RIB 25-11 Haalbaarheidsonderzoek passantenhaven

RAADSINFORMATIEBRIEF Nummer: RIB 25-11 Datum: 4 februari 2025 Onderwerp: Haalbaarheidsonderzoek passantenhaven Portefeuillehouder: A.M.L. van Eenennaam Aan: de gemeenteraad van Dongen

Aanleiding In de raadsvergadering van 21 maart 2024 heeft uw raad besloten dat er een haalbaarheidsonderzoek naar een passantenhaven in Dongen uitgevoerd moet worden in 2024 (Vergadering Besluitvormende raadsvergadering 21-03-2024 Gemeente Dongen). In deze raadinformatiebrief willen wij u informeren over de uitvoering van uw besluit en het resultaat van het haalbaarheidsonderzoek naar een passantenhaven. Uitvraag onderzoeksvragen haalbaarheidsonderzoek Bij de uitvraag is meegegeven dat het haalbaarheidsonderzoek antwoord dient te geven op de volgende vragen: 1. Is het realiseren van een passantenhaven aan het Wilhelminakanaal mogelijk (binnen alle geldende (beleids) kaders)? Het is wenselijk om hierbij ook vroegtijdig Rijkswaterstaat en andere stakeholders te betrekken. 2.

Wat is de meerwaarde van een passantenhaven voor de (water)recreatie en toerisme, voor de lokale economie, voor het gebied Kanaalzone Noord, voor de gemeenschap en voor de gemeente als geheel? Een passantenhaven heeft zijn meerwaarde bewezen in andere gemeenten. Het is daarom belangrijk om te weten of dit ook voor Dongen geldt.

3.

Welke locatie(s) zijn kansrijk voor realisatie? Het is het goed om te realiseren dat er meerdere locaties denkbaar zijn. Echter zullen ze niet allemaal haalbaar zijn. Er wordt gevraagd om in het onderzoek suggesties te doen voor locaties die kansrijk zijn op Dongense schaal en deze verder in beeld te brengen door naar voor- en nadelen van locaties te kijken.

4.

Wat zijn (globaal) de financiële consequenties (inclusief risico's) van een passantenhaven? Een passantenhaven vraagt een investering van de gemeente. Echter kan het ook tot financiële impulsen leiden voor de gemeente. Een globaal overzicht van zowel de

investeringsomvang als de exploitatielasten draagt bij aan het maken van de keuze om wel of niet voor een passantenhaven te gaan. Daarbij verdient het aanbeveling om ook de risico’s die aan de aanleg c.q. exploitatie van een passantenhaven zijn verbonden, in beeld te brengen. Het is denkbaar dat er ook een doorkijk wordt gegeven naar de volgende fase. Dit zou kunnen door bijvoorbeeld de stappen om te komen tot een conceptplan, een exploitatie, een investering en een realisatie in kaart te brengen. Dit is geen vereiste. Het raadsvoorstel, raadsbesluit en inspiratiedocument ‘Passantenhaven in Dongen?’ zijn bij de offerte uitvraag meegezonden. Offerte uitvraag en opdrachtverlening Op 4 september 2024 is bij 3 partijen een offerte opgevraagd voor het uitvoeren van het haalbaarheidsonderzoek. Op 7 oktober 2024 hebben wij de opdracht verleend aan Vrolijks Blue Progress. In de offerte is ook een optie opgenomen om indien gewenst de presentatie en rapportage toe te lichten in de gemeenteraad van Dongen. Conclusies haalbaarheidsonderzoek passantenhaven De conclusies uit het rapport luiden als volgt: - Uit de analyse blijkt dat een eventuele passantenhaven in Dongen past in een ‘ritme’ van havens langs het Wilhelminakanaal. Het gebruik van dit kanaal voor pleziervaart is niet zo groot, en daalt naar verwachting de komende jaren.

De beroepsvaart is omvangrijker en groeit in schaal en aantal. Dit stelt op basis van de Richtlijn Vaarwegen, beperkingen aan de wijze van uitvoering van een eventuele voorziening. Alleen een langshaven is parallel aan het kanaalpand mogelijk.

-

De alternatieve inrichting en vormgeving in de zwaaikom lijkt minder aantrekkelijk door beperkte binding met het dorp en potentieel overlast van het nabijgelegen bedrijf. Voor een voorziening direct langs het kanaal is het comfort door golfslag mogelijk wel wat beperkt. Uit de analyse van andere havens en de inschatting van aantallen gebruikers blijkt bovendien dat het aantal bezoekers, de mogelijke directe opbrengsten en de meerwaarde voor de lokale en regionale economie wat beperkt is. Tegelijkertijd is er wel toezicht en handhaving nodig nadat een eventuele locatie is ingericht.

-

Meerwaarde voor de passantenhaven moet dan ook minder direct gezocht worden in economische haalbaarheid (kostenbaten) maar vooral ook in de meerwaarde van een voorziening voor de omgeving. Een passantenhaven als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Kanaalzone kan een aantrekkelijke bouwsteen zijn. Meerwaarde zit dan in recreatieve ‘placemaking’, mogelijke ondersteuning van een horeca voorziening, versterking van een recreatieve ‘groene poort’ of verbetering van de binding tussen de Kanaalzone en het centrum.

-

Het bepalen van de gewenste locatie staat dan meer in het teken van de gebiedsontwikkeling als geheel. De haven is dan meer een instrument in het gebiedsprofiel dan dat het een doel op zichzelf is. In dat verband kan dit haalbaarheidsonderzoek een bouwsteen zijn in de gebiedsontwikkeling Kanaalzone, doordat modellen en mogelijkheden verkend zijn en de beperkingen en aandachtspunten benoemd zijn. De conclusie van deze haalbaarheidsstudie is dat een passantenhaven op zichzelf niet ‘economisch haalbaar’ is maar als element in de gebiedsontwikkeling wel een optie is.

Advies en vervolg In het rapport worden adviezen gegeven en een voorstel gedaan voor een mogelijk vervolg: - De haalbaarheidsstudie maakt inzichtelijk dat de inrichting van een passantenhaven in Dongen op zich mogelijk is, maar dat deze financieel niet haalbaar is. De haven is ook functioneel niet nodig in relatie tot het toervaartnetwerk, dat ook functioneert zonder de havenvoorziening. -

Marktomstandigheden maken dat het gebruik niet heel groot zal zijn en dat dit in de toekomst eerder zal dalen dan zal stijgen. De meerwaarde kan wel groeien als de haven een bouwsteen is in de gebiedsvisie Kanaalzone en daarin ruimtelijk van meerwaarde is. Een clustering met andere voorzieningen (horeca, routes, park) ligt dan voor de hand en versterkt elkaar onderling.

-

Het realiseren van de passantenhaven zal met name in relatie tot Rijkswaterstaat niet eenvoudig zijn. Het perspectief voor het kanaal is gericht op grootschaligere beroepsvaart en de haven langs de kade ligt daarin weliswaar buiten de zone vanuit de Richtlijn Vaarwegen, maar onderbreekt wel de vrije doorlopende oever. Bovendien vraagt een passantenhaven doorlopend aandacht, handhaving, onderhoud en beheer. Afhankelijk van het model kan dat beperkt zijn, maar het blijft wel nodig.

Geadviseerd wordt om een eventuele aanleg van een passanten haven te beschouwen in de gebiedsvisie Kanaalzone en daar als bouwsteen in te zetten. De meerwaarde die dan ontstaat is vooral ruimtelijk-functioneel voor de omgeving, zodat beperkt gebruik en beperkte bestedingen in de kern niet bepalend zijn voor de wenselijkheid. In deze visie komt dan ook de locatie in beeld. Nautisch en functioneel zijn de drie langshaven-locaties identiek. In alle gevallen adviseren wij de voorziening eenvoudig te houden door de oever te gebruiken als aanlegplaats (direct tegen de kade) en hier voorzieningen te maken om een boot af te meren (bolders, voldoende diepgang, voorziening tegen de kade). De investeringen voor de aanlegvoorziening zijn in dat geval beperkt tot een bedrag tussen € 10.000 en € 20.000. Bijkomende kosten kunnen zijn het op diepte brengen van het kanaal voor de kade (kosten sterk afhankelijk van het talud en de oeverbescherming) en bruikbaarheid van de oever (stabiliteit, kabels en leidingen). Een dergelijk eenvoudige voorziening is ook nu al realiseerbaar indien gewenst, mits beheer en toezicht inpasbaar en uitvoerbaar is.

Wij herkennen ons in de conclusies en adviezen zoals opgenomen in het haalbaarheidsonderzoek. Deze zullen wij meenemen als bouwsteen voor de op te stellen gebiedsvisie voor de Kanaalzone. Het onderzoek is als bijlage bij deze brief gevoegd. Het college van burgemeester en wethouders, Dr. G.W. Goedmakers Secretaris

Ir. J.C. Slagboom Burgemeester