Reflectie D66 Programmabegroting 2025-2028

Reflectie op de Programmabegroting Dongen 2025 – 2028 Vandaag bespreken we met elkaar de programmabegroting 2025-2028. Een programmabegroting die van het college de welluidende titel ‘Trots en met lef de toekomst in!’ heeft meegekregen. En zo werd deze begroting ook door het college aan de inwoners en pers gepresenteerd. Met vooral heel veel trots omdat het financieel weer goed zou gaan. Er is de komende jaren ruimte om te investeren en er zijn geen bezuinigingen nodig, zoals bij veel andere gemeentes. En dit alles zou grotendeels te danken zijn aan de bezuinigingen die Dongen 5 jaar geleden al heeft ingezet. Dit vindt D66 wel een erg rooskleurige weergave van de werkelijkheid. Want wat het college gemakshalve vergeet te vertellen, is dat de begroting van de gemeente Dongen in die 5 jaar gestegen is van €56,2 miljoen in 2019 naar €83 miljoen nu. Met andere woorden: niet de bezuinigingen hebben ervoor gezorgd dat we er nu beter voor staan, maar vooral het feit dat we sinds 2019 bijna 30 miljoen euro per jaar meer te besteden hebben. Dit komt met name omdat we veel meer geld uit Den Haag krijgen. Kijk hierbij bijvoorbeeld alleen al naar de ruim 3 miljoen euro die we in 2022 en 2023 aan de opvang van Oekraïense ontheemden over hebben gehouden. Geld waarvoor we niets hoefden te doen en dat rechtstreeks de algemene reserve in kon.

Daarnaast hebben we de afgelopen jaren veel onderhoudswerkzaamheden aan bijvoorbeeld straten en wegen doorgeschoven. Deze werkzaamheden zullen we alsnog moeten uitvoeren en nu tegen hogere kosten. En bovenal hebben we nog steeds heel veel schulden. Schulden die de komende jaren alleen maar verder op zullen lopen door de nieuwbouw van de scholen en waarvan de toekomstige rentelast onzeker is. Al met al ziet onze financiële situatie er helemaal niet zo fraai uit als het college ons voorspiegelt, zeker niet als we vooruitkijken naar 2027. D66 is dan ook een stuk minder trots dan het college. En dat komt niet alleen door onze financiële situatie, maar heeft vooral te maken met de manier waarop we met onze inwoners, ondernemers, verenigingen, en samenwerkingspartners omgaan. Zoals we bij de kadernota al hebben aangegeven: juist de wijze van contact tussen de overheid en haar inwoners is essentieel voor het herstel van het vertrouwen in diezelfde overheid. Als we dit vertrouwen willen herstellen, behoeft dus vooral dit contact extra aandacht. En in Dongen schort het hier in onze ogen behoorlijk aan. Wij horen op straat namelijk te vaak van inwoners dat hun mails al maanden onbeantwoord zijn gebleven, dat ze niet worden teruggebeld, dat ze bepaalde informatie niet kunnen vinden, of te laat krijgen, en dat ze worden overvallen door besluiten van de gemeente.

En diezelfde geluiden horen we ook van verenigingen en samenwerkingspartners. Vergunningstrajecten die veel te lang duren, waardoor evenementen in gevaar komen, afspraken die mondeling worden toegezegd en daarna worden ontkend, planningen die zelden worden gehaald en hele samenwerkingsverbanden die moeten wachten op de vertraagde besluitvorming in Dongen. Dit alles maakt ons op dit moment - in onze ogen- tot een zeer onbetrouwbare partner.

En ja, er gaan in Dongen ook veel dingen wèl goed. Kijk bijvoorbeeld naar de tevredenheid over de dienstverlening bij Burgerzaken. Maar er zijn de afgelopen jaren gewoonweg te veel signalen geweest dat de bereikbaarheid, betrouwbaarheid en de communicatie van de gemeente op alle fronten beter kan en moet. En juist daarover lezen we in deze begroting nauwelijks een kritische noot. Onze oproep is dan ook: stop met het rooskleuriger voorstellen van de werkelijkheid en vertel het eerlijke verhaal. Het is niet erg dat er nog veel beter kan, zolang we dat maar onder ogen zien en er gezamenlijk aan willen werken. Inzetten op de verbetering van onze communicatie, bereikbaarheid en betrouwbaarheid zou wat D66 betreft dan ook de allerbelangrijkste doelstelling voor de komende 4 jaar moeten zijn. De aansluiting bij het Handvest Overheid Burger is hiervoor een goede eerste stap. Met deze woorden beëindig ik het eerste, algemene deel van onze reflectie. In het tweede deel zal ik een aantal - voor ons belangrijke - onderwerpen eruit lichten. Maar voordat ik dit doe, moet me eerst nog iets van het hart. Dit jaar is het zwaartepunt van het politieke jaar verplaatst naar de Kadernota, zodat er voldoende ruimte zou zijn om de plannen van de raad te verwerken in de begroting. Een mooi streven, maar dan moet het college zijn kant van die afspraak wel nakomen.

Wij vonden het dan ook zeer teleurstellend dat veel van onze aangenomen moties bij de Kadernota onvoldoende zijn uitgewerkt in de begroting. Wij verwachten dan ook een verklaring van het college waarom dit niet is gebeurd. Daarnaast is het stuk wat wij kregen om meer inzicht in de keuzes van het college richting de begroting te krijgen, een aanfluiting. Hoe serieus neemt dit college de gemeenteraad? Voorzitter, Nu stap ik echt over naar concrete onderwerpen. Extra aandacht voor de problemen van onze jongeren D66 vraagt al 2 jaar aandacht voor de problemen van (een deel van) de Dongense jeugd. We zijn dan ook blij dat de GGD, naar aanleiding van onze motie, een nieuw preventie en handhavingsplan alcohol opstelt. Dit hadden we wel graag in deze begroting teruggelezen. Hetzelfde geldt voor een uitgewerkt voorstel naar aanleiding van onze motie uit juli 2023 met de titel ‘bescherm jongeren tegen drugscriminaliteit’. We zijn inmiddels bijna 1,5 jaar verder en er is nog niets gebeurd. We roepen het college dan ook op om zo snel mogelijk met een voorstel naar de raad te komen, inclusief concrete acties en budget. Samenhangend ouderenbeleid, herziening mantelzorgbeleid en herijkt subsidiebeleid Er zijn nog meer beleidsvoorstellen waar we al lang op wachten. Bijvoorbeeld het samenhangend ouderenbeleid en een herziening van het mantelzorgbeleid.

Daarnaast belooft het college ons ook al jaren een herijking van het subsidiebeleid. In deze begroting wordt duidelijk dat dit alles zal worden ondergebracht onder de “visie op de sociale basis”. D66 heeft hier veel vraagtekens bij. Om te beginnen is de term sociale basis nauwelijks gedefinieerd. Bovendien begrijpen wij niet goed hoe je het hele spectrum van een samenhangend ouderenbeleid hieronder kunt hangen. Van levensloopbestendig wonen tot een leefomgeving die ingericht is op de aankomende dubbele vergrijzing. Is het de bedoeling dat we dit allemaal in deze ene visie stoppen?

Dit wordt in onze ogen onwerkbaar en bovendien zorgt dit wederom voor veel vertraging. De herijking van het subsidiebeleid wordt nu zelfs al doorgeschoven naar 2027. Hoe kijken de andere partijen hiernaar? Het Schone Lucht Akkoord In juli heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over het Schone Lucht Akkoord. Hierin droegen we het college op om in de begroting een voorstel op te nemen om deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord, met daarbij de consequenties voor capaciteit, middelen, nut en effect. Helaas vinden we hier in de begroting niets over terug. Blijkbaar was het voorstel nog onvoldoende uitgewerkt. Waarom is dit niet proactief aan de gemeenteraad gecommuniceerd? Maar belangrijker, waarom wordt er in de begroting niet op zijn minst als actie opgenomen dat er in 2025 een voorstel naar de raad komt? Wij zijn bang dat het hele proces nu weer een jaar stilligt, omdat er in de begroting geen capaciteit en middelen zijn vrijgemaakt om hieraan te werken. Middelen OMWB D66 heeft bij de kadernota aangegeven dat wij voor 2025 een heldere keuze wilden kunnen maken om wel of niet meer middelen beschikbaar te stellen voor de OMWB. Hiervoor hadden we echter meer informatie en inzicht nodig. Van het college kregen we de toezegging dat deze informatie voor de begrotingsbehandeling bij ons zou liggen.

Ondanks een hernieuwde toezegging hierop tijdens de raadsvergadering van 17 oktober hebben we deze informatie nooit gekregen. Ook hierbij vragen wij ons echt af of het college de gemeenteraad wel serieus neemt. Hoe kunnen wij afgewogen keuzes maken als wij onvoldoende geïnformeerd worden? De Vennen In 2025 zal er een afweging tussen publieke waarde en financiële lasten van Zwembad de Vennen worden gemaakt. Het afwegingskader hiervoor is nog niet bekend. Voor D66 is het cruciaal dat de afweging zeer zorgvuldig wordt gemaakt en dat inwoners vroegtijdig bij de besluitvorming worden betrokken. Laadpalen Sinds de behandeling van de Kadernota heeft de provincie een aanbesteding voor het realiseren van laadpalen in Noord-Brabant gegund aan Vattenfall. Dongen heeft niet meegedaan, wat ons betreft een gemiste kans. Zeker omdat we in Dongen nog steeds geen goede visie op de laadpaalinfrastructuur hebben. Onze motie hierover redde het niet, maar toenmalig wethouder de Jong gaf wel aan dat aan de hand van een regionale visie er komend jaar lokaal beleid gemaakt zou worden. Dit zou in de begroting terugkomen. U raadt het vast al: wij hebben ook dit plan niet in de begroting teruggevonden. Betekent dit dat we daar in 2025 toch niets aan gaan doen? En als we wel wat gaan doen, waarom zijn hier dan geen doelen, acties, capaciteit en middelen over opgenomen?

Circulaire economie Een van de ambities uit het coalitieakkoord is om in beeld te brengen hoe circulaire economie in gemeentelijk beleid kan worden versterkt. Wij verwachten dat deelname aan het manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen hieraan bijdraagt. Goed dus dat het college positief over aansluiting bij het Manifest heeft besloten. Een actieplan was echter nog niet klaar. Ook hier de vraag: hebben we dan wel capaciteit en middelen om uitvoering te geven aan het actieplan in 2025? Kunstpodium Zoals bekend vindt D66 het erg belangrijk dat alle kinderen de mogelijkheid krijgen om kennis te maken met dans, muziek en toneel, een ambitie die ook in het coalitieakkoord staat. Deze ambitie staat echter op de tocht, want ondanks onze dringende oproep aan het college om met een aanvullend, goed onderbouwd subsidievoorstel voor 2025 voor het Kunstpodium te komen, heeft het college dit niet gedaan. Wij vinden dit onwenselijk en zullen daarom volgende week zelf met een voorstel komen. Betaalbare woningen Over de woningbouw kunnen we kort zijn. D66 blijft herhalen dat we de komende jaren vol in moeten zetten op het bouwen van voornamelijk betaalbare woningen. Wij hopen dat de voorgestelde uitbreiding van het vereveningsfonds hieraan kan bijdragen, samen met een verlaging van de betaalbaarheidsgrens. Of dit laatste een reële optie is weten we echter niet.

Op de motie ‘betaalbare woonkansen’ hebben we van het college namelijk nog onvoldoende antwoord gekregen. Voorzitter, Tot slot nog een tweetal losse vragen. Vanaf 1 januari moeten gemeentes een eigen bijdrage innen van vluchtelingen uit Oekraïne met een baan of eigen inkomsten die in de gemeentelijke opvang verblijven. Dit wordt heel moeilijk als er voor deze doelgroep geen specifieke beleidsregels zijn opgesteld. Hoe is het college van plan dit in Dongen te gaan uitvoeren? En dan als laatste de personele ontwikkeling. D66 snapt ook na beantwoording van de technische vragen niet hoe het nu precies zit. Het college vraagt om 14 fte uitbreiding waarvan 6 tijdelijk. Maar hoe tijdelijk is tijdelijk? We horen het graag. Maar misschien nog wel veel belangrijker, hoe reflecteert het college op de kans dat we deze 14 fte ingevuld krijgen in een krappe arbeidsmarkt waarin ook huidige functies niet kunnen worden ingevuld? Voorzitter, Ik rond af. D66 is van mening dat je pas echt lef toont als je eerlijk toegeeft dat dingen nog niet goed genoeg gaan en bereid bent om hieraan te werken. Wij kijken dan ook reikhalzend uit naar een toekomstvisie met een flinke portie lef!