RIB 25-71 Bijl3- Uitvoeringsagenda SRBT versie 1.0

Uitvoeringsagenda SRBT ‘strategisch sturingsinstrument gericht op een integrale en slagvaardige uitvoering’

Versie 1.0 2 juli 2025

Inhoudsopgave H1: Inleiding> Ontwikkelstrategie SRBT; nu stap naar regie en sturing op uitvoering H2: Een Uitvoeringsagenda als sturingsmechanisme H3: Samenhang met andere programma’s, agenda’s en schaalniveaus H4: Thematische regionale inzet H5: Afwegingen, we kunnen niet alles H6: Uitvoeringsagenda, hoe werkt het mechanisme H7: Ontwikkelpad, lange lijnen H8: Netwerksamenwerking Uitvoeringsagenda SRBT: Overzicht versie 1.0 n

&

éé

BT t t W SR n an an b a e e i b a b d g r a a m en ’ te Br Br sa n tB ag den n n aa rd– tra es es’ BT a s e e n s v v o o W k h o g SR t er egi No n- mo r n l i isc erb e a a w r d m V H ijk g e ord de id and el & no rt ur jk on l M es ed lb deli kko ie co ma o i t a n e T e sa s W k- ‘S ro de ak er en st ing lij B io ‘m Ba tV a te Hv k eg p j A d i I R l m e e i R nc de Br Ru te Co rs e v B

2017

2019

t an

2020

s

al

2021

2022

2023

2023

t l an aa BT ab od ma r SR a B d m m i a t ijk n ul ra nd el ge M og ge ed gsa ig spr a t r s S n g rja eit X eri in ee lit VE itvo er M obi O o N U M tv Ui

BT

e gi

SR

te ra lst

e kk

wi

t On

2024

2025

2

H1 . Inleiding

Ontwikkelstrategie SRBT een gezamenlijk toekomstperspectief In de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), werken sinds 2020 negentien gemeenten, vier waterschappen, de provincie Noord- Brabant samen aan de opgaven in de fysieke leefomgeving. De Ontwikkelstrategie SRBT, ‘samen bouwen aan het goede nest’, d.d. juli 2023 biedt ons als regio en voor onze samenwerkingspartners een gezamenlijk toekomst- en handelingsperspectief. Dit gezamenlijke toekomstperspectief is gericht op het verbreden van welvaart voor onze inwoners. Op zes inhoudelijke thema’s hebben we ambities en opgaven geïdentificeerd. En hebben we bepaald langs welke ontwikkelprincipes we toewerken naar die brede welvaart en een toekomstbestendige regio. We hebben de kracht en wisselwerking in het stedelijk netwerk, tussen grote en kleine kernen en tussen stad en platteland uitgelicht en hier bouwen we op door. De samenwerking aan de fysieke opgaven en een sterke wisselwerking met de sociaal maatschappelijke opgaven brengt ons als regio verder.

De stedelijke regio Breda – Tilburg is een regio omdat onze inwoners het netwerk van onze kernen dagelijks gebruiken voor wonen, werken, voorzieningen en recreatie. Omdat het gedrag van de inwoners van de negentien gemeenten vooral tussen deze gemeenten plaatsvindt. Het verplaatsingspatroon, sociaal en economisch gemotiveerd, toont dat we in gedrag een regio zijn. Op elkaar gericht, gebruikmakend van elkaars voorzieningen vormen we een hecht daily urban system.

We doen dit aan de hand van een integrale visie op de kernwaarden, opgaven en ontwikkelprincipes van de regio, evenals strategieën om die tot uitvoering te brengen. De ontwikkelstrategie is het kompas, de uitvoering is op onderdelen al op gang. Ook het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 is voor ons een strategisch kader voor ruimtelijke ontwikkeling tot 2040. Met een gezamenlijke uitvoeringsagenda op het regionale schaalniveau van de SRBT brengen we orde, samenhang, afhankelijkheden en prioriteiten in beeld. En voeren we regie op het waarmaken van onze ambities en het slechten van opgaven.

3

Ontwikkelstrategie SRBT vasthouden aan ontwikkelprincipes De vijf ontwikkelprincipes zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De samenhang tussen deze principes vormt de basis voor de integrale uitwerking van de ontwikkelstrategie en de opgaven in de regio. Dit houdt in dat we ook bij de uitvoeringsagenda uitgaan van die integraliteit en dit in alle deelopgaven terug willen laten komen. Voor een uitgebreide beschrijving en toelichting van de ontwikkelprincipes verwijzen we naar de Ontwikkelstrategie SRBT.

1.

Bodem- en watersysteem zijn richtinggevend bij ruimtelijke ontwikkeling

2.

We realiseren, faciliteren en stimuleren interactie milieus en innovaties

3.

De juiste woning op de juiste plek

4.

Versnellen mobiliteitstransitie en vergroten nabijheid

5.

Groen en voorzieningen groeien mee met verstedelijking 4

2 . Een uitvoeringsagenda als sturingsmechanisme We staan als regio voor het zetten van de stap van ontwikkelstrategie naar regie en overzicht op de uitvoering en op onderdelen de daadwerkelijke uitvoering. Hiervoor werken we met deze adaptieve uitvoeringsagenda die als sturingsmechanisme functioneert. Een agenda die laat zien: WAT - WIE WANNEER gaat doen en hoe een opgave de integraliteit borgd.

Kenmerken Stedelijke regio Breda – Tilburg • 1 miljoen inwoners op 40 x 40 km • 1 provincie, 2 regionale overheid samenwerkingen, 4 waterschappen, 19 gemeenten • 2 universiteiten, 3 hogescholen, diverse ROC’s

Naast de uitwerking die we geven aan de ontwikkelstrategie, is de SRBT ook één van de vier stedelijke regio’s binnen Noord-Brabant die voor de verstedelijkingsvraagsopgaven meedoet in de dynamiek rondom NOVEX Stedelijk Brabant, in RES/REKS coalities werkt en opgaven heeft op het gebied van landelijk gebied (o.a. ALG). Kortom een veelheid aan opgaven die binnen onze regio speelt en fysiek ruimtelijk vertaald moet worden en een veelheid aan processen waarin we als regio moeten acteren. Om hier in z’n geheel grip op te krijgen biedt de uitvoeringsagenda ons als regio een (werk)mechanisme met een (jaarlijkse) cyclus van ophalen, signaleren, ordenen, wegen, prioriteren, tot uitvoering brengen en monitoren. Als SRBT houden we overzicht en regie op het geheel in lijn met onze ontwikkelprincipes. Bij regionale uitwerkingen zoals het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitsprogramma (MMMP), de Woondeal en de Dorpenstrategie staan we als regio aan de lat voor de uitvoering. Als het gaat om specifieke deelopgaven of projecten vindt de uitvoering lokaal of in (subregionale) coalities plaats. Daar waar we door het koppelen van opgaven (bijv. mobiliteit aan verstedelijking) de regionale slagkracht van de SRBT nodig is, organiseren we die!

• 2 topziekenhuizen • Internationaal verbonden via zeehaven Moerdijk, HSL-spoornetwerk, weg en buis, netwerk van belangrijke vaarwegen en binnenhavens Oosterhout, Waalwijk en Tilburg • Uniek profiel van kennis en toepassing op raakvlak technologie & maatschappij Human Centered Innovation • Veel MKB in Maakindustrie en Logistiek (6e economie van NL) • Aantrekkelijk gevarieerd landschap op de overgang van zand naar klei • Rijkdom aan nationale parken Biesbosch, Loonse en Drunense Duinen, Van Gogh Nationaal Park • Recreatie, leisure en erfgoed van wereldklasse Efteling, Beekse Bergen, Zuiderwaterlinie

5

2 . Een uitvoeringsagenda als sturingsmechanisme Doel Om ons gezamenlijke perspectief waar te maken moet er op tal van terreinen gewerkt worden aan onderzoeken, studies, plannen, projecten en interventies. De impact en afhankelijkheid is groot en dus is overzicht en samenhang cruciaal. Met de Uitvoeringsagenda SRBT streven we vier doelen na.

1) Ambities waar maken ❏ versnellen ❏ in gang zetten ❏ bekend maken (profileren)

2) Integraal maken ❏ bijdragen aan meerdere opgaven, doelen en ambities ❏ werk-met-werk, financieringsstromen

3) Afspraken maken ❏ SRBT (met elkaar & externe partners) ❏ SRBT + PNB ❏ SRBT incl. PNB + Rijk

4) Samenwerken ❏ effectiviteit ❏ efficiëntie ❏ slagkracht

Meer brede welvaart verdeeld over stad en land

Benutten van de kracht van het Brabantse mozaïek

Slim motorblok van Noord-Brabant en Nederland

Transitie naar duurzame warmte en energie en circulaire economie

Woningbouw inzetten als hefboom

Uitwerking geven aan transitie mobiliteit en bereikbaar blijven

Bovenliggende doelstellingen Ontwikkelstrategie SRBT

6

7

2 . Een uitvoeringsagenda als sturingsmechanisme Inhoudelijke scope We houden vast aan het integrale perspectief uit de ontwikkelstrategie. Dit betekent dat ook de uitvoeringsagenda zich inhoudelijk richt op de zes inhoudelijke thema’s en bij de uitwerking zoveel mogelijk de integraliteit zoekt:

Bodem en Water Bodem en water zijn richtinggevend in de opgaven, (her)inrichting en gebruik van de ruimte. Vanuit de opbouw van onze ondergrond maken we onderscheid tussen ‘Linies van de klei’ en ‘Corridors van het zand’. Op de grens van deze twee ondergronden ligt de ‘naad van Brabant’, een gebied waar, door kwelstromen, een landschap is met onder andere levend veen. De belangrijkste opgaven zijn te vinden in de klimaatadaptatie en het waterbeheer. Het gaat hierbij om gebieden en periodes die te nat zijn en gebieden en periodes die te droog zijn. Dit is niet meer allemaal civieltechnisch op te lossen en vraagt om een fundamenteel systeemherstel dat integraal onderdeel uitmaakt voor onze richtinggevende keuzes en handelen.

Economie We hanteren een brede en gerichte aanpak op de sectoren Logistiek en Distributie, Industrie en Procesindustrie, Technologie en Creatieve Industrie, Zorg en Dienstverlening en Agrofood en Leisure in onze regionale economie. Daarbij zien we een aantal kruisende transities: ❏ Human Centered Innovation ❏ Circulaire en duurzame economie ❏ Modal-shift naar beter vervoer over water, buis (en spoor)' ❏ De economie als gevolg van de groei Het (uit)bouwen, concretiseren en vormgeven van ons regionale economisch profiel is een belangrijke opgave die voor ons ligt en veel relaties heeft met andere thema’s binnen onze regio en op het Brabantbrede schaalniveau.

Netwerken en Energiesystemen Onderdeel van het verduurzamen van ons energiegebruik is het herinrichten, uitbreiden en versterken van ons elektriciteitsnetwerk. Binnen Powerport Regio Moerdijk komen opgaven en mogelijkheden voor energietransitie, verzwaring elektriciteitsnetwerken, verduurzaming warmtenet, elektrificatie (petro) chemische industrie, in combinatie met transitie circulair biobased chemie en tri-modale (weg, rail, buis) aansluiting op een zeehaven, samen. Met de Delta-Rhine Corridor door onze regio ontstaat de mogelijkheid om aantakking te maken op de nieuwe netwerksystemen en daaraan nieuwe economische activiteiten te ontplooien. Twee grote opgaven waarop we als regio moeten acteren. 8

2 . Een uitvoeringsagenda als sturingsmechanisme Wonen We hanteren een uitgekiende combinatie van ontwikkelingen rondom bestaande en nieuwe OV-knooppunten en bij majeure werklocaties. Met parallel ontwikkelingen gericht op het handhaven van de leefbaarheid in kleine kernen. We handelen vanuit de opvatting dat de SRBT een samenhangende regio is; een daily urban system waarin gezamenlijk aan brede welvaart wordt gewerkt. Dit leidt tot de opstelling dat om in de veranderende behoeften en de regionale dynamiek te voorzien, alle kernen (dorps en stedelijk) een rol hebben en daarom programmatische ruimte hebben voor de duurzame, op een leefbare omgeving gerichte ontwikkeling. We onderscheiden hierin: ❏ Hoogstedelijke strategie ❏ Stedelijk strategie ❏ Dorpen strategie ❏ Revitaliseringsstrategie (na-oorlogse wijken)

Multimodale Mobiliteitsaanpak Om bereikbaar te blijven en ruimte te bieden voor de toename van het aantal inwoners, banen en economische activiteiten zetten we in op een combinatie van compact verstedelijken en het versnellen van de mobiliteitstransitie. Er is sprake van een modal-shift naar beter vervoer over water, buis en spoor voor goederen en gevaarlijke stoffen. We hebben daarvoor een samenhangend meerjarig multimodaal mobiliteitspakket waarbij we inzetten op de volgende vier aspecten: ❏ ❏ ❏ ❏

Systeemsturing Programmasturing Gedragsverandering Smart mobility

Deze inzet voor de multimodale mobiliteitsaanpak heeft zijn concretisering gekregen in het MMMP SRBT. En is daarmee een gemeenschappelijk pakket aan maatregelen van SRBT, provincie Noord-Brabant en Rijk. Van hieruit leggen we de relatie met verstedelijking en de opgave om de woningbouw te versnellen.

Voorzieningen, Leisure en Landschap Als complementaire tegenhanger van ons stedelijk gebied vraagt het landelijk gebied binnen de regio om een aangescherpt perspectief. In de volle breedte spelen er tal van opgaven in het landelijk gebied die vragen om een strategische koers en handelingsperspectief: ❏ ❏ ❏ ❏ ❏

klimaatadaptatie en waterbeheer natuurherstel en biodiversiteit energie en landschappelijke inpassing landbouwtransitie, stikstofreductie en economisch toekomstperspectief toenemende druk op de ‘open’ ruimte

Dit vertaalt zich op onderdelen al in thematische (werk)afspraken, maar vraagt ook om een verdere concretisering van de bovenliggende visie en strategie. De basis hiervoor vinden we terug in bijlage 2 van de Ontwikkelstrategie. Hier bouwen op door. Leisure is in onze regio van nationale betekenis, hiervoor werken we toe naar een verdere uitwerking en concretisering. 9

3 . Samenhang met andere programma’s

Rol en positie Uitvoeringsagenda SRBT De uitvoeringsagenda zet in op een integrale sturing van de opgaven. Deze opgaven zijn deels al in beeld en belegd in thematische programma’s, zoals de Woondeal, het Meerjarige Multimodale Mobiliteitsprogramma (MMMP) en de RES/REKS. We gaan met de uitvoeringsagenda deze programma’s niet overnemen. Wel blijven we reflecteren en bijsturen op deze thematische programma’s in lijn met onze ontwikkelprincipes. Met de uitvoeringsagenda voeren we als regio regie op de samenhang en onderlinge afhankelijkheid van die opgaven. Tegelijkertijd signaleren we ook vraagstukken die thema-overstijgend zijn en daarmee logisch om binnen de uitvoeringsagenda op te nemen, denk hierbij aan het werken aan integrale studies of instrumenten zoals de dorpenstrategie of hoe om te gaan met na-oorlogse wijken. Daarnaast participeren we als stedelijke regio ook in NOVEX Stedelijk Brabant, waar eveneens een uitvoeringsagenda is opgesteld en waarin we als stedelijke regio verantwoordelijkheid dragen voor het uitvoeren van acties.

10

3 . Samenhang met andere programma’s Als regio zetten we onze maatschappelijke vraagstuk en/of de opgaven centraal en staan we voor een slagvaardige uitvoering. Vanuit verschillende beleidsdisciplines komen in onze fysieke leefomgeving opgaven en ambities samen. We zien daarmee een sterke samenhang en op onderdelen afhankelijkheid tussen en met andere programma’s. We combineren slim, versnellen en/of vertragen waar nodig en sturen op die manier naar een zo’n integraal mogelijke besluitvorming. Het is nadrukkelijk niet de intentie om alles vanuit andere programma’s over te nemen, met deze agenda zetten we in op de integrale beschouwing (hefboomwerking) en de meerwaarde die daaruit voortkomt. Zowel thematisch als op schaalniveaus maken we continue de integratie- en iteratie-beweging.

Bronnen van werk Als we kijken naar waar de vraagstukken vandaan komen die onze uitvoeringsagenda inhoudelijk laden, onderscheiden we twee schaalniveaus en een aantal bronnen: ❏ NOVEX Stedelijk Brabant (bovenregionale betekenis en slagkracht Rijk nodig) ❏ Brabantbrede afspraken (H2 van de NOVEX SB UA) ❏ SRBT afspraken (H3.2 van de NOVEX SB UA) ❏ SRBT Uitvoeringsagenda (regionale betekenis en integrale beschouwing SRBT nodig) ❏ Ambities en opgaven Ontwikkelstrategie SRBT (signaleren, wat is onderbelicht) ❏ Integrale beschouwing vanuit sectorale programma’s (MMA, MMMP, RES/REKS, Woondeal etc.) ❏ RIA’s Baronie & HvB > wat moeten we daaruit ‘adopteren’? ❏ ‘Hulpvragen’ individuele gemeenten of subregionale coalities ❏ Ogen en oren open in de regio, wat gebeurd er op alle schaalniveaus (Europa, Rijk, provincie, RWB, Baronie, HvB), moeten wij daar iets mee?

Bodem & Water

Economie

Netwerk & energiesystemen

Wonen

Multimodale mobiliteitsaanpak

Voorzieningen, Leisure & Landschap

11

3 . Samenhang met andere programma’s Nationale opgaven Naast de inhoudelijke opgaven en ambities uit de Ontwikkelstrategie zijn er nog een aantal belangrijke nationale opgaven die een stevige ruimtelijke implicatie hebben of in zeker mate beperkend kunnen zijn. Daar waar het onze regio raakt zullen we ook aan deze opgaven onze bijdrage moeten leveren en tenminste moeten weten wat er speelt om ruimtelijke keuzes hierop uit te lijnen. Door hier vanuit de SRBT in te participeren en kennisoverdracht in de regio te organiseren, bereiken we efficiëntie, immers hoeft op die manier niet iedere gemeente actief aan te haken op deze dossiers. We belichten twee nationale opgaven die onze regio raken: Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) is een strategisch initiatief van het ministerie van Defensie om de benodigde fysieke- en milieuruimte voor militaire activiteiten in Nederland veilig te stellen. Het programma speelt in op de groeiende behoefte aan oefenterreinen, opslagfaciliteiten, infrastructuur en ruimte voor moderne militaire middelen zoals drones en helikopters. Deze behoefte is mede ingegeven door de veranderende geopolitieke situatie en de toegenomen eisen binnen de NAVO. Met Vliegbasis Gilze-Rijen midden in onze regio, waar een toename aan intensiteit is voorzien, hebben we als SRBT te maken met het NPRD.

Dit kan mogelijk impact hebben op waar we onze woningen bouwen (milieucontour en leefbaarheid) of windturbines plaatsen (t.g.v. laagvliegroutes defensie). Gemeente en provincie zijn hier goed op aangehaakt, en via het ambtelijk strategieteam houden we als regio inzicht in impact en implicaties.

Stikstof De problematiek rondom stikstofdepositie heeft impact op de kwaliteit van onze natuur, ons oppervlaktewater en hierdoor verzuurt de bodem en verandert de vegetatie. Daarnaast heeft de stikstofproblematiek (nog) veel invloed op de ontwikkelruimte voor o.a. woningbouw, werklocaties en infrastructuur. En daarmee directe invloed op het slagvaardig kunnen realiseren van onze opgaven en ambities. De provincie heeft in 2024 de Brabantse Ontwikkelaanpak Stikstof (B.O.S.) geactualiseerd waarin zowel provinciale als Rijksmaatregelen voor stikstofreductie benoemd zijn. Een van de Brabantbrede afspraken binnen NOVEX Stedelijk Brabant ziet toe op het verminderen van de stikstofuitstoot. Hierbij is afgesproken dat in een vroegtijdig stadium van de planprocedure onderzocht wordt of de randvoorwaarden stikstof oplosbaar en relevant is voor de betreffende ontwikkeling, mede om risico’s op planschade te minimaliseren of te mitigeren door bijv. emissieloos bouwen.

12

3 . Samenhang met andere programma’s Uitvoeringsagenda NOVEX Stedelijk Brabant Als Stedelijke Regio zijn we onderdeel van NOVEX Stedelijk Brabant. Op dat schaalniveau is, als vervolg op het Ontwikkelperspectief NOVEX Stedelijk Brabant, een uitvoeringsagenda gemaakt met eerste afspraken. Hierin gaat het om Brabantbrede afspraken en regiospecifieke afspraken. Die laatste categorie is één op één overgenomen in deze Uitvoeringsagenda SRBT. Voor de Brabantbrede afspraken is als hulpmiddel een werkagenda opgesteld (zie bijlage) en heeft het Kernteam NOVEX Stedelijk Brabant de regierol. Naast een gedeelde overlap tussen beide uitvoeringsagenda’s, vindt er een stevige iteratie plaats tussen de beide schaalniveaus én van daaruit een doorwerking - als richtinggevende basis - voor lokaal beleid in omgevingsvisies. En vindt er een integratieslag plaats tussen inhoudelijke opgaven omdat de ene opgave een ander opgave in werking zet. Dit doen we o.a. door: ❏ aan de slag te gaan met een regionale ruimtelijk economische visie. De resultaten van dat traject brengen we weer in onder het thema Economie binnen NOVEX. ❏ maar ook de NOVEX opgave rondom de mogelijk nieuwe energieknoop aan de westkant van onze regio, brengt een soort domino effect opgang o.a. op het gebied van circulaire economie en (watergebonden) bereikbaarheid waarop we óók in de SRBT moet acteren.

❏ en zo draagt het resultaat van de keuzes van de SRBT actie Ontwerpend onderzoek naar Iteratie ruimtelijk perspectief Wilhelminakanaal, Amertak en Donge (WAD) bij aan de afspraken Schaalniveau rondom het ontwikkelprincipe water en bodem als basis voor verstedelijking. ❏ gericht op het landelijk gebied en ons landschap werken we aan een programmatische aanpak, en aan verschillende structuurinterventies met o.a. landschapsparken. Integratie ❏ voor onze verstedelijkingsopgaven duiden we een aantal schaalniveaus en werken we aan het Opgaven toevoegen van het hoogstedelijke milieu in Breda en Tilburg, werken we aan een aanpak voor de opgaven in onze Naoorlogse wijken en participeren we in de Dorpenstrategie. ❏ op het gebied van mobiliteit concentreren we onze verstedelijking rondom OV-stations en twee nieuw BRT lijnen.

13

3 . Samenhang met andere programma’s Overzicht van Perspectieven, Strategieën, Programma’s, Agenda’s en afspraken op schaalniveaus en thematiek.

Energie & Klimaat

Verstedelijking

Mobiliteit

GEMEENTEN

Landelijk gebied

● Omgevingsplan ● gemeentelijk omgevingsvisie

REGIO

Integrale Uitvoeringsagenda SRBT

Omgevingsbeleid Instrumenten Uitwerking

● Gebiedsprogramma

● ROA ● RIA ● Ontwikkelstrategie SRBT

● Gebiedsplan WSN

● RES/REKS ● CES

● Woondeal SRBT ● Programmering werklocaties ● Ontwikkelstrategie

● MMMP ● RMP

PROVINCIE

Met de uitvoeringsagenda SRBT maken we continue de iteratie en integratie slag op het niveau van de opgaven.

● beleidskader leefomgeving ● Brabantse omgevingsvisie

● Ruimtelijk voorstel en arrangementen

● ALG ● BOS 2.0

● Provinciale MIEK ● Grote Oost ● Regionaal Water en Bodemprogramma

● Beleidskader wonen en werken ● Ontwikkelperspecti ef Stedelijk Brabant

● Koers mobiliteit, ● BVVP ● MMA-Zuid NL

● o.a. IRM, Programma Natuur, Aanpak ruimte voor Landbouw en Natuur

● o.a. Programma energiehoofdstruct uur, Nationaal plan energiesysteem, MIEK ● Deltaprogramma Zoetwater

● o.a. NOVEX Stedelijk Brabant, Programma Wonen, MIRT ● Visie ruimtelijk economische structuur

● Mobiliteitsfonds ● MIRT

● GGA’s Groen-Blauw

● Stedelijke transformatie

● Lokale mobiliteitsvisies

INTEGRATIE

RIJK

ITERATIE ● Nationale omgevingsvisie ● Nota Ruimte

14

4 . Thematische regionale inzet De kracht van de SRBT samenwerking is een belangrijke troef, deze is niet oneindig inzetbaar De samenwerking binnen SRBT verband is cruciaal voor het grip krijgen op veel van onze opgaven, slim combineren en het waarmaken van onze ambities. We zijn immers één daily urban system en onze inwoners hechten minder waarden aan gemeentegrenzen. Tegelijkertijd zien we dat we niet alles met z’n allen kunnen doen. Het gaat om de balans tussen het organiseren van massa/slagkracht en compacte subregionale coalities gericht op snelheid en uitvoeringskracht. We staan als SRBT in de bloei van de samenwerking. De positie van ons als regionale samenwerkingspartners maakt dat we onze regionale inzet richten op vijf thema’s waarbij de samenwerking van meerwaarde is. Uiteraard met behoud van ieders autonomie. We zetten de SRBT troef in op die dingen waarin we het verschil kunnen maken.

Fysieke leefomgeving

Uitvoeringskracht

Middelen

Kennis, onderzoek & instrumenten

Netwerk, lobbykracht & communicatie

15

4 . Thematische regionale inzet

Fysieke leefomgeving Niet alles kan overal, een van de belangrijkste lessen die we de afgelopen jaren hebben geleerd in Nederland. Dit maakt dat we slim moeten omgaan met de beschikbare fysiek leefomgeving en ruimte die we hebben. Het inpassen van al onze ambities en het slechten van al onze opgaven gaat niet passen. En tegelijkertijd brengen sommige oplossingen weer nieuwe opgaven met zich mee. Denk aan toenemende mobiliteitsopgaven op het moment dat we onze woningbouw en of economie op de verkeerde plekken faciliteren. Juist de kracht van onze ontwikkelstrategie is de integrale beschouwing van deze opgaven. Het op de goede manier combineren van wonen, werken, voorzieningen, leisure, landschap en mobiliteit. Met daarbij ook nog eens goed ontsluiten/aangesloten op het energienetwerk is misschien wel de belangrijkste gemeenschappelijke opgave. Waar zijn die locaties of waar kunnen we opgaven het best combineren. Dit maakt dat we als SRBT samenwerken als het gaat om de fysieke leefomgeving. Niet omdat we directief opleggen wat waar moet, wel omdat we slimme combinaties maken en ons gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor het verbreden van die welvaart en op de meest toekomstvaste manier keuzes maken in ons Brabants Mozaïeklandschap.

Om dit te operationaliseren maken we gebruik van twee mechanismen (zie h5) 1) Afwegingstafel, gericht op het reflecteren op ruimtelijke plannen 2) Ruimtelijke ontwerptafel, gericht op strategische analyses van de impact van transities, beleid, regelgeving en rechterlijke uitspraken 16

4 . Thematische regionale inzet

Uitvoeringskracht De diversiteit binnen de SRBT is groot als het gaat om de beschikbare capaciteit, kennis en ervaring die we als gezamenlijke partners in huis hebben. Wel delen we als regio een gezamenlijke ‘cultuur’ en intrinsieke motivatie om aan onze opgaven en ambities te werken. We zijn als geheel meer dan de som der delen en tegelijkertijd hebben we als individuele partners ook te maken met onze eigen autonomie en opgaven. Zoals gesteld kunnen we niet alles met z’n allen doen, maar door op de juiste vraagstukken krachten te bundelen vergroten we onze uitvoeringskracht- en capaciteit. Dit kan zowel strategisch als operationeel van aard zijn, door letterlijk het uitlenen van elkaars expertise of door het gezamenlijk inhuren van externe handjes of expertise. Hier hebben we al goede ervaringen mee, neem het vraagstuk rondom de Dorpenstrategie en het MMMP. Hier gaan we als regio mee door want dit levert ons als regio en individuele gemeenten schaalvoordelen op, kostenreductie, het vergroot de uniformiteit en verhoogt de kwaliteit in onze plannen (kennis- en ervaringen delen). Tevens verrijkt het onze blik op een opgave en vergroten we het innovatief oplossend vermogen om zo integraal mogelijk te werken zoals we dat doen bij de woningbouwopgaven.

17

4 . Thematische regionale inzet

Middelen Financiering en geldstromen blijven een essentieel vraagstuk bij onze opgaven. Op tal van onderwerpen zien we dat de opgaven en ambities groter zijn dan de beschikbare middelen. Niet alleen bij de individuele gemeenten, maar ook bij provincie en Rijk. We zien ook dat de opgaven soms zo groot zijn dat een individuele partner deze nooit alleen opgelost krijgt. Hiervoor werken we samen en zoeken naar regionale en bovenregionale geldstromen. Samen de ‘financiële’ schouders eronder, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van een snelfietsroutes en BRT-systemen op onze belangrijke vervoersassen, omdat we er allemaal profijt van hebben. Of door als regio (gemeenten + provincie) onze gezamenlijke cofinanciering op tafel te leggen bij bovenregionale opgaven waarvoor we afspraken maken met het Rijk in BOL of BO MIRT of incidentele Rijksfinanciering. Het samenwerken op middelen betekent niet altijd ‘geld in de pot’, maar biedt ook de kans om met een slimme strategie van eenzelfde euro meer profijt te organiseren. Hierbij gaat het ook om het samen signaleren én op acteren als er bijvoorbeeld bij het Rijk middelen beschikbaar komen (denk aan versnelling woningbouw, regiodeals etc).

18

4 . Thematische regionale inzet

Kennis, onderzoek en instrumenten Veel van de maatschappelijke vraagstukken komen we in de hele regio tegen. Soms met wat accentverschillen in problematieke tussen stad en ommeland, maar bovenal is er een stevige parallel te trekken. De kracht van de regionale samenwerking is dat we niet negentien keer een onderzoek of instrument hoeven te ontwikkelen voor het een of voor het ander. Ook op het gebied van beschikbare kennis, kunnen we slim en doelmatig gebruik maken van elkaars kracht. Er wordt al gewerkt aan een Dorpenstrategie. Het resultaat hiervan biedt ons als regio een instrument voor het omgaan met leefbaarheids-, verstedelijkings- en mobiliteitsvraagstukken in de dorpen en kernen. Niet om klakkeloos over te nemen, wel als richtsnoer of richtinggevende keuzes om lokaal op door te borduren. Daarnaast is er voor het thema economie een belangrijke opgave als het gaat om het concretiseren van het economisch profiel, onderzoeken naar de juiste en voldoende ruimte en het verbeteren van vestigingsklimaat voor deze SRBT-economie van de regio. Voor het thema landelijk gebied ligt er een basis (bijlage 2 Ontwikkelstrategie), maar hier moet gegeven vele actuele opgaven in het landelijk gebied - nadere uitwerking aan gegeven worden.

19

4 . Thematische regionale inzet

Netwerk, lobbykracht en communicatie De provincie en het Rijk zien ons al als één stedelijke regio. Tevens wordt het schaalniveau van de regio binnen de ruimtelijke ordening en economie steeds belangrijker. Op tal van onderwerpen is de SRBT het schaalniveau om ‘zaken’ te doen met onze mede-overheden en binnen de economie (markt). Via de band van de inhoud grijpen we netwerken, lobbykracht en communicatie aan om de SRBT naar buiten toe te presenteren. Juist de ‘kracht en het schaalniveau van de regio’ maakt dat we onze vraagstukken voor het voetlicht brengen bij het Rijk en daar extra slagkracht en urgentie kunnen aanzetten. Ook op het gebied van communicatie gaan we intensief verder met de samenwerking. We hebben immers allemaal bijna eenzelfde boodschap in de eigen organisatie af te geven als het bijvoorbeeld gaat om behaalde resultaten van Rijksbijdrage voor no-regret mobiliteitsmaatregelen A58, vestigingsklimaat of het vaststellen van een eerste NOVEX Stedelijk Brabant agenda.

20

5 . Afwegingen, we kunnen niet alles

Wat is de impact op de regio en wanneer is het een SRBT opgaven De ontwikkelstrategie biedt ons het inhoudelijke en integrale palet aan opgaven en ambities. Met de vijf thema’s waarop we samenwerken (vorige hoofdstuk) is een eerste focus aangebracht als het gaat om waar we van zijn en waar we onze gezamenlijke energie op inzetten. De opgaven zijn echter fors. Niet iedere woningbouwopgave of iedere landschaps-, energie-, economie-, of mobiliteitsinterventie is een vraagstuk waar de kracht van de regio voor nodig is of wat we als SRBT aan kunnen. Als we alles doen zouden we slagkracht en snelheid verliezen en dat kan nooit de bedoeling zijn. Om grip en regie te houden op de omvang aan opgaven waar we ons als SRBT over buigen hanteren we een aantal richtinggevende punten als toetsings principe. Het is niet zo dat deze allemaal van toepassing moeten zijn, om een vraagstuk op de SRBT schaal te agenderen.

een opgave is van regionale SRBT schaal als ❏ het een opgave betreft die raakt aan meerdere thema’s uit de ontwikkelstrategie en impact heeft op de (sub)regionale schaal; ❏ er een wederzijdse afhankelijkheid is met één of meerdere andere projecten op het schaalniveau van de SRBT; ❏ het een opgave betreft die één partij niet alleen kan en/of meerdere gemeenten raakt; ❏ het een opgave betreft die met provincie en Rijk moet worden opgepakt (SRBT als voorportaal voor NOVEX); ❏ er bestuurlijke overeenstemming is dat een project binnen de SRBT moet landen (iedere partij kan hiervoor iets agenderen en de hulpvraag van de regio stellen); ❏ er zicht is op randvoorwaardelijke zaken zoals capaciteit en financiën.

21

5 . Afwegingen, de goede dingen goed doen

Borgen omgevingskwaliteit en oplossen ruimtelijke dilemma’s in Ambtelijke Strategieteam én ontwerpteam Afspraken over structurerende keuzes voor integrale duurzame verstedelijking die naar voren komen in de verdere uitwerking en doorvertaling van de Ontwikkelstrategie en de Uitvoeringsagenda worden voorbereid in het Ambtelijke Strategieteam. Het Strategieteam bestaat uit een brede regionale vertegenwoordiging en thematisch breed belegd team. Het doel van dit overleg is om vanuit de gezamenlijk vastgestelde ontwikkelprincipes te komen tot een goede integrale ruimtelijke koers en concrete keuzes op hoofdlijnen. Om hier grip en regie op te houden werken we met een integraal en regiobreed Ambtelijk Strategieteam. Hierin bespreken we ‘nieuwe’ ruimtelijke ontwikkelingen, met een bovenlokale component integraal met elkaar en geven vroegtijdig richtinggevende adviezen. Daarnaast organiseert het Ambtelijke Strategieteam de uitvoering van de verschillende opgaven. Voor het vormgeven van dit Strategieteam hanteren we de volgende uitgangspunten: Ambtelijke Strategieteam ❏ Het team signaleert, organiseert, reflecteert, prioriteert en brengt advies uit aan de Bestuurlijke Integratie Tafel.

❏ Zij brengen vanuit een onafhankelijke rol (zij vertegenwoordigen niet het belang van een gemeente, maar brengen de benodigde expertise in op regionale schaal) advies uit over plannen en ontwikkelingen op het gebied de integrale opgaven en ambities in de regio. ❏ De advisering vindt in een zo vroeg mogelijk stadium van de planvorming plaats.

Ontwerpteam ❏ Het ontwerpteam: heeft een signalerende, organiserende en begeleidende rol (vanuit de ontwikkelstrategie) waarbij kennisontwikkeling (op het gebied van ruimtelijke ordening, landschapsontwikkeling maar ook op het gebied van de regio) ontwerpkracht en ontwerpend onderzoek een belangrijke rol speelt

22

5 . Afwegingen, de goede dingen goed doen Afwegingstafel; het vergroten van de kwaliteit van plannen en verhogen regionale afstemming en effectiviteit De Afwegingstafel wordt benut om als regio vinger aan de pols te houden als het gaat om; doen we de goede dingen op de goede plek vanuit regionaal perspectief, vullen we elkaar aan, doen we niet dingen dubbel, blijft ons voorzieningenniveau in het daily urban system op peil/brede welvaart, versterken we onze economie en onze ontwikkelprincipes. Daarnaast gebruiken we de Afwegingstafel voor de regionale afstemming, die nodig is bij ruimtelijke initiatieven waar de provincie om vraagt. De Afwegingstafel werkt vanuit een onafhankelijke positie in het belang van de regio en beschouwd plannen langs de lat van de ontwikkelprincipes SRBT. De Afwegingstafel is een divers samengesteld gezelschap met collega’s uit de regio, dat op basis van een intakegesprek, iedere keer weer specifiek wordt bemenst (inhoudelijk) op het voorliggende plan. Deze samenstelling bevordert de integriteit, doet recht aan gebieds kennis en versterkt de onderlinge samenwerking/netwerk. De leden van de Afwegingstafel stellen een integraal advies op, dat ter instemming aan de BIT SRBT wordt voorgelegd. Zodra de BIT hiermee instemt, kan de initiatiefnemende gemeente(n) verder in het planproces, bijvoorbeeld richting de provincie.

Het advies van de Afwegingstafel is een richtinggevend advies, niet bindend. Adviseurs van de provincie hebben zitting aan de Afwegingstafel. Daarnaast behoudt de provincie haar autonome verantwoordelijkheid bij ruimtelijke procedures. Het gaat bij de Afwegingtafel om een breed spectrum aan plannen, dit kan gaan over bijvoorbeeld woningbouw, ontwikkeling werklocaties of natuur- en landschapsontwikkeling. Ook maken we niet perse onderscheid tussen uitbreidings- en/of inbreidingsplannen. Het is niet zo dat plannen die niet in de uitvoeringsagenda zijn opgenomen, niet in aanmerking komen voor afstemming op de Afwegingstafel.

23

5 . Afwegingen, de goede dingen goed doen

Ruimtelijke Ontwerp ; strategische analyses van de impact van transities, beleid, regelgeving en rechterlijke uitspraken De wereld blijft in verandering, energie- en klimaatopgaven, een economische transitie, nieuwe wet- en regelgeving, doorgroeien naar 20 miljoen inwoners in 2050 in Nederland, hoeveel is dat in Brabant? en/of gerechtelijke uitspraken op bestaande plannen. Tal van ontwikkelingen die vragen om een stap verder te kijken dan de huidige en middellange termijn plannen. We zien dat ook medeoverheden nadenken over de next step. Landschappelijk- en stedenbouwkundig ontwerpend onderzoek zetten we als regio in om na te denken over de lange termijn, hier visie op te ontwikkelen om vorm en inhoud te geven aan de ontwikkelstrategie. Hiermee creëren we binnen de regio de mogelijkheid om tijdig te anticiperen op stuctuurbepalende interventies die nodig zijn om ook na 2040 te blijven werken aan de brede welvaart, een prettige leefomgeving en economisch verdienvermogen van onze regio. We continueren de inzet van het ontwerpteam waarmee we de bemensing op orde houden om te signaleren, te filosoferen en vanuit toekomstbeelden terug te redeneren naar de stappen die nodig zijn om tot een strategie en uitvoering te komen.

24

6 . Uitvoeringsagenda, hoe werkt het mechanisme Ophalen, signaleren, ordenen, wegen, prioriteren en besluiten De uitvoeringsagenda werkt letterlijk als een agenda, waarin we opnemen wat, wanneer, wie, met welk resultaat moet doen om aan onze opgaven en ambities te werken. Om hier orde en structuur in aan te brengen hanteren we vier opeenvolgende fasen: Signaleren = Ontwerpteam > iets begint altijd bij het signaleren van (lokale) vraagstukken, ambities en bovenregionale of landelijke bewegingen die cruciaal zijn voor een toekomstbestendige regio. Het ambtelijke regie-, strategie- en ontwerpteam heeft hierin een belangrijke rol als het gaat om het actief volgen van trends en ontwikkelingen op onze inhoudelijke thema’s. Agenderen = Ambtelijke Regie- & Strategie team > het gaat hierbij om het voorleggen van een opgave of ambitie via het OG/ON aan het BIT SRBT. Essentieel is hierbij de uitwerking op de vragen, wat is het vraagstuk, wat is het belang van de regio, en wat vragen we van de regio. Het agenderen van vraagstukken kan door iedere individuele partner binnen de SRBT, de afzonderlijke thematafels en/of door het ambtelijke regie en strategieteam SRBT. Onderzoeksfase = Wisselende coalities > de volgende fase waar een vraagstuk in belandt, volgt bij positief besluit op het agenderen van het vraagstuk door het BIT SRBT.

De onderzoeksfase start op het moment dat er een bestuurlijk trekker én een ambtelijk opdrachtgever (DO-niveau) is. In de onderzoeksfase wordt het vraagstuk verder uitgewerkt. In deze fase is het van belang inzichtelijk te maken wat de doorwerking is vanuit het regionale naar het lokale schaalniveau. Integrale uitwerking = Wisselende coalities > de laatste fase waar een vraagstuk in belandt, volgt na positief besluit op de onderzoeksfase door het BIT SRBT. In deze fase wordt het vraagstuk ‘uitvoeringsgereed’ uitgewerkt. Hier spelen onderwerpen als realisatie- en financieringsstrategie van het betreffende vraagstuk nadrukkelijker dan in de onderzoeksfase. De afhankelijkheden en momenten van besluitvorming zijn in deze fase cruciaal.

25

6 . Uitvoeringsagenda, hoe werkt het mechanisme Aan de slag in vijf stappen Met een gestructureerde aanpak werken we effectief en efficiënt om onze opgaven te realiseren en houden we overzicht op wat er aan deelopgaven loopt. Door stap voor stap te werken, zorgen we voor een helder proces, duidelijke verantwoordelijkheden en een gezamenlijk gedragen resultaat. De Bestuurlijke Ontwikkeldagen SRBT benutten we om de Uitvoeringsagenda in z’n geheel tegen het licht te houden, accenten te zetten of te prioriteiten te bepalen.

Signaleren en agenderen

Resultaat

05

wat is de opgave? wat is het belang voor de regio? wat is de vraag aan de regio?

tussentijdse stand van zaken, in beeld impact en lokale doorwerking c.q. borging. evaluatie / monitoring

01

04

Uitwerken projectplan wat gaan we doen? wat is het resultaat? wat is de aanpak? bestuurlijke betrokkenheid? capaciteit, kosten en financiering? etc

Bestuurlijke bespreking en opdrachtverstrekking vaststellen van de opdracht, verantwoordelijk bestuurlijk trekker

02

03

Reflectie, aanscherping en bestuurlijke agendering aanscherpen projectplan en bestuurlijke agendering BIT SRBT

26

6 . Uitvoeringsagenda, hoe werkt het mechanisme Monitoring en evaluatie Monitoring en evaluatie vormen essentiële onderdelen van de integrale uitvoeringsagenda. Ze zorgen ervoor dat maatregelen effectief worden uitgevoerd en dat er tijdig kan worden bijgestuurd. Dit doen we op twee niveaus; het niveau van de hele agenda en op het niveau van de afzonderlijke acties. Uitvoeringsagenda SRBT We kijken integraal naar de hele agenda of er gewerkt wordt aan alle thema’s en/of dat er bepaalde onderwerpen meer aandacht behoeven. Hierbij houden we in ogenschouw wat er binnen de afzonderlijke thematische programma’s gebeurd, maar ook de verschillende schaalniveaus zijn hierin essentieel. Op deze manier houden we de integraliteit, samenhang en onderlinge afhankelijkheid in beeld. Dit doen we door in het ambtelijke strategieteam elk kwartaal de hele agenda tegen het licht te houden. Twee maal per jaar melden we de stand van zaken aan het BIT SRBT met een integrale voortgangsmelding. Hiermee ontstaat de mogelijkheid tot bijsturing, versnelling/vertraging of herprioritering. Afzonderlijke Acties Op het niveau van de afzonderlijke acties wordt een apart monitoring en evaluatieproces uitgewerkt als onderdeel van het betreffende plan van aanpak voor de afzonderlijke acties.

Het gaat er op dit niveau om dat de voortgang bewaakt wordt, de resultaten voldoen aan hetgeen is afgesproken en dat wordt gewerkt binnen bestaande randvoorwaardelijke zaken zoals budget, inzet, planning en risicobeheersing. Iedere actie kent z’n eigen mijlpalen en monitoringsproces, zo wordt bijvoorbeeld voor de monitoring van de woningbouwopgave gewerkt met Shintolabs terwijl het bewaken van de voortgang van het opstellen van een regionale ruimtlijk economisch visie haar eigen monitoringsproces kent. De bestuurlijk trekker van een betreffende actie koppelt de voortgang en eventuele leerpunten terug in het BIT SRBT. Voor de Brabantbrede NOVEX acties wordt aangesloten bij de cyclus zoals uitgewerkt in het Werkplan NOVEX Stedelijk Brabant. 27

7 . Ontwikkelpad 2025

2030

2035

2040

Ruimtelijke ontwikkelstrategie naar 2050 Bodem & Water

Economie

Netwerk & energiesystemen

Wonen

Multimodale mobiliteitsaanpak

voorzieningen, leisure & Landschap

Ontwerpend sturend

Herstel natuurlijk systeem Circulaire economie

Economische profiel verdiepen Powerport Wind van zee

Woondeal 2.0

2 0 5 0

Programmering richting 2040

Hoofdstructuur DRC

Dorpenstrategie

BRT BRT netwerk netwerk

multimodaal 'niet-personen'-vervoer

Toekomst landelijk gebied

Leisure richting 2040

SRBT 70.000+ banen

Balans vraag/aanbod

Circulair en energiezeker

Woondeal 3.0

SRBT 100.000+ woningen

Actualisatie M3P

Multimodaal bereikbaar SRBT

Handreiking toekomstbestendige voorzieningen

Passend in landschap 28

8. Netwerksamenwerking *Uitgebreide toelichting is te vinden in de stukken Inrichting netwerksamenwerking en Samenwerkingsafspraken

01

02

03

De SRBT is gericht op strategische afstemming met provincie en rijk en tussen de SRBT-partners onderling.

Inhoud en reikwijdte van de opgave bepaalt schaal, maat en intensiteit van de samenwerking. De focus ligt voornamelijk op vraagstukken in het ruimtelijk-economisch domein.

De SRBT samenwerking moet leiden tot beter overleg, en niet tot méér overleg(tafels). Waarbij de kracht van bestaande tafels binnen Baronie en Hart van Brabant worden gebruikt en geoptimaliseerd. Daar waar nodig vindt herschikking plaats.

INRICHTINGSPRINCIPES 29

Bestuurlijke structuur netwerksamenwerking

Bestuurlijke structuur netwerksamenwerking ❏ de Bestuurlijke Integratie Tafel SRBT gaat over de integrale ruimtelijke sturing binnen de regio. ❏ houdt overzicht op het geheel, prioriteert en is bestuurlijk opdrachtgever voor (deel)uitwerkingen en strategische visies. ❏ is het integrale bestuurlijke voorportaal als het gaat om de samenwerking met provincie en Rijk (NOVEX). ❏ is verantwoordelijk voor de lobbystrategie. 30

De structuur van de netwerksamenwerking Ambtelijk Strategieteam: is een operationeel overlegorgaan van thematische strategen met een regionale focus. Taken worden verdeeld en uitgevoerd, eventueel via tijdelijke werkgroepen. Het team bewaakt de uitvoeringsagenda’s van SRBT en NOVEX Stedelijk Brabant en kan zelf opdrachten initiëren of werken in opdracht van het OG/ON-regieoverleg, waarbij afstemming plaatsvindt. Aanvullende expertise kan worden ingeschakeld indien nodig. Ambtelijk Regieteam: is verantwoordelijk voor de dagdagelijkse gang van zaken. Hierin komen inhoud en proces samen. Dit compacte team zorgt voor het dichtlopen van gaten waar nodig en het draaiend houden van de motor wanneer deze tijdelijk dreigt stil te vallen. Directeurenteam: is verantwoordelijk voor de strategische en organisatorische sturing. En is opdrachtnemer van bestuurlijke opdrachten. OG/ON Regieteam: functioneert als een dagelijks bestuur. Wanneer de voortgang stokt door binnen het strategieteam en of ambtelijk regieteam is het OG/ON regieteam de escalatielijn. Het is aan het OG/ON regieteam om het probleem op te lossen dan wel te adresseren bij de (bestuurlijke) agendacommissie SRBT.

31

UITVOERINGSAGENDA SRBT versie 1.0

Leeswijzer Hierna volgt een eerste overzicht van de acties die in beeld zijn en opgenomen in de Uitvoeringsagenda SRBT versie 1.0. De ordening is in lijn met de inhoudelijke opgaven zoals beschreven. In dit overzicht zijn tevens de 23 acties opgenomen die we als stedelijke regio in de NOVEX Stedelijk Brabant Uitvoeringsagenda hebben georganiseerd. Voor de Brabantbrede NOVEX acties is een werkagenda uitgewerkt en als bijlage bij deze Uitvoeringsagenda SRBT versie 1.0 opgenomen. Voor de nadere duiding en uitwerking van de SRBT acties werken we (zie H6 van de Uitvoeringsagenda SRBT) met het opstellen van een projectplan per actie, waarin o.a. duidelijk wordt wat gaan we doen? wat is het resultaat? wat is de aanpak? hoe is de bestuurlijke betrokkenheid georganiseerd? welke inzet van capaciteit, kosten zijn ermee gemoeid en hoe is de financiering geregeld. Per actie is opgenomen: ❏ een compacte omschrijving van de actie en een duiding van het beoogde resultaat. Daar waar kan is opgenomen wat het resultaat aan doorwerking heeft, bijv. als richtinggevende basis voor lokaal beleid. ❏ voor zover bekend of vanuit een bepaalde logica is opgenomen wie de beoogde trekker is van de betreffende actie en welke partijen betrokken zijn. ❏ het beoogde startjaar en jaar van oplevering is opgenomen. ❏ in de kolom van ‘Schaalniveau’ is te achterhalen op welk schaalniveau een actie zich bevindt.

Daar waar staat NOVEX betreft het acties die 1-op-1 uit de NOVEX Stedelijk Brabant Uitvoeringsagenda komen. ❏ de kolom van ‘Fase’ toont aan wat de stand van zaken van een actie is. ‘Agenderen’ betekent dat we als regio zien dat we met een actie aan de slag zou moeten, maar dat deze nog niet is opgepakt. ‘Onderzoeksfase’ houdt in dat we ermee aan de slag zijn. En de ‘Integrale Uitwerking’ werkt toe naar resultaten van een onderzoek of realisatie bij fysiek ruimtelijke projecten. ❏ bij de kolom ‘Integraliteit’ is de verbondenheid met andere inhoudelijke thema’s geduid. In lijn met de afspraken rondom NOVEX Stedelijk Brabant werken we de komende periode aan een geoperationaliseerde werkagenda, zoals de NOVEX werkagenda, als hulpmiddel voor de uitvoering. 33

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten A.

Bodem en Water Actie en resultaat

Instrumenteel / Onderzoek Betrokken partijen

Planning

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

Schaalnivea u

Fase

Integraliteit

A.1

Opstellen van een regionale doorvertaling van de landelijke maatlat ‘Groene klimaatadaptieve gebouwde Omgeving', lerend vanuit ervaring in de SRBT en afspraken maken in de regio over het toepassen daarvan bij ruimtelijke planvorming. Resultaat: Inzicht in een regionale maatlat, te gebruiken als richtinggevend instrument aan de regionale afwegingstafel en voor lokale ruimtelijke projecten.

Waterschap pen

SRBT klimaatkringen (Baronie, We4Climate, Hart van Brabant)

2025

2026

NOVEX

Integrale uitwerking

Wonen, economie (werklocaties)

A.2

Het actueel houden van de signaleringskaart en het reflecteren op de werking en toepasbaarheid van het instrument. Resultaat: Actuele bodem/water signaleringskaart (jaarlijks monitoren) als gespreksstarter bij ruimtelijke ontwikkeling.

Provincie

Waterschappen en SRBT

2025

2030

NOVEX SRBT

Integrale uitwerking

Wonen, economie, mobiliteit, energie

A.3

Inventarisatie onderzoek risicogebieden. Resultaat: Inzicht waar in de regio er gebieden zijn waar de risico’s op wateroverlast vanuit bodem en water voor ruimtelijke ontwikkeling aanwezig zijn. Met daarbij een ordening van prioriteiten en oplossingsrichtingen (zoals WAD hoe om te gaan met deze opgave). Hierbij sluiten we aan en maken gebruik van lopende sporen op deze thematiek.

Waterschap pen

SRBT, klimaatkringen (Baronie, We4Climate, Hart van Brabant) en provnicie

2026

2027

NOVEX SRBT

Agenderen

Wonen, economie, mobiliteit, energie

(Ontwerpend) onderzoek tbv regiobrede, gebiedsgerichte ontwikkelstrategie voor de kwelzones (de naad van Brabant) mede ihkv het programma Mooi Nederland (BZK) Resultaat: Doorvertaling van het provinciale ontwerpend onderzoek naar de toepasbaarheid en implementatie op de SRBT schaal

SRBT

Provincie en waterschappe n

2026

2027

SRBT

Agenderen

Wonen, Klimaatadaptatie, Cultuurhistorie, Natuur, water, landschap, landbouw

Onderzoek naar het langer vasthouden van water op de hoge zandgronden en in de flanken van de beken met speciale aandacht voor grensoverschrijdende watersystemen. Met mogelijke onderzoeksfinanciering vanuit Deltaplan Hoge Zandgronden (DHG) Resultaat: Doorvertaling van het Deltaplan Hoge Zandgronden naar een inhoudelijke strategie voor de toepasbaarheid en implementatie naar de SRBT schaal

Waterschap pen

SRBT en Provincie

2026

2027

SRBT

Agenderen

Wonen, Natuur, water, landschap, landbouw, v. Gogh Nationaal Park, Klimaatadaptatie

A.4

A.5

34

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten B.

Economie Actie en resultaat

Instrumenteel / Onderzoek Betrokken partijen

Planning

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

Versterken van het economisch profiel van de SRBT met o.a. het perspectief van het Human Centered Innovation (HCI)-concept. Prioriteiten: 1. Versterken van de innovatie backbone, de kennisas Breda-Tilburg, o.a. door de innovatiedistricten met elkaar te verbinden. 2. Verbinden van de kennisas met het bredere economische DNA van de regio in sterke innovatie ecosystemen (waaronder Leisure). 3. Inrichten van proeftuinen (interactie met burgers, consumenten, patiënten, werknemers). Resultaat: Concretisering van het HCI concept als onderdeel van de regionale ruimtelijk economische visie gericht op het economisch profiel van de regionale economie dat inzicht geeft in het profiel (complementariteit binnen Brabant), als kapstok voor de regionale bedrijventerreinafspraken en de impact van de circulaire economie transitie (aangejaagd door de ontwikkeling Powerport Moerdijk).

Waalwijk

Tilburg, Breda, Moerdijk,

2025

2026

SRBT

Agenderen

Verstedelijking, Mobiliteit, Energie

B.2

Opstellen van een regionaal ruimtelijk economische visie gericht op het versterken van het economisch profiel en positie van de SRBT met o.a. het perspectief van het Human Centered Innovation (HCI) concept, de toekomst van de logistieke sector en de basis-economie van de regio. Resultaat: Regionale ruimtelijk economische visie gericht op het economisch profiel van de regionale economie dat inzicht geeft in het profiel (complementariteit binnen Brabant), als kapstok voor de regionale bedrijventerreinafspraken en de impact van de circulaire economie transitie (aangejaagd door de ontwikkeling Powerport Moerdijk).

Waalwijk

Tilburg, Breda, Moerdijk,

2025

2026

SRBT

Agenderen

Verstedelijking, Mobiliteit, Energie

B.3

Ontwikkelstrategie werklocaties/afsprakenkader bedrijventerreinen SRBT 2040 opstellen op basis van economische visie SRBT, onderzoek naar kwalitatieve en kwantitatieve ruimtevraag, provinciale prognose, verduurzamings- en verdichtingsopgave werklocaties en integrale ruimtelijke afweging (zie ook de afspraak over programmering en planning nieuwe grootschalige werklocaties bij ontwikkelprincipe 5). De bedrijventerreinafspraken van Hart van Brabant en De Baronie vormen de basis voor deze ontwikkelstrategie, waarbij op termijn de programmeringsafspraken op stedelijke regio-niveau worden gemaakt. Resultaat: Sturend kader gericht op kwantitatieve en kwalitatieve afspraken voor het ruimtelijk accommoderen van werklocatie in onze regio die bijdragen aan de regionale economische signatuur

HvB & Baronie

SRBT en provincie

2026

2027

NOVEX

Integrale uitwerking

Wonen, Mobiliteit, Energie, Klimaat

B.4

Uitwerken van het economische en stedelijk profiel van Breda en Tilburg, rekening houdend met de regionaal economische visie, bestaand onderzoek (HCI) en deze vertalen naar concrete regionale afspraken binnen de SRBT met als doel het versterken van economische en stedelijke profielen Breda en Tilburg (tweepoligheid). Resultaat: Sturend kader hoe om te gaan met economie (profiel en omvang) bij hoogstedelijke ontwikkelingen (zoals Kenniskwartier, Crossmark, Innovatiedistrict), om een complementair economisch werk- en innovatiemilieu te realiseren.

Breda & Tilburg

SRBT

2026

2027

SRBT

Agenderen

Wonen, Mobiliteit, Voorzieningen, Energie, Klimaat

B.1

35

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten

B.

Economie Actie en resultaat

Instrumenteel / Onderzoek Betrokken partijen Trekker

Planning

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

Betrokkenen

Start

Resultaat

SRBT en gemeente Tilburg, Oosterhout, Brabants Ports, Moerdijk en Waalwijk

2027

2028

NOVEX

Agenderen

Mobiliteit, Energie (Powerport)

B.5

Toegevoegde waarde van de bestaande logistiek in Waalwijk, Tilburg, Oosterhout en Moerdijk wordt kwalitatief versterkt door innovatie, verduurzaming en doorontwikkeling van watergebonden locaties. Doel is de toegevoegde waarde en kwaliteit ondersteunend te maken aan de kennis- en maakeconomie, inspelend op circulariteit en energietransitie. Daarbij wordt kritisch gekeken naar de ruimtevraag en is revitaliseren het uitgangspunt. Resultaat: Doorvertaling van de regionaal ruimtelijk- economische visie specifiek gericht op de samenhang van de circulaire economie en het vervoer over water in onze regio. Te benutten als sturend kader voor locatiekeuze en het verbeteren van de bestaande havencapaciteit.

B.6

Organiseren van kennisdeling over de schaalsprong van de stedelijke voorzieningen; met speciale aandacht voor het toekomstig functioneren van de binnensteden (Breda, Tilburg, Oosterhout, Werkendam, Etten-Leur en Waalwijk) en de vergroening van de binnenstad. Gemeenten delen ervaringen over proces, middelen en (planologische) instrumentarium. Resultaat: Inzicht in de noodzaak om, en de manier waarop bij ruimtelijke opgaven voldoende aandacht te hebben voor o.a. detailhandelsfuncties, stedelijke maatschappelijke- en culturele voorzieningen, groen- en klimaatvoorzieningen bij het verder verdichten van onze steden en dorpen.

SRBT

Mooi Nederland

2026

2028

SRBT

Agenderen

Wonen, Mobiliteit, Voorzieningen, Energie, Klimaat

B.7

Organiseren van kennisdeling over de revitalisering van de bedrijventerreinen. Gemeenten delen leereffecten vanuit hun programma, zodat andere gemeenten dit mee kunnen nemen in hun programma en werkwijze. Resultaat: Aantal kennisbijeenkomsten die inzicht geven in de noodzaak om, en de manier waarop (toolbox) gemeenten hun bestaande bedrijventerreinen op een duurzame en toekomstbestendige manier kunnen revitaliseren. Dit te koppelen aan de toekomstige programmeringsafspraken voor werklocaties

SRBT

Provincie en ondernemers

2026

2027

SRBT

Agenderen

Energie, Klimaat, Mobiliteit

36

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten

B.

Economie Actie en resultaat

Fysiek ruimtelijk / projecten Betrokken partijen

Planning

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

B.8 In de haven van Werkendam worden innovatieve en revolutionaire oplossingen

Altena

Ministerie IenW provincies Noord-Braba nt en ZuidHolland en Moerdijk maritieme bedrijven

2025

2026

B.9 Uitwerken van de Grip-afspraken (grootschalige bedrijfsvestiging) tussen Rijk –

Provincie

SRBT

als het gaat om automatisering en transport over water voor een toekomstbestendige scheepvaart ontwikkeld en gerealiseerd. Zo zet het Maritiem cluster Werkendam in op waterstof en batterij varen. Daarnaast wordt gewerkt aan grote maatschappelijke opgaven op het gebied van waterveiligheid. Het Maritiem cluster Werkendam is dan ook van maatschappelijk en strategisch belang. Er is sprake van extra ruimtebehoefte vanuit het maritieme cluster. Deze actie behelst MIRT onderzoek te doen naar de ruimtelijk-economische versterking van het Brabantse en Zuid-Hollands maritieme cluster, inclusief de fysieke uitbreidingsbehoefte, met speciale aandacht voor de positie van Werkendam. Dit wordt afgestemd met initiatieven in Moerdijk. Resultaat: Een economische onderbouwing voor het versterken van het Maritieme cluster, gekoppeld aan de ruimtelijke implicaties voor wonen, werken, mobiliteit, energie. Als fundament voor o.a. de mobiliteitstransitie (BRT BGU) en energietransitie (verduurzaming en innovatie in scheepsvaart)

IPO en de regio’s. Resultaat:

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

NOVEX

Onderzoeksfase

Wonen, Mobiliteit, Energie, Klimaat,

SRBT

Wonen, Mobiliteit, Energie, Klimaat,

37

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten

C.

Netwerk & Energiesysteem Actie en resultaat

Instrumenteel / Onderzoek Betrokken partijen

Planning

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

C.1 Inzichtelijk maken van ruimtelijke impact van energietransitie op

SRBT

RES/REKS HvB en Baronie

2025

2027

NOVEX

Onderzoeksfase

Wonen, Mobiliteit, Klimaat, Landschap

C.2 Verkenning/onderzoek naar de verbinding met Delta-Rhine Corridor

SRBT

provincie, Rijk

2025

2026

NOVEX

Agenderen

Wonen, Economie, Mobiliteit, Klimaat, Energie, Landschap

C.3 Afstemmen in SRBT verband van de oplossingsrichtingen en

SRBT

RES/REKS, provincie

2025

2030

SRBT

Agenderen

Wonen, Economie, Mobiliteit, Klimaat, Energie, Landschap

verstedelijkingsopgave SRBT (regionale uitwerking) Resultaat: Inzicht in de benodigde fysieke ruimte, wat er nodig is om de robuustheid van het systeem (vraag en aanbod bij elkaar) voor de energietransitie te vergroten en kansen die de energie-infrastructuur richtinggevend biedt bij de verstedelijkingsopgaven.

Resultaat: Een propositie richting het Rijk met inzicht in de kansen die we als regio hebben - in lijn met het regionale ruimtelijk economisch profiel en multimodale bereikbaarheid goederenvervoer - om aan te takken op de Delta-Rhine Corridor en die de uitbreiding naar een volwaardige DRC adresseert.

hoofdkeuzen qua ruimte en infrastructuur in RES West-Brabant en REKS Midden-Brabant Resultaat: Inzicht in de mogelijkheden om in de toekomst toe te werken naar een REKS SRBT.

38

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten

C.

Netwerk & Energiesysteem Actie en resultaat

Fysiek ruimtelijk / projecten Betrokken partijen

Planning

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

C.4 Integrale gebiedsgerichte uitwerking Powerport regio Moerdijk

Ontwerptafe l Regio Powerport Moerdijk

SRBT, PNB en Rijk

2026

2028

C.5 Energiecorridor “Spinder-Vossenberg-De Wildert”:

SRBT

Provincie en Rijk

2026

Middels de ‘Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk’ komen Rijk, provincie en regio tot een gedeeld perspectief voor dit gebied waarin de nationale, provinciale en lokale opgaven m.b.t. circulaire economie, mobiliteit, energie- en landbouwtransitie, wonen, water et cetera optimaal met elkaar in verband worden gebracht, met behoud van leefbaarheid en brede welvaart. Partijen werken aan een lange termijn partnerschap voor de ontwikkeling van Powerport regio Moerdijk e.o., een gebiedsgerichte aanpak en een (gebiedsgerichte) financieringsstructuur Resultaat: Inzicht in de ruimtelijk- economische, circulaire economie én multimodale bereikbaarheidskansen voor de regio om aan te sluiten op de mogelijke toekomstige energieknoop in Moerdijk. (als antwoord op de Hulpvraag vanuit de Ontwerptafel Regio Powerport Moerdijk)

Resultaat: Energiecorridor op de Rijksagenda houden als een van de prioritaire locaties gekoppeld aan de doorontwikkeling circulaire economie, aftakking DRC, restwarmte warmtenet en de versterking en robuustheid van het energienetwerk.

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

NOVEX

Onderzoeksfase

Wonen, Mobiliteit, Voorzieningen, Energie, Klimaat, landschap

SRBT

Agenderen

Wonen, Mobiliteit, Voorzieningen, Energie, Klimaat, landschap

39

8. Uitvoeringsagenda, eerste tranche projecten D.

Wonen

Instrumenteel / Onderzoek

Actie en resultaat

Betrokken partijen

Planning

Trekker

Betrokkenen

Start

Resultaat

Schaalniveau

Fase

Integraliteit

D.1

Opstellen strategische woningbouwprogrammering en het maken van regionale afspraken over de samenwerking aan en programmering van grootschalige woningbouw- en herontwikkelingslocaties 2040-2050 met onderscheid naar hoogstedelijk, stedelijk, dorpen in afstemming met programmering van mobiliteitsmaatregelen, groenontwikkeling et cetera. Resultaat: Verrijken (versnellen in de realisatie) van de woondeal, door vanuit een integrale ruimtelijke analyse te komen tot de goede woningbouwlocaties, programmatische afstemming op het regionale niveau en beter toepassen van de woningbouwopgave als hefboom voor andere opgaven.