M20231109-29 Bijl1- Klapper GPB versie 26 sept(0)

Hallo… Hoe kan ik jou helpen?

Gewoon even Vragen!

Algemeen HALLO… hoe kan ik jou helpen? Een klapper met tips hoe we op een prettige manier met elkaar om kunnen gaan. Zo voelen we ons allemaal welkom. Het is namelijk belangrijk dat iedereen Mee kan doen, mee telt, welkom is. We willen allemaal graag hulp bieden en met de beste bedoelingen. Maar de ene mens is de andere niet, elke persoon is uniek. Dat geldt ook voor de beperking/handicap van een persoon. De meeste beperkingen zijn niet altijd meteen te zien aan de buitenkant. Denk aan geheugenverlies, een verstandelijke of psychische beperking, visuele of auditieve beperking. Bij een lichamelijke beperking valt vaak alleen het hulpmiddel op, zoals een rolstoel of een stok. Maar we kennen niet de mens en het verhaal erachter. Vaak hebben we een bepaalde perceptie of vooringenomen beeld over een beperking. Wat het lastig maakt om met iemand in gesprek te gaan. Bekijk de persoon, niet de beperking: Probeer te kijken naar de persoon voor wie ze zijn, in plaats van alleen hun beperking te zien. Hoe help je iemand, hoe leg je contact? Als we op een prettige manier met elkaar omgaan, voelen mensen met een beperking zich minder of helemaal niet beperkt!

Algemeen

Enkele tips hoe je met elkaar omgaat: Bij het omgaan met mensen met een beperking is het belangrijk te onthouden dat zij, net zoals iedereen, individuen zijn met hun eigen gevoelens, wensen en behoeften. Hier zijn algemene tips voor een respectvolle en inclusieve omgang: • Vraag eerst: Als je denkt dat iemand hulp nodig heeft, vraag het dan eerst. Ga er niet zomaar vanuit dat ze hulp nodig hebben. • Verdiep je kennis: Leer over verschillende beperkingen. Hoe meer je weet, hoe meer je kunt begrijpen en ondersteunen. • Luister actief: Als iemand met een beperking je iets vertelt, luister dan echt geef hen de volle aandacht. • Wees geduldig: Sommige mensen met een beperking hebben misschien meer tijd nodig om dingen te doen of te communiceren. Wees geduldig en geef hen de tijd die ze nodig hebben. • Vermijd aannames: Ga niet zomaar uit van wat iemand wel of niet kan. Vraag het hen. • Behandel iedereen zoals je zelf behandeld wilt worden. • Vraag naar voorkeuren: Als je niet zeker weet hoe je iemand het beste kunt benaderen of ondersteunen, vraag dan gewoon naar hun voorkeuren. • Praat zoals je normaal praat, zonder stemverheffing of extra articulatie. Doe dit in gemakkelijke taal.

Lichamelijke beperking Een ander woord voor lichamelijke beperking is fysieke beperking. In dit hoofdstuk komen de motorische beperkingen (mobiliteit) en chronische ziekten aan bod. Je bent motorisch beperkt als je problemen hebt met bewegen of verplaatsen. Denk daarbij aan spasticiteit, een dwarslaesie of ontbrekende ledematen. Chronisch ziek ben je als je een ziekte of beperking hebt die nooit overgaat. Zoals reuma, longziekten, multiple sclerose, spierziekten, darmziekten, nierziekten, allergieën. Er zijn er waarschijnlijk nog veel meer te noemen. Een fysieke beperking geeft vaak problemen met de gewone, dagelijkse dingen. Het leven met een beperking kost meer tijd en energie. Dat betekent dat je jouw manier van leven moet aanpassen om het zo prettig mogelijk te maken. Te zien of juist niet Hulpmiddelen zoals een rolstoel, scootmobiel of rollator kun je zien. Maar dat zegt niks over de persoon of zijn/haar beperking. Sommige beperkingen zie je niet aan de buitenkant. Denk eens aan mensen met hersenletsel of mensen met longproblemen die snel buiten adem zijn of een allergie hebben. Meer informatie of vragen: Ieder(in):iederin.nl of 030-720 00 0

Lichamelijke beperking Enkele tips: • Vraag altijd of je iets voor de ander kunt betekenen of waar je op kunt letten. Zo geef je iemand de mogelijkheid om aan te geven wat nodig is. • Betrek de persoon met een beperking net als ieder ander. • Raak de persoon of zijn hulpmiddel NOOIT aan zonder dit eerst te vragen. Vraag altijd eerst of en hoe je kunt helpen. Iedereen wil graag zélf de controle houden. • Geef altijd een hand, ook al kan de ander zijn/haar hand niet gebruiken. • Een helpende hand bieden mag, maar de leiding overnemen niet. • Iemand in een rolstoel zegt ook “Ik loop even naar…” Toegankelijkheid: • Voorkom onveilige (verkeers)situaties: houd de stoep vrij! Dus parkeer geen auto, fiets, vuilcontainer, reclamebord etc. midden op de looproute. • Zorg voor een (brede) toegang zonder drempels (< 2 cm). Of een toegang met een schuine oprit of een losse oprijplaat. Denk aan gemakkelijk te openen deuren en niet te zware deurdrangers. Zorg voor een ruim toilet met een brede toegang (90 cm). Indien mogelijk met een aantal kleine aanpassingen zoals beugels aan beide kanten en een vrije draaicirkel van 1,5 meter. Meer informatie of vragen: Ieder(in): iederin.nl of 030 - 720 00 00

Lichamelijke beperking

Visuele beperking Als je blind of slechtziend bent heb je een visuele beperking. Veel mensen denken mensen met een visuele beperking niets kunnen zien. Maar vaak ziet men wel grote verschillen in licht en donker, vlakken, vormen of omtrekken. Voldoende licht kan heel belangrijk zijn om nog iets te kunnen waarnemen. Natuurlijk verschilt het van persoon tot persoon en de soort van oogaandoening. Mensen met een visuele beperking maken veel meer gebruik van hun andere zintuigen: horen, voelen, proeven en ruiken. Bedenk dat zij al deze zintuigen nodig hebben voor hele gewone dagelijkse dingen. Als je slecht of niets meer ziet kost alles veel meer energie. De ene persoon heeft een hulpmiddel, zoals de rood-witte stok of taststok, nodig om deel te nemen in het verkeer. De ander heeft juist hulp nodig bij het lezen. Te zien of juist niet Aan een hulpmiddel, zoals de bekende rood-witte stok of de hulp van een geleidehond, kun je zien dat iemand blind of slechtziend is. Zonder hulpmiddel zien mensen dikwijls niet dat iemand slechtziend is. Dat kan voor irritatie en onbegrip zorgen.

Visuele beperking Enkele tips: • Vraag of je kunt helpen. • Laat een hulphond met rust. Praat niet, fluit niet, aai niet. Hierdoor kan zijn baasje en de hond zelf in gevaar komen. • Zeg je naam en wie je bent voordat je een vraag stelt. Ga er niet vanuit dat iemand jouw stem wel herkent. • Kijk de persoon aan met praten. Mensen met een visuele beperking gaan op het geluid af. Dus ook op jouw stem. Let op: ze kunnen geen emoties op jouw gezicht zien of de bewegingen die je met je handen maakt. • Vertel wat je doet of gaat doen. Zeg bijvoorbeeld dat je even naar de keuken gaat om een kopje koffie te halen. Meld een hindernis, zeg dat er een trap is. Zeker als er een onveilige situatie dreigt te ontstaan, anders overleg even of dit nodig is. • Neem de tijd, heb geduld. • Voorkom onveilige (verkeer)situaties: houd de stoep en looproute vrij van obstakels zoals auto’s fietsen, containers, reclameborden etc. Zorg dat de heg gesnoeid is, zodat niemand takken in het gezicht krijgt. En weet dat hulphonden overal welkom zijn. Meer informatie of vragen: Visio: visio.org/nl Ooglijn: ooglijn@oogvereniging.nl of 030 294 54 44

Visuele beperking

Auditieve beperking Als je doof of slechthorend bent heb je een auditieve beperking. Je kunt aan mensen niet zien of ze doof of slechthorend zijn. Vaak merk je pas later in het gesprek dat iemand niet goed hoort. Minder goed kunnen horen geeft vaak problemen met het communiceren. Je kunt doof geboren zijn, maar ook doof worden. Ook hier geldt dat iedere persoon uniek is en dus ook zijn/haar gehoorbeperking. Er is een groot verschil tussen doof geboren worden of op latere leeftijd je gehoor geheel of gedeeltelijk verliezen. De Nederlandse gebarentaal wordt vaak gebruikt door mensen die al op jonge leeftijd doof zijn. Gebarentolken kunnen worden ingezet, zodat de horende persoon met de dove persoon kan praten. Maar ook bij het nieuws op TV of in het theater. Er zijn ook muziektolken. Soms lukt het dove mensen om te leren spreken, maar hun stem klinkt vaak vreemd. Liplezen is ook een manier van communiceren. De omgevingsfactoren zijn heel belangrijk. Veel lawaai, geluiden op de achtergrond zijn erg lastig. Er zijn hulpmiddelen als een gehoorapparaat, ringleiding, ondertiteling, mobiele telefoon (berichtjes) om het communiceren gemakkelijker te maken.

Auditieve beperking Enkele tips: • Maak oogcontact. Kijk de persoon aan als je met de persoon wilt praten. Zonder oogcontact is geen gesprek mogelijk. • Neem de tijd, heb geduld. Wacht tot de persoon klaar is met praten. Praten kost veel energie. Praat langzaam. Praat duidelijk, zonder te overdrijven en zonder schreeuwen. Houd je mond vrij; houd geen hand of ander voorwerp voor de mond. Een snor of baard maakt het ook lastig. • Vertel in het kort wat je wilt zeggen, zonder al te veel details. • Gebruik gebaren en laat je emoties en gezichtsuitdrukking zien. Goed licht is daarbij belangrijk. • Tik zachtjes op de schouder van de betreffende persoon, als je hem/ haar wilt roepen. Benader de persoon niet onverwacht van achteren. de persoon hoort je niet aankomen en zal zeer waarschijnlijk schrikken. • Ga na of de persoon je begrijpt, door bijvoorbeeld een vraag te stellen. • Wanneer de persoon je niet meteen begrijpt, herhaal dan nog eens wat je hebt gezegd of zeg het met andere woorden. Ook als jij de persoon niet begrijpt, vraag de persoon het dan nog eens te herhalen. • Schrijf woorden op die moeilijk te raden zijn. Zoals namen, adressen en getallen. Meer leren: gebarencentrum.nl

Auditieve beperking

Geheugenverlies of hersenletsel Je geheugen tijdelijk of blijvend verliezen kan verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld door dementie of een Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH). Bij dementie verwerkt het geheugen de informatie niet meer goed. Een Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) is een beschadiging aan de hersenen die iemand tijdens zijn leven oploopt. Dit kan bijvoorbeeld komen door een beroerte, ongeluk, hartstilstand of hersenaandoening. Er zijn ook mensen met een aangeboren hersenletsel. De schade is dan ontstaan rond of na de geboorte. De gevolgen van een hersenbeschadiging zijn heel verschillend. Van een gedeeltelijke verlamming, verlies van spierkracht, epilepsie tot lichamelijke pijn. Maar ook moeite hebben met de taal, de spraak of het zien. Het gedrag van iemand met een hersenbeschadiging kan veranderen. Ook kan men snel moe of vergeetachtig zijn of men kan prikkels minder goed verwerken.

Geheugenverlies of hersenletsel Enkele tips: • Als mensen last hebben van geheugenverlies en je weet dat zij NAH of een andere aandoening hebben zoals bijv. de ziekte van Alzheimer of een andere vorm van dementie, confronteer hen daar dan zo min mogelijk mee. • Mensen kunnen driemaal hetzelfde vertellen, maar hebben dat dan zelf meestal niet in de gaten. Laat hen gewoon opnieuw vertellen wat ze kwijt willen. • Sommige mensen met NAH slaan informatie die ze krijgen niet goed meer op. Als ze moe zijn weten ze niet wat eerder verteld is. Blijf vriendelijk. • Schrijf dingen op die voor hen belangrijk zijn. Dat kan een steuntje zijn. • Onthoud dat geheugenverlies het meest vervelend is voor degene die daaraan lijdt en niet voor de ander! Ga altijd met respect om met mensen of zij beperkingen hebben of niet. • Leg contact op de manier zoals jij zelf het prettigste met iemand in gesprek gaat. • Neem de tijd en heb geduld. • Praat langzaam en gebruik korte zinnen. Stel één vraag of maak één opmerking tegelijk. Meer informatie of vragen: Stichting Alzheimer Nederland: alzheimer-nederland.nl of 033-303 25 02 Professionals in NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel): www.nah.nl of 0573-442 646.

?

Geheugenverlies of hersenletsel

Verstandelijke beperking Ongeveer 1% van alle Nederlanders heeft een verstandelijke beperking. Het merendeel heeft een lichte verstandelijke beperking (LVB). Iemand met een verstandelijke beperking heeft in het dagelijks leven hulp nodig. Lezen, schrijven en rekenen vinden veel mensen lastig. Ook kan het moeilijk zijn om met geld om te gaan, goed voor jezelf te zorgen en je aan een planning te houden. Omgaan met emoties kan een probleem zijn.

?

Meedoen wordt lastig als je langzamer bent, of de dingen niet goed begrijpt of kunt onthouden. Dat leidt tot problemen in de omgang met andere mensen. Als je naast een verstandelijke beperking ook nog een lichamelijke beperking hebt (meervoudige beperking), kunnen gedragsproblemen groter worden. Ook hier geldt dat er grote verschillen zijn en dat iedere persoon uniek is. Het syndroom van Down is de meest zichtbare verstandelijke beperking. Je herkent iemand met het syndroom van Down vaak aan de ogen die wat schever zijn. Als je rekening houdt met zijn/haar beperking, kun je dikke vrienden worden.

Verstandelijke beperking Enkele tips: • Wees geduldig: Sommige mensen met een beperking hebben misschien meer tijd nodig om dingen te doen of te communiceren. Wees geduldig en geef hen de tijd die ze nodig hebben. • Vermijd aannames: Ga niet zomaar uit van wat iemand wel of niet kan. Vraag het hen. • Behandel iedereen zoals je zelf behandeld wilt worden. • Gebruik korte zinnen en gemakkelijke woorden. Stel één vraag of maak één opmerking tegelijk. • Zeg precies wat je bedoelt en wees duidelijk in wat je van de ander verwacht. Laat het hem of haar in eigen woorden navertellen. • Help bij het nemen van beslissingen, maar laat het besluit over aan de persoon zélf. Meer informatie of vragen: MEE Zuidoost Brabant: meedemeentgroep.nl

Verstandelijke beperking

Psychische beperking Voorbeelden van een psychische beperking zijn angststoornis, schizofrenie, borderline, depressie, burn-out, eetstoornis en autisme. Laat de persoon met de beperking zelf aangeven wat de handicap of ziekte voor de persoon betekent in het dagelijkse leven. Een psychische beperking heeft een grote invloed op je dagelijkse leven. Elke dag ervaar je hindernissen op belangrijke levensgebieden zoals leren, wonen, werken en sociale contacten. Dat je niet meteen iets ziet aan iemand, betekent niet dat diegene geen handicap kan hebben. Psychische beperkingen zijn er in vele vormen. Ze kunnen tijdelijk zijn, met regelmaat terugkomen, maar ook aangeboren zijn. Ook hier geldt dat ieder mens uniek is, maar ook zijn beperking en de behandeling ervan. De ene persoon weet hoe hij/zij hiermee om moet gaan en kan dit uitleggen. De andere blijft onvoorspelbaar. Als de werkelijkheid op een andere manier wordt ervaren kan dat gemakkelijk tot misverstanden leiden. Een goed voorbeeld is autisme

Psychische beperking Enkele tips: • Besef dat je niets weet van de ander en laat elk oordeel los. Soms kan iemand warrig overkomen of valt op door zijn/haar bijzondere manier van doen. Bedenk dat dit gedrag kan ontstaan door angst of omdat iets niet lukt. • Gebruik geen moeilijke medische woorden. Vraag simpel wat zijn/haar beperking voor hem of haar betekent en waar je rekening mee kunt houden. • Raak de persoon niet onnodig aan. • Neem de tijd en heb geduld. • Stel duidelijke korte vragen en vertel ook duidelijk wat je gaat doen. • Vraag of de persoon jou begrepen heeft. • Gebruik geen woorden met een dubbele betekenis. • Oogcontact kan moeilijk zijn. Kijk naar de wenkbrauwen of neus. • Het is moeilijk om veel prikkels te verwerken. Als gedrag hinderlijk is voor jezelf of anderen, geef dat dan aan en leg het uit. Meer informatie of vragen: GGzE: www.ggze.nl Nederlandse vereniging voor aut isme: nva-nb.nl

Psychische beperking

Hallo… Hoe kan ik jou helpen?

Lichamelijke beperking

Visuele beperking

Auditieve beperking

?

Geheugenverlies Verstandelijke hersenletsel beperking

Psychische beperking

Deze brochure u wordt aangeboden door Het Gehandicapten Platform Best. Het platform komt op voor de belangen van mensen met een beperking, biedt ondersteuning en geeft adviezen. Want het is zo belangrijk dat iedereen Mee kan doen, mee telt, welkom is en het gevoel heeft erbij te horen. Deze klapper is in samenwerking met de gemeente Best en PMB Eersel tot stand gekomen. www.gpbest.nl ✉ info@gpbest.nl gehandicapten platform Best