RIB 24- Bijlage 2 Raadsinformatiebrief 77 2021 Intentieverklaring Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en regionaal Klimaatfonds 24112021

Aan de raadsleden

Dongen, 24 november 2021

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief nr. XX / 2021-017689 Astrid Egberts- Huijbregts / 14 0162 Intentieverklaring Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en Regionaal Klimaatfonds REKS

Geachte heer, mevrouw,

Via deze brief willen wij u informeren over de ondertekening van de intentieverklaring Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en Regionaal Klimaatfonds REKS. Inleiding Op 1 juli 2021 is het REKS-bod 1.0 aangeboden aan het Rijk. Alle gemeenten in Hart van Brabant, de provincie en de waterschappen in de regio hebben ingestemd met dit bod. In de REKS zijn o.a. voorstellen opgenomen voor het ontwikkelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt. Ook zijn er voorstellen gedaan voor klimaatadaptatie. In de REKS is geconstateerd dat de regio een belangrijke verantwoordelijkheid heeft om tot uitvoering van de REKS-plannen te komen. Daarom zijn er in de REKS voorstellen gedaan om een Publiek Ontwikkelbedrijf (voor het ontwikkelen van energiehubs) en een Regionaal Klimaatfonds (voor het financieel ondersteunen van klimaatadaptatieprojecten) op te richten. Vanuit de regio is aan de gemeente Tilburg gevraagd om hierin het voortouw te nemen. De samenwerkende gemeenten in Hart van Brabant en de provincie Noord-Brabant wordt gevraagd om de intentie uit te spreken om deel te gaan nemen aan het Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds. Informatie Met het tekenen van de verklaring wordt de intentie uitgesproken in te willen stappen als aandeelhouder in het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds.

Het Ontwikkelbedrijf kent als opdracht het ontwikkelen van energiehubs (locaties waar verschillende soorten energie-infrastructuur elkaar ontmoeten, zoals zonnevelden, windmolens, opslag van energie). Dit omvat onder meer – het voorbereiden van – de realisatie van energiehubs, het waar nodig organiseren van samenwerking met derden, het organiseren van voldoende burgerparticipatie, het verwerven van de benodigde gronden of het daarop vestigen van de benodigde zakelijke rechten, en mogelijk ook het exploiteren en/of verkopen van de ontwikkelde energiehubs. Het Regionaal Klimaatfonds heeft als opdracht het financieren van klimaatadaptatieprojecten in de regio, die voortkomen uit de regionaal vast te stellen Uitvoeringsagenda Klimaatadaptie.

De urgente, publieke REKS-belangen worden met de oprichting van een Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en een Regionaal Klimaatfonds optimaal gediend. Met de oprichting van een Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en een Regionaal Klimaatfonds worden veel urgente, publieke REKS-belangen gediend: 1. Mogelijk maken van een integrale gebiedsontwikkeling: koppeling met andere functies in het buitengebied. Marktpartijen zullen dit niet oppakken vanwege de complexiteit en diverse belangen 2. Mogelijk maken (ook financieel) van projecten voor klimaatadaptatie. Dergelijke projecten kosten alleen maar geld: de markt pakt dat niet op. 3. Mogelijk maken van 50% burgerparticipatie. Ervaring is dat marktpartijen maar beperkte participatie organiseren. 4. Bundeling van kennis en kunde. We kunnen door bundeling van kennis en kunde efficiënt projecten ontwikkelen en ervan leren. 5. Efficiënter aansluiten op energienetwerk: programmeren en prioriteren. Marktpartijen zijn hierop moeilijk te sturen. 6. Andere (financiële) argumenten, bijv. geld in de regio houden en niet naar het buitenland, mogelijkheden voor aandeelhouders om extra inkomsten te krijgen. Ook voor lokale Dongense energie- en klimaatopgaven kan deelname aan een Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en een Regionaal Klimaatfonds positief zijn.

Het Ontwikkelbedrijf kent als opdracht het ontwikkelen van acht energiehubs en de realisatie van klimaatopgaven via zes gebiedsopgaven. Van de acht energiehubs ligt er één in de directe nabijheid van Dongens grondgebied: energiehub Kraaiven-Vossenberg Van de zes gebiedsopgaven liggen er twee binnen het gemeentelijk grondgebied: De Jonge Ontginningen en het Dongesysteem. Door deel te nemen aan het Publiek Ontwikkelbedrijf kan gebruik gemaakt worden van het Regionaal Klimaatfonds, dat daar direct aan gekoppeld is. Dit Regionaal Klimaatfonds is het financieringsmiddel voor regionale klimaatopgaven. Afhankelijk van de uitwerking van de klimaatmaatregelen en de verdeling van de fondsgelden over de regio kan een bijdrage van stakeholders of gemeenten nog steeds tot de mogelijkheid behoren. Het is momenteel niet mogelijk om een uitspraak te doen of dit het geval is en om wat voor bedrag dit zal gaan. Het Regionale Klimaatfonds richt zich hoofdzakelijk op de regionale opgave. De binnenstedelijke klimaatopgaven, met uitzondering van bedrijventerreinen, vallen hier vooralsnog buiten. Deelname aan het Publiek Ontwikkelbedrijf zal naar verwachting resulteren in opbrengsten, die binnen onze begroting kunnen worden gebruikt voor de financiering van onze klimaat- en duurzaamheidsambities.

Financiële aspecten verbonden met het daadwerkelijk instappen in het Publiek Ontwikkelbedrijf worden later in het proces concreet inzichtelijk gemaakt. Op dit moment wordt uitgegaan van een gevraagde investering van € 30,50 per inwoner. Voor de gemeente Dongen is dan een investering gemoeid van ca. € 800.000,-. Bij een rentestand van ca. 1% is dit voor de begroting een bedrag van ca. € 8.000,- structureel per jaar. Deze rentelast kan, naar verwachting binnen beschikbare budgetten opgevangen worden. Een besluit hierover zal volgend jaar eind oktober worden gevraagd. Tilburg wil het voortouw nemen als er voldoende commitment is. De gemeente Tilburg wil het voortouw nemen in de oprichting van het Regionaal Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds. Het college en de gemeenteraad van Tilburg kunnen en willen eind dit jaar hierover een besluit nemen en hebben de benodigde financiële middelen daarvoor gereserveerd en beschikbaar. Een spoedige oprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf is noodzakelijk om te zorgen dat de energiehubs voor 2030 daadwerkelijk gerealiseerd zijn. Dit tempo is voor de andere gemeenten in Hart van Brabant niet haalbaar. Het kost tijd om colleges en raden goed mee te nemen in dit proces. Daarom worden er twee sporen gevolgd. Tilburg richt begin volgend jaar het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds op.

De overige Hart van Brabantgemeenten en de provincie besluiten uiterlijk eind oktober 2022 over deelname aan dit bedrijf. Tilburg wil nu wel weten of de andere Hart van Brabant-gemeenten en de provincie de intentie hebben om deel te gaan nemen. Daar is de intentieverklaring dan ook voor bedoeld. De intentieverklaring is een ‘lichte’ overeenkomst. Het tekenen van de intentieverklaring verplicht niet tot deelname aan het Regionaal Ontwikkelbedrijf. Het is daarmee een zogenaamde ‘lichte’ overeenkomst. De verklaring is in nauwe samenwerking met advocatenkantoor AKD tot stand gekomen. Met de provinciaal jurist is afgestemd zodat het stuk breed juridisch gedragen is. Voor het deelnemen aan een Publiek Ontwikkelbedrijf moet ongeoorloofde staatssteun worden voorkomen. Daarom zal de gemeente Tilburg een staatssteun-melding bij de

Europese Commissie doen. De verwachting is dat deze melding voldoende is om het bedrijf op te richten. De gemeenteraden hebben een rol bij het besluit over deelname aan een Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en een Regionaal Klimaatfonds. Daarom kan en wil het college nu ook nog niet besluiten over deelname, maar wil zij ‘slechts’ de intentie daartoe uitspreken. Het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds worden door de gemeente Tilburg opgericht. Daarom wordt op dit moment alleen de gemeenteraad van Tilburg inzake de oprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds in staat gesteld wensen en bedenkingen hierover richting college van Tilburg te uiten. De andere regiogemeenten en de provincie besluiten pas volgend jaar over deelname. Als volgend jaar het besluit tot deelname in de andere gemeenten en de provincie aan de orde is, worden ook de andere gemeenteraden en provinciale staten in staat gesteld hun zienswijzen en bedenkingen bij de colleges van burgemeester en wethouders en Gedeputeerde Staten in te dienen. Het besluit om deel te nemen aan het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en een Regionaal Klimaatfonds wordt uiteindelijk door de colleges en Gedeputeerde Staten genomen. Het besluit om de financiële middelen beschikbaar te stellen om deel te nemen aan het Publiek Ontwikkelbedrijf is aan de gemeenteraad.

Deelname aan het Publiek Ontwikkelbedrijf is niet zonder risico’s Deelname aan het Publiek Ontwikkelbedrijf is niet zonder financiële risico’s. Het kopen van aandelen vergt een financiële investering en aan elke bedrijfsmatige activiteit kleeft het risico dat er iets misgaat of anders loopt dan vooraf ingeschat. Gedacht kan worden aan het toch niet of niet volledig kunnen realiseren van energiehubs, het niet verkrijgen van vergunningen of grondposities en een langere doorlooptijd van projecten. Het niet instappen in het Publiek Ontwikkelbedrijf betekent dat we voor onze gemeente niet kunnen gaan voldoen aan de gestelde eisen in het Klimaatakkoord om in 2030 49% en in 2050 95% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van de uitstoot van CO 2 in 1990. Op ons eigen grondgebied is hiervoor niet de ruimte en de mogelijkheid om windmolens, extra zonnevelden etc. te realiseren. De meerwaarde van het Publiek Ontwikkelbedrijf zit in de directe koppeling tussen de opbrengsten van de energietransitie (windmolens en zonnevelden) en de kosten van klimaatopgaven, de K in de REKS. Dit laatste zal niet door de markt worden opgepakt en is dan ook de belangrijkste reden om de realisatie van de energiehubs niet aan de markt over te laten en de risico’s te accepteren. Gelijktijdig met de oprichting van het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf wordt een forse inleg gedaan in het Regionaal Klimaatfonds.

Het Regionaal Klimaatfonds wordt tevens het middel om gelden afkomstig van de impulsregeling van het Rijk (4 miljoen euro) en eventuele bijdragen vanuit de provincie te innen en te verdelen in de regio. Met het instellen van het klimaatfonds kan direct met deze opgaven begonnen worden en hoeft niet gewacht te worden tot het moment waarop het bedrijf daadwerkelijk opbrengst gerealiseerd wordt. Door risicoanalyses uit te voeren wordt geprobeerd de risico’s zo goed mogelijk in beeld te krijgen. Voor het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf is ook al een risico-analyse uitgevoerd. Deze is opgenomen in een tabel onder deze raadsinformatiebrief. Op dit moment wordt verwacht dat de risico’s beheersbaar zijn door het treffen van verschillende maatregelen. Vervolg De gemeente Tilburg zal in het eerste kwartaal van 2022 een besluit nemen over het oprichten van het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds REKS. Besluitvorming over deelname van de overige regiogemeenten en de Provincie moet eind oktober 2022 hebben plaatsgevonden. De stukken hiervoor worden de komende periode regionaal voorbereid. Voorafgaand aan besluitvorming in de colleges moeten de gemeenteraden en Provinciale Staten in de gelegenheid worden gesteld om zienswijzen en bedenkingen naar voren te brengen.

Het besluit om de financiële middelen beschikbaar te stellen om deel te nemen aan het Publiek Ontwikkelbedrijf is aan de gemeenteraad. Communicatie Communicatie over deze intentieverklaring zal in regionaal verband worden verzorgd. De gemeenteraden worden niet alleen door middel van deze raadsinformatiebrief geïnformeerd. In regionaal verband worden voor alle raden in Hart van Brabant informatiebijeenkomsten georganiseerd. Op 23 november bent u in de gelegenheid gesteld om u te laten informeren over het Publiek Ontwikkelbedrijf. Zodra de verklaring is getekend wordt via publieke kanalen over deze verklaring gecommuniceerd.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Dongen, de secretaris,

de burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.

Voor het oprichten van een Publiek Ontwikkelbedrijf is een risico-analyse opgesteld. Onderstaand is die risico-analyse opgenomen:

Risico’s Specifiek voor Ontwikkelbedrijf

Kans

Mate van invloed op business case

Mitigatie maatregelen Maximaal rekening houden met invloed op bijv. gezondheid (wind) Bewoners maximaal betrekken (ook financieel) Zuiver voeren van procedures

Geen vergunning voor projecten

Middelgroot

Groot

Weinig controle op grondposities (bij start bedrijf)

Groot

Groot

Prioriteit om actieve grondpolitiek te bedrijven.

Langere tijd nodig voor ontwikkeling

Groot

Groot

Het ontwikkelbedrijf kan niet starten op 1-1-2022

Middelgroot

Beperkt

Tempo maken en zakelijke sturing Bewoners en bedrijven betrekken Bedrijf pakt zoveel mogelijk zaken zelf op (bijv. ruimtelijke procedures) Zo snel mogelijk de procedure starten

Niet alle gemeenten of provincie stappen in het ontwikkelbedrijf

Middelgroot

Gering

Stuurgroep met alle partijen Klankbordgroep van gemeenten (zowel bestuurlijk als ambtelijk)

Er zitten onvoldoende hubs in het bedrijf

Nog onbekend

Groot

Werken aan draagvlak bij gemeenten (zie hierboven)

Tekort aan experts voor realisatie hubs

Groot

Groot

Wegvallen prijsgarantie via SDE

Middelgroot

Onbekend

Geen tijdige aansluiting op netwerk Enexis

Middelgroot

Groot

Generieke Risico’s Human Capital agenda van de regio Zo snel mogelijk aan de slag met de hubs Flexibele organisatie die op- en af kan schalen Krachtige aanpak programmering samen met Enexis