Reactie VPD, CDA op D66

Spreektekst Coalitieakkoord VPD en CDA Voor ons ligt het coalitieakkoord “Versterken & Vernieuwen “ opgesteld door de Volkspartij Dongen en het CDA Dongen – ‘s Gravenmoer. Aan de gemeenteraad is gevraagd om kennis te nemen van dit akkoord en haar visie/standpunten kenbaar te maken door het indienen van moties. D66 neemt deze uitnodiging graag aan. Wij zullen dan ook op een aantal onderwerpen met moties komen, maar kiezen er ook voor om bij een aantal andere thema’s nu alleen een korte reactie te geven. Wij verwachten namelijk dat er de komende 4 jaar nog genoeg gelegenheid is om over deze onderwerpen uitvoerig met elkaar het debat te voeren en dan met concretere plannen te komen. Graag loop ik het hele coalitieakkoord dan ook per thema langs, waarbij ik wil starten met een aantal algemene opmerkingen vooraf. •

•

•

• •

•

•

D66 is er blij mee dat er is gekozen voor een akkoord op hoofdlijnen, waardoor er ruimte wordt geboden om met de gehele gemeenteraad het debat aan te gaan over de uitwerking van de opgaven en ambities. Daarnaast vinden we het zeer positief dat de intentie voor een constructieve samenwerking binnen de gemeenteraad wordt uitgesproken en dat wisselende meerderheden en het doorbreken van de “traditionele” coalitie- en oppositieverhoudingen expliciet worden beschreven. Uiteraard kunnen wij ons ook helemaal vinden in de ambitie om de komende 4 jaar gezamenlijk vol in te zetten op het versterken van inwonerparticipatie en het vergroten van de transparantie. En zijn we een groot voorstander van de oproep in het akkoord om als gemeente op een aantal gebieden stevig de regie te pakken. Minder enthousiast zijn we erover dat in een “akkoord op hoofdlijnen” toch een aantal zeer concrete punten zijn geslopen. Zaken als een jaarlijkse update van een digitale sociale kaart horen niet in een dergelijk akkoord. Daarnaast zijn op diverse punten de ambities en concrete standpunten niet of zeer magertjes onderbouwd. Ook is er een aantal punten die de keuzes bij het takendebat beperken. Verder zijn de ambities torenhoog. Dat is een mooi streven, maar nergens lezen we terug hoe dit zich verhoudt tot wat de ambtelijke organisatie (en daarmee het college) kan leveren.

En tenslotte: de VPD en het CDA kiezen ervoor om 3 thema’s prioriteit te geven. Het mag duidelijk zijn dat voor D66 duurzaamheid in dit rijtje ontbreekt. Ook missen wij de prioriteit voor kwetsbare inwoners, die de hulp van de gemeente zo hard nodig hebben in tijden van stijgende kosten voor boodschappen en energie, vereenzaming en vergrijzing. Tot zover onze algemene opmerkingen vooraf. Nu bespreek ik graag per thema onze vragen, opmerkingen en kondig ik onze moties aan, waarna elk fractielid zijn eigen moties zal inbrengen.

Financiën •

Wat wordt bedoeld met de ambitie: bij financiële afwijkingen worden (financiële en uitvoerings-) afwegingen binnen de gehele begroting gemaakt? – graag uitleg Hiermee wordt bedoeld dat, indien de begroting niet sluitend is, er binnen de gehele begroting gezocht kan worden naar ruimte om de begroting sluitend te krijgen, en niet alleen binnen één beleidsterrein of één programma.

•

We begrijpen de wens om de solvabiliteit en daarmee onze financiële situatie te verbeteren. Maar jaarlijks een half miljoen toevoegen aan de algemene reserve lijkt ons op dit moment niet realistisch. D66 is dan ook blij dat het woord streven is toegevoegd en gaat er vanuit dat we hier met elkaar jaarlijks het debat over zullen voeren. Voor ons is het heel belangrijk dat Dongen niet op slot gegooid wordt en we ruimte houden voor noodzakelijke investeringen in bijvoorbeeld de onderwijshuisvesting, het klimaat, onderhoud van wegen enz.

Nieuwe Politiek •

Wat D66 betreft is het goed dat het onderwerp Nieuwe Politiek in dit akkoord als apart hoofdstuk opgenomen is. Wel zouden wij graag nog eens duidelijk van de Volkspartij en het CDA willen horen wat zij nu precies onder “Nieuwe Politiek” verstaan. In de beschrijving lijkt het namelijk vooral over meedenken en input leveren te gaan en minder over het faciliteren en stimuleren van initiatieven uit de samenleving zelf. Wij zien een grote opgave om inwoners te laten meedenken en input te laten geven. Hier hebben we als gemeente zelf invloed op. Vanzelfsprekend geven we ook ruimte aan initiatieven van de samenleving zelf en aan Right to Challenge. Echter bestaat de mogelijkheid voor Right to Challenge al in onze gemeente. U heeft gelijk dat óók dat als ‘Nieuwe Politiek’ bestemd had kunnen worden.

•

D66 is geen voorstander van het uitbreiden van de werkgroep democratische vernieuwing op deze wijze. Dit ligt ook niet in lijn met het standpunt van de oude werkgroep. Die was unaniem voorstander van een werkgroep bestaande uit raadsleden ondersteund door de griffie. Wat is er veranderd? Wij denken dat als we gezamenlijk echt stevige stappen willen zetten op dit gebied we er goed aan doen om van een werkgroep over te stappen op een raadscommissie conform art. 82 e.v. van de Gemeentewet, inclusief goede opdrachtformulering, (externe) expertise, bevoegdheden, planning etc. Hoe denken de andere fracties over dit voorstel? Dit komt voort uit het feit dat de werkgroep de slagkracht mist om échte stappen te maken. Op enkele pilotavonden na is er (nog) geen voorstel naar de raad gekomen. Daarbij vinden we democratische vernieuwing niet alleen een proces van de gemeenteraad, maar ook een samenspel met ambtelijke organisatie en college. Daarom de wens om de werkgroep uit te breiden. Niet om te beperken of te sturen, maar om democratische vernieuwing in gezamenlijkheid op te pakken. Echter merken wij uit uw suggestie op dat u ook de slagkracht van de werkgroep mist. Kortom: we hebben hetzelfde doel, maar een ander middel. Laten we hier dan vooral het gesprek over voeren.

•

We zijn blij met de ambitie om in de regio goed samen te werken en daar zeer zichtbaar en actief te zijn. Veel speelt zich momenteel af buiten het zicht van de

gemeenteraad. Wat we missen bij deze ambitie is de expliciete wens dat het college aan de Gemeenteraad veel vaker terugkoppeling geeft over de uitkomst van overleggen in al die regionale gremia. Voor dit voorstel zullen we dan ook een motie indienen. (Marieke) Wonen • •

•

•

•

D66 staat volledig achter de ambitie om als gemeente eindelijk stevig de regie in de woningbouwopgave te nemen. Zoals tijdens de verkiezingsdebatten al aangegeven zien wij daarentegen helemaal niets in een onderzoek naar de mogelijkheden om voorrang te kunnen verlenen aan eigen inwoners en aan mensen met een economische of sociale binding met de gemeente Dongen. Want dit roept allemaal vragen op die zeer moeilijk te beantwoorden zijn. Zoals wat verstaan we precies onder een economische of sociale binding? Moet je dan bijvoorbeeld je huis uit als je van baan wisselt? Of gaan we controleren hoeveel familie en vrienden je in Dongen hebt wonen? Gelet op de handhaafbaarheid en complexiteit i.c.m. de ambtelijke capaciteit en de tweedeling die veroorzaakt wordt, blijf je wat ons betreft ver weg van dit soort discussies. Een deel van de antwoorden op uw vragen zijn terug te vinden in de wijziging van de Huisvestingswet 2014 die dit mogelijk maakt: https://www.internetconsultatie.nl/huisvestingswet2014 Ook zijn wij zeer ongerust over het opnemen van de zin: “hierbij benadrukken we steeds het belang van een evenwichtige kern- en wijkopbouw in het woningbouwprogramma” bij de ambitie van het actualiseren van de woonvisie.

Interpreteren we het goed dat hiermee wordt bedoeld dat ook per kern/wijk een procentuele verdeling in goedkoop – middelduur – en duur zal worden nagestreefd, in plaats van dat hier gemeentebreed naar wordt gekeken? Betekent dit dat er bij nieuwbouwlocaties zoals de Noorderlaan en Waspikseweg niet meer woningen uit het goedkopere segment mogen worden gebouwd om te compenseren voor alle dure nieuwbouw die door projectontwikkelaar in inbreidingsgebieden worden gerealiseerd? Want als dat inderdaad de intentie van deze zin is weet D66 niet goed waar we de komende jaren dan nog de ruimte vinden voor het bouwen van voldoende sociale huurwoningen en starterswoningen. Hetzelfde coalitieakkoord pleit er immers voor het woningbehoefteonderzoek mee te nemen in de woonvisie, maar beperkt zichzelf om specifieke tekorten aan te kunnen pakken door deze wijkvisie i.p.v. een integrale visie. Wij verwijzen u naar het debat. Dit is bediscussieerd met elkaar op 19 mei jl. Sowieso maken we ons zorgen over de toenemende vraag naar sociale huurwoningen, zeker omdat de gemeente steeds meer wordt gevraagd om speciale doelgroepen te huisvesten en de vrijblijvendheid voor gemeenten volgens de verantwoordelijke minister afgelopen is. Om aan deze vraag tegemoet te komen zullen we dan ook een motie indienen. (Ulas) Tenslotte zijn we uiteraard een groot voorstander van duurzaam en circulair bouwen.

Goed dat dit expliciet in het akkoord is opgenomen.

Leven •

Bij dit thema missen we de ambitie om door te gaan met de eerder ingezette privatiserings- en verzelfstandigingsoperatie van verenigingen. Zodat we komen tot een eerlijke en evenredige ondersteuning van ons verenigingsleven. Wat D66 betreft koppelen we die aan het verduurzamen van de accommodaties, door de

•

•

•

verzelfstandigingsgelden in te zetten voor de verduurzaming. Zo gaan verenigingen mee met de energietransitie en drukken zij de energiekosten. – hierover dienen we een motie in (Gitta). Verder lijkt het ons goed dat de nieuwe toekomstvisie voor cultuur-historisch, industrieel en religieus erfgoed samen met de betrokken verenigingen en onze inwoners wordt opgesteld. Kunnen de opstellers van het akkoord zich vinden in deze toevoeging? Ja, zeker. En we vroegen ons af of er bewust voor is gekozen om wel initiatieven om jongeren aan het sporten te krijgen te stimuleren en faciliteren, maar initiatieven om kinderen kennis te laten maken met dans, muziek en toneel slechts te stimuleren en niet te faciliteren. Met andere woorden: klopt het dat we het beoefenen van sport voor jongeren de komende 4 jaar belangrijker vinden dan het beoefenen van cultuur? Nee, dat klopt niet. Momenteel faciliteren we het voor sporten middels Sjors Sportief, vanuit incidenteel geld uit het sportakkoord (structureel geld is nog niet ingeregeld). Zo ver zijn we voor cultuur nog niet, er liggen wel suggesties om meer samen met Het Kunstpodium te organiseren. Dit is een keuze die ons (mogelijk) voorligt in het takendebat en de gemeenteraad moet maken (vandaar geen ‘faciliteren’).

Tenslotte: wat betreft het uitwerken van het Cammeleurconcept roepen we het nieuwe college op om stevig de regie in het proces te pakken en nu echt de vaart erin te houden. Eind Q3 moet er wat ons betreft een definitief uitgewerkt concept op tafel liggen, zodat er eindelijk duidelijkheid komt voor alle betrokken partners en de inwoners van Dongen.

Omgeving •

Bij dit thema hebben we de vraag aan de Volkspartij Dongen en het CDA of ze er bewust voor hebben gekozen om helemaal niets te schrijven over de implementatie van de omgevingswet? Aangezien het hele woord niet wordt genoemd in het voorliggende akkoord en D66 van mening is dat de organisatorische en financiële consequenties van invoering van de omgevingswet van groot belang zullen zijn voor de ontwikkeling en inrichting van de openbare ruimte. De implementatie van de Omgevingswet is een gegeven vanuit landelijke wetgeving, waarvan de voorbereidingen als in een gevorderd stadium zijn. Wij hebben geen nieuwe ambities, waardoor het niet is opgenomen. Mogelijk dat we het wel in de opgaven hadden kunnen laten terugkomen. Kortom: het lopende implementatieprogramma wordt doorgezet, evenals de inzet en samenwerking met de werkgroep Omgevingswet.

Duurzaamheid •

•

D66 vindt de benoemde ambities in dit hoofdstuk erg magertjes en weinig vernieuwend, zeker gezien de grote urgentie van dit onderwerp voor de toekomst van alle inwoners van Dongen. Wat ons betreft pakt de gemeente op dit thema stevig de regie en vertaalt het college de afspraken vanuit de regio in een duidelijk uitvoeringsplan inclusief projectenlijst, bemensing en benodigde financiële middelen en bespreekt deze met de gemeenteraad. Helaas komt het woord “boom” of “bomen” in het hele coalitieakkoord niet voor! Toch een onderwerp waar het CDA en D66 vorige raadsperiode samen vaak aandacht voor hebben gevraagd. Ons voorstel is dan ook om via een motie het college

•

•

opdracht te geven dat we er de komende 4 jaar voor zorgen dat Dongen steeds groener kleurt door een toename van het aantal bomen. (Joeri) Een ander punt dat D66 graag aan dit thema zou willen toevoegen is het ontwikkelen van een visie op de komst van elektrisch vervoer. Ook hier dienen wij een motie over in (Joeri). Tenslotte lijkt het ons een erg goed idee dat bij nieuw beleid wordt benoemd welk effect dit heeft op de duurzame ontwikkelingsdoelen en kijken we uit naar de mogelijkheden voor het versterken van de circulaire economie in het gemeentelijk beleid.

Afval •

Naast het aanbieden van een plan voor afval zullen we ook dit jaar al de eerste pilots moeten gaan draaien. 30 kg restafval in 2025 is een forse vermindering en we zullen alles uit de kast moeten halen om dit te kunnen bereiken op zo’n korte termijn!

Zorg •

•

•

D66 is groot voorstander van het vergroten van de inzet op preventie, zowel bij jongeren als bij volwassenen. We zijn dan ook blij dat hier aandacht voor is in het voorliggende akkoord. Wat ons betreft hoort opgroeien in een omgeving met Schone Lucht en veel groen hier ook bij. Iets wat niet expliciet vermeldt staat, maar waar we het tijdens de uitwerking van de ambitie wat ons betreft wel over zouden moeten hebben. Wij staan achter het streven om ieder kind in Dongen de kans te geven om te sporten, dit het liefst in combinatie met inzetten op een leefomgeving die jongeren hiertoe uitnodigt. Denk hierbij onder andere aan groene schoolpleinen, waar je ook bij erg warm weer in de zomer goed kunt buitenspelen. Hierover zullen wij een motie indienen. (Gitta) De opmerkingen dat er een opgave is om ouderen betrokken te houden in de samenleving en dat in beeld moet worden gebracht wat er al gebeurt of wat nog meer kan worden gedaan om de ouderen betrokken te houden bij de samenleving zijn nogal vrijblijvend. Wij hopen dat hier goede concrete aanbevelingen uit voortkomen, die ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Zie aangenomen motie ‘ouderenbeleid’ Tenslotte pleiten we echt voor aandacht voor gezinnen met complexe scheidingen. Deze aandachtsgroep wordt helaas niet in het akkoord benoemd.

Onderwijs • •

•

D66 is erg benieuwd naar de uitkomsten van nieuwe scenario’s voor IKC de Biezen, en is blij dat gymzaal de Otterdonk hierin meegenomen wordt. Wat we missen is de link tussen onderwijs en de gezondheid van kinderen. Wat ons betreft kan onderwijs hier een grote rol in spelen, onder andere door het stimuleren van bewegen tijdens schooltijd. Vandaar onze eerder aangekondigde motie over groene schoolpleinen. We hebben een vraag over de laatst genoemde ambitie: We zetten onze lokale en regionale netwerken in om het onderwijs en het (Dongense) bedrijfsleven bij elkaar te brengen. Dit lijkt ons meer een middel dan een ambitie. Bij welk doel hoort dit middel? MAW: waarom willen we ze bij elkaar brengen?

Wij willen de Dongense jongeren graag ook kennis laten maken met de lokale en regionale economie (= ambitie). Door als gemeente een verbindende rol op zich ons te nemen hopen we meer Dongenaren in te kunnen zetten voor de lokale / regionale economie, bijvoorbeeld met stageplekken. Economie •

•

In dit hoofdstuk wordt beschreven dat er met de komst van Tichelrijt 3 nieuwe mogelijkheden ontstaan voor bedrijven om zich te vestigen in onze gemeente. Op zich prima, maar D66 mist hierbij een duidelijke visie. Zijn alle bedrijven hier welkom? Of zijn er bepaalde sectoren of ondernemers die we juist graag of juist liever niet naar Dongen willen halen? Zijn de andere partijen het er mee eens dat het goed is om hier aan de voorkant over na te denken? Ons voorstel zou zijn om het college te verzoeken om samen met het bedrijfsleven een sociaaleconomisch beleidsplan inclusief een accountplan te ontwikkelen, met als stip op de horizon de omschakeling naar een duurzame, circulaire economie. Hierover dienen wij een motie in (Ulas) Zie behandeling van de motie. Verder is D66 geen voorstander van het overwegen om in gepaste situaties een tegenprestatie te vragen als springplank om uit een uitkeringssituatie te komen.

Armoede •

D66 maakt zich grote zorgen over de gevolgen van de stijgende energiekosten en inflatie voor een groot aantal huishoudens in Dongen. Wat ons betreft hoort ondersteuning van deze inwoners de komende jaren tot een van onze prioriteiten. Wij zijn dan ook blij dat de nieuwe coalitie onze oproep heeft gehoord en de aanpak van energiearmoede als ambitie in het definitieve coalitieakkoord heeft toegevoegd. Wat ons betreft doen de gemeenteraad en het nieuwe college er de komende jaren alles aan om een grote armoedeval te voorkomen. Zodat iedereen in Dongen mee kan blijven doen aan onze samenleving.

Veiligheid •

•

In het coalitieakkoord staat dat de zichtbaarheid van boa’s belangrijk is voor het veiligheidsgevoel. D66 is het hier mee eens. Onze vraag hierbij is hoe we de (gevoelde) zichtbaarheid gaan meten en hoe wordt dit meegenomen in de evaluatie van de boa-capaciteit? Hoe staan de andere partijen erin om naast de zichtbaarheid, ook het ervaren (subjectieve) veiligheidsgevoel te meten en te combineren met data over veiligheid in Dongen en deze gegevens vervolgens mee te nemen in de evaluatie van het veiligheidsbeleid? Lijkt ons een prima plan. Vooral mét de inwoners is het uitgangspunt. Zij hebben ook een gevoel over de (zichtbaarheid van de) boa’s. Dat kan naast objectieve metingen (zoals aantal uitgedeelde boetes, staande houdingen etc.) bijdragen aan de evaluatie. Een uitgebreide ‘enquête’ is wel kostbaar en tijdrovend. Daarover moet de gemeenteraad zich dan buigen. Verder noemt het akkoord de ambitie om voorlichting te gaan geven over ondermijning. Dit vinden wij een goed doel, maar kan niet bestaan zonder een proactieve aanpak van ondermijning in onze gemeente. Alleen dan werken we samen (gemeente en haar inwoners) in de strijd tegen ondermijning. De aanpak van ondermijning is echter een wettelijk verankerde taak van de burgemeester, en hoort niet thuis in een coalitieakkoord over keuzes en ambities.

Wij zouden dan ook graag op een geschikter moment het debat aangaan over de aanpak van ondermijning.

Communicatie •

•

D66 is blij om te lezen dat het hoofdstuk communicatie is toegevoegd aan het akkoord, en dat inwoners hiermee gehoord zijn. We lezen echter dat we voor de digitale ambities slechts de risico’s in kaart gaan brengen. Maar voor ons is het belangrijker een ambitie te formuleren op: hoe toegankelijk willen wij zijn? Wij zijn van mening dat de gemeente veel meer zichtbaar moet zijn. Communicatie is hierbij van groot belang. En zeker niet alleen digitaal. Ga naar je inwoners toe, pak meer de telefoon en bel terug, verruim de openingstijden, vermijd ambtelijke taal in contact met inwoners en zoek de mogelijkheden van en binnen de regelgeving op. Als inwoners zich gesteund voelen in de behandeling van hun vragen komt ook het vertrouwen weer terug. Verder missen wij tussen de ambities op communicatie nog de communicatie van de gemeenteraad richting inwoners. Zodat de gemeenteraad ook dichterbij haar inwoners kan staan. Laten we daarin experimenteren met nieuwe manieren. Met zo’n jonge en frisse raad moeten we dat toch voor elkaar krijgen!

Tot zover de inbreng van D66 per thema. We zijn erg benieuwd naar de reacties van de andere partijen hierop, maar zullen eerst onze aangekondigde moties inbrengen. Ik zal zelf starten met onze motie over lokale terugkoppeling over de uitkomst van overleggen in regionale samenwerkingsverbanden. Dit valt onder het hoofdstuk nieuwe politiek.