RIB 24-60 Opvanglocatie Oekraïners Dongen-Vaart

RAADSINFORMATIEBRIEF Nummer

24-60

Datum

4 september 2024

Onderwerp

Opvanglocatie Oekraïners Dongen-Vaart

Portefeuillehouder C.A.M. de Jong Aan de gemeenteraad van Dongen Met raadsinformatiebrief nr. 53 heeft het college u geïnformeerd over het besluit om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te centraliseren op twee locaties. Een gevolg van dit besluit is dat de gemeente de overeenkomst met de gemeentelijke opvanglocatie in Dongen-Vaart per 1 juli 2024 heeft opgezegd. Ter Vermaak ende Lering BV (verder te noemen beheerders) beheert de opvanglocatie in Dongen-Vaart. De beheerders hebben na het beëindigen van de overeenkomst aangegeven door te willen gaan als particuliere opvanglocatie. Het college heeft hierover advies ingewonnen en informeert uw raad over het besluit hierover. Besluit Het college ziet geen mogelijkheid om de opvang aan de Vaartweg 89-91 in Dongen-Vaart te legaliseren. De huidige opvang is in strijd met het omgevingsplan en andere regels en voorschriften. Het college is van mening dat het alle mogelijkheden heeft onderzocht, maar constateert uiteindelijk dat er geen zicht is op legalisatie. Om die reden kan het college de opvang ook niet gedogen. Dat kan immers alleen als er zicht is op legalisatie. Het college kan dan ook niet anders dan een handhavingstraject inzetten, daarbij rekening houdend met de belangen van de vluchtelingen.

Het besluit van het college is op dinsdagavond 3 september 2024 mondeling medegedeeld aan de beheerders en aan de Oekraïense vluchtelingen, in het bijzijn van een tolk. Het college heeft daarbij aan de beheerders haar waardering uitgesproken voor de inzet en opvang in de afgelopen periode. Aan de Oekraïense vluchtelingen is overgebracht dat het college snapt dat dit een enorme impact op hen heeft, maar ook dat het college hen graag in Dongen wil laten wonen en heeft daarvoor de locatie Glorieux aangeboden. De Oekraïense vluchtelingen zijn uitgenodigd om op woensdagavond 4 september vanaf 18.30 uur te komen kijken bij de opvanglocatie Glorieux. De Oekraïners hebben aangegeven zeer waarschijnlijk geen gebruik te maken van de uitnodiging om op locatie Glorieux te komen kijken. Raadsleden zijn hiervoor eveneens uitgenodigd. Opvang Oekraïense ontheemden Tijdelijke opvang 2022 Sinds maart 2022 vangen Nederlandse gemeenten ontheemden uit Oekraïne op. De start van de oorlog en de daaropvolgende vluchtelingenstroom bracht veel onduidelijkheid met zich mee. Er was sprake van een urgente situatie waardoor de Rijksoverheid gemeenten nadrukkelijk verzocht om zo snel mogelijk opvangplekken te creëren en daarbij zo veel mogelijk medewerking te verlenen en niet handhavend op te treden op ‘strijdig gebruik’ met het bestemmingsplan. Uit het oogpunt van

‘tijdelijkheid’ mochten gemeenten destijds coulant omgaan met niet gelegaliseerde situaties. Om deze reden is de gemeente dankbaar ingegaan op het aanbod van de beheerders van Dongen-Vaart voor het huisvesten van tien Oekraïense vluchtelingen. Gemeente Dongen heeft tussen maart en juli 2022 opvangplekken gevonden op vier locaties: 1. Glorieux 2. Mijzo (later Heuvelstraat/GGz)* 3. Bergmolenstraat 4. Dongen-Vaart. * De vluchtelingen die verbleven op locatie Mijzo zijn in september 2022 naar locatie Heuvelstraat verhuist. Van tijdelijke naar structurele, langdurige opvang Hoewel de noodzaak tot het landelijk realiseren van opvangplekken nog steeds bestaat, is de vraag naar opvangplekken verschoven van tijdelijke naar structurele, langdurige opvang. Dat betekent dat ook op een andere manier gekeken moet worden naar locaties die opvang bieden die in strijd zijn met het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan), de vergunning en/of Besluit bouwwerken leefomgeving. Afzien van handhaving zonder zicht op legalisatie is daarom niet meer aan de orde. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het faciliteren van veilige en langdurige opvang. Mede om die reden is besloten de opvang van Oekraïense vluchtelingen te centraliseren op de locaties Glorieux en GGz Heuvelstraat.

Binnen de regionale regietafel regio Hart van Brabant is afgesproken op welke manier de opgaven voor de huisvesting van Oekraïense ontheemden worden verdeeld. De gemeente Dongen voldoet aan de gemaakte afspraken. Verhuizing naar Glorieux De Oekraïense vluchtelingen die verblijven op de opvanglocatie in Dongen-Vaart zijn hartelijk welkom op locatie Glorieux. Deze gemeentelijke opvanglocatie voldoet aan de eisen voor structurele, langdurige opvang. Sinds 1 juli 2024 staan daar 18 plekken in opgeknapte kamers op hen te wachten. Zij kunnen daar als groep terecht, dicht bij de basisschool waar de kinderen nu naar toe gaan. Er is Oekraïens sprekende begeleiding en er zijn voldoende facilitaire voorzieningen. Eerder hebben we ervaringen opgedaan met de verhuizing van de Oekraïense vluchtelingen van Mijzo naar Heuvelstraat / GGz. Sinds april/mei van dit jaar is bij de beheerders bekend dat de overeenkomst per 1 juli 2024 opgezegd zou worden en dat er een plek is voor de Oekraïense vluchtelingen op de locatie Glorieux. Daarbij is ook aandacht besteed aan en een bedrag beschikbaar gesteld voor een prettige verhuizing en een fijn afscheid. De gemeente heeft verschillende pogingen gedaan om in contact te komen met de Oekraïense vluchtelingen op Dongen-Vaart.

Helaas is het pas op 3 september gelukt om hen persoonlijk te informeren over het beëindigen van de gemeentelijke opvanglocatie en de nieuwe woonruimte. Het inzetten van de 18 plekken op de locatie Glorieux is zeer wenselijk, het liefst met de huidige vluchtelingen van Dongen-Vaart. Mochten zij echter besluiten niet naar locatie Glorieux te verhuizen, dan worden de vrije plekken in Glorieux vrijgegeven voor de opvang van andere Oekraïense vluchtelingen die in Nederland op een plek wachten. De consequentie daarvan is dat de gemeente voor de huidige vluchtelingen geen plek meer in een gemeentelijke opvanglocatie in Dongen kan garanderen. De vluchtelingen zullen – bij een vertrek uit de locatie Dongen-Vaart - dan elders in

Nederland opgevangen worden, al dan niet als groep. Deze consequentie heeft het college ook aan hen overgebracht. Dit alles maakt dat een korte overgangstermijn helaas noodzakelijk is. Juridisch kader: situatie Vaartweg 89-91 Dongen-Vaart Destijds is het gedeelte met vluchtelingen voor wat betreft (brand)veiligheid getoetst aan een tijdelijk karakter waarbij maatwerk is toegepast. Een meer permanent karakter kan niet worden gelegaliseerd. Dit geldt ook voor de bouwtechnische eisen. De situatie is destijds als niet volkomen ideaal beoordeeld, maar was acceptabel voor een tijdelijke situatie. Daarnaast: • is de garage/het bijgebouw niet vergund als woning, waardoor bewoning strijdig is met het ‘Omgevingsplan buitengebied Dongen’. Op grond van het omgevingsplan is bewoning van een bijgebouw niet toegestaan. Tevens heeft dit gedeelte van het perceel de bestemming ‘Tuin´ waardoor bewoning niet mogelijk is. • voldoet het pand in onvoldoende mate aan de bouwtechnische eisen volgens het BBL. • is het gebruik in strijd met de verleende vergunning voor de opvang van jongeren en de bouwvergunning van het bijgebouw/de garage als opslag of schuur. • is er in de garage/het bijgebouw sprake van overbewoning op basis van het omgevingsplan voor wat betreft het beschikbare aantal vierkante meters per bewoner.

• is in het geval van de locatie Dongen-Vaart uit meerdere controles gebleken dat de locatie niet voldoet aan het Omgevingsplan gemeente Dongen en het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL). In deze situatie is er helaas ook geen zicht op legalisatie, omdat er vastgesteld wordt dat huisvesting van de vluchtelingen op dit adres gezien zou moeten worden als kamergewijze verhuur. Daar wordt in Dongen op grond van de beleidsregel tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten 2022 alleen medewerking aan verleend wanneer sprake is van arbeidsmigranten, en dat is hier niet het geval. De vluchtelingen zijn Oekraïense vluchtelingen met verblijfsrecht onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (2001/55 EG) van de Europese Unie. • zijn de bouwwerken op de rest van het perceel in strijd met het omgevingsplan. Omwonenden van de Vaartweg 89-91 hebben eerder al onvrede geuit over de situatie aldaar. In een bewonersbrief, rondgestuurd bij aanvang van de opvang aan de Vaartweg 89-91 is aangegeven dat de opvang van maximaal 10 (en geen 18) vluchtelingen in locatie Dongen-Vaart tijdelijk zou zijn. Het bovenstaande brengt het college tot de conclusie dat voortzetting van Dongen-Vaart als opvanglocatie niet langer mogelijk is. Het college ziet geen mogelijkheden de opvang te legaliseren. Daarnaast vindt het college het niet wenselijk om op deze locatie een structurele, langdurige opvang te realiseren.

Aangezien er geen zicht is op legalisatie is het college niet bereid mee te werken aan een gedoogconstructie. Communicatie Het college realiseert zich dat het in haar communicatie met de beheerders in sommige gevallen niet tijdig of voldoende heeft gecommuniceerd. In een korte tijd moesten in 2022 veel locaties gevonden worden en vluchtelingen een plek krijgen. De aandacht ging daarbij vooral naar locaties of persoonlijke situaties welke een groter beslag legden op ambtelijke capaciteit en die van de begeleidende partij. De locatie Dongen-Vaart had in het eerste jaar daardoor minder onze aandacht. Het college betreurt het dat hiermee de indruk is gewekt dat er geen waardering is voor de inzet en betrokkenheid van de beheerders. Ondanks de goede intenties waarmee de beheerders van locatie Dongen-Vaart de Oekraïense vluchtelingen hebben opgevangen, is het helaas niet gelukt dezelfde transparantie in begeleiding en communicatie met de Oekraïense vluchtelingen op deze locatie te bewerkstelligen. Zowel Refugee

Team als Vierkracht Wonen geven aan dat het niet is gelukt met hen in contact te komen. De leden van de projectgroep Oekraïne van de gemeente Dongen onderschrijven dit beeld. Met de centralisatie van de opvang krijgen we ook meer uniformiteit in de begeleiding. De samenwerking met Vierkracht Wonen BV, begeleider op de gemeentelijke opvanglocaties, verloopt naar tevredenheid en op transparante wijze. Door de nauwe samenwerking met de gemeente kan er worden toegezien op naleving van snel veranderende regelgeving en bepalingen uit de Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïens ontheemden. Afsluitend Het college waardeert zeer de tijdelijke opvang die de beheerders van Dongen-Vaart hebben geboden vanaf juli 2022. Het college hoopt van harte dat de vluchtelingen er voor kiezen te verhuizen naar Glorieux en dat wij hen op die manier een thuis kunnen blijven bieden in Dongen.

Het college van burgemeester en wethouders, Dr. G.W. Goedmakers

Ir. J.C. Slagboom

Secretaris

Burgemeester

NB: Als bijlage treft u de tijdlijn aan van het proces (inclusief communicatie) vanaf de ondertekening van de overeenkomst met Ter Vermaak ende Lering tot heden.