hondjes en de bibliotheek/cultuureducatie zijn de onderhuurders. De beheerorganisatie heeft geen programmerende taken. In de exploitatie bestaan er knelpunten die vergelijkbaar zijn met die in De Cammeleur; Het Cultuurgebouw, Haarlemmermeer. Beheer separate beheerstichting, alle partners in de gebouwen (theater, popzaal, bibliotheek, cultuureducatie) zijn onderhuurder van de beheerstichting. Beheerstichting heeft geen programmerende taken. Door het instellen van een beheerstichting zijn de oorspronkelijke knelpunten tussen de huurders opgelost.

Bedrijven die extern beheer uitvoeren: ● SRO: https://sro.nl/ https://youtu.be/kX2bIyU7kbI ● Rotsvast: https://www.rotsvast.nl/vastgoedbeheer/ ● Heyday: https://www.heydayfm.nl/vastgoed-beheer-exploitatie/maatschappelijk-vastgoed ● De Vennen: https://vennen.nl/

13

3.6 Scenario C Gebruikers nemen beheer over In dit scenario worden de gebouw- en gebruiksexploitatie in handen gelegd van de vaste partners: zij gaan het bestuur van de beheerstichting vormen door leden van hun besturen of de directeuren, of hun externe vertegenwoordigers in het bestuur van de exploitant te plaatsen (nader uit te werken).

Gebouwexploitatie ● ●

●

● ● ●

●

Het bestuur van de beheerstichting wordt gevormd door vertegenwoordigers van de vaste partners; De organisatie van de beheerstichting kan gevormd worden door een extern te zoeken partij (die onder regie van het nieuwe bestuur gaat werken) of door de huidige exploitant die in dat geval een nieuw bestuur krijgt (bestaande uit vertegenwoordigers van de partners); In dit scenario worden afspraken uit het verleden ontrafeld en herijkt m.b.t. de gebouwexploitatie: het vaststellen van de kosten van de gebouwexploitatie en het berekenen van de kostprijsdekkende huur per m2 voor de vaste partners; De gemeente vraagt de beheerstichting een nieuwe begroting voor gebouwexploitatie en gebruiksexploitatie op te stellen; De gemeente stelt een extra jaarlijkse subsidie voor de gebouw- en gebruiksexploitatie beschikbaar op basis van de exploitatieberekeningen; Afspraken uit het verleden worden ontrafeld en herijkt m.b.t. de gebouwexploitatie: het vaststellen van de kosten van de gebouwexploitatie en het berekenen op basis daarvan van de kostprijsdekkende huur per m2 voor de vaste partners; De gemeente geeft een te berekenen extra jaarlijkse bijdrage aan de gebouwgebonden kosten.

Gebruiksexploitatie ● ●

● ●

●

De gebruiksexploitatie wordt uitgevoerd door een te zoeken externe beheerorganisatie of door de huidige hoofdhuurder (onder een nieuw bestuur); Ook in dit scenario is functiescheiding voorzien: als de huidige exploitatie-organisatie de exploitatie blijft doen zal deze organisatie de programmerende taak moeten neerleggen. Hiervoor wordt dan een nieuwe in- of externe partner gezocht als nieuwe vaste partner in De Cammeleur; De gemeente past waar nodig de subsidie of contractprijs aan de vaste partners aan, zodat zij de nieuwe m2-huurtarieven en de servicekosten kunnen betalen; Onderdeel hiervan is de keuze de vaste partners via de m2-prijzen de volledige gebouwexploitatie en gebruiksexploitatie betalen, of dat de gemeente een gedeelte daarvan als vergoeding direct betaalt aan de beheerstichting; Er dienen specifieke afspraken gemaakt te worden over de 'zeggenschap' over het facilitair beheer van de m2 en de invloed van op de m2 van de vaste huurders en de algemene publieke ruimte.

Bedrijfsexploitatie ●

Bibliotheek, Het KunstPodium, ContourdeTwern, de organisatie voor programma-activiteiten en de horeca vormen een stichtingsbestuur;

14 ● ● ●

●

●

De vaste partners krijgen een actieve rol bij het beheer van het gebouw, door middel van hun bestuurstaak in de beheerstichting; Als de huidige exploitant de beheertaak neerlegt, kan deze organisatie in afgeslankte vorm vaste partner in De Cammeleur blijven; De vaste partners streven naar een inhoudelijke gezamenlijke programmering en ontwikkelen gezamenlijke diensten voor Dongen, zoals is vastgelegd in het Cammeleurconcept; Sociaal-maatschappelijke verhuringen kunnen blijven plaatsvinden via de hoofdhuurder of via de programmerende organisatie, echter alleen op basis van ruimten die niet structureel verhuurd worden; De vaste partners krijgen een actieve betrokkenheid bij het uitvoeren van het Cammeleurconcept.

Beoordeling scenario • • •

• • • •

De gebouwexploitatie en de gebruiksexploitatie zullen kostendekkend plaatsvinden, door de structurele extra gemeentelijke bijdrage daarvoor; De vaste gebruikers gaan het bestuur van de beheerstichting vormen, waardoor zij een actieve rol in het beheer van De Cammeleur krijgen; De organisatie die onder regie van het bestuur het beheer uitvoert, kan een aan te zoeken externe organisatie zijn. Ook is het mogelijk dat de huidige beheerorganisatie onder regie van het nieuwe bestuur het beheer uitvoert. In dit laatste geval geldt dan ook het principe van de functiescheidingen; beheertaak- en programmera-activiteiten kunnen niet door dezelfde organisatie worden uitgevoerd; In alle gevallen wordt de ongelijkwaardigheid tussen de vaste gebruikers, die de oorzaak is van de stagnatie in de samenwerking binnen De Cammeleur, opgelost; Het uitvoeren van het beheer door de vaste gebruikers, voldoet aan een van de oorspronkelijke uitgangspunten van het Cammeleur-concept; Dit scenario voldoet aan de gemeentelijke uitgangspunten; In alle gevallen moet het Cammeleur-concept aan de nieuwe situatie worden aangepast.

Voorbeelden beheerscenario C ●

●

Gebouw Dukdalf/Bres Brielle. Gemeente eigenaar. Beheer: gemeentelijke afdeling Beheer. Onderhuurders: stichting Kunst en Cultuur Brielle (theater) en bibliotheek. Programmerende taken bij theater (theatervoorstellingen, cultuureducatie en festivals) en de bibliotheek. De gemeente ontzorgt de huurders volledig; het gevolg is echter dat de huurders vrijwel geen invloed op ‘hun’ gebouwdeel hebben; Cultureel centrum Keizershof Maassluis. Hoofdhuurder is theater Keizershof. Onderhuurders zijn de bibliotheek en de cultuureducatie-organisatie. Programmerende taken bij alle organisaties. Er zijn beheer-knelpunten die vergelijkbaar zijn met die van De Cammeleur.

3.7 Scenario D Fusie vaste gebruikers In dit scenario is een samenvoeging van 2 culturele organisaties in De Cammeleur voorzien: Stichting DonckHuys (programmeur theatervoorstellingen) en Stichting Het KunstPodium (cultuureducatie), als ‘trekkers’ van De Cammeleur. De reden dat deze 2 organisaties hiervoor zijn geselecteerd is dat ze

15 allebei voornamelijk culturele activiteiten ontplooien die elkaar aanvullen en het feit dat het allebei zelfstandige organisaties zijn (i.t.t. Theek 5 en ContourdeTwern), die deel uitmaken van een grotere organisatie in meerdere steden. De nieuwe fusieorganisatie fungeert als exploitant. Ook bij dit scenario is de inhoudelijke samenwerking leidend. Stichting Bibliotheek Theek 5 en Stichting ContourdeTwern blijven onderhuurder. Het bedrijfsconcept gaat meer lijken op een bedrijfsverzamelgebouw, waarin de bibliotheek en ContourdeTwern een eigen deel van het gebouw huren en hun activiteiten voornamelijk in hun eigen gedeelte blijven uitvoeren.

Gebouwexploitatie ●

● ●

In dit scenario worden afspraken uit het verleden ontrafeld en herijkt m.b.t. de gebouwexploitatie: het vaststellen van de kosten van de gebouwexploitatie en het berekenen van de kostprijsdekkende huur per m2 voor de vaste partners; De gemeente vraagt de nieuwe exploitant een nieuwe begroting voor gebouwexploitatie en gebruiksexploitatie op te stellen; De gemeente stelt een extra jaarlijkse bijdrage aan de gebouwgebonden kosten beschikbaar op basis van de nieuwe berekeningen.

Gebruiksexploitatie ● ●

●

● ●

In dit scenario wordt het beheer overgedragen aan de fusieorganisatie; Het is nodig om de bedrijfsexploitaties van de vaste partners (subsidies die de vaste partners nodig hebben om de kostprijsdekkende huur en de servicekosten te kunnen betalen) opnieuw te berekenen; In dit scenario is het niet noodzakelijk om functiescheiding stringent toe te passen: de gefuseerde culturele organisatie wordt de exploitant van De Cammeleur, terwijl de overige vaste gebruikers voornamelijk ieder hun eigen ruimte gebruiken; De gemeente spreekt met de fusieorganisatie een contractprijs af t.b.v. het beheer; Door de fusie zijn er wellicht kleine financiële voordelen in de beheerorganisatie te verwachten (met name door het combineren van functies).

Bedrijfsexploitatie ● ● ● ●

De fusie-organisatie voert de programmering-activiteiten en de cultuureducatie; De gemeente subsidieert de tegemoetkoming op de maatschappelijke zaalhuur voor de amateurverenigingen; De gemeente stelt een programmeringsbudget beschikbaar (dit is een advies van bureau Culturele Zaken); Aangezien de fusieorganisatie beschikt over de te verhuren ruimtes en de bibliotheek en ContourdeTwern beschikken over eigen ruimtes, zijn aanvullende afspraken over de 'zeggenschap' over het facilitair beheer van de m2 en de invloed van de nieuwe organisatie op de m2 van de vaste huurders niet meer nodig.

16

Beoordeling scenario ●

● ● ●

● ●

● ● ●

In geval van fusie wordt de ongelijkwaardigheid tussen de vaste gebruikers, die de voornaamste oorzaak is van de stagnatie in de samenwerking binnen De Cammeleur, voor 2 vaste gebruikers opgelost. Bibliotheek en ContourdeTwern worden onderhuurders. Dit zal in de bedrijfsvoering waarschijnlijk weinig knelpunten opleveren, aangezien deze twee organisaties alleen hun eigen (permanent gehuurde) ruimtes gebruiken; Door de fusie zullen de kosten van beheer zullen wellicht iets dalen; De kosten van programma-activiteiten blijven globaal gelijk; de gemeente stelt een programmeringssubsidie beschikbaar (zoals bureau Culturele Zaken adviseert); Stichting DonckHuys en Het KunstPodium worden in dit scenario als fusiepartners de dragers van het concept van De Cammeleur. Er ontstaat gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het strategisch en tactisch succes voor De Cammeleur als totaal. Tussen ContourdeTwern en de Bibliotheek enerzijds en de fusieorganisatie anderzijds zal een minder intensieve relatie ontstaan; Op projectbasis kan de fusie-organisatie samenwerken met de twee onderhuurders. Ook gezamenlijke diensten zijn mogelijk; Met dit scenario wordt niet voldaan aan het uitgangspunt van ‘functiescheiding’ zoals opgenomen in de uitgangspuntennotitie Cammeleur 3.0.

Doordat de fusie een minder complex speelveld oplevert, wordt een deel van de bezwaren van functiemenging ondervangen; Dit scenario voldoet overigens grotendeels aan de gemeentelijke uitgangspunten; Dit scenario levert een ingewikkeld ontwikkelproces op, dat alleen zal slagen als de boogde fusiepartners achter dit scenario zullen staan; Het Cammeleurconcept (gemeenschappelijk beheer van het gebouw) moet deels worden herzien.

Voorbeelden beheerscenario D Cultuurhuis De Klinker, Winschoten. De culturele organisatie Theater/filmhuis/cultuureducatie De Klinker is hoofdhuurder en exploitant; de bibliotheek is onderhuurder. Deze beheercontractie gaf in de eerste jaren na de opening knelpunten; deze zijn inmiddels opgelost.

4. Benodigde kennis/kunde De benodigde kennis/kunde voor het exploiteren van De Cammeleur is in te delen in: • Bestuurlijke ervaring is nodig om een complexe MFA met aanwezige belangentegenstellingen goed te kunnen aansturen; • Ervaring met culturele organisaties en hun activiteiten; • Kennis van ontwikkelingen in de culturele sector; • Financiële kennis; • (Cultureel) ondernemerschap; • Kennis van en ervaring met verantwoording en onderhandelingen in een politieke omgeving; • Ervaring met en kennis van de technische aspecten van gebouwbeheer; • Kennis en kunde voor een ontwikkel-/ of voortrekkersrol naar gebruikers en publiek/samenleving toe.

17

Deze ervaring op de genoemde onderdelen in De Cammeleur aanwezig, doch verdeeld over verschillende organisaties. Bureau Culturele Zaken geeft in deze rapportage geen beoordeling over de kwaliteit van de aanwezige kennis en kunde, maar constateert dat met name de interpretatie en uitwerking van bovengenoemde aspecten op treden tussen de verschillende organisaties in De Cammeleur. Als in de toekomst functies of taken zullen worden aan- of uitbesteed, kunnen deze aspecten bij de aanbesteding worden meegenomen. Bij het uitbesteden van beheer moeten de volgende zaken in overweging worden genomen: • Een professionele gebouwbeheerder zal niet in staat zijn om ook de programma-activiteiten over te nemen; deze organisatie heeft daarvoor niet de benodigde expertise. Bovendien wordt daardoor een onwenselijke situatie (functievermenging) via de externe organisatie opnieuw binnengehaald; • Ongewenste functievermenging zou ook kunnen optreden bij het uitbesteden van de programma-activiteiten aan een regionale culturele organisatie; in dit geval is het niet wenselijk om ook het beheer aan deze organisatie uit te besteden.

5. Financiële aspecten van Beheer De jaarrekening 2020 van stichting DonckHuys is (met waar nodig aanpassingen aan de halfjaarcijfers 2021), door stichting DonckHuys en bureau Culturele zaken hieronder zodanig weergegeven, dat een indicatief inzicht ontstaat in de gebouwexploitatie-, de gebruiksexploitatie en de bedrijfsexploitatie van De Cammeleur. Hieruit blijkt indicatief welke hoogte een aanvullende gemeentelijke bijdrage moet krijgen om het beheer kostendekkend te maken. Dit bedrag is onderstaand opgenomen als “Bijdrage gemeente exploitatie”. De wijze waarop deze extra bijdrage wordt geleverd is in de Uitgangspuntennotitie al aangeduid: kostendekkend beheer wordt opgenomen in (kostendekkende) huurprijzen per m2 voor de partners en huurders. Indicatie De Cammeleur 2022 kosten Gebouwexploitatie kosten incl. huur aan gemeente € 114.635

opbrengsten Gebouwexploitatie

€ 260.585

huuropbrengst partners Bijdrage gemeente exploitatie Gebruiksexploitatie opbrengst servicekosten partners Subsidie beheer Bedrijfsexploitatie opbrengsten programmering opbrengst zalenverhuur

€ 114.635 € 98.339

Gebruiksexploitatie indirecte en directe kosten beheer

€ 380.300

Bedrijfsexploitatie indir. en dir. kosten programmering

€ 121.350

kosten horeca-BV

€ -

overige inkomsten opbrengsten horeca-BV

€ 20.000 € -

Totaal kosten De Cammeleur

€ 762.235

Totaal inkomsten

€ 762.235

€ 176.261 € 245.000 € 48.000 € 60.000

18

Scenario A is de voortzetting van de huidige situatie in De Cammeleur en zal daarom globaal dit financiële beeld vertonen als er geen wijzigingen in de huidige situatie gaan optreden. Als er wijzigingen optreden in de vorm van een externe beheerorganisatie of externe organisatie voor programma-activiteiten, zijn hogere kosten te verwachten. Hieruit vloeit een hogere gemeentelijke bijdragen voortvloeit (zie scenario B en C). Scenario B Een externe exploitatieorganisatie zal hogere kosten hebben dan stichting DonckHuys (op locatie werken, veel reiskosten, noodzakelijke winstmarge). Deze hogere kosten zijn geschat op 1015% van de kosten van stichting DonckHuys. Dit geeft een hogere jaarlijkse gemeentelijke bijdrage. Deze wordt dan circa € 123.000. Scenario C De kosten voor de gebouw- en gebruiksexploitatie blijven gelijk als de huidige hoofdhuurder deze taken blijft uitvoeren. Als de programma-activiteiten worden uitbesteed zullen de kosten hiervan met circa 10% stijgen, aangezien ook externe programmerende organisatie hogere kosten zal hebben dan DonckHuys op dit moment aan de programmering besteed (reiskosten, werken op locatie, winstmarge, geen van functies samenvoegen zoals DonckHuys op dit moment kan doen, etc.).

Wanneer er een externe organisatie voor het beheer wordt aangetrokken, zullen om dezelfde redenen de kosten van gebouw- en gebruiksexploitatie met circa 10-15% stijgen. De gemeentelijk bijdrage stijgt in deze gevallen tot circa € 108.000 resp. € 123.000. Scenario D Door de fusie tussen deze twee culturele organisaties en het samenvoegen van hun beheertaken (intern voor de eigen organisaties, zowel als voor De Cammeleur) is een kostenbesparing te verwachten. In dit geval is waarschijnlijk een daling te verwachten van de extra gemeentelijke bijdrage naar circa € 88.000.

6. Toetsing, conclusie en advies 6.1 Toetsing De scenario’s kunnen worden getoetst aan de uitgangspunten die de gemeente heeft gesteld (zie hoofdstuk 1): ● Zijn de benodigde capaciteit en expertise voor de exploitatie in dit scenario aanwezig? ● Wat zijn globaal de kosten voor het beheer in dit scenario t.o.v. de huidige begroting van stichting DonckHuys (die is bijgewerkt met de extra FTE voor beheer)? ● Heeft dit scenario een negatief, neutraal of positief effect op de bedrijfsvoering van De Cammeleur? ● Heeft dit scenario een negatief, neutraal of positief effect op de samenwerking van en tussen de partners in De Cammeleur; ● Moet in dit scenario het Cammeleur-concept weinig, gemiddeld of grootschalig worden aangepast? ● Zijn de gevonden voorbeelden van beheer negatief, neutraal of positief? ● Geeft het scenario oplossing geen oplossing, een kleine oplossing of volledige oplossing de vermenging van taken en verantwoordelijkheden binnen De Cammeleur?

19

De verschillende scenario’s hebben naar de mening van de onderzoekers de volgende effecten op de uitgangspunten: Tabel Uitgangspunten

Uitgangspunten

Scenario A

Scenario B

Scenario C

Scenario D

(1 is negatief, 5 is neutraal, 10 is goed)

Capaciteit/kennis aanwezig Kosten beheer Invloed op de bedrijfsvoering Invloed op taken en samenwerking Gevolgen voor Cammeleur-concept Navolgbare voorbeelden beheervormen Functievermenging voorkomen Waardering

5 5 3 2 2 2 2 21

9 4 8 8 7 8 9 53

5 6 8 8 7 6 9 49

3 7 5 4 6 5 4 34

Toelichting tabel uitgangspunten Scenario A. Suboptimaal: het structurele financiële knelpunt wordt opgelost, maar de gelijkwaardigheid die nodig is voor een goede samenwerking tussen de partners, wordt niet bereikt. Het valt daarom niet te verwachten dat de samenwerken tussen de partners zal verbeteren, of dat een gemeenschappelijke programmering voortvarend zal worden aangepakt. Het Cammeleurconcept hoeft hier niet te worden aangepast. De benodigde kennis en kunde is bij dit scenario in De Cammeleur al aanwezig. Dit scenario voldoet niet aan de gemeentelijke uitgangspunten. Scenario B. Kansrijk tot optimaal. De gevraagde gelijkwaardigheid onder de partners kan worden bereikt doordat de beheertaken worden uitbesteed. Hoe de samenwerking in een gelijkwaardige situatie zich zal ontwikkelen is nog niet te zeggen; het zal van de vaste partners zelf afhangen in hoeverre zij bereid zijn opnieuw te investeren in de samenwerking. Wanneer ook de programmaactiviteiten zouden worden uitbesteed, zal het onderwerp van samenwerking minder gewicht krijgen. Het Cammeleurconcept met hier worden aangepast. De benodigde kennis en kunde is bij dit scenario in De Cammeleur al aanwezig of kan extern worden ingehuurd. Geconstateerd kan worden, dat dit scenario minste risico’s met zich meebrengt. Scenario C. Kansrijk.

Doordat de vaste partners samen het beheer over het gebouw gaan uitvoeren, wordt gelijkwaardigheid tussen de partners bereikt. Voorwaarde daarvoor is dat het beheer wordt geobjectiveerd door het uit te besteden. Hoe de samenwerking in een gelijkwaardige situatie zich zal ontwikkelen is nog niet te zeggen; het zal van de vaste partners zelf afhangen in hoeverre zij bereid zijn opnieuw te investeren in de samenwerking. Wanneer ook de programma-activiteiten zouden worden uitbesteed, zal het onderwerp van samenwerking minder gewicht krijgen. Het Cammeleurconcept met hierop worden aangepast. De benodigde kennis en kunde is bij dit scenario in De Cammeleur alleen op het gebied van exploitatie aanwezig, maar nog niet op het gebied van aansturen van de exploitatie en het beheer. Het ontwikkelen hiervan zal tijd kosten en zal een risico voor de exploitatie vormen.

20 Scenario D. Suboptimaal. Het slagen van dit scenario hangt af van een succesvolle fusie tussen twee vaste partners. Indien deze partners elkaar echter hierin vinden, zal dit scenario kansrijker worden. Het Cammeleurconcept moet hier ingrijpend worden aangepast. De benodigde kennis en kunde is bij dit scenario in De Cammeleur alleen op het gebied van exploitatie aanwezig, maar moet op het gebied van bestuur nog volledig worden ontwikkeld. Dit vormt een risico voor de exploitatie.

6.2 Conclusie Op basis van de toetsing vallen de scenario’s A en D af: zij voldoen niet aan de uitgangspunten. Scenario B (uitbesteden van het beheer aan een externe organisatie) en C (uitbesteden van de programma-activiteiten) liggen dicht bij elkaar: in beide gevallen wordt het beheer van De Cammeleur geobjectiveerd door het aanstellen van een externe beheer, of door het overnemen van het beheer door de vaste partners in het gebouw. Dit laatste levert overigens een risico op: de kennis/kunde voor het besturen van De Cammeleur zal in dat geval door de gebruikers nog volledige ontwikkeld moeten worden. Bij deze twee scenario’s zal de gelijkwaardigheid tussen de partners sterk verbeteren. Aangezien de gemeente daarbij de vaste lasten voor beheer en gebruik van het gebouw bijpast, zijn de twee voornaamste angels uit het concept van De Cammeleur gehaald. Welk van de twee scenario’s B en C de voorkeur verdient, is in deze fase nog niet te bepalen: de vaste partners in De Cammeleur zijn nog niet over deze scenario’s geconsulteerd.

6.3 Advies Het advies van bureau Culturele Zaken luidt daarom de scenario’s B en C voor te leggen aan de vaste partners van de Cammeleur en aan de hand van hun reacties een voorkeursscenario aan te wijzen en de positie van stichting DonckHuys daarin vast te stellen.

6.4 Vervolgstappen Ten behoeve van een toekomstige uitwerking van een voorkeursscenario, moeten de volgende stappen in overweging worden genomen: ● Consultatie vaste partners De Cammeleur; ● Kosten voor implementatie berekenen (bijvoorbeeld afvloeien medewerkers); ● Wegwerken huurachterstand stichting DonckHuys; ● Berekenen kostprijsdekkende huur per m2; ● Contra-expertise op kosten gebouwexploitatie; ● Contra-expertise op kosten gebruiksexploitatie vaste gebruikers; ● Vaststellen nieuwe subsidies en contract vaste gebruikers; ● Nieuw gebruiksreglement verhuur ruimtes Cammeleur; ● Aanpassen Cammeleurconcept aan nieuwe situatie; ● Uitwerken van een horeca-concept; ● Procedures opstellen voor het (waar nodig) uitbesteden/aanbesteden van beheer, programma-activiteiten, en horeca.