RIB 52 - Stand van zaken uitvoeringsplan grondstoffen

Aan de raadsleden

Dongen, 13 juli 2023

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

2023-085761 J. Schouwenaars / 14 0162 Uitvoeringsplan Grondstoffen: 2023 en verder

Geachte heer, mevrouw, In het huidige coalitieakkoord staat dat het college een plan met scenario’s aanbiedt om de doelstelling van 30 kg restafval per inwoner per jaar te halen. Via deze raadsinformatiebrief brengen we u op de hoogte van de stand van zaken. Coalitieakkoord en programmabegroting In het coalitieakkoord is het volgende opgenomen over het onderwerp afval en grondstoffen: Er ligt een grote opgave om de VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstellingen te halen. In 2025 mag er per inwoner nog slechts 30 kg restafval worden ingezameld. Volgens de laatste meting (2021) leverde de Dongenaar gemiddeld 135 kg restafval in. We liggen daarmee nog niet op schema. Als we de wettelijke doelstelling willen halen, zullen we allemaal aan de slag moeten. Een schone leefomgeving draagt bovendien bij aan het gevoel van veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Welke ambities hebben we? • We stimuleren bewustwording in alle lagen van onze samenleving door heldere voorlichting en communicatie over nut en noodzaak van scheiding en hergebruik van grondstoffen. • Het college biedt in 2022 een plan aan met scenario’s om de doelstelling van 30 kg restafval per inwoner per jaar te halen. • Zwerfafval pakken we actief aan. We stimuleren inwoners om als ‘ZAPper’ (Zwerf-AfvalPakker) aan de slag te gaan.

• We voeren het pasjessysteem (zonder limiet voor eigen inwoners) in op de milieustraat om zo bedrijfsafval en afval van buiten de gemeente te weren. In de programmabegroting 2023-2026 zijn de volgende accenten voor het jaar 2023 opgenomen: • Zoals opgenomen in het coalitieakkoord komen we met een plan hoe we in 2025 op 30 kg restafval kunnen komen. Hierbij nemen we ook de actuele regionale en landelijke ontwikkelingen met betrekking de afvaldoelstellingen mee. Zoals aangegeven is hierbij sprake van een verschuiving van het sturen op hoeveelheid restafval naar de kwaliteit van de afvalstromen. Dit plan leveren we naar verwachting in het eerste kwartaal van 2023 op. • Het opzetten van een communicatieplan om de kwaliteit van deelstromen nog meer te verbeteren. • Implementatieplan opstellen voor het zuiveren van de deelstromen. • (Regionaal) Onderzoeken wat er allemaal uit het restafval gerecycled kan worden. • Doelmatig en efficiënt inzamelen van huishoudelijk restafval en grondstoffen huis-aan-huis en via de milieustraat.

• •

Eerste resultaten toegangscontrole op de milieustraat om bedrijfsafval en inwoners uit andere gemeenten te weren. Restafval wordt ook in 2023 13 keer per jaar huis-aan-huis opgehaald en gebruikers van ondergrondse containers krijgen maximaal 52 keer per jaar toegang tot de containers.

Hieronder werken we puntsgewijs bovenstaande onderwerpen uit. Scenario’s De ontwikkelingen in de afvalbranche volgen elkaar snel op. Tijdens een raadsinformatieavond op 6 april 2023 kreeg de raad een duidelijke uitwerking van verschillende scenario’s. De uitwerking van die avond wordt later dit jaar meegenomen in een opiniërend raadsvoorstel. Tijdens de raadsinformatieavond werden onder andere de volgende vragen behandeld: •

Welke resultaten hebben we de afgelopen jaren behaald? En hoe verhouden die resultaten zich tot vergelijkbare gemeenten? Uit het onderzoek bleek dat de gemeente de gemeente Dongen prima resultaten haalt op het gebied van ingenomen afvalhoeveelheden. Dongen zit ruim onder het gemiddelde in de stedelijkheidsklasse ‘matig stedelijk.’ Wat betreft de inzameling aan huis wijken de resultaten van Dongen nauwelijks af van gemeenten in de regio. Op de milieustraat valt echter nog wel winst te behalen. •

Wat gebeurt er met de verschillende afvalstromen die inwoners gescheiden aanbieden? Hoe is de kwaliteit? De aanwezigen van de raadsavond hebben uitleg gekregen over de verwerking van diverse afvalstromen. Met name de kwaliteit van PMD kan beter. Daarnaast is de verwerkingssystematiek nog niet optimaal. Dit alles bij elkaar zorgt ervoor dat ongeveer een derde van de ingezamelde hoeveelheid PMD geschikt is voor recycling. Het overige PMD komt na inzameling of tijdens het recyclingproces alsnog bij het restafval terecht. • Hoe realistisch zijn de doelstellingen van respectievelijk 100 en 30 kilogram restafval per inwoner? Tijdens de presentatie is duidelijk aangegeven dat de 100 kg restafval per inwoner enkel haalbaar is door de hoeveelheid grof restafval op de milieustraat terug te dringen. Aan de kant van de huishoudelijke restafvalinzameling valt nog een kleine winst te behalen. Een diftar-systeem in combinatie met het wegbrengen van restafval naar ondergrondse locaties kan voor een kleine afname van de hoeveelheid restafval zorgen, maar vraagt ook flinke financiële investeringen. 30 kilo restafval per inwoner bleek in geen enkel besproken scenario haalbaar en kan daarom ook benoemd worden als een utopie. •

Aan welke knoppen kan de gemeente (nog verder) draaien om met behoud van de gescheiden ingezamelde afvalstromen de hoeveelheid restafval te realiseren? Allereerst wordt geadviseerd de resultaten van de invoering van de toegangscontrole op de milieustraat een volledig jaar te monitoren om conclusies te trekken uit de cijfers. Dit betekent dat in het najaar van 2023 de eerste resultaten van de invoering van dit systeem zichtbaar worden. Op basis van deze gegevens kan vervolgens bekeken worden wat de effecten zijn van aanvullende maatregelen bij de huishoudelijke afvalinzameling. Communicatie De communicatie richt zich in 2023 op het juist scheiden van afval. Met als doel schonere afvalstromen krijgen. Hiervoor wordt momenteel een campagne opgezet die gemeente breed en op diverse kanalen wordt uitgezet. Met name bij PMD en gft is nog veel winst te halen. Deze twee stromingen krijgen in deze campagne de hoofdrol. In 2022 zijn via de Afvalwijzer, Facebook, communicatie op de ondergrondse containers en de Informatiekrant inwoners al geïnformeerd over het juist scheiden. Hierbij moet wel de aantekening gemaakt worden dat diverse landelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat geen enkele communicatiecampagne een meetbaar effect heeft op de kwantiteit en kwaliteit van afvalstromen. Deze campagnes zorgen niet voor een gedragsverandering bij bewoners.

Zwerfafval Het aantal ZAPpers is in 2022 toegenomen. We professionaliseren momenteel het proces rondom ZwerfAfvalPakkers (ZAPpers). Het wordt nog makkelijker om jezelf aan of af te melden als ZAPper. En we kunnen - als de ZAPper dat wenst - periodieke nieuwsbrieven versturen. De afgelopen twee jaar konden wij vanwege de coronabeperkingen geen bijeenkomsten organiseren met zoveel mensen.

Dit blazen we in het najaar van 2023 een nieuw leven in. Eind 2022 is uitvoering gegeven aan uw motie om ZAPpers te bedanken voor hun inzet. Ze hebben hiervoor een cadeaubon ontvangen. Inzameling oud papier vanaf 2024 Het college is voornemens om de inzameling van oud papier met vrijwilligers per 1 januari 2024 te stoppen. De veiligheid van vrijwilligers en de steeds strenger wordende veiligheidseisen speelt hierbij een belangrijke rol. Het college neemt hier in het derde kwartaal van dit jaar een definitief besluit over. Van de 14 geraadpleegde gemeenten in de omgeving zijn er op dit moment nog 3 andere gemeenten die papier inzamelen met vrijwilligers. Er wordt gedacht aan een afbouwregeling voor de vergoeding die betrokken verenigingen ontvangen. Deze verenigingen zijn per brief op de hoogte gesteld en uitgenodigd voor een informatieavond. Voor de inwoners blijft de inzameling van oud papier aan huis. Bij wijziging van de ophaaldag wordt dit tijdig gecommuniceerd via diverse media en de afvalwijzerapp. Eerste resultaten toegangscontrole milieustraat Sinds september 2022 is er een toegangscontrole bij milieustraat De Coolhof. De resultaten met betrekking tot de hoeveelheden afval en het aantal bezoekers wordt in het najaar met u gedeeld. Wel kunnen we nu wat eerste indrukken aan u voorleggen.

Gebruik pas De meeste inwoners zijn op de hoogte van de pas en hebben het pasje bij zich om op de milieustraat te komen. In een enkel geval moet iemand terug naar huis om de pas de halen. Plaatsing zuil De zuil waar bewoners hun pasje aanbieden staat wat ongelukkig. Veel bezoekers hebben moeite de bocht goed te maken. We bekijken of en met welke aanpassingen we dit kunnen oplossen. Onleesbare of niet actieve passen Sommige passen worden niet, of pas na een paar keer, herkend door het systeem. Het is nog onduidelijk waarom de ene pas wel toegang geeft en de andere niet. Met een handreader kan de pas altijd gescand worden. Bezoekers ondervinden hier weinig hinder van, enkel een tweetal minuten vertraging. Ondertussen zijn we met de leverancier aan het onderzoeken waar de fout in het systeem zit. Sorteeranalyses Net als voorgaande jaren is ook in het voorjaar van 2023 een sorteeranalyse van restafval uitgevoerd. Hieronder ziet u de resultaten vergeleken met voorgaande jaren. TOTAAL %

2020

2021

2022

2023

Gft

43,1%

35,9%

40,1%

32,3%

Papier

3,9%

4,7%

3,1%

3,5%

Hygiënisch papier

7,6%

15,8%

16,4%

16,4%

Drankenkartons

1,0%

1,3%

1,0%

1,6%

Kunststoffen

10,2%

10,3%

7,7%

8,8%

Glas

3,1%

2,3%

2,0%

3,3%

Metalen

2,4%

2,9%

2,8%

1,9%

Textiel

5,5%

6,0%

5,6%

4,1%

Puin

3,8%

2,4%

3,0%

3,3%

Hout

5,8%

1,9%

4,2%

1,3%

Klein Chemisch Afval

0,2%

0,4%

0,3%

0,3%

Elektrische apparaten

0,9%

0,5%

0,8%

0,3%

Overig

12,3%

15,5%

13,2%

23,2%

•

De hoeveelheid gft in het restafval is gedaald ten opzichte van vorige jaren. Landelijk wordt een percentage tussen de 30 en 35% gezien als weinig tot normaal.

•

De grootste winst lijkt te behalen in de fractie hygiënisch papier, met name luiers. Ondanks het verhogen van het aantal inzamellocaties is het percentage luiers in restafval nog steeds aan de hoge kant.

Vervolg In september hebben we de effecten van een jaar toegangscontrole op de milieustraat in beeld. Deze cijfers worden verwerkt in de scenario’s zoals besproken op de raadsinformatieavond. In het vierde kwartaal wordt deze doorrekening aan u voorgelegd. In dat bespreekstuk zal geen advies of voorkeurscenario aangegeven worden om zo open met u in gesprek te gaan. Wij hopen u voor nu hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.