RIB 43 - Uitvoeringsnotitie beleidsplan Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening

Aan de raadsleden

RIB nummer Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon Betreft

: : : : :

Bezoekadres Hoge Ham 62 5104 JJ Dongen Contact Postbus 10153 5100 GE Dongen T 14 0162 +31 162 38 32 00 (buitenland) info@dongen.nl www.dongen.nl

43 2023-128796 2 Deniz Yerlikaya-Satici / 14 0162 Uitvoeringsnotitie beleid Armoede- en Schuldhulpverlening

Dongen, 21 juni 2023 Beste raadsleden, Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de aanleiding en noodzaak van een langer termijn visie op minimabeleid en de wijze waarop deze tot stand gebracht wordt. De uitvoeringsnotitie is een vervolg op de raadsbijeenkomst van 1 juni 2023 waarbij onderzoeksbureau KWIZ haar onderzoeksresultaten heeft gepresenteerd, kennis is gemaakt met samenwerkingspartners en input is opgehaald over een nieuw armoedebeleid. Aanleiding Dongen kent verschillende voorzieningen voor minima die in de loop van de jaren uitgegroeid zijn tot een minimabeleid. Dit is anders voor het onderdeel schuldhulpverlening, hiervoor is het beleidsplein ‘Voorkóm dat het Vóórkomt’ vastgesteld over de periode van 2019 en verder. Bovengenoemde regelingen en beleidskaders zijn op zichzelf goed, maar er is geen duidelijke samenhang en er zijn geen heldere doelstellingen aan verbonden. De huidige crisis raakt ons allemaal, maar (financieel) kwetsbare personen in het bijzonder, alsook de middeninkomens die de kosten niet meer kunnen opbrengen. Dit vraagt om een brede aanpak. In plaats van een herziening van het oude beleid is besloten om een geheel nieuw minimabeleid te ontwikkelen.

Elementen uit eerdere beleidskaders en/of voorzieningen die nog actueel zijn, worden meegenomen alsook de aandachtspunten uit het rekenkameronderzoek ‘Hoe wordt armoede in de gemeente Dongen ervaren?’. Ook wordt uitvoering gegeven aan de uitwerkingsopdracht in motie T-12, Armoede, besproken tijdens de raadsvergadering d.d. 13 oktober 2022. Het nieuwe beleidskader verschijnt in het najaar 2023 en heeft een belangrijk uitgangspunt: het is een integrale aanpak van armoede én schulden. Wat is armoede? Wie tot de minima behoort is niet eenduidig te definiëren, er zijn namelijk verschillende definities en benaderingen van armoede. Mensen zijn arm wanneer ze gedurende langere tijd niet de middelen

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden. De gemeente Dongen gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waartoe zij zijn verstrekt. Indien u daarover inhoudelijk meer wilt weten, dan kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar van onze gemeente.

hebben voor goederen of voorzieningen die in hun samenleving als minimaal noodzakelijk gelden, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau (hierna: SCP). Het SCP gaat daarbij uit van een minimale levensstandaard, dus van beperkte uitgaven aan deze posten. Iemand is niet arm als hij voldoende inkomen heeft, maar dat aan iets anders uitgeeft. Volgens de Verenigde Naties betekent armoede: het niet kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften. Zij ontstaat wanneer een persoon of een groep onvoldoende betaal- en- of ruilmiddelen heeft om in de primaire levensbehoeften te kunnen voorzien. Kortom, leven in armoede betekent feitelijk een tekort aan financiële middelen om de minimaal noodzakelijke voorzieningen te bekostigen waarbij doorgaans de grens van het inkomen tot 120% van het Wettelijk Sociaal Minimum (hierna: wsm) wordt gelegd. Maar armoede kan in de brede zin óók verwijzen naar sociale uitsluiting. Het hangt vaak samen met problemen op het gebied van inkomen, participatie, opleidingsniveau, gezondheid, zelfredzaamheid, wonen en leefomgeving. Ook het toekomstperspectief van mensen is een belangrijk criterium. Wanneer het toekomstperspectief ontbreekt, ontstaat een vicieuze cirkel waarin de verschillende factoren zich in een neerwaartse spiraal versterken.

Mensen die met armoede te maken hebben, hebben behoefte aan een bredere aanpak van hun problemen, waarbij het belangrijk is dat zij zelfvertrouwen krijgen en als volwaardige personen worden geaccepteerd. Hoe zit het in Dongen? In Dongen bestaat de groep die moet rondkomen van maximaal 120% wsm uit ongeveer 660 huishoudens. Hiervan zijn 483 huishoudens in beeld. Circa 342 huishoudens van hen hebben te maken met zogeheten ‘langdurige armoede’. Deze term wordt gehanteerd voor mensen die meer dan 3 jaar achtereen van een laag inkomen moeten leven. Een belangrijke uitdaging is om de doelgroep in beeld te krijgen maar ook voldoende zich te krijgen op welke groepen risico lopen om in armoede te vervallen. Daarnaast groeien 238 kinderen op in een huishouden met een inkomen tot 120% wsm. In het coalitieakkoord is t.a.v. armoede afgesproken dat er een opgave ligt om te zoeken naar passende (maatschappelijke) oplossingen, als onderdeel van een groter maatschappelijk probleem. Dat hulpverlening daarnaast zich ook moet richten op het versterken van basis- en financiële vaardigheden en dat er een opgave ligt bij het leveren van nazorg aan inwoners uit de schuldsanering. Daarnaast ligt er vanuit de vorige coalitieperiode een bredere opdracht om het armoedebeleid tegen het licht te houden. De intentie is om de huidige regelingen efficiënter, effectiever en simpeler te maken.

Uit het armoedeonderzoek van KWIZ komt een aantal opvallendheden naar voren. Over het algemeen zijn er in Dongen meer minimahuishoudens met een inkomen vanuit de Participatiewet en minder huishoudens met een AOW dan in vergelijkbare gemeenten. Daarnaast hebben eenoudergezinnen vaker een minimuminkomen, met name eenoudergezinnen met minderjarige kinderen. Ook valt op dat het gebruik en bereik van verschillende regelingen (fors) lager ligt dan in vergelijkbare gemeenten. Voor meer informatie over de uitkomsten van het onderzoek en aanbevelingen wordt verwezen naar het duidingsrapport in bijlage 1. Wat zijn onze huidige kaders? Er bestaan in het kader van het algehele minimabeleid wettelijke en buitenwettelijke regelingen, projecten en subsidieverleningen. Onderstaand zijn alle bestaande regelingen op hoofdlijnen opgesomd:

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden. De gemeente Dongen gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waartoe zij zijn verstrekt. Indien u daarover inhoudelijk meer wilt weten, dan kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar van onze gemeente.

Wettelijk • Kwijtschelding gemeentelijke heffingen • Bieden van schuldhulpverlening (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening) • Individuele studietoeslag (artikel 36b Participatiewet) • Individuele inkomenstoeslag (artikel 36 Participatiewet) • Individuele bijzondere bijstand (artikel 35 lid 1 Participatiewet) Buitenwettelijk • Categoriale bijzondere bijstand (artikel 35 lid 3 Participatiewet) • Tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang • Dongen Doet Mee-regeling • Bijdrage aan collectieve zorgverzekering • Project Arriva reispas voor minima (pilot) • Energietoeslag (tijdelijk) • Subsidieverlening: o St. Leergeld; o Voedselbank. Hoe gaan we te werk? Een gezamenlijke aanpak vinden wij belangrijk. Daarom zijn we gestart met een raadsinformatieavond om kennis te maken met, en informatie te krijgen van het onderzoeksbureau, samenwerkingspartners en ervaringsdeskundigen (inwoners die gebruikmaken van (een van de) minimaregelingen) over armoede(bestrijding) in Dongen. Daarnaast zijn er tijdens deze avond aan alle aanwezigen vragen gesteld over armoede, het percentage wettelijk sociaal minimum en naar wat we nu al kunnen veranderen in afwachting van het nieuwe beleid. We kiezen voor twee sporen, die in meer of mindere mate naast elkaar lopen, namelijk: 1) Beleid- en visieontwikkeling en besluitvorming (zie planning hieronder). a. Er wordt een expertmeeting georganiseerd.

2) Participatie- en communicatie: a. We zetten een klankbordgroep op, waar inwoners die moeten rondkomen van een laag inkomen, aan deelnemen en adviseren. b. We organiseren een informatiemarkt voor inwoners, soortgelijk als de eerder gehouden raadsinformatieavond. c. We betrekken de advies- en wijkraden vroegtijdig in het beleidsproces (informerend). Hierbij gaan we gaan op korte termijn in gesprek met de Adviesraad Participatie over het onderwerp en deze uitvoeringsnotitie, waarna in een later stadium het concept beleidsplan voor advies zal voorgelegd. Planning Oriëntatie (juni 2023 – september 2023) De oriëntatiefase bestaat uit het oriënteren op verschillende actuele onderwerpen op het terrein van armoede. Wat leeft er? Wie zijn er betrokken? Welke data is er beschikbaar? Wat doen we nu al? Welke signalen vangen we op, met wie werken we samen en met wie willen we samenwerken?

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden. De gemeente Dongen gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waartoe zij zijn verstrekt. Indien u daarover inhoudelijk meer wilt weten, dan kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar van onze gemeente.

Uitvoeringsnotitie en informeren gemeenteraad (juni 2023) Dit is de huidige fase en bestaat uit het schrijven van deze brief. De gemeenteraad wordt in deze fase geïnformeerd. Spreken samenwerkingspartners en inwoners en uitwerking beleidskader (mei 2023 – nov 2023) In deze fase worden ketenpartners, maatschappelijke partners en inwoners betrokken bij het ‘bouwen’ van het nieuwe armoedebeleid. De input wordt betrokken om de gekozen onderwerpen een goede invulling te geven en behoeften te peilen. Aan de hand hiervan wordt het beleidskader uitgewerkt. Bestuurlijke besluitvorming (nov 2023 – dec 2023) Het nieuwe beleidskader wordt gepresenteerd aan de gemeenteraad. Uitvoering beleidskader (jan 2024) Na vaststelling van het beleidskader door de gemeenteraad kan uitvoering worden gegeven aan de acties om de doelstellingen te behalen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden. De gemeente Dongen gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waartoe zij zijn verstrekt. Indien u daarover inhoudelijk meer wilt weten, dan kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar van onze gemeente.