Raadsvoorstel - besluit Vaststellen uitgangspunten voor inkoop sociaal domein 2022

Dongen, 25 november 2020

Aan de gemeenteraad,

Zaaknummer Portefeuillehouder

2020-005776 Petra Lepolder

Inlichtingen bij (beh. ambtenaar)

Floor Slaats

Besluitvormende raadsvergadering Voorstel tot

28 januari 2021 Vaststellen uitgangspunten voor inkoop sociaal domein 2022

Programma Dongen Zorgt! Wat willen we bereiken? • Inwoners ervaren een positieve gezondheid en een stabiele en veilige thuissituatie. • Jeugdigen krijgen voldoende kansen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige inwoners. • Dongen is een dorp waar inwoners zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en de regie hiervoor zoveel mogelijk zelf pakken. • Inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben ontvangen deze met name door inzet van algemene voorzieningen. • Inwoners die hulp en ondersteuning ontvangen zijn tevreden over onze dienstverlening. Wat gaan we daar voor doen? • We geven uitvoering aan de Jeugdwet en de Wmo, hierbij uitgaande van de eigen kracht van inwoners. • Hulp en ondersteuning vindt primair plaats vanuit algemeen toegankelijke voorzieningen en waar nodig met inzet van (goedkoopste, adequate) individuele voorzieningen. We sluiten daarbij aan bij de leefwereld van de inwoner. • We geven uitvoering aan de regionale en lokale verbeter- en beheersmaatregelen, zodat we de beschikbare financiële middelen optimaal in kunnen zetten voor die hulpvragen waarbij dat écht nodig is. Beleidsruimte Gemeenten dienen maatwerkvoorzieningen binnen het Sociaal Domein in te kopen om adequate ondersteuning aan inwoners te kunnen bieden. De wijze waarop wordt ingekocht en de uitgangspunten die daarmee samenhangen kennen een bepaalde mate van beleidsvrijheid.

Dit zover e.e.a in lijn is met de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Aanbestedingswet 2012. Wijziging programmabegroting? Nee Juridische consequenties? Nee

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -1- van 8

Samenvatting voorstel De samenwerkende gemeenten in Hart van Brabant beraden zich op een nieuwe gezamenlijke inkoopronde voor Jeugd en Wmo begeleiding. Het doel is om te komen tot een nieuwe inkoop per 1 januari 2022. In dit kader zijn uitgangspunten opgesteld voor een nieuwe inkoopstrategie sociaal domein. De uitgangspunten worden met het voorliggende raadsvoorstel ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

Besluit Vaststellen van onderstaande uitgangspunten voor een nieuwe regionale inkoopstrategie sociaal domein: 1. Naar een meer gesloten financiering - Van open-einde financiering naar grip op de financiën met een meer gesloten financiering; 2. Normaliseren - Van zorg overnemen naar (daar waar mogelijk) het vinden van oplossingen in het gewone leven (normaliseren); 3. Verbeterde lokale samenhang - Van een individualistisch en groot zorglandschap naar een overzichtelijk en kwalitatief veld zorgaanbieders dat elkaar kent; 4. Werk (ook participatie en opleiding) is de beste zorg - Van oog voor de zorgvraag naar oog voor zorgvraag én de maatschappelijke rol (werk, opleiding); 5. Eenvoudiger en selectiever systeem - Van lange procedures naar snel op weg geholpen; 6. Misbruik voorkomen - Van achteraf handhaven naar oneigenlijk gebruik voorkomen en het geld besteden aan zorg.

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -2- van 8

1. Aanleiding De samenwerkende gemeenten in Hart van Brabant beraden zich op een nieuwe gezamenlijke inkoopronde voor Jeugdhulp en Wmo begeleiding1. Doel is om te komen tot een nieuwe inkoop per 01 januari 2022. De huidige tekorten bij Jeugdhulp en Wmo zijn een extra aanleiding om goed te kijken naar de uitgangspunten bij deze inkoop. We willen onze inwoners een stevige basis bieden van waaruit ze zich zelf verder kunnen ontwikkelen. Dat willen we op een duurzaam houdbare en betaalbare manier doen. We houden die stevige basis overeind en snijden in wat niet effectief is, of wat te zwaar is aangezet. Terwijl we toewerken naar een nieuwe inkoop voor Jeugdhulp en Wmo begeleiding kijken we daarbij ook naar de Participatiewet. Een belangrijk doel bij de nieuwe inkooptrajecten is om het aanbod nog beter op elkaar af te stemmen. We willen komen tot een nieuwe inkoop in 2022 die enerzijds meer stuurt op samenhangende dienstverlening vanuit de verschillende velden van het sociaal domein en anderzijds stuurt op terugdringen van de tekorten bij Jeugdhulp en Wmo. Om de raad hierin goed positie te geven vinden we het belangrijk dat we een gezamenlijk beeld hebben van de uitgangspunten voor de nieuwe inkoopstrategie sociaal domein. Deze uitgangspunten worden met dit voorstel aan u voorgelegd.

De uitgangspunten worden in alle deelnemende Hart van Brabant gemeenten aan de gemeenteraad aangeboden. 2. Bestuurlijk kader - Wettelijk kader (relevante landelijke wet- en regelgeving) Jeugdwet Wmo 2015 Participatiewet Aanbestedingswet 2012 - Bestuurlijk (relevante gemeentelijke regelgeving en eerder genomen besluiten) Verordening Wmo Verordening Jeugdhulp De Regionale Koers Jeugd(hulp) "Samen met de Jeugd" Begroting Hart van Brabant 2021 3. Probleemstelling/beleidsruimte - Probleembeschrijving Om adequate ondersteuning te bieden aan jeugdige en volwassen inwoners dienen gemeenten maatwerkvoorzieningen in te kopen op het gebied van Wmo begeleiding en Jeugdhulp. Per 1 januari 2022 willen we nieuwe contracten sluiten. De uitgangspunten hiervoor liggen met dit raadvoorstel voor ter besluitvorming. - Beleidsruimte voor de gemeente Gemeenten dienen maatwerkvoorzieningen binnen het Sociaal Domein in te kopen. De wijze waarop wordt ingekocht en de uitgangspunten die daarmee samenhangen kent een bepaalde mate van beleidsvrijheid. Dit zover e.e.a in lijn is met de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Aanbestedingswet 2012.

1

De gemeenten Waalwijk en Loon op Zand hebben aangegeven om net als afgelopen periode, niet gezamenlijk in te willen kopen op het onderdeel Wmo begeleiding.

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -3- van 8

4. Financiën Het vaststellen van de voorliggende uitgangspunten heeft geen directe financiële consequenties. In de uitgangspunten ligt de nadruk op het meer beheersbaar maken van de kosten door een meer gesloten financiering. Daarnaast wordt het aantal aanbieders beperkt om zo een overzichtelijker veld te creëren. Verder zal nog nadrukkelijker dan nu het geval is gekeken worden naar de doelmatigheid van de ingekochte ondersteuning. De financiële vertaling van de nieuwe inkoop zal worden meegenomen in de programmabegroting van 2022. 5. Juridische aspecten De inkoop dient te voldoen aan de bepalingen zoals opgenomen in de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Aanbestedingswet 2012. 6. Communicatie Communicatie binnen het inkooptraject wordt gevoerd conform de regels zoals voorgeschreven in de Aanbestedingswet 2012. De gemeenteraad zal tussentijds geïnformeerd worden over de voortgang. Dat kan, passend bij de inhoud van de communicatie, op lokaal of regionaal niveau plaatsvinden.

7. Bestuurlijke afwegingen Huidige situatie In 2015 kregen gemeenten de verantwoordelijkheid voor de zorg op het gebied van Jeugdhulp, Wmo en Participatie. De opdracht voor gemeenten die hiermee samenhing was tweeledig: het systeem veranderen (transformatie genoemd) en tegelijkertijd de taken uitvoeren tegen een lager budget. U bent de afgelopen periode op verschillende manieren geïnformeerd over de ontwikkelingen binnen het sociaal domein en de kostenontwikkeling in dit kader. Zo is in raadsinformatiebrief 67 toelichting gegeven op de kostenontwikkeling binnen het sociaal domein. Er zijn door VVD Dongen vragen gesteld naar aanleiding van het onderzoek van Follow the Money die door het college zijn beantwoord. Ook hebben we verschillende malen raadsinformatiebrieven inzake de ontwikkelingen in het sociaal domein verstuurd (raadsinformatiebrief nummers 2/27/46/55/63/73 2020) en bent u op 24 juni tijdens een radenavond HvB bijgepraat over de analyse m.b.t. de inkoop Jeugdhulp en de verbeter- en beheersmaatregelen Jeugdhulp. Om uitvoering te geven aan de taken die vallen onder Wmo begeleiding en Jeugdhulp dienen gemeenten contracten te sluiten met zorgaanbieders die de benodigde ondersteuning aan inwoners bieden. In de afgelopen jaren heeft de regio Hart van Brabant via een open-house inkoop een groot aantal aanbieders voor Jeugdhulp en Wmo gecontracteerd.

Een reden om te kiezen voor deze vorm van inkoop was onder andere om de inwoner een grotere keuzevrijheid te geven. Er was geen limiet gesteld aan het aantal aanbieders. Partijen die voldeden aan de toelatingscriteria kregen een contract en vanaf dat moment kon er hulp geleverd worden in de regio. Deze vorm van inkoop heeft geleid tot een groot aantal aanbieders, wat de beheersbaarheid over het algemeen niet ten goede is gekomen. Voor de lokale toegangen en voor het contractmanagement is het complex om voldoende inzicht te hebben in de kwaliteit en het karakter van de hulp van al deze aanbieders. Lokale situatie en scope inkoop De inkoopstrategie is regionaal, maar een groot deel van de uiteindelijke toepassing ervan is lokaal. Dat moet goed op elkaar aansluiten en er moet ruimte zijn voor de lokale eigenheid. Zoals bij u bekend is, wordt momenteel gewerkt aan de businesscase De Entree. De raadsinformatieavond over dit onderwerp vindt plaats op 14 januari en heeft bij het behandelen van dit voorstel dus al plaatsgevonden.

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -4- van 8

Naast de maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo die toegankelijk zijn voor inwoners wanneer zij daarvoor een indicatie/beschikking hebben, zijn er ook de algemene voorzieningen. Dit betreffen vormen van ondersteuning zoals maatschappelijk werk, welzijnswerk en jongerenwerk. De voorzieningen zijn vrij toegankelijk voor inwoners en het gaat doorgaans om lichtere ondersteuning dan maatwerkvoorzieningen. In de gemeente Dongen lopen de overeenkomsten met de partijen die deze dienstverlening bieden tot 2022. Per 2022 moeten er daarom nieuwe afspraken gemaakt worden. Dit betekent dat er een samenloop is met de inkoop voor maatwerkvoorzieningen. Een van de speerpunten is om het lokale voorliggend veld zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo. Een goede wisselwerking tussen deze twee werkt twee kanten op: het moet makkelijker en aantrekkelijker worden voor zorgaanbieders om cliënten / een zorgvraag ‘af te schalen’ naar het voorliggend veld. Daarnaast denken we dat door een goede aansluiting ook wordt voorkomen dat in bepaalde gevallen maatwerkvoorzieningen worden ingezet wanneer lichtere ondersteuning ook toereikend is. Op het gebied van de Participatiewet wordt er op verschillende onderdelen samengewerkt en organiseren gemeenten lokaal aanvullend daarop hun eigen aanbod.

De Diamant-groep voert voor de deelnemende gemeenten de Sociale Werkvoorziening (SW) uit. Zoals eerder beschreven is willen we met de inkoop Jeugd en Wmo de verbinding met de participatie versterken. De inkoop van de P-wet voorzieningen blijft vooralsnog lokaal plaatsvinden. De voorziening hulp bij het huishouden valt onder de Wmo en is door gemeente Dongen samen met de ABG-gemeenten ingekocht. De contracten hebben een looptijd tot en met 2023 en kunnen nog 2 maal met 1 jaar verlengd worden. De inkoop van Wmo in het voorliggende voorstel heeft dan ook betrekking op de Wmo begeleiding en niet op de voorziening huishoudelijke hulp. Overwegingen voor de nieuwe inkoop De knelpunten die worden ervaren ten aanzien van de huidige systematiek worden als leer/ontwikkelpunten meegenomen in de nieuwe inkoopstrategie. We hebben een steeds beter beeld van zaken die wel of juist niet goed werken. Deze inzichten zijn vertaald naar de uitgangspunten voor de nieuwe inkoopstrategie. We willen een overzichtelijk veld met zorgaanbieders. Zorgaanbieders die zich mede verantwoordelijk voelen voor het geheel, die bijdragen aan samenhang, herkenbaar zijn en ook een goede verbinding hebben met het voorliggend veld en de sociale omgeving van de cliënt.

Daarbij is het belangrijk om per onderdeel/doelgroep goed te kijken wat er nodig is om alle benodigde hulp te leveren en moet er ruimte zijn voor vernieuwing en innovatie. Hierop moet vervolgens het aantal aanbieders worden afgestemd. Alhoewel we gekozen hebben voor een resultaatgerichte inkoop is er nog te weinig inzicht in de resultaten die geboekt worden. We willen meer grip krijgen op resultaten en de kwaliteit van de geleverde hulp. Daarbij is het van belang om de afgegeven indicaties af te kunnen zetten tegen de daadwerkelijk geleverde hulp, het behaalde resultaat en de cliënttevredenheid. Er zijn inwoners die een beroep doen op door de gemeente gefinancierde hulp maar die zich feitelijk ook zelf (met hulp van hun omgeving) kunnen redden. Het bieden van een ondergrens aan kwetsbare inwoners betekent dat we scherper moeten zijn op hulp die minder noodzakelijk is. Dit is in lijn met wat we normaliseren noemen:  Voorliggende voorzieningen en de sociale omgeving beter gebruiken, en indien nodig voldoende geschikt aanbod organiseren;  Scherper kijken naar de reikwijdte van de wet; wat moeten we echt doen, en wat is optioneel;  Scherper kijken naar welke voorzieningen we als individueel maatwerk willen aanbieden, en welke we als algemene of collectieve voorziening willen bieden.

De huidige financiering van Wmo en Jeugdhulp kent een open einde en dat leidt in de praktijk tot overschrijding van budgetten bij de verschillende gemeenten. Daarom is het van belang dat we beter

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -5- van 8

gaan sturen op de resultaten van aanbieders. Ook een meer gesloten financiering kan helpen om de stijgende kosten te beperken. Dit onderdeel wordt, indien de voorliggende uitgangspunten worden vastgesteld, nader uitgewerkt.

6 richtinggevende uitgangspunten Op basis van de ervaringen en overwegingen zoals hierboven beschreven komen we tot de volgende uitgangspunten voor de inkoop sociaal domein in de regio Hart van Brabant. De uitgangspunten geven bovendien ook richting aan de invulling van de opdracht van het voorliggend veld. 1. Naar een meer gesloten financiering. We willen een duurzaam en houdbaar sociaal domein. We kiezen voor een inkoopvorm waarbij we de kosten beter kunnen beheersen, met een minder grote financiële prikkel voor aanbieders. Als voorwaarde geldt dat we tegelijkertijd de kwaliteit van dienstverlening op peil houden. 2. Normaliseren. We willen iedere inwoner de mogelijkheid geven om mee te doen. We willen dat meer doen met algemene voorzieningen. Als dat niet voldoende is zetten we individueel maatwerk in. Niet meer dan nodig en ook niet langer dan nodig. We kijken daarbij kritischer naar het hulpaanbod. We zetten in op bewezen effectieve methoden die passen binnen het wettelijk kader. 3. Verbeterde lokale samenhang. Doordat we veel aanbieders gecontracteerd hebben is het overzicht verdwenen en zijn verbindingen vervaagd. We willen een herkenbaar aantal aanbieders per gebied of per doelgroep. We contracteren aanbieders die zich committeren aan de lokale opgaven en de verbinding zoeken met het voorliggende aanbod.

De gecontracteerde aanbieders moeten dus bijdragen aan de couleur locale. Niet alle onderdelen lenen zich hiervoor. Denk b.v. aan hoog specialistische en intramurale Jeugdhulp. 4. Werk (ook participatie en opleiding) is de beste zorg. Werk biedt sociale contacten, betekenis en geeft een betere financiële basis. Werk vermindert de vraag naar hulp. We streven naar een integrale benadering van het sociaal domein. Daarom willen we mogelijk maken dat onderdelen van de Wmo die te maken hebben met werk en dagbesteding in samenhang kunnen worden ingekocht. We willen hier met de nieuwe inkoop de voorwaarden voor realiseren. 5. Eenvoudiger en selectiever systeem. Door bij de melding zo snel mogelijk het goede gesprek aan te gaan en sneller praktische hulp te verlenen zijn we klantvriendelijker en kunnen we selectiever zijn in wat we aanbieden. Veel hulpvragen raken aan bestaanszekerheid en snelle hulp op deze terreinen helpt om zorgkosten te verminderen. We willen dus meer en laagdrempeliger hulp bieden vóór een eventuele indicatie c.q. beschikking. 6. Misbruik voorkomen. In de nieuwe contractering selecteren we aanbieders strenger en maken we scherpere afspraken (kwantitatief en kwalitatief) waarop we beter kunnen handhaven.

Daarbij kun je denken aan opleidingseisen, kwaliteit van interventies, normen over winst, personeelsratio’s, het volgen van de CAO, voldoen aan de Wet normering topinkomens en financiële constructies. Daarbij handhaven we door contractmanagement en toezicht. 8. Conclusie Vaststellen van de uitgangspunten die dienen als kader voor de op te starten inkooptrajecten Jeugdhulp en Wmo per 2022.

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -6- van 8

9. Voorstel/voorgenomen besluit Wij stellen uw raad voor: onderstaande uitgangspunten voor een nieuwe regionale inkoopstrategie sociaal domein vast te stellen: 1. Naar een meer gesloten financiering - Van open-einde financiering naar grip op de financiën met een meer gesloten financiering; 2. Normaliseren - Van zorg overnemen naar (daar waar mogelijk) het vinden van oplossingen in het gewone leven (normaliseren); 3. Verbeterde lokale samenhang - Van een individualistisch en groot zorglandschap naar een overzichtelijk en kwalitatief veld zorgaanbieders dat elkaar kent; 4. Werk (ook participatie en opleiding) is de beste zorg - Van oog voor de zorgvraag naar oog voor zorgvraag én de maatschappelijke rol (werk, opleiding); 5. Eenvoudiger en selectiever systeem - Van lange procedures naar snel op weg geholpen; 6. Misbruik voorkomen - Van achteraf handhaven naar oneigenlijk gebruik voorkomen en het geld besteden aan zorg.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DONGEN, De secretaris,

De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

Bijlagen Nvt

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -7- van 8

DE RAAD VAN DE GEMEENTE DONGEN; Gelezen het voorstel van het college burgemeester en wethouders d.d. 25 november 2020 Gelet op: besluit:

Dongen, 28 januari 2021 DE RAAD VOORNOEMD, voorzitter,

griffier,

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

H.J. Dammingh

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2020-005776

Pagina -8- van 8