RIB 40 - BIJLAGE brief aan minister EZK

Minister van Economische Zaken en Klimaat Mevrouw mr. drs. M.A.M. Adriaansens Postbus 20401 2500 EK Den Haag Per e-mailbericht aan: XXXXX

Dongen, 21 juli 2022

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Harry van der Moolen / 14 0162 Hoogspanningsverbinding 380kV Zuid-West/Oost; rapport Gezondheidsraad

Geachte mevrouw Adriaansens,

Met deze brief vragen wij uw aandacht voor een actuele ontwikkeling die een nieuw inzicht geeft op mogelijke gezondheidsrisico’s voor inwoners van onze gemeente in de nabijheid van de nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zuid-West/Oost. Aanleiding Op 29 juni 2022 heeft de Gezondheidsraad de rapporten “Advies Hoogspanningslijnen en gezondheid: kanker bij volwassenen” en “Advies Hoogspanningslijnen en gezondheid: neurodegeneratieve ziekten” aangeboden aan meerdere ministeries, waaronder Economische Zaken en Klimaat. Het advies is opgesteld door de vaste Commissie Elektromagnetische velden en getoetst door de Beraadsgroep. Onderzoek Op grond van geanalyseerd epidemiologisch onderzoek komt de commissie tot de conclusie dat ook bij volwassenen het risico op leukemie geassocieerd is met blootstelling aan magnetische velden, zowel in de woon- als in de werkomgeving. In een eerder onderzoek uit 2018 concludeerde de commissie dat het wonen in de nabijheid van hoogspanningslijnen en de daarmee gepaard gaande blootstelling aan extreem laagfrequente magnetische velden, geassocieerd is met een verhoogd risico op leukemie bij kinderen. Gezondheidsraad De Gezondheidsraad geeft aan dat de bevindingen van de twee recente onderzoeken extra argumenten geven om te overwegen het voorzorgbeleid uit te breiden.

Hoogspanningsverbinding 380kV Zuid-West/Oost Het tracé van de nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding van Borsele tot Tilburg loopt over grondgebied van de gemeente Dongen en wordt gebundeld met de bestaande

hoogspanningsverbinding. Door deze bundeling kan er naar onze mening sprake zijn van cumulatie van magneetveldzones en gezondheidseffecten. In het kader van het Bestuurlijk Vooroverleg hebben wij per brief van 19 april 2021 gereageerd op het voorontwerp rijksinpassingsplan. In onze reactie hebben wij onder andere het volgende opgenomen: “Elektromagnetische velden / Gezondheid Er is eerder aandacht gevraagd voor de monitoring van het gebruik van de nieuwe hoogspanningsverbinding, waaronder de netwerkbelasting en eventuele cumulatie van magneetveldzones en de gezondheidseffecten. Periodiek onderzoek naar de effecten kan het draagvlak voor dit tracé vergroten. Wij zijn van mening, dat, nu er (nog) geen bewezen gezondheidseffecten zijn, dit een goed moment is voor het in beeld brengen van de nul-situatie en periodiek de breedte van de magneetveldzones en de daarmee verband houdende straling te onderzoeken. Als na een reeks van jaren blijkt dat er geen causaal verband is tussen straling en gezondheidseffecten, draagt dat bij aan het gevoel van veiligheid van inwoners.” In de Antwoordnota Bestuurlijk Vooroverleg heeft u hierop als volgt gereageerd: “Wereldwijd wordt al vele jaren onderzoek gedaan naar mogelijke gezondheidseffecten van magneetvelden. Kenmerk van deze onderzoeken is dat deze langjarig zijn en dat de populatie die wordt onderzocht omvangrijk is.

Reden daarvoor is om voldoende basis te hebben om wetenschappelijk verantwoorde conclusies te kunnen trekken. Monitoringsonderzoeken die lokaal zijn en relatief kleine populaties omvatten zijn om deze reden vanuit wetenschappelijk oogpunt niet zinvol. Een door het RIVM geselecteerd bureau heeft op basis van de handreiking van het RIVM de magneetveldzone uitgerekend van de gehele verbinding. Cumulatie is daarin meegenomen. De berekeningen zijn als bijlage bij het inpassingsplan gevoegd. Bij het ontwerpen van de hoogspanningsverbinding zijn geldende richtlijnen, wet- en regelgeving het uitgangspunt, ook wanneer het gaat om gezondheid, veiligheid en dus ook magneetvelden. Het voorliggende tracé, voldoet aan deze richtlijnen, wet- en regelgeving. Uit onderzoek blijkt dat er geen sprake is van een causaal verband tussen magneetvelden en gezondheidseffecten. Het uitvoeren van het gevraagde onderzoek wordt gezien het voorgaande niet nodig geacht.”

Verzoek tot heroverweging Nu de Gezondheidsraad aanbeveelt, op basis van de twee recente onderzoeken, het voorzorgbeleid uit te breiden, vragen wij u ons verzoek d.d. 19 april 2021 te heroverwegen. Wij zijn van mening dat de bevindingen van de Gezondheidsraad geen positief effect zullen hebben op het lokale draagvlak voor het tracé van de nieuwe hoogspanningsverbinding. Wij hebben bericht ontvangen van de Bewonersgroep ’s Gravenmoer - die in samenwerking met de Dorpsraad ’s Gravenmoer en de Heemkundekring - actief betrokken is bij het Inpassingsplan en het Landschapsplan. De berichten over de onderzoekrapporten worden als verontrustend ervaren. Wij kunnen ons dat goed voorstellen en delen deze verontrusting. Graag vernemen wij uw reactie op de aanbevelingen van de Gezondheidsraad en wat dit betekent voor het voorzorgbeleid en voor het tracé van de nieuwe hoogspanningsverbinding op Dongens grondgebied. Knikvariant In september 2019 heeft de minister van EZK het tracé voor de hoogspanningsverbinding 380kV zuidwest/oost, definitief vastgesteld. Zowel gemeente Dongen als de Samenwerkende Overheden hebben, voor uitwerkingsgebied 9 (ten noorden van ’s Gravenmoer) een door de Bewonersgroep ’s Gravenmoer voorgestelde variant, ingebracht. Deze zogenoemde “knik-variant” is door de minister niet overgenomen.

Ondanks dat wij eerder de definitieve tracékeuze als gegeven hebben beschouwd, brengen wij nu, gelezen de bevindingen van de gezondheidsraad, deze variant weer onder uw aandacht. Deze variant leidt tot een grotere afstand tot de bebouwing en vergroot daarmee het gevoel van veiligheid en verlaagd naar onze mening het risico van negatieve gezondheidseffecten. Verzoek gevoelige bestemmingen Binnen onze gemeente zijn drie gevoelige bestemmingen. Het betreffen (bedrijfs)woningen die binnen de magneetveldzone vallen. Het is ons bekend dat TenneT in gesprek is met de eigenaren van de objecten over de mogelijkheden van aankoop, schadeloosstelling of uitkoop van de woningen.

Bij twee van de drie gevoelige bestemmingen is er overeenstemming bereikt tussen de eigenaren en TenneT. Bij de derde gevoelige bestemming is nog geen overeenstemming bereikt. Het betreft een unieke situatie: een horeca-inrichting met inpandige bovenwoning die ingeklemd komt te liggen tussen de bestaande en de nieuwe hoogspanningsverbinding. Wij verzoeken met klem om, mede met het oog op de bevindingen van de Gezondheidsraad, in deze unieke situatie, te bevorderen dat voor deze derde gevoelige bestemming – waar nog geen overeenstemming is bereikt - ruimhartig met de regelingen wordt omgegaan met oog voor individuele belangen. Wij herhalen hiermee ons verzoek van 27 januari 2022 (gezamenlijke brief van college en gemeenteraad) op het Ontwerp Inpassingsplan. Samenvattend Wij zijn van mening dat de zorg voor de gezondheid van inwoners een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van overheden. In de rapporten van de Gezondheidsraad zien wij onze eerder kenbaar gemaakte zorg bevestigd, waardoor wij wederom aandringen op een adequaat voorzorgbeleid, heroverweging van de tracékeuze dan wel keuze voor de “knikvariant” en op aandacht voor gevoelige bestemmingen.

Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.