RIB 38 - Bijlage 1 - Rapport Zonnebloem

WIJKSCHOUW GEMEENTE DONGEN

Datum: Opgesteld door: Versie:

15 september 2021 Rob Verberne, Adviseer Toegankelijkheid - ‘Onbeperkt Eropuit’ bij de Zonnebloem 1

INHOUDSOPGAVE Pag. Wijkschouw gemeente Dongen

3

H.1 Overzicht van de getoetste route

4

H.2 Route Bomenbuurt

5

H.3 Route Prinsessenbuurt

10

Over de Zonnebloem

15

2

WIJKSCHOUW GEMEENTE DONGEN

Aanleiding In opdracht van gemeente Dongen heeft de Zonnebloem, samen met ervaringsdeskundigen en een afvaardiging van de gemeente, een (pilot) wijkschouw uitgevoerd. Gemeente Dongen heeft de Zonnebloem gevraagd om deze wijkschouw te begeleiden. Het betreft een schouw op toegankelijkheid en uit deze schouw volgen bevindingen met daarbij adviezen. Aanpak De Zonnebloem heeft vanuit het project ‘Onbeperkt Eropuit’ reeds meer dan 70 grote vrijetijdslocaties getoetst op toegankelijkheid. Hierbij wordt gebruik gemaakt van zogenaamde ‘mystery guests’. Dit zijn mensen met een lichamelijke beperking, die de betreffende locaties toetsen op toegankelijkheid. Om de toegankelijkheid van de Bomenbuurt en Prinsessenbuurt in kaart te brengen heeft Rob Verberne van de Zonnebloem op 8 september 2021 samen met drie mensen met een beperking (Wim in een handbewogen rolstoel, Simone en Ria met een visuele beperking) enkele straten in deze buurten getoetst op toegankelijkheid. Hierbij waren ook twee afgevaardigden van de gemeente aanwezig. Harry van der Moolen, Strategie en samenwerking en Sander Spiering, Adviseur realisatie en verkeer. Er is voor gekozen om een wat oudere buurt (Bomenbuurt) en een recentere buurt (Prinsessenbuurt) te schouwen. Dit om een goed vergelijk te kunnen maken. De bevindingen worden in dit rapport verder toegelicht.

Voetnoot Op de dag van de schouw, woensdag 8 september 2021, stonden er geen afvalcontainers of PMD-zakken op straat. Het wel of niet aanwezig zijn van afvalcontainers of PMD-zakken heeft een grote invloed op de toegankelijkheid van het trottoir. Daarom zijn hieronder ook foto’s toegevoegd (gemaakt op woensdag 15 september) van enkele situaties waarbij de afvalcontainers op het trottoir stonden.

3

H.1 Overzicht van de getoetste route

4

H.2 Route Bomenbuurt Vanaf het parkeerterrein van de Nettorama aan de Kanaalstraat zijn we de Bomenbuurt in gegaan. We zijn gestart in de Eikenstraat en zo door de wijk en via de Oude Baan uitgekomen bij Café De Viersprong. Bevindingen Eikenstraat • Het trottoir in de Eikenstraat is wat aan de smalle kant (120 cm breed). Mensen in een rolstoel, met een rollator of met een geleidehond/taststok hebben vaak wat meer ruimte nodig en dan kan passeren lastig zijn bij tegenliggers. • Doordat de straat hier vrij smal is, hebben ze voor de afvalcontainers een parkeervak opgeofferd. Hierdoor blijft de straat vrij van obstakels. • Het trottoir loopt af naar de straat toe. Dit is voor een goede afwatering. Als dit wat aan de steile kant is dan is het zwaar voor handbewogen rolstoelgebruikers om rechtdoor te blijven gaan. De rolstoel trekt namelijk telkens naar de kant van de straat toe. Dit geldt voor meerdere straten op de route.

Berkenstraat • In de Berkenstraat staan op verschillende plaatsen auto’s deels op het trottoir geparkeerd. Dit zorgt ervoor dat de doorgang in sommige gevallen erg smal of te smal is. Hierdoor worden mensen in een rolstoel, met een rollator of kinderwagen of met een geleidehond/taststok gedwongen over de straat heen te gaan om de auto’s te passeren. In het geval van rolstoelgebruikers zal er een af- en opritje naar het trottoir gezocht moeten worden. Deze zijn niet altijd aanwezig. • Ditzelfde geldt als er afvalcontainers op de clusterplaatsen staan. • Op sommige plaatsen is het trottoir sowieso vrij smal.

5

Beukenstraat • In de Beukenstraat staan mooie grote bomen op het trottoir. De doorgang wordt hierdoor iets versmald en wortels hebben op sommige plekken de bestrating iets omhoog gedrukt. Dat kan valgevaar opleveren, zeker voor mensen met een visuele beperking of mensen die minder goed ter been zijn. • In de Beukenstraat bevindt zich een speeltuin. Er is geen oprit om de speeltuin te betreden. Daarnaast bestaat de ondergrond uit gras, wat lastig kan zijn voor mensen in een rolstoel of met een rollator. • Op een enkele plek veroorzaakt het onkruid wat ongemak voor mensen die gebruik maken van een taststok. De taststok van Simone bleef in het onkruid/gras rondom een lantaarnpaal vastzitten.

Lindenstraat • We hebben het trottoir aan de linkerkant van de straat genomen. Het trottoir is breed genoeg (150 cm, indien mogelijk is 180 cm wenselijk). Vanwege het aanleggen van glasvezel ligt er zand op de tegels. Simone geeft aan dat dat zorgt voor extra slijtage van het balletje aan de taststok en kan ook voor rolstoelgebruikers als hinderlijk worden ervaren. Met name als het regent, want dan komt er zand/modder aan de wielen en als je gebruik maakt van een handbewogen rolstoel, zoals Wim, op je handen/mouwen. • Bij het oversteken van de Kastanjestraat staan er bruin/zwarte paaltjes op de hoek van het trottoir. Dit is voor de veiligheid. De paaltjes zijn echter niet contrasterend genoeg met de omgeving voor mensen die slechtziend zien. Dat kan stootgevaar opleveren. • Het oversteken van de Kastanjestraat is gelijkvloers, dus geen stoeprand. Dat is prettig voor mensen in een rolstoel of met een rollator. Voor mensen met een geleidehond/taststok is dit juist wat lastiger. Door het ontbreken van een stoeprand weet een geleidehond niet dat hij/zij moet stoppen en met een taststok voel je niet dat je een andere straat moet oversteken.

6

Oude Baan • Hier verlaten we de Bomenbuurt. Bij de Sint Jan school zijn bij de ingang een aantal parkeerplaatsen. In de buurt van de ingang is geen enkele gehandicaptenparkeerplaats. Dit kan betekenen dat iemand in een rolstoel die met de auto komt ver van de ingang moet parkeren. Daarnaast zijn reguliere parkeerplaatsen te smal om met een rolstoel naast de auto te manoeuvreren. • Het trottoir bij de Sint Jan school loopt bij de ingang versmald door langs de parkeerplaatsen. Dit is voor mensen die slechtziend zijn niet goed te zien. Daarnaast is het trottoir daar aan de smalle kant (120 cm breed). Zeker als er zaken als een trekhaak van een auto uitsteken. • We hebben tijdens de schouw het trottoir aan de linker kant van de Oude Baan richting de Café De Viersprong genomen. De oversteekplaatsen zijn gelijkvloers. Daarnaast is het trottoir erg breed. Zelf als er auto’s deels op het trottoir staan geparkeerd is er aan deze kant voldoende ruimte over.

Adviezen •

•

Breng voldoende op-/afritjes aan bij de trottoirs. Met name bij oversteekplaatsen en bij de speeltuin. Belangrijk is dat als mensen in een rolstoel bijv. ergens parkeren ze niet een groot stuk over de straat moeten rollen om het trottoir op te kunnen. Zorg ervoor dat deze op-/afritjes niet te steil en breed genoeg zijn. Afhankelijk van de te overbruggen hoogte: o tot 0,05m helling 1: 6 (16,60% - 9°) o 0,05 – 0,10m helling 1:10 (10,00% - 6°) Om mensen met een visuele beperking te ‘waarschuwen’ bij een op-/afritje zou je noppentegels kunnen plaatsen en voor het op-/afritje en stoeprand een contrasterende kleur kunnen gebruiken. Zie hieronder een voorbeeld.

7

•

•

Zorg ervoor dat bij herstructurering, groot onderhoud of opnieuw bestraten de trottoirs niet te steil aflopen naar de straat toe. Hanteer hierbij het minimum dat nodig is voor voldoende afwatering. Onderzoek dan ook de mogelijkheid om bij trottoirs een minimale breedte van 150 cm (bij voorkeur 180 cm) te hanteren. Onderzoek de mogelijkheid om de clusterplaats voor afvalcontainers op plekken waar de doorgang op het trottoir wordt geblokkeerd te verplaatsen naar een plek waar ze de doorgang niet blokkeren. Een optie kan zijn om een parkeervak daarvoor te gebruiken. Zie hieronder een voorbeeld in de Eikenstraat. Als er ruimte voor is kan er ook een extra verbreding in het trottoir gemaakt worden als clusterplek, zie de tweede foto hieronder. Als de clusterplaats toch op het trottoir is, markeer deze dan duidelijk, zodat bewoners weten binnen welk vak ze de afvalcontainers moeten plaatsen.

•

Ook de PMD-zakken kunnen het trottoir blokkeren. Zeker als ze wegwaaien bij veel wind. Een oplossing zou kunnen zijn om bij lantaarnpalen een houder te plaatsen om de lantaarnpaal heen, waar de zakken aan opgehangen kunnen worden. Zie hieronder een voorbeeld in de Geer. Belangrijk blijft wel dat de doorgang op het trottoir niet geblokkeerd mag worden.

•

Voorzie de bruin/zwarte paaltjes bij oversteekplaatsen van een meer contrasterende kleur, zodat ze beter opvallen voor met name mensen die slechtziend zijn. Op sommige plekken wordt het gedoogd dat auto’s deels op het trottoir parkeren. Echter staan sommige auto’s zover op het trottoir dat de doorgang nagenoeg geblokkeerd wordt. Met name voor mensen in een rolstoel, met een rollator of kinderwagen en mensen met een geleidehond/taststok. Tip van Ria is om op het trottoir met bijv. een streep aan te geven tot waar de wielen op het trottoir mogen worden gezet. Op die manier blijf er meer doorgangsruimte over. Op sommige plekken staan er lantaarnpalen op het trottoir. Zorg ervoor dat de doorgang bij een lantaarnpaal min. 90 cm breed is. Op plekken waar de oversteekplaats gelijkvloers is, is het voor mensen met een geleidehond/taststok lastig om te herkennen dat het om een oversteekplaats gaat.

•

• •

8

• • •

Onderzoek de mogelijkheid om hier bijv. noppentegels en contrasterende markering te plaatsen, zodat herkend kan worden dat er op die plek iets gaat gebeuren. Breng op plekken waar het trottoir ineens versmald wordt door bijv. parkeerplaatsen (zoals bij de Sint Jan school) contrasterende markering aan op de stoeprand, zodat voor mensen die slechtziend zijn duidelijk is hoe het trottoir loopt. Zorg dat bij periodiek onderhoud of bij meldingen zaken als losliggende, kapotte, uitstekende of verzakte bestrating hersteld wordt, zodat er geen valgevaar is. Onderzoek de mogelijkheid om bij de Sint Jan school een gehandicaptenparkeerplaats te realiseren dichtbij de ingang. Afmeting 350 cm breed x 600 cm lang.

9

H.3 Route Prinsessenbuurt Vanaf Café De Viersprong zijn we de Prinsessenbuurt ingegaan. We zijn gestart in de Julianastraat en zo door de wijk en via de Roeloff van Dalemstraat en Kanaalstraat weer uitgekomen bij Café De Viersprong. Bevindingen Julianastraat • We hebben een klein stukje van de Julianastraat genomen om daarna de Prins Hendrikstraat in te gaan. Dit eerste stuk heeft een breed trottoir. Prins Hendrikstraat • Ook hier trottoirs die over het algemeen breed genoeg zijn. Op sommige plekken hangt de beplanting iets over het trottoir, waardoor de doorgang iets versmald wordt. • Zoals in het grootste deel van deze wijk zijn ook hier de kruispunten verhoogd of loopt het trottoir bij de oversteekplaatsen af, waardoor er een gelijkvloerse aansluiting is van het trottoir naar de straat. Zoals hierboven al aangegeven, is dat erg prettig voor mensen in een rolstoel, met een rollator of kinderwagen. Voor mensen met een visuele beperking is het minder prettig, omdat de overgang niet gevoeld kan worden.

Prinses Irenestraat • We hebben hier het trottoir aan de linker kant genomen. Ook hier trottoir dat breed genoeg is met een vlakke ondergrond. De tegels zijn hier minder ‘ruw’ dan de straten hiervoor. • Op de hoek met de Prinses Marijkestraat is een clusterplaats voor afvalcontainers. Tijdens de schouw stonden er geen afvalcontainers, dus was het goed te doen. Als er echter containers staan dan wordt de doorgang voor mensen in een rolstoel of met een geleidehond/taststok (te) smal, waardoor ze over straat moeten. Ditzelfde geldt voor mensen met een rollator of kinderwagen.

10

Prinses Marijkestraat • Trottoir is breed en de ondergrond is mooi vlak. • De ondergrond van de parkeervakken bestaat uit kinderkopjes. Dit is voor mensen in een rolstoel of met een rollator geen fijne ondergrond. • Ook hier is de bestrating van de kruispunten verhoogd, waardoor er een gelijkvloerse oversteek gemaakt kan worden.

Prinses Beatrixstraat • Het trottoir is breed genoeg. Echter vanwege uitstekende begroeiing icm een paaltje is de doorgang wat krap voor mensen in een rolstoel, met een rollator of kinderwagen of met een geleidehond/taststok. Het paaltje contrasteert niet voldoende met de omgeving. Dat kan stootgevaar voor mensen die slechtziend zijn opleveren. Als er dan ook nog afvalcontainers op het trottoir worden geplaatst, wordt de doorgang geheel geblokkeerd.

Prinses Margrietstraat • Wederom een breed en vlak trottoir. • Ook hier is een clusterplaats voor afvalcontainers. Als bewoners en de ophalers van het afval de afvalcontainers netjes naast elkaar bij de stoeprand plaatsen dan blijft er voldoende doorgangsruimte over.

11

Wilhelminastraat • Hier verlaten we de Prinsessenbuurt. Het trottoir is breed genoeg. De tegels zijn we weer wat ‘ruwer’ dan in de straten hiervoor. • Bij de oversteekplaatsen voor Rovin ontbreken op-/afritjes aan beide kanten van het trottoir. Mensen in een rolstoel of wellicht met een rollator moeten hier dus, als ze niemand bij hebben die kan helpen, over het fietspad. Gezien het feit dat dit een drukke straat is, kan dat gevaarlijke situaties opleveren. • Een stukje verderop staat een fiets op het trottoir. Op zich geen probleem echter staat er ook een auto geparkeerd, waardoor de doorgang erg smal is. Met name voor mensen in een rolstoel, maar ook voor mensen met een geleidehond/taststok, met een rollator of met een kinderwagen.

Roeloff van Dalemstraat • Breed trottoir. Hier loopt het trottoir weer wat meer af naar de straatkant dan de vorige straten en de bestrating is op sommige plekken wat ongelijk en er zit veel onkruid tussen de tegels. Dat maakt het voor met name mensen in een handbewogen rolstoel lastig om rechtdoor te gaan. Voor mensen die gebruik maken van een taststok kan het onkruid wat vervelend zijn, omdat de taststok daar in kan blijven haken. • Ook hier weer gelijkvloerse oversteekplaatsen bij de kruisingen. • Sander Spiering geeft aan dat de herinrichting van deze straat op de planning staat. Dan kan er meteen rekening worden gehouden met de clusterplaatsen voor afval.

12

Kanaalstraat • Via de Kanaalstraat zijn we bij Café De Viersprong geëindigd. • Het trottoir is ter hoogte van de parkeervakken op zich breed genoeg. Als auto’s echter niet in de vakken, maar deels op het trottoir parkeren dan wordt de doorgangsbreedte vrij smal.

Adviezen •

•

• •

Breng, indien nodig, voldoende op-/afritjes aan bij de trottoirs. Belangrijk is dat als mensen in een rolstoel bijv. ergens parkeren ze niet een groot stuk over de straat moeten rollen om het trottoir op te kunnen. Met name bij de Wilhelminastraat bij de overgang voor Rovin missen op-/afritjes. Zorg ervoor dat deze op-/afritjes niet te steil en breed genoeg zijn. Afhankelijk van de te overbruggen hoogte: o tot 0,05m helling 1: 6 (16,60% - 9°) o 0,05 – 0,10m helling 1:10 (10,00% - 6°) Om mensen met een visuele beperking te ‘waarschuwen’ bij een op-/afritje zou je noppentegels kunnen plaatsen en voor het op-/afritje en stoeprand een contrasterende kleur kunnen gebruiken. Zie bij de adviezen in het vorige hoofdstuk een voorbeeld. Zorg ervoor dat bij groot onderhoud of opnieuw bestraten de trottoirs niet te steil aflopen naar de straat toe. Hanteer hierbij het minimum dat nodig is voor voldoende afwatering. Het gaat hier met name om de Roeloff van Dalemstraat. Onderzoek de mogelijkheid om de clusterplaats voor afvalcontainers op plekken waar de doorgang op het trottoir wordt geblokkeerd te verplaatsen naar een plek waar ze de doorgang niet blokkeren. Houdt hier bij de herstructurering van de Roeloff van Dalemstraat ook rekening mee, door bijv.

een extra verbreding in het trottoir te maken als clusterplek, zoals nu al op een enkele plek in deze straat is gedaan (zie de rechter foto op de volgende pagina). Een optie kan ook zijn om een parkeervak daarvoor te gebruiken. Zie in het vorige hoofdstuk een voorbeeld in de Eikenstraat en op de volgende pagina in de Hoge Ham. Als de clusterplaats toch op het trottoir is, markeer deze dan duidelijk, zodat bewoners weten binnen welk vak ze de afvalcontainers moeten plaatsen.

13

• •

• •

Voorzie de bruin/zwarte paaltjes bij oversteekplaatsen van een meer contrasterende kleur, zodat ze beter opvallen voor met name mensen die slechtziend zijn. Op plekken waar de oversteekplaats gelijkvloers is, is het voor mensen met een geleidehond/taststok lastig om te herkennen dat het om een oversteekplaats gaat. Onderzoek de mogelijkheid om hier bijv. noppentegels en contrasterende markering te plaatsen, zodat herkend kan worden dat er op die plek iets gaat gebeuren. Zorg dat bij periodiek onderhoud of bij meldingen zaken als losliggende, kapotte, uitstekende of verzakte bestrating hersteld wordt, zodat er geen valgevaar is. Houdt bij de bestrating van parkeerplaatsen rekening met de toegankelijkheid van de ondergrond. Bij voorkeur een vlakke aaneengesloten ondergrond, dus geen kinderkopjes.

14

Over de Zonnebloem De Zonnebloem draait al ruim 70 jaar om mensen met een fysieke beperking. In Nederland zijn dit er maar liefst 1,4 miljoen. Voor hen zijn gewone, dagelijkse dingen niet altijd vanzelfsprekend. Op een volwaardige manier meedoen aan de maatschappij is geen eenvoudige opgave. De Zonnebloem biedt oplossingen. Ruim 33.000 Zonnebloemvrijwilligers zorgen er met persoonlijke aandacht en activiteiten voor dat deze mensen niet in een sociaal isolement komen. We realiseren dit met huisbezoeken en dagjes uit. Met volledig verzorgde vakanties op ons speciaal ingerichte passagiersschip MPS de Zonnebloem. Met de Zonnebloemauto die mobiliteit en zelfstandigheid bevordert. En met het toegankelijker maken van recreatieve voorzieningen in Nederland, variërend van musea tot attractieparken en voetbalstadions. Zodat mensen met een lichamelijke beperking vanzelfsprekend en zonder meer praktische zorgen dan ieder ander kunnen deelnemen aan de samenleving. Met ruim 1.100 afdelingen in het land is er altijd een Zonnebloem-afdeling in de buurt. Bij de Zonnebloem zeggen we niet voor niets: ‘Er kan zoveel meer dan je denkt’.

15