RIB 09 - BIJLAGE 1 - SSNB Lokaal Preventieakkoord Dongen

Lokaal Preventieakkoord Gemeente Dongen

1

Inhoudsopgave 1 Het preventieakkoord en de gemeente Dongen Het Nationaal Preventieakkoord De gemeente Dongen Verbinding met het sportakkoord

2 2 4 6

2

7

Het proces

3 Waar zet Dongen op in? GEZONDE START GEZONDE LEEFSTIJL GEZONDE GEEST

9 9 12 15

4 Van plan naar uitvoering Financiën

16 17

5

18

Betrokken organisaties en netwerken

1 Het preventieakkoord en de Gemeente Dongen

Het Nationaal Preventieakkoord Het Nationaal Preventieakkoord richt zich op een gezonder Nederland in 2040. Het akkoord is in november 2018 gesloten met ruim 70 partijen, zoals patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzeke­ raars, gemeenten, sportbonden, bedrijven, fondsen, onderwijs, maatschappelijke organisaties en de Rijksoverheid. Het is gericht op het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Voor deze thema’s zijn de ambities, doelen en maatregelen vastgelegd in een akkoord. Het Nationaal Preventieakkoord bestaat uit drie thema’s: roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Roken is een ernstige verslaving die veel persoonlijk en maatschap­ pelijk leed veroorzaakt. Nog altijd sterven er in Nederland ieder jaar meer dan 20.000 mensen aan de gevolgen van (mee)roken. Roken is daarmee de nummer één te voorkomen doodsoorzaak. Bovendien wordt in totaal 9,4% van de ziektelast in Nederland veroorzaakt door roken wat jaarlijks tot € 2,4 miljard aan zorgkosten leidt. Tegelijkertijd raken er iedere week honderden nieuwe kinderen verslaafd aan roken. Als zij blijven roken, is de kans meer dan 50% dat zij aan de gevolgen daarvan zullen komen te overlijden.

2

Overgewicht (en obesitas) zijn na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten. Obesitas en aan obesitas gerelateerde ziekten zorgen na roken voor het meeste verlies van gezond­ heid. Voor obesitas gaat het om 3,0 levens­ jaren en 5,1 gezonde levensjaren; bij roken om 4,1 levensjaren en 4,6 gezonde levensjaren. Het aantal ongezonde levensjaren (door­ gebracht met ziekte(n) en beperkingen) als gevolg van overgewicht en obesitas vergroot de maatschappelijke kosten. Ook is bekend dat overgewicht en obesitas vaak een nega­ tief effect hebben op het mentale welzijn van mensen. De wijdverbreide stigmatisering van obesitas leidt tot kinderen die gepest worden, volwassenen die een lagere kans op banen hebben en veel psychisch leed. Dit heeft ook maatschappelijke en economische gevolgen. Problematisch alcoholgebruik leidt tot maatschappelijke kosten; het kan immers zorgen voor o.a. vroegtijdig overlijden, verkeersongevallen, ziekte en verslaving (en dus ook zorgkosten), kosten voor politie en justitie en problemen in de persoonlijke levenssfeer. De schade komt daarmee niet

3

alleen voor rekening van het individu dat alcohol drinkt, maar ook voor die van de rest van de samenleving. Eén van de afspraken in het Nationaal Preventieakkoord is dat gemeenten worden gestimuleerd tot het formuleren van een lokale aanpak. Hiervoor is een ondersteu­ ningsprogramma ingericht en er wordt uit­ voeringsbudget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de gemaakte afspraken uit het lokaal preventieakkoord. Voor de gemeente Dongen is een lokaal preventie­ akkoord dé kans om zich meer in te zetten voor gezondheidspreventie. Het bevat concrete maatregelen om roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik tegen te gaan. Daarnaast is er ruimte om in te zetten op achterliggende problematiek zoals schulden, armoede en eenzaamheid. De gemeente bepaalt hierbij zelf welke problematiek cen­ traal staat: de lokale behoefte is leidend.

De gemeente Dongen De gemeente Dongen participeert in de regi­ onale nota ‘Met Gezond Verstand’. Deze nota is tot stand gekomen door samen­werking tus­­ sen de negen Midden-Brabantse gemeenten en de GGD Hart voor Brabant. De ge­­meen­­­­ten beschrijven hierin hun regionale visie en ambities met betrekking tot Publieke gezond­ ­heid voor de periode 2020-2023. In deze nota is de verbinding gelegd met het Nationaal Preventieakkoord, maar ook met het actie­ programma Kansrijke Start en de nieuwe Omgevingswet. De ambities binnen dit ge­­ zondheidsbeleid zijn gebaseerd op 4 pijlers: ►  Gezonde start ►  Gezonde leefstijl ►  Gezonde geest ►  Gezonde omgeving In het lokaal preventieakkoord van de ge­­ meente Dongen is er, mede daarom, nadruk­ kelijk voor gekozen om, naast de speerpunten uit het nationaal preventieakkoord (het tegengaan van roken, alcoholgebruik en overgewicht) ook specifiek aandacht te geven aan het thema ‘mentale gezondheid voor

4

jong en oud’. Mentale gezondheid is niet voor iedereen vanzelfsprekend en een slechte mentale gezondheid kan zelfs een oorzaak zijn van overgewicht of middelengebruik. Bij mentale gezondheid wordt gedacht aan thema’s als eenzaamheid, weerbaarheid en veerkracht om met tegenslagen om te gaan. Vanuit het regionale gezondheidsbeleid ligt er nadruk op de pijlers: ► Verhogen van de mentale gezondheid en weerbaarheid bij jongeren ► Terugdringen van eenzaamheid De definitie van Positieve Gezondheid van Machteld Huber is het uitgangspunt. Gezondheid is hierin veel meer dan de afwe­ zigheid van ziekte; het is de balans tussen verschillende levensgebieden waarbij veer­ kracht een belangrijke rol speelt. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpas­ singsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte. De gemeente Dongen ondersteunt de uitgangspunten van het Nationaal

Preventie­akkoord, dat gezond gedrag stimu­ leert. De gemeente Dongen is initiatiefnemer en facilitator van het proces om te komen tot het lokaal preventieakkoord. Inhoudelijk neemt zij de rol in van partner binnen dit akkoord. De partijen bepalen gezamenlijk en in gelijk­ waardigheid welke ambities en activiteiten worden opgenomen.

Hoe staat Dongen ervoor?1 Alcoholgebruik

Drugs en roken

Uit de meest recente gezondheidsmonitoren van de GGD Hart voor Brabant blijkt dat, ondanks dat het alcoholgebruik van jongeren in de regio Midden-Brabant de afgelopen jaren sterk is afgenomen, in 2019 toch nog 38% van de Dongense jongeren voor hun achttiende verjaardag heeft gedronken. 24% van de jongeren had in 2019 recent binge gedronken. Ook bij de volwassenen houdt 60 % zich niet aan het advies van de Gezond­ heidsraad (‘Drink niet, of maximaal één glas per dag’). Dit aandeel is in 2020 gedaald ten opzichte van 2016, dus dat is positief! Zowel het aandeel ‘gewoontedrinkers’ als het aan­ deel ‘gelegenheidsdrinkers’ is gedaald ten opzichte van 2016. Wel moet er rekening mee worden gehouden dat tijdens de coronamaat­ regelen het drinkgedrag van mensen moge­ lijk slechts tijdelijk is veranderd. Daarnaast is 11% van de volwassenen en 5% van de ouderen in Dongen een zware drinker.

Van onze jongeren heeft 2% recent wiet of hasj gebruikt. Uit de Nationale Drugs Monitor blijkt dat drugsgebruik met name voorkomt bij de jongvolwassenen (18-25 jaar). Van deze groep heeft één op de vijf mensen wel eens cannabis gebruikt en 3% gebruikt XTC. In principe zijn dit lage cijfers. Maar de impact van middelengebruik op de persoon zelf of de directe omgeving en voor de samenleving kunnen groot zijn. De laatste jaren is er ook een toename van het gebruik van lachgas. Dit wordt vooral gebruikt door de iets oudere middelbare scholieren, jongeren uit hangen straatgroepen en (jong)volwassen uit­ gaanders tot 30 jaar. In Dongen had 5% van de jongeren ooit lachgas gebruikt. Van de jongeren tussen de 12 en 18 jaar rookt gemiddeld 2%, bij de volwassenen rookt 15% en van de ouderen is 10% een roker.

1 Bron: Meest recente gegevens vanuit Brabantscan door GGD Brabant-Zuidoost, GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant (www.brabantscan.nl)

5

Overgewicht Meetgegevens van de GGD in 2020 bevesti­ gen een flinke toename van overgewicht bij jeugdigen in Hart voor Brabant en in Dongen

liggen de percentages zelfs iets hoger dan het regionaal gemiddelde. De stijging mani­ festeert zich bij jongens en meisjes en in alle leeftijdsgroepen van peuter tot puber. Deze ongunstige trend is waarschijnlijk toe te schrijven aan een ongezondere leefstijl tijdens de lockdown. Bij de volwassenen is het percentage mensen met overgewicht meer dan de helft (53%) en de ouderen gaan daar nog overheen (60%). 26% van de jongeren voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, ten opzichte van 49% van de vol­ wassenen en 40% van de ouderen.

Mentale gezondheid 12% van de kinderen en 2% van de jongeren heeft een verhoogd risico op psychosociale problematiek. Het aantal mensen dat zich eenzaam voelt is gestegen, 38 % van de vol­ wassenen en 47% van de 65+ers is eenzaam volgens de De Jong-Gierveld schaal. De effec­ ten van de coronacrisis zijn in deze cijfers nog niet zichtbaar.

Verbinding met het sportakkoord Het Preventieakkoord en het Sportakkoord hebben veel raakvlakken. Dat biedt volop kansen. In het sportakkoord van de gemeente Dongen wordt regelmatig de link gelegd naar een gezonde leefstijl. In het Preventieakkoord wordt gewe­ zen op het belang van voldoende lichamelijke beweging. In Dongen wordt een gezonde leefstijl ook gestimuleerd door nadrukkelijk aandacht te geven aan sport en bewegen. Daarbij werkt het preventieakkoord in Dongen als kataly­ sator voor een aantal ambities uit het sportakkoord en draagt het eveneens bij aan een meer stevige borging van deze activiteiten.

6

2 Het proces: gesprekken, bijeenkomsten en inwonersparticipatie In Dongen is er ondanks de beperkingen van de coronamaatregelen enthousiast gehoor gegeven aan de oproep om te komen tot een Lokaal Preventieakkoord. Dongen heeft zoveel mogelijk professio­ nals en inwoners betrokken bij de ontwik­ keling van het akkoord. Want uiteindelijk moeten partijen in Dongen samen werken aan gezondheid. Bij voorkeur wordt daar­ naast aangesloten op activiteiten die er al zijn of ideeën die al leven rondom dit thema. Met vele partners uit zorg, welzijn, onderwijs, sport, overig maatschappelijk middenveld en gemeente is samengewerkt om te komen tot dit Lokaal Preventie­ akkoord.

Om aandacht te vragen voor het preventieakkoord is gestart met individuele verkennende gesprekken met betrokken organisaties in en rondom de gemeente Dongen. Hierbij is een beeld verkregen van de uitdagingen die er liggen en vooral, van wat er al gebeurt. In Dongen ligt al een mooie basis voor samenwerking tussen organisaties waar goed op kan worden aangesloten: zo zijn de lokale werkgroep Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG), de werkgroep Middelen­gebruik en de stuurgroep sportakkoord in een vroeg stadium betrokken en aange­ haakt. Vervolgens zijn 2 online werkconferenties gehouden met in totaal zo’n 45 deelnemers vanuit verschillende organisaties in Dongen. Tijdens deze bijeenkomsten is gesproken over de kansen en uitdagin­ gen die er liggen rondom de thema’s: ►  Gezonde leefstijl en mentale gezondheid voor jong en oud ►  Minder gebruik van genotsmiddelen (alcohol, roken, drugs) Vanuit de opbrengst van deze bijeenkomsten zijn verdiepingssessies georganiseerd met betrokken partijen. Tijdens deze sessies is door­

7

gepraat over de mogelijkheden om nieuwe samenwerkingen op te zetten, of om bestaande interventies uit te bouwen. Overall conclusie op basis van de sessies: ►  Er wordt al op veel vlakken samengewerkt, maar de Dongense partners zien dat het preventieakkoord een vliegwiel kan zijn voor het versterken van de lokale samen­ werking. ►  Er zijn zorgen over de impact die de corona­ crisis heeft op de thema’s uit het preventie­­ akkoord, de urgentie en noodzaak om deze thema’s aan de slag te gaan is nog groter geworden. ►  Er zijn regionaal en landelijk bestaande interventies die goed blijken te werken. Waar mogelijk worden deze ingezet voor gemeente Dongen en aangevuld met lokale activiteiten. Daarnaast zijn de ambities voorgelegd aan de inwoners van de gemeente Dongen. samen.dongen.nl is een online participatie­ platform wat door de gemeente wordt inge­ zet voor allerlei processen waarbij inwoners inspraak hebben, meedenken en meedoen.

8

Aan de inwoners is gevraagd wat volgens hen een goede manier zou zijn om: ►  het overgewicht binnen de gemeente Dongen aan te pakken ►  het gebruik van tabaksmiddelen, alcohol en drugs binnen de gemeente Dongen terug te dringen ►  de mentale gezondheid van de Dongense inwoners te bevorderen Door inwoners zijn een aantal ideeën naar voren gebracht die aansluiten op de uit­ komsten van de werkconferenties, zoals het inzetten op een gezonde leefstijl van de jeugd via de scholen (extra sport-, spel-, en bewe­ gingslessen aansluitend aan de schooltijd en extra voorlichting over voeding). Ook zijn er ideeën ingebracht die een aanvulling of specificering geven hierop, zoals yogalessen voor de jeugd op school, of mindfull wande­ len. Deze ideeën zijn meegenomen in een werkconferentie, waarin, samen met alle eerder genoemde ambities, een prioritering is aangebracht. De betrokkenen zijn bevraagd naar hun inbreng en betrokkenheid bij het preventieakkoord.

3

Waar zet Dongen op in?

Samen gezond leven in Dongen, dat is waar de partners in dit preventieakkoord voor staan! Op basis van de opgehaalde input wordt ingezet op drie ambities: 1. GEZONDE START: Elk kind groeit gezond en gelukkig op. 2. GEZONDE LEEFSTIJL: De keuze voor een gezonde leefstijl is de makkelijkste keuze: wie en waar je ook bent! 3. GEZONDE GEEST: Onze inwoners voelen zich mentaal gezond en gelukkig.

GEZONDE START Elk kind groeit gezond en gelukkig op

Uit deze ambities zijn een aantal afspraken geformuleerd waarmee aan de slag wordt gegaan.

► Gezonde school

9

Gezond en gelukkig opgroeien is voor veel jeugdigen in Dongen vanzelfsprekend. Mede dankzij goede voorzieningen, gedegen onder­ wijs en vooral betrokken ouders en opvoeders groeien de meeste jeugdigen gelukkig op en gaat het goed met de jeugdigen in Dongen. Toch is dat niet voor alle jeugdigen vanzelfsprekend. Investeren in preventie kan ontstaan van problemen voorkomen of problemen klein houden. Samen met ouders, leerkrachten en andere professionals wordt de komende jaren gefocust op een preventieve aanpak.

De schoolomgeving is van belangrijke invloed om kinderen bewust te maken van gezonde voeding. Het overblijfbeleid op scholen wordt door de schooldirecties gezamenlijk opgepakt zodat Dongen-breed iedere school stappen zet naar een gezonder overblijfbeleid. Er liggen kansen omdat een aantal scholen overstappen op een continurooster, waarbij de kinderen op school blijven tijdens de lunchpauze. Ook bij kinderdagverblijven kan er extra aandacht gevestigd worden op de gezondere keuzes bij trakteren etc. Vroeg starten met preventie van middelengebruik is belangrijk. Er komt extra aandacht voor het aanbieden van een bestaand lespakket

‘Helder op school’. Dit lespakket is een samenwerking van het Trimbos instituut, GGD Hart voor Brabant en Novadic-Kentron, en wordt inge­ zet in het primair en voortgezet onderwijs. Daarnaast geeft Halt voor­ lichtingen over groepsdruk aan de bovenbouw van alle basisscholen in Dongen. Op het Cambreur College worden deze lessen ook aan­ geboden. Door meer aandacht hieraan te geven, de onderlinge samenwerking op te pakken en te verstevigen wordt een intensivering van de aandacht binnen het onderwijs op deze thema’s gerealiseerd. Deze voorlichting/programma’s kunnen worden versterkt door de inzet van herstelverhalen van gasten van Eagle Shelter. Vanuit het jongerenwerk ligt er een plan voor een escape room met het thema ‘keuzes maken’ en wat invloed heeft op die keuzes, wat ingezet kan worden in het primair en voortgezet onderwijs. Ouders spelen een belangrijke rol als het gaat om het gedrag van de kinderen. Groepsdruk onder ouders op het gebied van middelen­ gebruik zou bijvoorbeeld een thema kunnen zijn. Ook voor ouders is er voldoende beschikbaar aan bijvoorbeeld informatieavonden via de scholen of webinars. Door ook hier meer aandacht hieraan te geven, de onderlinge samenwerking op te pakken en te verstevigen wordt een intensivering gerealiseerd.

Partners: Basisscholen, kinderopvang, Cambreur College, GGD Hart voor Brabant, gemeente Dongen, Halt, Novadic Kentron, Eagle Shelter.

10

►  Sporten na school: sport als verlengde schoolactiviteit. Bij de verlengde schooldag duurt de school­ dag één of meer dagen per week één of enkele uren langer. Die extra uren zijn bedoeld voor een uitbreiding van het lesprogramma op o.a. het gebied van sport en bewegen. Dit haalt de drempel weg voor gezinnen die vanwege hun cultuur of vanwege financiële zorgen niet bij een sportclub terecht komen. Ook krijgen kwetsbare kinderen (bijvoorbeeld kinderen met overgewicht) geen apart traject aan­ geboden, maar is het aanbod voor iedereen. Onnodig problematiseren en etiketteren wordt hiermee tegengegaan. Het aanbod binnen deze verlengde schooldag kan worden verrijkt met bijvoorbeeld cultuuractiviteiten

of weerbaarheidslessen. Aan de sportactiviteiten worden jongerenwerkers en beweegcoaches gekoppeld. Ook kan de inzet van leerlingen van het Cambreur college worden gerealiseerd. De eerste prioriteit ligt bij wijk West omdat basisscholen in deze wijk zien welke positieve uitwerking de extra beweegmomenten hebben op jongeren in de wijk. Partners: Basisscholen, IMW (school­ maatschappelijk werk), kinderopvang, Cambreur College, ContourdeTwern (jongerenwerk), Beweegbureau, gemeente Dongen.

11

► Kind naar een gezond gewicht Bij de JOGG interventie ‘Kind naar een gezon­ der gewicht’ staat één centrale zorgverlener centraal met hulp vanuit meerdere domeinen. Een duurzame verandering vraagt namelijk meer dan ondersteuning gericht op leefstijl, voeding, beweging en slaap. Als professional is het belangrijk om te beseffen dat bij dit kind, en het gezin waarin het opgroeit, vaak meerdere problemen spelen. Denk aan psychische of sociale problemen onder andere als gevolg van geldzorgen of stress. Zo kunnen de juiste professionals op het juiste moment worden betrokken. Bij de aanpak is er nauwe samenwerking tussen professionals uit zowel het zorg- als sociaal domein. Eén centrale zorgverlener coördi­ neert het begeleidingstraject en bouwt een vertrouwensband op met het kind en het

gezin. Samen met andere professionals zetten zij zich in om niet alleen de gezond­ heid van het kind te verbeteren, maar ook de kwaliteit van leven op korte en lange termijn. Denk daarbij aan ondersteuning op het gebied van opvoeding, schulden of andere psychosociale problemen bij het kind en het gezin. Het realiseren van een lokale aanpak vraagt inzet van een projectleider voor het samenbrengen van lokale professionals, het stimuleren van het netwerk en het maken van procesafspraken. Partners: Alle organisaties in de gemeente Dongen (vanuit het sociaal domein, publieke voorzieningen of het medisch domein) die op welke manier dan ook betrokken zijn bij kinderen en hun gezondheid.

GEZONDE LEEFSTIJL: De keuze voor een gezonde leefstijl is de makkelijkste keuze: wie en waar je ook bent! Een gezonde leefstijl draagt bij aan een goede gezondheid en het welbevinden. Door een gezonde leefstijl worden ziekten voorkomen, blijven mensen zelfredzaam en kunnen ze mee blijven doen. Een ongezonde leefstijl ontstaat niet zomaar. Vaak spelen andere pro­ blemen zoals schulden, werkloosheid of eenzaamheid een grote rol. Vooral mensen met een lage sociaal economische status hebben gezondheidsachterstanden waardoor zij minder lang leven dan hoger opgeleide mensen, en in een minder goede gezondheid. Naast achter­ liggende problemen heeft de omgeving een grote invloed op de leef­ stijl. Dit is zowel de sociale omgeving, zoals groepsdruk, maar ook de fysieke omgeving, zoals de mogelijkheid om op elke hoek van de straat fastfood te kopen. Overal waar je komt moet je opboksen tegen vele verleidingen. Wij willen dat in deze omgeving van verleidingen de gezonde keuze de makkelijke keuze wordt. We richten ons specifiek op middelengebruik (roken, alcohol, drugs) en overgewicht.

► Netwerk versterken Veel partijen hebben een rol binnen het domein van gezonde leefstijl en mentaal wel­ zijn. Dit aanbod kan beter afgestemd worden tussen de verschillende betrokken partners, zodat de juiste laagdrempelige ondersteuning geboden kan worden aan de inwoners die dat nodig hebben. Het is daarom belangrijk om elkaar nog beter te kennen en te weten wie wat doet. Vanuit het preventieakkoord leve­ ren we hier een bijdrage aan door gerichte netwerkbijeenkomsten te organiseren op thema’s van het preventieakkoord. Binnen de bestaande sociale kaart kan nog verdieping worden aangebracht om samenwerking verder te bevorderen. Het proces van tot­ standkoming van het preventieakkoord heeft al geleid tot afspraken tussen netwerk­ partners om te komen tot afstemming, agendasetting en samenwerking. Dat wordt in de komende 3 jaar door gerichte netwerk­ bijeenkomsten verder bevorderd. Partners: Alle organisaties in de gemeente Dongen (vanuit het sociaal domein, publieke voorzieningen of het medisch domein) die op welke manier dan ook betrokken zijn gezondheid van de inwoners.

12

►  Training signalering voor vrijwilligers en verwante zorgverleners

►  Interacties tussen doelgroepen bewerkstelligen

Veel partijen hebben een signalerende rol op gebied van gezonde leefstijl en mentaal welzijn. Fysiotherapeuten, wijk­beheerders, vrijwilligers van Stichting Welzijn Ouderen Dongen en Halt zijn bijvoorbeeld belangrijke signalerende partijen. Huisartsen, GGD en maatschappelijk werk zijn belangrijke part­ ners als het gaat om meedenken bij signalen en/of bemoeizorg (mensen desgewenst actief benaderen met hulpaanbod). Door het ont­ wikkelen en aanbieden van een training ‘sig­ nalering’ voor vrijwilligersorganisaties in Dongen kunnen we met expertise van bij­ voorbeeld Halt, het jongerenwerk en Novadic Kentron een training ontwikkelen voor vrijwil­ ligers in Dongen die hierin opgeleid worden.

We willen samenwerkingsvormen stimuleren waarbij jong & oud met elkaar samenwerken binnen activiteiten. Er gebeurt al van alles in Dongen maar door de partners van het preventieakkoord zijn er nóg meer mogelijk­ heden genoemd. Bijvoorbeeld: Gezond koken met producten uit eigen tuin (Eagle Shelter) in samenwerking met basisscholen, horeca en de voedselbank. Scholen kunnen een voedselbos adopteren (in het kader van stimuleren van gezonde voeding op basis­ scholen), meedoen in de aanleg of je betrekt ouderen bij het verbouwen (in het kader van gezond bewegen). Ook het Cambreur College denkt mee over het verbindingen van jonge­ ren en ouderen via de opleiding VMBO Uiterlijke verzorging en/of Sport en Bewegen. Door natuurvereniging Ken en Geniet wordt mindfull wandelen aangeboden waarbij mensen op een laagdrempelige gestimuleerd worden te wandelen o.l.v. een gids. Dit kan ook een praktijkondersteuner, psycholoog etc. zijn of iemand die veel over de historie, architectuur van de gemeente kan vertellen.

Partners: Casade Dongen, Stichting Welzijn Ouderen, KBO, Thebe, Instituut voor Maat­ schappelijk Werk, MEE Plus, ContourdeTwern, Novadic Kentron, gemeente Dongen, GGD Hart voor Brabant, huisartsen en fysiotherapeuten.

13

Het Lokaal Preventieakkoord kan een bijdrage leveren in het stimuleren van deze samen­ werkingen. Dat gebeurt enerzijds door het versterken van het netwerk via jaarlijkse thema­­bijeenkomsten (zie hierboven), maar ook wordt gekeken of nieuwe initiatieven aangejaagd kunnen worden met een financi­ ële bijdrage vanuit het uitvoeringsbudget. Dit vraagt nog een nadere uitwerking. Partners: afhankelijk van de nadere uit­ werking. Partners die hier nu activiteiten in ontplooien of aangegeven hebben dit te willen doen zijn Eagle Shelter, Mijzo, Cambreur College, Stichting Welzijn Ouderen Dongen, ContourdeTwern, gemeente Dongen en Ken en Geniet.

►  Inzet op middelengebruik bij senioren Uit de cijfers blijft dat middelengebruik (alcoholgebruik en roken) een aandachtspunt is binnen de doelgroep senioren. Ook op dit thema gebeurt al een hoop in de gemeente Dongen (in de vorm van bijvoorbeeld bijeen­ komsten en de week van de eenzaamheid). Vanuit het preventieakkoord willen we hier nog extra op inzetten door middel van online filmpjes en extra campagnes gericht op middelengebruik, waar specifiek ouderen­ organisaties in een bepaalde periode van het jaar aan mee doen. Aandachtspunt is om in de voorlichting meer gebruik te maken van gerichte onderbouwde informatie en feiten met betrekking tot bijvoorbeeld de relatie tussen alcohol en valpreventie en alcohol en medicijngebruik. Doordat meerdere instel­ lingen/organisaties in dezelfde tijd deze doel­ groep aanspreken wordt de boodschap versterkt. Partners: Stichting Welzijn Ouderen, KBO, Thebe, Novadic Kentron, gemeente Dongen, GGD Hart voor Brabant.

14

►  Sportief Manifest Verbinding met het sportakkoord is wenselijk op bijv. de thema’s: rookvrije sportclub, IVA-training voor barvrijwilligers, ouder­ avonden en voorlichtingen aan jeugdteams. Sportclubs worden gezien als een belangrijke faciliterende partner. Zowel in negatieve zin als verschaffer van middelen, als in positieve zin als platform voor voorlichting en preventie. De ontwikkeling van het manifest is een acti­ viteit uit het sportakkoord. Via het preventie­ akkoord kan de uitwerking/invulling op de thema’s plaats vinden door bijvoorbeeld het aanbieden van IVA trainingen aan sport­ verenigingen. Partners: VV Dongen, DVVC, MHC Liberty, TC Bas Dongen, Atledo, Gemeente Dongen, GGD Hart voor Brabant, JOGG Dongen.

GEZONDE GEEST: Onze inwoners voelen zich mentaal gezond en gelukkig De ambitie van Dongen is hoog; alle inwoners van de gemeenten voelen zich mentaal gezond en gelukkig. De nadruk ligt op twee pijlers: het verhogen van de mentale gezondheid en weerbaarheid van jongeren en het terugdringen van eenzaamheid bij volwassenen en ouderen.

►  Sociaal vitaal– beweegactiviteiten senioren Een van de activiteiten van het sportakkoord van de gemeente Dongen is Sociaal Vitaal. Doel is het bevorderen van zelfredzaamheid, veerkracht en sociale verbinding van kwetsbare senioren (65-85 jaar), die onvoldoende lichamelijk actief én eenzaam zijn. Om dit te realiseren wordt een programma aangeboden. Vanuit het Dongens sportakkoord wordt het project aangejaagd. Het preventieakkoord en haar partners kunnen dienen als katalysator van deze activiteit en zorgen voor een nog betere borging. Partners: Sport- en gezondheidscentrum De Vennen, Stichting Welzijn Ouderen Dongen, Mijzo, Cambreur College, Thebe, Arendse Health Club, Jeu de Boulesclub Dongen, Gemeente Dongen Wijkraad De Biezen/Beljaart, Stichting Parkplezier, Medifit Fysiotherapie.

► Vangnet gevolgen coronaperiode voor jongeren Jongeren hebben het mentaal zwaar door de coronacrisis. Veel organisaties maken zich hier zorgen over en de cijfers laten een grote impact van de coronamaatregelen op het gedrag en welbevinden van jongeren zien. Er is een groep jongeren die meer rookt en hallu­cinerende middelen gebruikt uit verve­ ling of mentaal onbehagen in coronatijd. Hier komen mentaal welzijn en middelengebruik als thema’s bij elkaar. Er zijn al concrete inter­ venties op dit thema vanuit GGD en Kinder­ telefoon en daar komen er dit jaar vast nog een aantal bij vanuit diverse organisaties. Toch willen we vanuit het preventie­akkoord met diverse partijen specifiek inzetten op dit onderwerp. Hiervoor zijn diverse ideeën geopperd die nog een nadere uitwerking vragen. Partners: ContourdeTwern, Eagle Shelter, GGD Hart voor Brabant, MEEplus, Cambreur College, gemeente Dongen.

15

4

Van plan naar uitvoering

Dit preventieakkoord vormt de basis voor de eerste stappen die we dit jaar nog in de uitvoering gaan zetten. Het proces met onze partners en inwoners is hiermee niet afgerond, de participatie is niet tijdelijk, zeker ook omdat het preventieakkoord wordt beschouwd als een levend document in een proces waarin ruimte blijft om in te spelen op wat nodig is.

16

Een aantal acties uit het preventieakkoord zijn relatief laagdrempelig op te pakken binnen de reguliere activiteiten van de part­ ners. Uiteraard is dit wel onder voorbehoud van de mogelijkheden die deze partners binnen hun eigen begroting en afspraken hebben. Er is ook een aantal acties dat echter meer extra inzet en dus meer budget vraagt. Daarnaast zijn er acties die een hogere priori­ teit hebben dan andere, denk bijvoorbeeld aan het inzetten op de gevolgen van het coronavirus. In de komende 3 jaar wordt jaarlijks een jaarplan gemaakt waarin concreet wordt benoemd welke activiteiten dat jaar worden uitgevoerd, welke partners dit doen en welk budget vanuit het preventieakkoord daarvoor ingezet wordt. Nadat door VWS bevestigd is dat het uitvoeringsbudget er komt vindt er een kick off plaats. Activiteiten die al ergens ondergebracht worden in reguliere taken of

projecten kunnen al opgestart worden, voor ‘grotere’ nieuwe projecten moeten afspraken gemaakt worden met kartrekkers en moet de budgetverdeling uitgewerkt worden. Doordat ieder jaar wordt gewerkt met een jaarplan, kunnen accenten per jaar verschoven worden. De gemeente houdt regie over het proces en is verantwoordelijk voor het budget. Ook in het betrekken van de inwoners van de gemeente bij de activiteiten uit dit sport­ akkoord, zal de gemeente Dongen een rol blijven spelen. Onderdeel van de activiteiten in Dongen is ook het versterken van het netwerk en een betere samenwerking tussen partijen. Aan het faciliteren van deze ontmoeting en kennisdeling kan het gesprek over de inzet, het bereik en impact van het preventie­ akkoord worden gekoppeld. Nagedacht wordt over een vorm om dit duurzaam te organiseren.

Financiën Er is vanuit het Rijk een specifieke uitkering beschikbaar voor het lokaal sportakkoord. De hoogte van de bijdrage is gebaseerd op het aantal inwoners. Voor gemeente Dongen is in 2021, 2022 en 2023 een bedrag van € 20.000,- aan uitvoeringsbudget beschik­ baar. Hierdoor worden lokaal nieuwe samen­ werkingen versterkt en opgezet die zonder dit budget geen plaats hadden kunnen vinden. Het gaat echter wel om incidenteel geld en daarmee is er geen borging van de initiatieven als het preventieakkoord is afge­ lopen (in december 2023). De activiteiten uit het preventieakkoord kunnen door het budget worden aangejaagd maar het is aan de betrokken partners om te zorgen voor borging na 2023. De gemeente Dongen is verantwoordelijk voor het budget en ziet, samen met de partners/ kartrekkers toe op een juiste beste­ ding daarvan. Middels een jaarplan kunnen accenten jaarlijks verschuiven.

17

Vanuit het Ministerie VWS komen in de komende periode ook extra middelen beschikbaar om projecten, die een gezonde leefstijl en welzijn na de coronacrisis als doel stellen, te financieren.

5

Betrokken organisaties en netwerken

Met uiteenlopende partners binnen zorg, welzijn, gemeente, onderwijs, bedrijfsleven, etc. werken we aan een gezond en vitaal Dongen. We bundelen de krachten en werken samen aan preventie. Wij onderschrijven de ambi­ ties en doelen en zijn bereid om daar aan bij te dragen. Samen inspireren, motiveren en faciliteren wij inwoners. Zo zorgen wij ervoor dat meer inwoners de regie (kunnen) pakken over hun eigen leven.

De volgende organisaties en netwerken zijn aangesloten en/ of ondersteunen dit preventieakkoord:

Vervolg betrokken partners op volgende pagina >>

18

Vervolg van pagina 18, ook deze partners hebben een bijdrage geleverd aan totstandkoming van het preventieakoord: • Het beweegburo • Stichting Initia (basisonderwijs) • Basisschool de Wegwijzer • Kinderopvang De Toverdroom • Kinderopvang KID • Woningcorporatie Casade • Stichting Donckhuys • Zorginstelling Mijzo • Huisartsenpraktijk aan de Donge • Fysiotherapiepraktijk Fysio Attent • Dorpsraad ’s Gravenmoer • Stichting Open Bejaardenwerk ’s Gravenmoer • Seniorenraad Dongen • Werkgroep JOGG Dongen: Cambreur College, ContourdeTwern, GGD Hart voor Brabant, Kindercentrum Petito’s, Natuurlijk Tomaat, OBS Westerkim, Stichting Initia, Stichting KID en gemeente Dongen

• Stuurgroep Sportakkoord Dongen: Sport- en gezondheidscentrum De Vennen, Atledo, MHC Liberty, Stichting Parkplezier, Atledo, VV Dongen, Beweegburo, gemeente Dongen

• Werkgroep middelengebruik Dongen: GGD, Halt, SWOD, Gemeente Dongen, Novadic Kentron, Contour de Twern, Horeca Dongen

19

Ook de Dongense verenigingen en instellingen die, om welke reden dan ook, nog niet zijn aangehaakt bij een van de activiteiten uit dit Preventieakkoord blijven van harte welkom om alsnog aan te sluiten in de uitvoering.

Gemeente Dongen Lokaal Preventieakkoord Gemeente Dongen is tot stand gekomen onder regie van formateur Sandra Heerius – september 2021