RIB 56 - Bijl1 - Reactiebrief minister aan gemeente Dongen - Advies Gezondheidsraad

> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

Het college van burgemeester en wethouders Postbus 10153 5100 GE Dongen

Directoraat-generaal Klimaat en Energie Directie Realisatie Energietransitie Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Overheidsidentificatienr 00000001003214369000 T 070 379 8911 (algemeen) F 070 378 6100 (algemeen) www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum Betreft

18 oktober 2022 Zuid-West 380kV Oost - advies Gezondheidsraad

Geacht college,

Behandeld door M.J. Bresjer T 070 379 7713 m.j.bresjer@minezk.nl Ons kenmerk DGKE-DRE / 22518705 Bhm: 22518752

Op 21 juli 2022 heeft u de minister van Economische Zaken en Klimaat een brief toegestuurd waarin u enkele zaken aankaart ten aanzien van de nieuw te realiseren hoogspanningsverbinding Zuid-West 380kV Oost. In deze brief wil ik daar graag op reageren. De minister voor Klimaat en Energie gaat over dit onderwerp, uw brief beantwoord ik daarom namens deze.

Uw kenmerk Bijlage(n)

Advies Gezondheidsraad In uw brief benoemt u de rapporten die de Gezondheidsraad eerder dit jaar gepubliceerd heeft. Hierin geeft de Commissie Elektromagnetische velden aan dat er aanwijzingen zijn voor een verhoogde kans op leukemie bij volwassenen in de buurt van hoogspanningslijnen. U vraagt de minister om een reactie hierop en wat dit betekent voor het voorzorgbeleid en het tracé Zuid-West 380kV Oost. Naar verwachting zal de minister voor Klimaat en Energie in november de Tweede Kamer informeren over dit advies van de Gezondheidsraad en wat dit zal betekenen voor het voorzorgbeleid rond hoogspanningslijnen. Momenteel wordt daar nog aan gewerkt. Voor meer informatie omtrent dit advies en de betekenis voor het voorzorgbeleid verwijs ik u naar die reactie. Tracé Zuid-West 380kV Oost Bij het vaststellen van het tracé voor de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Rilland en Tilburg is rekening gehouden met het huidige geldende voorzorgbeleid voor magneetvelden. Dat beleid adviseert om bij de inpassing van nieuwe hoogspanningslijnen, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat woningen, scholen en kinderdagverblijven in de magneetveldzone van 0,4 microtesla komen te liggen. Komen woningen toch in de magneetveldzone te liggen, dan doet TenneT een aanbod de woning aan te kopen. Het staat de woningeigenaar vrij hier op in te gaan of niet.

Door uit te gaan van het van kracht zijnde voorzorgbeleid, voldoet de gevoerde procedure aan de juridische vereisten met betrekking tot magneetvelden.

Pagina 1 van 3

Directoraat-generaal Klimaat en Energie Directie Realisatie Energietransitie

Het huidige voorzorgbeleid is gericht op het, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, voorkomen dat kinderen in nieuwe situaties nabij bovengrondse hoogspanningsverbindingen komen te wonen. De Gezondheidsraad heeft dit jaar de conclusie getrokken dat niet alleen bij kinderen, maar ook bij volwassenen leukemie statistisch gezien vaker voorkomt indien zij dichtbij een hoogspanningsverbinding wonen. Hierbij kan de kanttekening gemaakt worden dat zowel voor kinderen als voor volwassenen de toename van het risico op leukemie uiterst gering is. In vergelijking met andere risico’s in de leefomgeving (zoals de uitstoot van uitlaatgassen op een verkeersweg) zijn de gezondheidsrisico’s van een hoogspanningslijn gering. Daarbij komt dat er nooit een oorzakelijk verband is aangetoond tussen magneetvelden en leukemie. We hebben te maken met een onzeker risico, dat mogelijk verband houdt met magneetvelden. Maar het kan ook dat de verhoging van het aantal gevallen van leukemie een andere oorzaak heeft of gewoonweg toeval is.

Ons kenmerk DGKE-DRE / 22518705

Bij de totstandkoming van het tracé van Zuid-West 380kV Oost is, rekening houdend met het huidige voorzorgbeleid, zoveel als mogelijk voorkomen dat nieuwe bestemmingen (zoals woningen of scholen) binnen de magneetveldzone van 0,4 microtesla vallen. Dit betekent dat woningen, ongeacht of daar kinderen of volwassenen wonen, al zoveel als mogelijk buiten de magneetveldzone vallen. Bedrijfspanden worden niet als gevoelige bestemming aangemerkt omdat men hier niet langdurig wordt blootgesteld aan magneetvelden. Bij langdurig verblijf gaat het om een verblijfsduur van 14 tot 18 uur per dag, minimaal gedurende een jaar. Het recente rapport van de Gezondheidsraad leidt niet tot meer gevoelige bestemmingen langs het tracé. Ik zie daarom geen aanleiding andere varianten van het tracé te (her)overwegen. Wel kan ik u melden dat ik met netbeheerder TenneT heb afgesproken dat TenneT er alles aan doet om het magneetveld van de nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding zo veel mogelijk te beperken. Door het toepassen van een aantal technische maatregelen wordt het magneetveld van de nieuwe verbinding circa 40% smaller dan bij bestaande hoogspanningsverbindingen het geval is. Door het smaller maken van het magneetveld doet TenneT alles wat in zijn mogelijkheden ligt om eventuele gezondheidsrisico’s van magneetvelden te beperken.

Monitoring U vraagt de minister om naar aanleiding van het advies van de Gezondheidsraad uw verzoek tot monitoring van magneetvelden en mogelijke gezondheidseffecten te heroverwegen. De eventuele verhoging van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen is zo gering dat deze in een concrete situatie niet te meten valt. Om dit te illustreren: in heel Nederland wordt per 2 jaar bij 270 kinderen leukemie geconstateerd. Van deze 270 kinderen met leukemie is mogelijk 1 ziektegeval te relateren aan een hoogspanningsverbinding. Het is niet mogelijk om deze verhoging in beeld te brengen t.a.v. een concrete situatie. Daarom is eerder in de antwoordnota aangegeven dat losstaande monitoringsonderzoeken die lokaal zijn en relatief kleine populaties omvatten, vanuit wetenschappelijk oogpunt niet zinvol zijn. Wel wordt er gedegen monitoringsonderzoek gedaan bij omvangrijke populaties. Pagina 2 van 3

Directoraat-generaal Klimaat en Energie Directie Realisatie Energietransitie

Gevoelige bestemmingen In uw brief schrijft u dat bij de drie gevoelige bestemmingen langs het tracé binnen uw gemeente met twee reeds afspraken zijn gemaakt tussen de eigenaren en TenneT, voor wat betreft een op vrijwilligheid gebaseerde uitkoop. De derde gevoelige bestemming, café de Dreef aan Gemeenteweg 95 te Dongen, heeft van TenneT een aanbod ontvangen tot aankoop van de bedrijfswoning boven het café. Dit aanbod betreft enkel de woning. De eigenaren hebben aangegeven liever een ander aanbod te ontvangen waarbij TenneT ook het café zelf aankoopt. Hiervoor zijn echter binnen het beleid van TenneT geen mogelijkheden, dit heeft enkel betrekking op de aankoop van woningen. Het aanbod van TenneT is vrijwillig, de eigenaren hebben de vrijheid hier niet op in te gaan en te blijven wonen boven het café.

Ons kenmerk DGKE-DRE / 22518705

Vertrouwende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd,

De Minister voor Klimaat en Energie, namens deze:

Mw. T.W.G.M.M. Albers MT-lid Realisatie energietransitie op land

Pagina 3 van 3