CN 25-02 Bijl1 - Startnotitie visie sociale basis 2025

Startnotitie visie sociale basis 2025 Deze startnotitie biedt een weergave van het aanstaande proces van visievorming op de sociale basis. Het dient als een bespreekstuk waarin de eerste uitgangspunten worden gepresenteerd. Hierdoor wordt de gemeenteraad in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken en kan waardevolle input meegenomen worden. Hiermee willen we een goed fundament leggen voor de verdere uitwerking van de visie, die niet alleen het gemeentelijk beleid versterkt, maar vooral ook de sociale samenhang en het welzijn van onze inwoners bevordert. In december ligt de visie voor ter besluitvorming waarmee de gemeenteraad haar kaderstellende rol kan vervullen. Definitie De sociale basis is een ondersteuningsnetwerk die de zelfredzaamheid van inwoners versterkt en inwoners, wanneer gewenst, helpt om actief mee te doen in de samenleving. Het is een stevige basis van netwerken, zoals buurten, verenigingen en gezinnen. Ondersteuning vanuit gemeente, organisaties en voorzieningen, versterkt deze basis zo zwaar als nodig en zo licht als mogelijk. De sociale basis vormt een fundament voor onze inwoners om regie te voeren op ieders eigen welzijn. Aanleiding De toenemende druk op de zorg en de gemeentelijke voorzieningen vraagt om een visie op hoe we deze sociale basis verder kunnen versterken.

Om alle inzet samen te laten komen en de gezamenlijke kracht hiervan te benutten, is het van belang om een visie vast te stellen die niet alleen past bij de huidige situatie, maar ook inspeelt op toekomstige ontwikkelingen zoals de vergrijzing en de toenemende digitalisering. Het doel Het doel van dit proces is om een visie op de sociale basis te formuleren. Deze visie is duidelijke stip op de horizon en geeft richting aan het gemeentelijk beleid voor de komende jaren. De visie sociale basis dient als leidraad voor beleidsvorming, besluitvorming en de uitvoering van beleid. Het resultaat Het resultaat is een visiedocument dat de richting vastlegt voor de sociale basis van onze gemeente. Het visiedocument wordt opgebouwd rondom pijlers die samen het fundament vormen. De exacte inhoud van de pijlers zijn nog niet definitief en zijn afhankelijk van de input van de commissie samenleving en het participatieproces. Op dit moment zijn de voorgestelde pijlers: •

Zorg en ondersteuning Meer inwoners zijn in staat op eigen kracht ondersteuning te organiseren.

•

Culturele en sociale diversiteit Inwoners ervaren een inclusieve samenleving waarin plaats is voor verschillen. Inwoners voelen zich gezien en gehoord en kunnen zichzelf zijn.

•

Bestaanszekerheid Iedere inwoner heeft toegang tot voorspelbaar en voldoende inkomen en noodzakelijke voorzieningen zodat niemand in armoede hoeft te leven en iedereen volwaardig kan meedoen.

•

Educatie en ontwikkeling Meer inwoners ontwikkelen zich naar vermogen en ambitie om zo een bijdrage te kunnen leveren aan hun welzijn en de samenleving.

•

Veiligheid en vertrouwen

Inwoners ervaren een veilige en vertrouwde omgeving waarin zij verantwoordelijkheid kunnen nemen voor elkaar en hun leefomgeving.

Het proces Tijdens het proces gaan we niet alleen formuleren wat de gewenste situatie is en hoe we deze willen bereiken, maar willen we ook de huidige situatie goed in kaart brengen. Dit biedt ons inzicht in waar we nu staan, welke uitdagingen er spelen en waar aanpassingen nodig zijn. Door zowel de huidige situatie als de gewenste situatie duidelijk te maken, kunnen we gerichte stappen formuleren en deze monitoren. We willen ervoor zorgen dat de acties die we uitvoeren aansluiten bij de specifieke behoeften van de samenleving. Dit is een proces van reflectie en vooruitkijken, met als doel een sterke aanpak te ontwikkelen voor een toekomstbestendige Dongense samenleving. Visueel gemaakt komt de visie er als volgt uit te zien:

Visie Pijler I Huidige situatie

Gewenste situatie

Hoe daar te komen

Pijler II

Pijler III

Pijler IV

Pijler V

Huidige situatie

Huidige situatie

Huidige situatie

Huidige situatie

Gewenste situatie

Hoe daar te komen

Gewenste situatie

Hoe daar te komen

Gewenste situatie

Hoe daar te komen

Gewenste situatie

Hoe daar te komen

Wie doet er mee? Het ontwikkelen van een visie op de sociale basis is een proces dat we samen met onze inwoners en diverse betrokkenen willen vormgeven. Het is essentieel dat we verschillende perspectieven en ervaringen meenemen, zodat de uiteindelijke visie breed gedragen wordt en goed aansluit bij de behoeften van onze inwoners en het maatschappelijk speelveld. Daarom betrekken we gedurende het traject zowel inwoners als zorgpartners, het Dorpsteam (IMW, SWOD, ContourdeTwern en MEE), stichtingen, verenigingen, adviesraden en andere relevante stakeholders. Door dit proces willen we een gezamenlijke verantwoordelijkheid creëren en maximaal draagvlak voor de visie en de daarop volgende acties bereiken. Bestuurlijke kaders en relatie tot opgave sociale basis De visie sociale basis maakt deel uit van de ‘opgave’ sociale basis. In het coalitieakkoord, de moties en de toezeggingen staan verschillende afspraken die we met de gemeenteraad hebben gemaakt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: • De sociale kaart • Herijken van mantelzorg- en zorgvrijwilligersbeleid • Inzet omtrent armoedebeleid • Subsidiebeleid Dongen

Deze onderwerpen maken op onderdelen deel uit van de visie. De uitvoering hiervan landt in de opgave sociale basis. Op deze manier kan recht worden gedaan aan deze afspraken. Gezien de motie ‘Coalitieakkoord – Ouder worden’ besteden we in het traject rondom de visie sociale basis bijzondere aandacht aan de doelgroep ouderen. Op deze manier kan in het eindresultaat recht worden gedaan aan de motie en de bijbehorende toezeggingen om ouderenbeleid op te nemen in het traject en de visie sociale basis. De opgave sociale basis is echter gericht op alle generaties binnen de Dongense samenleving. Uit de visievorming en de verdere definiëring van de opgave zal blijken dat op specifieke onderdelen bepaalde acties, specifiek beleid of maatregelen nodig zijn om de sociale basis te versterken, daarvoor worden dan voorstellen gedaan. Het is hierbij ook denkbaar dat de beweging die ingezet is met bijvoorbeeld Kansrijke Start of het Gezond en Actief Leven Akkoord voortgezet of versterkt wordt. Kansen en risico’s Het ontwikkelen van een visie op de sociale basis biedt zowel kansen als risico’s die zorgvuldig afgewogen moeten worden. Kansen Een van de belangrijkste kansen die voortkomt uit het ontwikkelen van een visie is de mogelijkheid om het beleid in de gemeente verder op elkaar af te stemmen.

We willen toekomstbestendig beleid ontwikkelen dat inspeelt op veranderende omstandigheden, zoals demografische verschuivingen, economische ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast versterkt een heldere visie de samenwerking tussen de gemeente, (zorg)partners, stichtingen, verenigingen en adviesraden, wat kan leiden tot een grotere sociale cohesie en meer betrokkenheid bij beleidsprocessen. Ook dient de visie als een ‘kompas’ voor beleidsmakers en uitvoerders, zodat het beleid consistent, integraal en gericht wordt uitgevoerd. Risico’s Het proces is tijdsintensief en vraagt om een zorgvuldige afstemming tussen diverse betrokkenen. Dit brengt risico’s met zich mee. Als de betrokkenheid van relevante partijen namelijk minder is, of als onder tijdsdruk inbreng gevraagd wordt, kan dit leiden tot onduidelijkheden, vertragingen of zelfs weerstand tegen de visie. Het is essentieel om ervoor te zorgen dat er voldoende tijd en ruimte geboden wordt om kwalitatief goede input op te halen bij de betrokkenen, de verschillende belangen goed in kaart te brengen en daardoor gemeenschappelijk gedragen doelen te formuleren.

Omdat de manier waarop de sociale basis ingericht en versterkt kan worden, afhankelijk is van politieke keuzes, bestaat het risico dat er na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 en het wijzigen van de politieke koers een herijking plaats dient te vinden van de gemaakte visie. Dit risico wordt verkleind als deze visie breed gedragen wordt. Communicatie In deze fase van visievorming wordt er richting inwoners gecommuniceerd over het participatieproces en worden zij hiervoor uitgenodigd. Hierbij willen aansluiten bij het participatietraject rondom de Toekomstvisie Dongen. Ook worden andere belanghebbenden, zoals hiervoor beschreven, meegenomen. Daarnaast ontwikkelen we een praatplaat over wat wij in Dongen verstaan onder de sociale basis. Dit spreekt meer tot de verbeelding en is begrijpelijk voor alle inwoners. Na het vaststellen van de visie wordt er een uitvoeringsprogramma opgesteld waaruit blijkt op welke manier gecommuniceerd wordt over de acties en projecten die hierin zijn opgenomen.

De planning Wanneer? Februari / maart

april / mei Mei / juni Juni / juli 11 augustus 4 december 18 december

Wat? Focus aanbrengen in pijlers en huidige situatie in kaart brengen Participatieproces in kaart brengen Startnotitie opiniërend in commissie samenleving en adviesraden en input verwerken Participatie met belanghebbenden Doelen formuleren n.a.v. participatie Afronden participatie en input verwerken Aanleveren bij adviesraden Bespreking commissie samenleving Besluitvormende gemeenteraad

Vervolg Het opstellen van de ‘visie op de sociale basis’ is onderdeel van de gemeentelijke opgave ‘sociale basis’. Na het opstellen van de visie kan de opgave in lijn met deze koers meer vorm krijgen in de vorm van een uitvoeringsprogramma. Hierover wordt de gemeenteraad in 2026 geïnformeerd.