RIB 50 - Implementatie Wet inburgering 2022

Aan de raadsleden

Dongen, 14 juli 2021 Geachte raadsleden, Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief 50 / 2021-011427 1 Malika el Mouridi en Deniz Yerlikaya / 14 0162 Implementatie nieuwe Wet Inburgering

Op 1 januari 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet inburgering (Wib) in werking. Het nieuwe inburgeringsstelsel heeft als maatschappelijk doel dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig meedoen aan de Nederlandse maatschappij, waar mogelijk via betaald werk. Gemeenten krijgen op basis van de nieuwe wet de regie op de uitvoering van de inburgering en daarmee een aantal verplichte taken. In onze gemeente lopen de voorbereiding op de Wib via een regionaal en lokaal proces. We werken met betrekking tot de inkoop regionaal samen. Hierover vinden momenteel (inventariserende) gesprekken plaats en in het vierde kwartaal komen wij hier bij u op terug. De lokale beleidsdoelstellingen worden vastgesteld in het beleidskader. De uitgangspunten zijn conform de regionale startnotitie, zoals eerder is vastgesteld. De startnotie is vertaald naar een lokale beleidskader, we verwachten het beleidskader in het vierde kwartaal aan u voor te leggen. In deze brief gaan wij in op de uitgangspunten van de nieuwe wet, informeren wij u over hoe wij ons voorbereiden op de nieuwe wet en welke planning wij daarvoor in achtnemen.

De nieuwe Wet Inburgering De belangrijkste onderdelen van de Wib zetten we hieronder op een rij. 1. Brede intake (en oriëntatie) De brede intake vormt het startpunt van inburgering en participatie voor de inburgeraar. Bij de start is het van belang om de capaciteiten, persoonlijke situatie en de leerbaarheid van de inburgeraar in kaart te brengen en hem of haar echt te leren kennen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de (wettelijke) leerbaarheidstoets, het gevolgde onderwijs/werkervaring en een onderzoek naar de mentale/fysieke gezondheid. Daarmee wordt er informatie verzameld over het taalniveau, mogelijkheden tot participatie en de mate van zelfredzaamheid. De brede intake resulteert in het persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en is bedoeld om samen met de inburgeraar zijn/haar startpositie goed in beeld te brengen in relatie tot de beoogde leerroute. 2. Plan Inburgering en Participatie (PIP) Na afronding van de brede intake stelt de gemeente, zoveel mogelijk samen met de inburgeraar, het PIP op. Het PIP is maatwerk: de uitkomsten van de brede intake worden vertaald naar einddoelen

van de inburgering. Deze einddoelen zijn op de inburgeraar afgestemd. Het PIP bevat de beslissing over de vastgestelde leerroute en bevat informatie over de manier waarop de inburgeraar aan zijn inburgeringstraject moet voldoen, waaronder de verdere invulling van het Participatieverklaringstraject (PVT), Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM), Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). Daarnaast worden in het PIP andere relevante zaken opgenomen die op de inburgeringsplichtige van toepassing zijn. Het PIP wordt binnen het termijn van 10 weken na de inschrijving in Dongen vastgesteld 3. Voortgang(gesprekken) inburgering De gemeente monitort de voortgang van de inburgering op basis van het PIP. Deze voortgangsgesprekken hebben als doel om de voortgang te monitoren en de inburgeringsplichtige te stimuleren om binnen de termijn van drie jaar aan de inburgeringsplicht te voldoen. We vinden het belangrijk om het vervolgaanbod goed te laten aansluiten op de behoeften en capaciteiten van de inburgeraar, en daarom langer de tijd voor de brede oriëntatie en intake. Hiermee streven we naar een passend aanbod van de leerroutes met duurzame resultaten als gevolg. We kiezen voor een intensief en integraal traject. Dit betekent dat statushouders vanuit het AZC of direct bij vestiging een brede oriëntatie en intake aangeboden krijgen. 4.

Maatschappelijke begeleiding Het kabinet hecht er waarde aan dat bij de verhuizing van het AZC naar de gemeente statushouders in de eerste fase van hun verblijf worden begeleid en ondersteund bij het regelen van praktische zaken en bij de kennismaking met de Nederlandse samenleving en de lokale omgeving. Zodra de inburgeraar is ingeschreven in de gemeente, biedt de gemeente daarom maatschappelijke begeleiding. De begeleiding moet in ieder geval bestaan uit: a) praktische hulp bij het regelen van basisvoorzieningen als zorg, werk, inkomen, verzekeringen, onderwijs en het kennismaken met de lokale woonomgeving; b) Voorlichting over leefgebieden in de Nederlandse samenleving, zoals gezondheid, opvoeding en de kennismaking met maatschappelijke organisaties. Ook in de huidige inburgeringswet ontvangen inburgeraars maatschappelijke begeleiding vanuit de gemeente. De inhoud daarvan wordt in de nieuwe wet aangepast. Zo wordt de hulp bij het starten van inburgering nu een gemeentelijke taak die onderdeel is van het PIP en is hulp bij financiën onderdeel van de financiële ontzorging. Uitgangspunt: Het leveren van maatwerk dat is afgestemd op de behoeften en persoonlijke situatie van de inburgeraar. Deelname aan de samenleving is hiervoor groot en staat centraal.

Voortgang: We hebben een jarenlange werkrelatie met Vluchtelingenwerk en zijn in gesprek met om de maatschappelijke begeleiding bij hun af te nemen. Momenteel verzorgen zij de maatschappelijke begeleiding en hebben een grote groep vrijwilligers die de lokale situatie goed kennen. In gesprek met het VW zal er gekeken worden naar de aandachtspunten. De inhoud van de maatschappelijke begeleiding wordt immers onder de nieuwe wet anders.

5. Financieel ontzorgen Gemeenten worden vanuit de wet verplicht om inburgeraars gedurende de eerste 6 maanden te ontzorgen. Dit houdt in dat de gemeente de betalingen van de vaste lasten (huur, gas, water, stroom en de verplichte zorgverzekering) vanuit de toegekende bijstand uitvoert. Naast het ontzorgen staat ook het begeleidingsaspect centraal. Immers om financieel zelfredzaam te worden is het belangrijk dat er begeleiding is. Vooral gedurende die eerste 6 maanden zodat mensen bekend raken met hun financiële zaken. In Wib is hiervoor gekozen met de bedoeling dat de inburgeraar gedurende het eerste half jaar meer rust heeft, en zich dan volledig kan richten op de inburgering en de participatie in de samenleving. Voortgang: Zoals wettelijk voorgeschreven worden inburgeringsplichtigen minimaal 6 ontzorgt. Tevens willen we het onderdeel ‘financiën’ nadrukkelijk terug laten komen in zowel de brede oriëntatie en intake, maar ook bij de maatschappelijke begeleiding. Alles is er op gericht om de financiële zelfredzaamheid van de inburgeraar te bevorderen. We zijn hierover in gesprek met Vluchtelingenwerk en PLANgroep over de inkoop.

6. Participatieverklaringstraject (PVT) en Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) De gemeente heeft de verplichting het PVT en MAP aan te bieden aan alle inburgeraars, zowel statushouders als gezinsmigranten. Het PVT bestaat uit een inleiding in de kernwaarden van Nederland en de ondertekening van de participatieverklaring. De MAP is bedoeld om inzicht te krijgen in de Nederlandse arbeidsmarkt. Tijdens het inburgeringstraject krijgen inburgeraars ondersteuning bij het in beeld brengen van hun eigen competenties en arbeidskansen. Dit wordt gecombineerd met praktische inzet op de lokale arbeidsmarkt om ervaring op te doen. Uitgangspunt: We werken toe naar een integraal traject waarmee we aan de voorkant investeren in de inburgeringsplichtigen door de tijd te nemen. Bij de start van het inburgeringstraject willen we inzichtelijk hebben wat de leerbaarheid en competenties van iemand zijn. Hierdoor kunnen we een passende vervolgroute aanbieden. We willen dit vormgeven door middel van een oriëntatietraject om te komen tot een gedragen PIP. In dit oriëntatietraject worden het PVT, de MAP en het financieel ontzorgen verwerkt. We willen hier in 2021 al mee beginnen. Inburgeraars die nog bezig zijn met inburgering krijgen de mogelijkheid om in dit oriëntatietraject aan te sluiten.

7. Leerroutes Het belangrijkste onderdeel van de Wib zijn de 3 leerroutes die leiden tot het inburgeringsexamen: (1) de onderwijsroute, (2) de B1-route en (3) de zelfredzaamheidsroute (Z-route). Alle inburgeraars volgen (o.b.v. uitkomsten brede intake) één van deze drie leerroutes. Hieronder laten we per leerroute zien wat deze inhoudt, voor wie die bedoeld en aan welke eisen de route moet voldoen.

Inhoud

Onderwijsroute Bedoeld voor jonge inburgeraars (tot 30 jaar) met hoge leerbaarheid en die gemotiveerd zijn een opleiding in het Nederlandse onderwijs te voltooien. Door een taalschakeltraject in te zetten werken we aan competenties om succesvolle instroom in het onderwijs mogelijk te maken. Het taalschakeltraject is een voltijds traject dat bestaat uit:  taal op minimaal B1 niveau (1000 uur)  minimaal 500 uur schakelvakken, zoals rekenen, Engels en

Uitvoering Doelgroep Omvang Inburgeringsplicht

Uitstroom

studievaardigheden  kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM)  loopbaanoriëntatie De onderwijsroute moet worden uitgevoerd door erkende onderwijsinstellingen. Jonge inburgeraars met een hoge mate van leerbaarheid en met motivatie voor het volgen van een vervolgopleiding. De onderwijsroute is een intenties (voltijds) programma dat gemiddeld 1,5 jaar duurt. De inburgeraar voldoet aan de eisen van de inburgeringsplicht zodra deze: • Is geslaagd voor het centraal examen (lezen, luisteren, schrijven en spreken) op B1-niveau of hoger • Is geslaagd voor het centraal examen KNM • Aan overige onderdelen van het taalschakeltraject heeft voldaan • Voldoet aan het PVT (dit valt buiten het taalschakeltraject), waarbij de beoordeling aan de gemeente is. Het volgen van het programma biedt vrijstelling voor het onderdeel MAP. Naar een opleiding met studiefinanciering vanuit DUO.

Uitgangspunt: Inburgeraars leren de Nederlandse taal op een wijze dat bij het individu past. Hierbij streven wij erna dat de individuele statushouder kan instromen in het regulier beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Inkoop Onderwijsroute Voor de onderwijsroute zijn we een horizontale samenwerking aan het verkennen met het ROC in Tilburg. Bij een horizontale samenwerking is er sprake van: een opdracht uitsluitend tussen twee of meer aanbestedende diensten. Er moet daarbij voldaan worden aan elk van de volgende cumulatieve voorwaarden: 1. de opdracht voorziet in of geeft uitvoering aan samenwerking tussen de deelnemende aanbestedende diensten om te bewerkstelligen dat de openbare diensten die zij moeten uitvoeren, worden verleend met het oog op de verwezenlijking van hun gemeenschappelijke doelstellingen; 2. de invulling van die samenwerking berust uitsluitend op overwegingen in verband met het openbaar belang, en 3. de deelnemende aanbestedende diensten nemen op de open markt niet meer dan 20% van de onder die samenwerking vallende activiteiten voor hun rekening. Aan bovengenoemde voorwaarden wordt in principe voldaan als we de samenwerking aangaan met het ROC. Het is de bedoeling om samen met het ROC te komen tot een goede inrichting van de leerroutes. Dus het is niet sec: wij betalen, zij voeren uit.

Het ROC is ook een aanbestedende dienst en de invulling van de opdracht betreft het openbaar belang. Nu aan deze voorwaarden is voldaan, hoeft niet aanbesteed te worden. Inhoud

B1-route De B1-route is de “reguliere” inburgeringsroute waarin het leren van taal op B1-niveau samengaat met de voorbereiding op

Uitvoering

Doelgroep Omvang

Inburgeringsplicht

Uitstroom

Inhoud

Uitvoering

Doelgroep Omvang Inburgeringsplicht

participatie en werk, gericht op zelfstandige deelname aan de Nederlandse samenleving. De route is bedoeld voor alle inburgeraars die taalniveau B1 (of onder voorwaarden A2) kunnen halen. De inhoud bestaat uit: • taallessen: bestaande uit spreken, lezen, luisteren en schrijven (examenniveau A2,B1,B2); • module Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM); • ter afronding dient er een examen op deze onderdelen plaats te vinden. De verschillende onderdelen kunnen door verschillende aanbieders (of de gemeente zelf) worden uitgevoerd. Ook is de inzet van (vrijwillige) taalcoaches of taalmaatjes mogelijk. Inburgeraars die al werk hebben gehad en/of studie hebben afgerond en die in staat zijn het taalniveau B1 (of A2) te bereiken. De B1-route is maatwerk. Dat betekent dat er geen minimum of maximumaantal (les-)uren wordt vastgesteld, zodat een optimale balans tussen scholing en participatie geboden kan worden. De inburgeraar voldoet aan de eisen van de inburgeringsplicht zodra deze:  is geslaagd voor het centraal examen (lezen, luisteren, schrijven en spreken) op B1-niveau of (bij uitzondering één of meerdere onderdelen) op A2-niveau  is geslaagd voor het centraal examen KNM  Voldoet aan het PVT en MAP (ter beoordeling gemeente) Naar een opleiding met studiefinanciering vanuit DUO.

Z-route Bedoeld voor is voor inburgeraars met een lage leerbaarheid en die in beperkte mate zelfredzaam zijn. Dit zijn inburgeraars van wie wordt verwacht dat zij het niveau A2 niet binnen 3 jaar zullen halen. Deze route is gericht op het beheersen van de Nederlandse taal en het zelfstandig kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving. De inhoud bestaat uit: • taal en module Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) met extra aandacht voor mobiliteit, omgaan met geld en digitale vaardigheden. De verschillende onderdelen kunnen door verschillende aanbieders (of de gemeente zelf) worden uitgevoerd. Ook is de inzet van (vrijwillige) taalcoaches of taalmaatjes mogelijk. Inburgeraars die weinig onderwijs hebben genoten en/of naar verwachting moeite hebben met de Nederlandse taal. De route bestaat uit 800 uur taal en KNM en uit 800 uur aan de overige onderdelen. De inburgeraar die deze route volgt hoeft geen examens af te leggen. Er is aan de inburgeringsverplichting voldaan wanneer de inburgeraar:  De inspanningsverplichting voor de taalcomponent is nagekomen  Heeft voldaan aan de ureninzet voor participatie, activering,

PVT en MAP Een eindgesprek heeft gevoerd met de gemeente om te concluderen of de afspraken uit het PIP zijn nagekomen. Een deel kan naar betaald werk. Voor een ander deel zal vrijwilligerswerk het hoogst haalbare zijn. 

Uitstroom

Uitgangspunt: We willen kiezen voor dualiteit, m.a.w. we voor het inzetten van trajecten waarin we taal met participatie combineren. De statushouder is zelfredzaam en neemt deel aan de Nederlandse samenleving door middel van taal en activiteiten/vrijwilligerswerk/werk. We streven naar participatie op een zo hoog mogelijke manier en passende wijze. Daarbij zal een koppeling worden gemaakt met verschillende betrokken organisaties, verenigingen en bedrijven in Dongen en omgeving. We zijn in gesprek met de Diamantengroep voor het participatiecomponent en met Vluchtelingenwerk en Theek5 voor het taalcomponent binnen de Z-route.

Verwachtte omvang Op basis van de huidige groep inburgeraars in Dongen schatten wij in dat er een groep, naar schatting 60% van de statushouders in aanmerking komt voor de onderwijsroute voor de B1- route en 10% en de Z-route 30%. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

i

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.