RIB 38 - Pilot wijkschouw toegankelijkheid

Aan de raadsleden

Dongen, 12 juli 2022

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief nr. 38 5 Harry van der Moolen / 14 0162 Pilot wijkschouw toegankelijkheid

Geachte heer, mevrouw, In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de “pilot wijkschouw toegankelijkheid”. Inleiding Het college heeft in maart 2021 besloten een “pilot wijkschouw toegankelijkheid” te laten plaatsvinden ter uitwerking van: • Visie Openbare Ruimte, raadsbesluit 4 juli 2019 • Lokale Inclusieagenda, bijlage bij raadsvoorstel 24 september 2020 Global Goals • Aangenomen motie 15, gemeenteraad 12 november 2020 • Reactie college 26 januari 2021 De pilot is bedoeld om inzicht te krijgen in de volgende aspecten: 1. Welke tijd is met een schouw gemoeid? 2. Waar lopen we (soms letterlijk) tegenaan? 3. Hoeveel en welke knelpunten komen we tegen? 4. Welke kosten en capaciteit zijn gemoeid met het oplossen van de gesignaleerde knelpunten? De schouw Op 8 september 2021 heeft de schouw plaatsgevonden in de omgeving van de Kanaalstraat, de bomenbuurt en prinsessenbuurt. Met de schouw wil de gemeente onderzoeken hoe toegankelijk de openbare ruimte is voor mensen met een handicap. Vanwege coronamaatregelen was een eerdere uitvoering niet mogelijk. De schouw is over een afstand van een kleine 2,5 km uitgevoerd door twee inwoners met een visuele beperking en één inwoner in een manuele rolstoel met pendel. In opdracht van gemeente Dongen heeft Stichting de Zonnebloem, samen met ervaringsdeskundigen en een afvaardiging van de gemeente, een (pilot) wijkschouw uitgevoerd.

Gemeente Dongen heeft de Zonnebloem gevraagd om deze wijkschouw op toegankelijkheid te begeleiden. Rapportage De Zonnebloem heeft in september 2021 een rapport uitgebracht met de bevindingen van de schouw. (Bijlage 1 – rapport Wijkschouw gemeente Dongen)

1

Evaluatie De wijkschouw is op basis van de rapportage van De Zonnebloem geëvalueerd. In het evaluatierapport is een aantal conclusies en aanbevelingen opgenomen. (Bijlage 2 – evaluatie pilot wijkschouw) Bevindingen De schouw is uitgevoerd in een halve dag tijd en vraagt aan voorbereiding en uitvoering ca. 12 ambtelijke uren en een budget van ca. € 1000,-- voor begeleiding. Het betreft echter een pilot in een klein gedeelte van Oud-Dongen. Als wijkschouwen uitgevoerd worden in gehele buurten of kernen nemen de uren en kosten verhoudingsgewijs toe. De toegankelijkheid-beperkende constateringen zijn geclusterd in vier categorieën: 1. Het knelpunt is omvangrijk en eigenlijk alleen op te lossen als de hele straat wordt aangepakt. 2. Het knelpunt is per locatie redelijk snel op te lossen, maar de hoeveelheid locaties + de kosten maken dat het over een langere termijn moet worden uitgesmeerd. 3. Het knelpunt is op te lossen, maar dat geeft een negatief neveneffect. 4. Het knelpunt is relatief snel aan te pakken. In het evaluatierapport is een reactie verwoord op de toegankelijkheid-beperkende constateringen. Samengevat leiden het schouwrapport en de evaluatie tot de volgende bevindingen: • De eerste indruk is dat de toegankelijkheid in het pilotgebied redelijk op orde is.

Het blijkt wel dat de straten die enkele jaren geleden zijn heringericht (Prinsessenbuurt) beter uit de bus komen als bijvoorbeeld de oudere, niet heringerichte straten (bomenbuurt). Bij deze straten zijn de trottoirs vaak smaller en/of lopen vrij steil af naar de straat. • Het herhalen van een toegankelijkheidsschouw in een heel ander deel van de gemeente, geeft een beeld of de uitgevoerde schouw representatief is geweest voor heel de gemeente. • Het met één wiel parkeren op het trottoir en het aanbieden van huisvuil in de looproute zijn belemmeringen die meerdere keren geconstateerd zijn en zich in het onderzochte gebied op grotere schaal voordoen. • Alles is nagenoeg technisch op te lossen. De vraag is alleen: Tegen welke prijs? Wat is noodzakelijk en wat is buitenproportioneel? • Het verminderen van obstakels kan meerdere doelen dienen. Serviceteam Dongekant is in West 1 bezig om overbodige palen te verwijderen of om ze zoveel mogelijk te combineren met meerdere functies (bijvoorbeeld een straatnaambord bevestigen aan een lantaarnpaal). Dit kan in meer wijken worden opgepakt. • Zaak is in ieder geval om bij nieuwe aanleg en bij herinrichting van bestaande straten al tijdens het ontwerp goed te kijken naar de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Dan kan werk met werk gemaakt worden en zijn er nauwelijks extra kosten aan verbonden.

• Een toetsing van een aantal ontwerpen voor (her)inrichting van de openbare ruimte door een externe deskundige op het gebied van toegankelijkheid kan intern voor een andere kijk zorgen op de inrichting van het openbaar domein. Besluiten Gelet op de wijkschouwrapportage, het evaluatierapport en de bevindingen hebben wij de volgende besluiten genomen: 1. Maximaal één keer per jaar een in omvang beperkte wijkschouw uit te voeren in andere buurten en kernen De verwachting is dat geconstateerde toegankelijkheidsbeperkende knelpunten niet specifiek gelden voor het onderzochte gebied maar ook worden aangetroffen in de gehele gemeente. Het is daarom niet nodig alle wijken en buurten te schouwen. Maar het uitvoeren van een toegankelijkheidsschouw in een qua karakteristiek ander deel van de gemeente, geeft een beeld of de resultaten van de uitgevoerde schouw representatief zijn voor de gehele gemeente. En uiteraard biedt het inzicht in de specifieke situatie van het betreffende gebied. Er kan gedacht worden aan het centrumgebied en/of een gedeelte van ’s Gravenmoer. Dit is nader te bepalen. Door het beperken van het aantal wijkschouwen en de omvang van de schouw wordt de organisatie niet extra belast. 2.

Toegankelijkheid-verbeterende maatregelen te realiseren door: • Adequaat te reageren op Fixi-meldingen; • De conclusies en aanbevelingen uit te rapportage en evaluatie integraal te betrekken bij geplande (reconstructie)werkzaamheden in de openbare ruimte; 2

• •

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen de inrichting van de openbare ruimte vorm te geven met inachtneming van de conclusies en aanbevelingen uit de rapportage en evaluatie. De door wijkteam Dongekant reeds ingeslagen weg, om zoveel mogelijk overbodige obstakels te verwijderen c.q. meerdere borden op één paal te combineren, verder uit te rollen over de andere wijken in de gemeente.

De toegankelijkheid-beperkende constateringen zijn zeer divers van aard en omvang en hebben betrekking op de inrichting van de openbare ruimte en ook op het gebruik van de openbare ruimte. Het aanpakken van knelpunten is soms relatief eenvoudig en kan in het werk van alle dag worden meegenomen. Maar er zijn ook knelpunten die door fysieke beperkingen niet of nauwelijks op te lossen zijn. Voorgesteld wordt dan ook om niet versnipperd her en der aan de slag te gaan, maar de bevindingen te betrekken bij nieuwe ontwikkelingen en geplande onderhouds- en reconstructiemaatregelen. Op meldingen dient uiteraard adequaat gereageerd te worden. Initiatief Wijkteam Dongekant Wijkteam Dongekant heeft het initiatief genomen om zoveel mogelijk obstakels te verwijderen waar dat mogelijk is. Zo worden bijvoorbeeld straatnaamborgen bevestigd aan lantarenpalen en meerdere borden bevestigd aan één paal. Hierdoor vermindert het aantal palen/obstakels. Het verminderen van het aantal palen wordt meegenomen bij het reguliere werk en belast de organisatie niet extra. Bijkomend voordeel is dat dit gunstig is voor onkruidbestrijding, omdat verwijderen van onkruid langs paaltjes lastig is.

Motie, gemeenteraad 22 november 2020 In de motie van 12 november 2020 wordt het college opgedragen om: • in kaart te brengen welke knelpunten er in de verschillende dorpen en wijken zijn; • daartoe dorps- en wijkschouwen te organiseren in samenwerking met belangengroepen; • dorps- en wijkraden nadrukkelijk te betrekken in dit proces; • bij herinrichting en nieuwbouwprojecten in samenwerking met belangengroepen de openbare ruimte in te richten; • op basis van de uitgevoerde schouwen de grootste knelpunten in het komende begrotingsjaar op te lossen; • de oplossingen van de kleinere knelpunten mee te nemen bij renovatie en hiervan een planning te maken; • erop toe te zien dat bij inrichting van nieuwbouwprojecten de openbare ruimte voldoende toegankelijk wordt ingericht. (Bijlage 3 – motie gemeenteraad 12 november 2020) In de reactiebrief van het college aan de raad d.d. 26 januari 2021 wordt hierover onder andere gesteld: “Conclusie: In het eerste halfjaar van 2021 voeren wij 1 wijkschouw uit in een kern of wijk van onze gemeente. Wij beschouwen dit tevens als pilot voor de toekomstige wijkschouwen.

De uit de wijkschouw opgehaalde resultaten zullen wij afhankelijk van de benodigde capaciteit en investering meenemen in de reguliere werkzaamheden of ter afweging meenemen in de investeringsstaat bij de komende begroting.” (Bijlage 4 – brief aan de raad moties begrotingsbehandeling) De wijkschouw is vanwege coronabeperkingen niet uitgevoerd in het eerste halfjaar van 2021 maar in september 2021. Met het uitvoeren van de wijkschouw en door de genomen besluiten wordt, in lijn met de conclusie uit de brief van 26 januari 2021, aan de motie uitvoering gegeven. Het besluit is in lijn met de optie om de resultaten mee te nemen in de reguliere werkzaamheden. Noot: Oud-Dongen (waarin het pilotgebied is gelegen) heeft geen wijkraad. Motie gemeenteraad 11 november 2021 In de motie van 11 november 2021 wordt het college verzocht om: • De algemene aandachtspunten uit de pilot per direct door te voeren bij nieuwbouwlocaties; • Het plan van aanpak (voor de gehele gemeente) ter goedkeuring aan de raad voor te leggen per Q1 2022, inclusief een opgestelde meerjarenplanning voor de bestaande wijken. (Bijlage 5 – motie gemeenteraad 11 november 2021) 3

Het hierboven genoemde besluit 2 sluit aan bij het eerste verzoek van de raad. De besluiten 1 en 2 impliceren dat er geen plan van aanpak voor de gehele gemeente wordt opgesteld.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester, Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

4