RIB 50 - Bijl1- Verslag keuzesessie

Verslag keuzesessie Stelling 1: inbreiden vs. uitbreiden Gaan we in Dongen voornamelijk inzetten op inbreiding? Of kiezen we ervoor om uit te breiden in het buitengebied? Stemming: 11 inbreiden 2 uitbreiden 6 andere keuze Ruwe data: • • • • • • • • • • • • • • • • •

• • •

Per situatie beoordelen, niet dichtspijkeren Dongens karakter / het dorpse behouden Afhankelijk van het plan en ruimte Inbreiden en uitbreiden is mogelijk, en dient per situatie beoordeeld te worden. Maar denk bijv. ook aan nieuwe woonvormen en transformeren van gebouwen. Creëren van ruimte en verdere groei Per situatie afhankelijk. Kwaliteit boven kwantiteit Dorpskarakter behouden, groei concentreren in grotere steden. Leegstaande panden/ruimtes transformeren naar woningen. Buffer tussen randgemeenten behouden. Zowel inbreiden als uitbreiden, afhankelijk van plaats Ruimte in het buitengebied niet aantasten. Eerst kijken binnen de huidige kernen van Dongen om zo het dorpse karakter te behouden. Wel met de kanttekening of er wel voldoende inbreidingslocaties op korte termijn beschikbaar zijn. Ruimte voor groen, korter bij voorzieningen Groene buffer Inbreiding met optie gestapelde bouw is beter voor duurzaamheid/ behoud groen. Daar waar mogelijk zoveel mogelijk inbreiden, uitbreiden alleen als het niet anders kan. Uitbreiding is gezien de opgave nodig, maar onder voorwaarde van inpassing in het landschap. Inbreiding is de ideale situatie, waar wel gekeken moet worden naar out-of-the-box ideeën, om het karakter te behouden. Zuinig zijn op buitengebied. Verrommeling in dorp oplossen. Ruimte tussen omliggende dorpen / steden behouden.

Gesprek Dit is een kwestie van maatwerk, per plan moet dit worden beoordeeld. Wat mooi is, moet mooi blijven. Per situatie kijken wat je wilt behouden en/of waar je het kunt realiseren. Het is moeilijk om een keuze te maken. We moeten het dorpse karakter behouden. De groei moeten we concentreren in grotere steden. Dit betekent dat we agglomereren (met Tilburg en Oosterhout) zo lang mogelijk moeten uitstellen, dit is niet gewenst. De ruimte tussen grote steden moeten we niet dicht bouwen. Behoud aandacht voor groen (biodiversiteit) en dichter bij voorzieningen. Eerst willen we de opties binnen inbreiding onderzoeken, daarna moeten we verder kijken of uitbreiding noodzakelijk is in het kader van de woningbouwopgave. We moeten zuinig zijn op het buitengebied. Verrommeling moeten we in het dorp oplossen. We moeten de optie ‘hoogbouw’ verkennen. De optie gestapelde bouw moet in ieder geval open blijven staan (2-hoog is acceptabel). Met deze woningbouwopgave moeten we niets uitsluiten. We kunnen in Dongen geen woontorens plaatsen. Anders worden we een saaie kleine stad i.p.v. een leuk levendig dorp.

Stelling 2: uitbreiding (relatie voorzieningen en landschappelijke waarden) Uitbreiding (incl. nieuwe voorzieningen) overal mogelijk. Óf uitbreiding (bij bestaande voorzieningen) mogelijk mits behoud landschappelijke waarden.

Stemming: 0 Uitbreiding (incl. nieuwe voorzieningen) overal mogelijk 18 Uitbreiding (bestaande voorzieningen) met behoud landschappelijke waarden 0 Anders Ruwe data: • • • • • • • • • • • • • • •

Gemeente Dongen blijft zo gemeente Dongen. Te weinig ruimte om uit te breiden zonder omgeving aan te tasten. Niet alles dicht timmeren en ruimte houden voor initiatieven. Leefbaarheid, dorpskarakter Groen is belangrijk. Als de buffer afneemt door uitbreiding, dan compensatie landschappelijke waarde / groen in uitbreidingsgebied. Landschappelijke waarden zijn erg kostbaar. Meest genuanceerd Het groen is keihard nodig, er zijn genoeg mogelijkheden zonder de structuur aan te tasten. Accepteren dat er ook grenzen aan groei zijn. Er moet goed gekeken worden naar nut en noodzaak van nieuwe voorzieningen. Nieuwe voorzieningen moeten kunnen meegroeien met de levensloop van een wijk. De balans binnen de gemeente qua (woon)voorzieningen en groen moet gewaarborgd blijven. Het karakter van de landschappen in onze gemeente zo min mogelijk aantasten, gemeente Dongen is gewoon mooi. Overal uitbreiden zou aantasting kunnen zijn van leefomgeving, groen, dorps karakter. Leefbaarheid van onze kernen is erg belangrijk. Er moet voldoende groene buffer zijn. Landschappelijke waarden zijn moeilijk te vervangen.

Gesprek We moeten uitbreiding beperkt houden voor woningen en niet ook nog eens voor voorzieningen. De ruimte is hiervoor te beperkt. Er zijn genoeg mogelijkheden zonder de structuur aan te passen. We moeten een nieuwe opzet vinden voor natuur/groen/water en woningen. Water wordt in de toekomst een probleem, dit moeten we integreren in de wijk. Net als groen. Er moet goed gekeken worden naar nut en noodzaak van nieuwe voorzieningen. Nieuwe voorzieningen moeten kunnen meegroeien met de levensloop van een wijk (duurzame levensloopbestendige voorzieningen). Landschappelijke waarden zijn moeilijk te vervangen. Alles wat je weghaalt, ben je kwijt en krijg je niet zomaar meer terug. Stedelijke waarden kunnen landschappelijke waarden niet vervangen. Alles wat je opruimt aan waarden ben je kwijt. Er zitten ook grenzen aan groei. Er is voor iedereen plek, misschien niet in Dongen maar in de regio. Vanuit het rijk is er een forse woningbouwopgave. Je zult op een keer moeten zeggen: dit is genoeg. Hoe zien we kleinschalig bouwen voor eigen bevolking, weinig uitbreiden maar toch betaalbaar voor ons, als er ook een opgave ligt voor statushouders? We dienen een bepaalde opgave in te vullen.

Stelling 3: gestapelde bouw en het behoud van het dorpse karakter In alle kernen is ruimte voor meer gestapelde bouw (meer dan drie bouwlagen). Per locatie wordt bepaald wat de maximale hoogte is. Stemming: 11 eens 6 oneens Ruwe data: • • • • • • • • • • • • • •

• •

Meer dan drie bouwlagen is acceptabel in Dongen maar niet in de kernen ‘s Gravenmoer en Dongen-Vaart. Het ligt sterk aan de locatie. Behoud uitstraling versus woningen Betaalbaar wonen voor iedereen Met deze woningbouwopgave en zo min mogelijk willen uitbreiden, heb je niet zoveel keuze. Gestapelde bouw alleen op specifieke locaties, dit is ook een aantasting van het landschap. Maximaal benutten van de woonruimte Hoogbouw kan heel passend en mooi zijn, gelijkvloers wonen belangrijk. Appartementen voor eenpersoonshuishoudens, starters of gewoon mensen die alleen willen wonen. Trachten aan woningbouw opgave te voldoen en buitengebied te sparen. Maximaal kan ook betekenen 2 of 3 bouwlagen. Kwestie van maatwerk toepassen en per situatie de juiste keuze maken. Tot 4 bouwlagen kun je nog architectonisch tussen woningen inpassen., maar hoogbouw past niet bij Dongen Het is van belang om bij hoogbouw te kijken naar doelgroepen. Hoogbouw zelf heeft niet per se de voorkeur. In de hoogte bouwen betekent bij gelijkblijvende ruimte voor openbare voorzieningen en groen meer woningen. Dit is duurzamer, en helpt ons met de opgave. Wel moet er goed gekeken worden dat er niet te veel afbreuk gedaan wordt aan woonkwaliteit. Gestapelde bouw brengt opties voor onder andere studenten en ouderen. Maximaal 2 woonlagen is acceptabel op beperkte schaal. Wij zijn een dorp!

Gesprek We moeten zorgen voor betaalbare woningen voor iedereen. Door hoger te gaan bouwen, kunnen we meer mensen bedienen en kan het ook betaalbaar blijven (voor bepaalde doelgroepen). Afhankelijk waar er vraag is, kunnen de mogelijkheden bekeken worden. Uit woningbehoefteonderzoek blijkt dat er behoefte is aan meer koopappartementen, er zijn genoeg huurappartementen. Het is ook nog eens duurzaam. Balans duurzaamheid en woningbehoefte meer in balans, 2-in-1. Gelijkvloers woningen aanbieden is ook belangrijk voor de doorstroming van ouderen. Vooralsnog niet in ’s Gravenmoer en Dongen-Vaart. Waar ligt vooral de behoefte? Leefbaarheid en dorps karakter is belangrijk, meer dan 3-laags draagt hier niet aan bij in ’s Gravenmoer en Dongen-Vaart. In Dongen kun je 4 of 5-laags architectonisch inpassen, hoger past niet bij Dongen. Als het in de omgeving past (locatie), dan is er een hoop mogelijk.

Stelling 4: regie bij de markt of bij de gemeente De markt weet precies hoe een nieuwbouwwijk vorm moet krijgen; de gemeente is niet aan zet om kaders te stellen Stemming: 0 eens 19 oneens Ruwe data: • • • •

Zelf regie houden. Slager mag niet eigen vlees keuren. Ruimte is schaars, dat vraagt om evenwichtige keuzes. De markt denkt aan financieel rendement in de eerste plaats. De gemeente moet er zijn om sociaal rendement te bewerkstelligen. • Het is erg belangrijk dat er voor alle doelgroepen woningen komen. Daarom is regie van de gemeente belangrijk. Projectontwikkelaars kijken naar veelal naar winst. • De gemeente behoudt het overzicht over alle belangen. Dat doen bijv projectontwikkelaars niet (of niet in die mate). • De gemeente bouwt met een visie. De markt bouwt commercieel. • Kaders stellen is goed maar ga niet op de stoel van een ontwikkelaar zitten. • Ter bescherming van financieel minder aantrekkelijke woningtypen. Regie over alle ontwikkelingen heen. “De markt tenzij” principe van de overheid heeft ook op andere gebieden niet altijd opgeleverd wat men gehoopt had. • Landelijke opgave; toegankelijkheid voor iedereen. Op dit vlak even geen ruimte voor marktwerking. • We moeten ons niet overleveren aan projectontwikkelaars, zij bouwen datgene waaraan het meeste verdiend wordt. • Wil je de identiteit van je dorp behouden, moet je zelfsturend zijn als gemeente. Het kan geen kwaad om te kijken naar de markt, wel zelf de beslissing behouden. • De gemeente is verantwoordelijk dat alle bewoners betaalbaar en verantwoord kunnen wonen.

Ontwikkelaars hebben een andere uitdaging/doelstelling. • Bij een goede behoeftepeiling onder de inwoners weten we als gemeente wat er gebouwd Gesprek moet worden. De regie moet blijven bij de gemeente, gelet op de opgaven waar de gemeente voor staat. Zij hebben meer dan een financieel belang (marktpartijen). Je kunt als gemeente kaders stellen, maar niet zelf gaan ontwikkelen. Laat dat over aan marktpartijen. Er moeten bepaalde kaders zijn om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod op elkaar aansluiten. Vertrekpunt moet zijn is dat je weet wat de behoefte is, dit onderzoek kan de gemeente uitvoeren. Dat is niet aan de marktpartijen. Woningbouwbehoefte: behoefte aan betaalbare woningen en meer sociale huur. We hebben een redelijk goed beeld als gemeente. Vanuit het rijk hebben alle gemeenten de opdracht om 30% van de woningvoorraad in de sociale sector te realiseren. Dongen zit nu op 24%, dus daarin hebben we een sturende taak. De regio gaat een woningmarktonderzoek en een zorgonderzoek en komende periode uitvoeren. Dit worden de ‘ingrediënten’ om de kaders te kunnen bepalen. De regie van de gemeente moet op veel meer vlakken dan alleen woningbouw. Om zaken al energie, groen, water, woningbouw mogelijk te maken is vanuit de gemeente regie nodig.

Stelling 5: behoud unieke karakter vs. (economische) ontwikkelingen Dongen geeft voorrang aan het behoud van landschapselementen en historische identiteitsbepalende objecten of geeft Dongen voorrang aan (economische) ontwikkelingen?

Stemming: 11 landschapselementen 2 (economische) ontwikkelingen 5 anders Ruwe data: • • • •

• • • • • •

Ongenuanceerde stelling die niet aansluit op de economische realiteit Aanzicht is bepalend, achter de voorgevel ontwikkelen. Geschiedenis mag herkenbaar blijven. We moeten landschapselementen, groen en historische objecten koesteren. Daarmee zijn we niet tegen ontwikkeling, maar dat moet in breder perspectief bezien worden (duurzaam, circulair). Dongen geeft voorrang aan economische ontwikkelingen van anderen. Voorbeeld Roodenburg Lokaal maatschappelijk belang van ontwikkelingen afwegen, altijd met de Dongense maat. Je kunt met economische ontwikkelingen met landschapselementen behouden. Als je van te voren de juiste kaders stelt. Koester groen en historie, ontwikkelingen zijn mogelijk maar met extra aandacht daarvoor. Kijken waar economische groei mogelijk is en waar het minder invloed heeft op de landschapskenmerken. Het is niet of-of, maar en-en, beide ontwikkelingen moeten zorgvuldig tegen elkaar afgewogen worden.

Gesprek In Nederland moet je kijken naar wat de economische waarde per m2. We kunnen hier geen mega dozen of een fabriek neerzetten. We kunnen een slimme economie bouwen zonder dat landschapselementen verloren te laten gaan. Ook moeten we scherper kijken naar wat er in de omgeving gebeurt. Hebben we een baan (in de regio) voor iedereen? Dongen kijkt meer naar de eigen kwaliteiten maar reageert minder op ontwikkelingen bij andere gemeenten, bijvoorbeeld bedrijventerrein van Oosterhout, dat dicht op grens van Dongen wordt gerealiseerd. We moeten goed kijken naar wat voor bedrijven we willen toevoegen, hoeveel impact dit op de omgeving heeft. Kan ook circulair en duurzaam. Het aanzicht is bepalend. Het is mogelijk om zowel mooie elementen als bedrijvigheid te combiteren. Niet alles hoeft in het zicht (zoals bij JAL en Heuvel).

Stelling 6: rol van de auto bij nieuwe ontwikkelingen Bij elke nieuwe ontwikkeling is het uitgangpunt vermindering van autogebruik (zoals concept met deelauto’s en hubs). Óf gaan we uit van de maximale parkeernorm? Stemming: 3 vermindering autogebruik 10 maximale parkeernorm 5 anders Ruwe data: • • • • • • • • • • • • •

Toekomst mobiliteit meenemen. Realistisch en niet te optimistisch, maar wel streven naar vermindering autogebruik. Autonomie voor de inwoners, parkeren is soms nu al een probleem. Auto’s gaan zero emissie worden en mensen worden alleen maar mobieler. Verminderen van het gebruik is een pre maar niet altijd mogelijk. Minder parkeerplekken is een mooi uitgangspunt maar zolang een gemiddeld huishouden nog meer dan 1 auto heeft denk ik niet realistisch. Er doen zich nu al veel parkeerproblemen voor. Deelauto’s nu niet realistisch. Stimuleren van gebruik fiets wel actiepunt. Nieuwe ontwikkeling moet vermindering van autogebruik stimuleren, pas dan kan vermindering van autogebruik realistisch aangehouden worden. De ontwikkelingen zijn nog niet zo ver, is er in de toekomst ook ruimte voor andere invulling. Realistisch beperken liever minder parkeren en meer groen. Bewoners willen graag bij de voordeur in eigen auto stappen en bij de supermarkt bij de ingang uitstappen. Dat is de realiteit. Op het gebied van duurzaamheid zal je moet kiezen voor stimuleren van alternatieven in plaats van beperken. Bij beperking gaan mensen hun eigen parkeerplaats creëren. Autogebruik is lastig aan te pakken zeker in een dorp. Het centrum zou meer verkeersluw mogen zijn.

Gesprek We moeten realistisch zijn. In de wijken is er nu al een parkeerprobleem. We kunnen kijken naar anders inrichten (centrale parkeerplekken), zodat inwoners niet altijd meer voor de deur kunnen parkeren. Ook moeten we fietsgebruik stimuleren naar het centrum en andere steden. Deelauto’s komt nu pas op in de steden, dat is nu nog wat te vroeg. Deelscooters zorgen meer voor overlast. Je kunt altijd anticiperen en proberen, maar als het voor problemen zorgt dan kun je het niet zomaar meer terugdraaien. We moeten de toekomst van mobiliteit meenemen. Nu kopen mensen een tweedehandsauto als ze geen nieuwe kunnen veroorloven. Elektrische auto’s zijn nog duur en nog niet beschikbaar op de tweedehandsmarkt. Bij nieuwe ontwikkelingen gaat de verdere ontwikkelingen cumulatief sneller dan gedacht. Goedkopere elektrische auto’s liggen al op de tekentafel en accu’s zijn 90% goedkoper geworden.

De mogelijkheid om een auto te kopen verandert dus niet. Mensen gaan niet stoppen met autorijden. Binnen NL is het heel normaal om woon-werkverkeer met de auto te doen. Hier kunnen we ook wat aan doen. Zolang het OV duurder blijft dan de auto, gaan inwoners hun auto niet weg doen. Ontwikkelen van ons OV-netwerk is een wens in Dongen, maar de provincie is bevoegd gezag m.b.t. aanbesteding van de buslijnen. Er speelt zoveel op de markt qua energietransitie, dat is niet voor iedereen te betalen en bij te benen: Elektrische auto’s, warmtepomp e.d. We moeten voorzichtig zijn met wat we gaan verplichten vanuit de gemeente/overheid.

Stelling 7: bedrijventerreinen uitbreiden vs. behoud huidige terreinen Moeten de bedrijventerreinen in Dongen uitgebreid worden, zodat nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen en bestaande bedrijven kunnen groeien, of moeten we de huidige bedrijventerreinen houden zoals nu?

Stemming: 5 uitbreiding 3 huidige terreinen behouden 10 anders Ruwe data: • • • • • • • • • • • • •

We moeten meer kijken naar werkgelegenheid per m2 en diversiteit activiteiten. Alleen huidige bestemmingsplan hanteren. Verder kritisch kijken. Herstructurering en revitalisatie van bestaand terrein Beter herstructureren Uitbreiden? Waar dan? Denk aan groene omgeving Duurzaam, hoogwaardige en toekomstbestendige uitbreiding welkom. Als gemeente dus duidelijke kaders vooraf stellen. Er zit een max. Aab de hoeveelheid bedrijventerrein die past bij de Dongense maat. Focus moet liggen op hoogwaardige, duurzame en toekomstbestendige uitbreiding. Er is weinig ruimte meer voor uitbreiding dus kijken naar duurzame en toekomstbestendig. Ook hier inbreiding voor uitbreiding, maatschappelijk toegevoegde waarde belangrijk, bundeling industrie wel goed Voordat je gaat uitbreiden eerst kijken of je met de beschikbare ruimte kunt herstructurering. Beschikbare ruimte ook benutten voor bedrijven i.pl.v. zonnepanelen weg te zetten. Zonnepanelen op de daken van bedrijven Uitbreiding moet mogelijk zijn op ‘Dongense schaal’. Vraag: in hoeverre kunnen nieuwe bedrijven zich in de toekomst vestigen gezien de te korten op het stroomnet? Ook hier geldt inbreiding i.pl.v. uitbreiding.

Gesprek Eerst onderzoeken wat er is binnen de bestaande bedrijventerreinen en dan pas uitbreiden. Als je gaat uitbreiden en je wilt groene buffers behouden, waar wil je dan uitbreiden? Herstructureren en revitalisatie van huidige bedrijventerreinen moet eerst onderzocht worden. Vervolgens kunnen we kijken naar duurzame en toekomstbestendige uitbreiding. Dit betekent dat er niet voor alle type bedrijven ruimte is, maar een focus op bepaalde type bedrijven. Het gaat om de achtergrond van een bedrijf, bijvoorbeeld: biedt het werkgelegenheid voor ons? Bij het toevoegen van bedrijven zit ook een bepaald maximum aan. Uitbreiden mag niet gepaard gaan met een type bedrijvigheid met veel uitstoot (impact). Dongen kan zich onderscheiden op kader van IMF. We moeten ook goed kijken of uitbreiding kan i.c.m. het energienetwerk. Als we spreken over oplossingen energie vs. bedrijvigheid dan wordt er geopteerd op energievoorziening (zonnepanelen) te realiseren op daken van bedrijven i.pl.v. het buitengebied te benutten.

Stelling 8: eigen energiebehoefte ondernemers vs. landschappelijke kwaliteit Stimuleert Dongen het duurzaam voorzien in de eigen energiebehoefte, door (agrarische) ondernemers toe te staan om windmolens te plaatsen, of staat Dongen dit niet toe, ter bescherming van de landschappelijke kwaliteit?

Stemming: 0 stimuleren eigen behoefte 8 bescherming landschappelijke kwaliteit 10 anders Ruwe data: • • • • • • • • •

• • •

Geen vast standpunt innemen. Per situatie beoordelen. Regionaal aansluiten bij hubs Inrichten hubs, ook centraal regie, windmolen is misschien wel geen duurzame oplossing. Windmolens passen niet in het dorpse karakter. Stimuleren eigen energiebehoefte kan ook anders (zonnepanelen). Er is genoeg dakoppervlak in Dongen voor zonne-enerhie. Het grootste probleem is netwerkcapaciteit en gebrek aan technische vakmensen. Zonnepanelen op daken zijn een betere optie dan windmolens ivm aantasting landschap. Een windmolen is erg lelijk, maakt je landschap kapot. De bescherming van landschappelijke kwaliteit is erg belangrijk. Maar als we in 2050 CO2 neutraal willen zijn zullen we toch iets moeten doen. Op ‘Dongense’ schaal toestaan. Gezien de congestieproblematiek en efficiëntie moet focus komen te liggen op cable pooling en duurzame energieopslag. Dit alles moet gecoördineerd en weloverwogen, om verdere congestie te voorkomen. Iedere situatie is anders. Oog houden voor landschappelijke kwaliteit. Eerst zonnepanelen en cable pooling, het plaatsen van windmolens moet weloverwogen gebeuren.

Gesprek We moeten centraal de regie voeren en de samenwerking zoeken in de regio. Dat betekent dat we onder andere regionaal aansluiten bij hubs. Het uitgangspunt is dat we zo veel mogelijk circulair zijn. We hebben veel dakoppervlak, we moeten kijken naar de capaciteit voor zonne-energie. Gebruik van daken is een mooi streven, maar mogelijk ook buiten dat (in de regio?). Tijdens de piekuren wordt het netwerk zwaar overbelast. Met bewolking andersom. Duurzaam opslaan van energie (accu’s) moet in de toekomst oplossing bieden. Met zonnepanelen gaan we het niet redden, er zullen andere maatregelen genomen dienen te worden (denk aan wind). Windturbines zijn in verschillende maten, sommigen tasten het landschap aan en anderen zullen best passend zijn. Echter zijn windturbines geen duurzame oplossing, omdat de materialen uit China komen en daar het landschap wordt aangetast. We moeten kijken naar andere technieken: zwaartekracht, magnetisme, waterstof, etc. Het grootste probleem is niet geld, maar gebrek aan technisch personeel, materialen en netwerkcapaciteit. We hebben een grote achterstand. Oplossing: meer mensen opleiden. Voor de omgevingsvisie: doe wat realistisch en haalbaar is.

Stelling 9 Ruimteclaims in het buitengebied De gemeente Dongen zet in op het behoud van agrarisch voor de agrarische sector. Óf gemeente Dongen wil het omzetten van de agrarische bestemming naar natuur, milieu en recreatie en woondoeleinden overal mogelijk maken. Stemming: 7 behoud agrarische bestemming 5 andere functies toestaan (woningbouw, voorzieningen, etc.) 6 anders Ruwe data: • • • • • • • • •

• • • •

Let op de voedselvoorziening die je behaalt met de agrarische sector! Goede balans behouden. Vitaal buitengebied met groen karakter. Inzetten op nevenfuncties voor agrarische bedrijven, zoals recreatie. Kan dus ook ‘en - en’. Behoud van agrarische sector Landbouw en veeteelt hebben teveel negatieve impact op natuur. Dit is niet meer houdbaar. Transitie naar natuur en milieu oké, open landschap een waarde op zich Gezien de stikstofproblematiek is het goed om regie te houden bij de transitie van vrijkomende agrarische bedrijven. Transitie naar natuur en milieu ligt hierbij voor de hand. Er moet een buitengebied zijn met een duurzame voedselvoorziening en ruimte voor natuur en water, niet belastende recreatie prima mogelijk. De agrarische sector hoeft zeker niet weg in Dongen maar als een boerderij leeg komt te staan en er wordt een andere bestemming gevraagd die voldoet aan het landelijke karakter dan toestaan. We zullen gezien de stikstofproblematiek niet aan de transitie naar natuur en milieu ontkomen. Behoud agrarische sector is geen must. Boerenbedrijven zijn cultuurhistorisch een object , niet aantasten. Agrarische sector zal moeten innoveren naar vormen die minder ruimtebeslag nodig hebben. Daarmee krijgt de natuur meer kans.

Gesprek We moeten oppassen met het toevoegen van nieuwe functies. Niet allemaal recreatie in het buitengebied maar agrarisch houden. Nederland is naast USA grootste export van voedsel en we moeten niet vergeten dat de impact van agrariërs groot is (uitstoot). Deze situatie is niet houdbaar in de toekomst. We moeten naar meer biologische vormen van landbouw gaan zoeken. Dit is echter niet voor elke boer mogelijk binnen de beschikbare ruimte. Is de huidige bedrijvigheid niet al meer biologisch dan we met zijn allen beseffen? Landbouw hoort bij Dongen, daar is uiteindelijk de leerlooierij bedrijvigheid ontstaan. Landbouw is nodig voor de eigen voedselproductie. We moeten ruimte houden voor onze voedselvoorziening. Daar is ook ruimte voor niet-belastende recreatie, water en natuur mogelijk. We moeten terug naar vroeger: kleinschalige bedrijven met landschappelijke elementen. Nederland is van oudsher een landbouwland. Behoud van boerderijen maakt deel uit van de cultuurhistorie. Het is belangrijk dat dit behouden blijft. Maar wat als bedrijf leeg staat? Dan moet er wel wat mogelijk zijn. Anderzijds: je weet niet wat de toekomst ons brengt. Is bijvoorbeeld een zorgcentrum in het buitengebied nog nodig over 20 jaar?

Hoe ziet u de gemeente Dongen over 20 jaar? Vooraf

Achteraf

Bruisend Levendig Groen Mooi Rijk verenigingsleven Sociaal, gezellig en samen Voor iedereen Zelfstandig Gefuseerd met Tilburg vs. zelfstandig/eigen Woningen voor iedereen Leefbaar centrum Duurzame gemeente Gezond Verzorgd Veilig Slaapdorp Traditioneel Groots Dorp met eigen identiteit

Bruisend Levendig Groen, groener, groenst Dorps karakter Welvarender Zelfstandig Kansen landelijk en regio Prettige woonomgeving Een dorp Vergrijsd Duurzamer Het voorbeeld voor Nederland Verenigd Zelfvoorzienend Duurzaam Hogere bebouwing Innovatief Eigen Leefbaarheid Behoud dorpse karakter