Bijlage 6 Archeologisch vooronderzoek

Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen Ruimtelijk advies op basis van een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase)

Rapportnummer:

V1753

Projectnummer:

V18-3998

ISSN:

1573 - 9406

Status en versie:

Definitief, 2.1

In opdracht van:

Hazenberg Bouw BV

Rapportage:

C.A. Visser , F.P.J. van Puijenbroek

Plaats en datum:

Amersfoort, 19 december 2019

Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, daaronder mede begrepen gehele of gedeeltelijke bewerking van het werk, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Vestigia BV

Vestigia BV Spoorstraat 5 3811 MN Amersfoort telefoon 033 277 92 00 info@vestigia.nl

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Versie 1.0

Status Concept

2.0

Definitief

2.1

Definitief, tekstcorrecties

Documentbeheer Toelichting Eerste concept ter goedkeuring opdrachtgever 17 september Definitief na uitblijven reactie 2019 conceptrapport 19 december 2019 Revisie (tekstcorrecties) na verlate ontvangst reactie bevoegd gezag Datum 31 januari 2019

Initiatief Wettelijk kader Toponiem / locatie Plaats Gemeente Provincie Opdrachtgever

Contactpersoon opdrachtgever Omvang plangebied Diepte grondwerkzaamheden Huidig grondgebruik Onderzoeksmelding Soort onderzoek RD-centrumcoördinaten van het plangebied Kaartblad (1:25.000) Uitvoerder en documentatie Projectleider/Senior archeoloog Projectmedewerkers Uitvoering booronderzoek Bevoegd gezag

Deskundige namens BG

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

Autorisatie J.P. Flamman C.A. Visser C.A. Visser

Projectgegevens Nieuwbouw Aanvraag omgevingsvergunning St. Josephstraat 39 Dongen Dongen Noord-Brabant Hazenberg Bouw BV Molenstraat 2 5262 ED Vught De heer M. Geerts Ca. 0,8 hectare Onbekend (woningbouw) Bebouwd, parkeerplaats, braakliggend 4662088100 Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) X: 124.727 Y: 403.778 44G Dongen Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie Drs. J.P. Flamman (sr. KNA archeoloog) F.P.J. van Puijenbroek Msc Drs. C.A. Visser 22 januari 2019 Gemeente Dongen Postbus 17 5050 AA Dongen Monumentenhuis Brabant

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

2

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Inhoud Samenvatting en advies ........................................................................................................................................................... 5 Onderbouwing advies .............................................................................................................................................................. 7 1 Projectomgeving .............................................................................................................................................................. 7 1.1 Afbakening plangebied en consequenties toekomstig gebruik ................................................................. 7 1.2 Onderzoeksdoel en -methode ............................................................................................................................ 7 2 Beleidskader ...................................................................................................................................................................... 9 2.1 Wettelijk kader ....................................................................................................................................................... 9 2.2 Gemeentelijk beleid ..............................................................................................................................................

9 3 Verwachtingsmodel ...................................................................................................................................................... 10 3.1 Gespecificeerde archeologische verwachting .............................................................................................. 10 4 Inventariserend veldonderzoek .................................................................................................................................. 11 4.1 Doel onderzoek...................................................................................................................................................... 11 4.2 Vraagstelling onderzoek ..................................................................................................................................... 11 4.3 Toegankelijkheid van het onderzoeksgebied ................................................................................................ 11 4.4 Onderzoeksmethode ............................................................................................................................................ 11 4.5 Resultaten veldonderzoek..................................................................................................................................

12 4.6 Conclusies veldonderzoek ..................................................................................................................................13 5 Advies vervolgonderzoek ............................................................................................................................................ 14 Literatuur ....................................................................................................................................................................................15 Bijlagen en kaarten ................................................................................................................................................................. 16

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

3

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Afbeelding 1 Luchtfoto plangebied. Bron: Luchtfoto 2018 Ortho 25cm RGB, Landelijke Voorziening Beeldmateriaal.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

4

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Samenvatting en advies In opdracht van Hazenberg Bouw BV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor een plangebied aan de Sint Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen. Voor het hele plangebied is in het verleden een bureauonderzoek uitgevoerd. Een deel van het plangebied is ook reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Binnen het plangebied zijn bedrijfsgebouwen (gebouwd tussen 1920 en 1986) van de voormalige JAL fabriek (schoenenfabriek J.A. Lichtenberg) en verharding aanwezig. In het zuidelijke en het westelijk deel van het plangebied zijn bomen en stuifduinen aanwezig van recreatieterrein De Bergen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 18.420 m2. Daarvan was ca. 1 hectare reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Voorafgaande aan de herontwikkeling zal een deel van de bestaande bedrijfsgebouwen worden gesloopt. Voor de inrichting van het plangebied bestaan twee scenario’s. In het eerste scenario wordt de organische parkstructuur van het recreatieterrein De Bergen doorgezet naar de Sint Josephstraat. Het plan voorziet in de nieuwbouw van 20 woningen. In het tweede scenario heeft de nieuwbouw een regelmatiger karakter en blijft de bebouwing binnen het gebied met de enkelbestemming ‘Bedrijf’ in het bestemmingsplan Zuid en West Dongen.

Het plangebied ligt in archeolandschap ‘Kempisch zandgebied’. De ondergrond bestaat uit dekzand dat vanaf de IJzertijd met veen is bedekt. In de Late Middeleeuwen is het gebied vanaf de Sint Josephstraat ontgonnen en verveend. Door het afplaggen en overbegrazing is een stuifzandgebied ontstaan. Aan het einde van de 19e eeuw wordt in het noordelijk deel van het plangebied een schoenfabriek gevestigd. De schoenfabriek bestaat uit diverse panden die in de loop van de 20e eeuw zijn gerealiseerd. Op basis van het in 2017 uitgevoerde bureauonderzoek, kunnen binnen het plangebied sporen van nederzettingen uit de periode Laat Paleolithicum – Bronstijd worden verwacht. Deze sporen bevinden zich in de top van de dekzandafzettingen, mogelijk bedekt door het stuifzand. De top van de dekzandafzettingen in het noordelijk deel van het plangebied kan zijn verstoord als gevolg van zandverstuivingen, egalisatie-, bouw- en sloopwerkzaamheden. Ook in het zuidelijke deel van het plangebied kan de top van de dekzandafzettingen verstoord zijn door uitstuiving, maar sporen uit deze periode kunnen ook juist goed geconserveerd zijn onder het stuifzand. Binnen het plangebied kunnen ook sporen van erven en huisplaatsen uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd worden verwacht.

Deze sporen kunnen direct vanaf het maaiveld worden verwacht en worden met name in het noordelijk deel van het plangebied verwacht, langs de St. Josephstraat. Eventuele sporen uit deze periode zijn mogelijk verstoord als gevolg van de huidige inrichting van het plangebied. Resten kunnen bestaan uit funderingen van hout- en steenbouw en een spreiding van aardewerkfragmenten. Bij het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen is een dunne bouwvoor aangetroffen met een scherpe overgang naar het onderliggende ongestoorde dekzand. In het dekzand zijn geen sporen van bodemvorming en geen roest aangetroffen. Op basis daarvan is geconcludeerd dat de oorspronkelijke bodem in het (sub)recente verleden tot ten minste 50 centimeter beneden het oorspronkelijke maaiveld moet zijn vergraven. Eventuele archeologische waarden zullen hierbij verloren zijn gegaan. Advies Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (verkennende fase), kan gezien de aangetroffen bodemopbouw, een dunne bouwvoor met een scherpe overgang naar het ongeroerde dekzand, worden gesteld dat de kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats verwaarloosbaar is. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek kan de archeologische verwachting voor het onderzochte gebied worden bijgesteld naar ‘laag’ voor alle archeologische periodes.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

5

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het onderzoeksproces. Ook wanneer het bevoegd gezag hiertoe besluit en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

6

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Onderbouwing advies 1 1.1

Projectomgeving Afbakening plangebied en consequenties toekomstig gebruik

In opdracht van Hazenberg Bouw BV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor een plangebied aan de Sint Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen. Voor het hele plangebied is in het verleden een bureauonderzoek uitgevoerd. Een deel van het plangebied is ook reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Binnen het plangebied zijn bedrijfsgebouwen (gebouwd tussen 1920 en 1986) van de voormalige JAL fabriek (schoenenfabriek J.A. Lichtenberg) en verharding aanwezig. In het zuidelijke en het westelijk deel van het plangebied zijn bomen en stuifduinen aanwezig van recreatieterrein De Bergen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 18.420 m2. Daarvan was ca. 1 hectare reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Voorafgaande aan de herontwikkeling zal een deel van de bestaande bedrijfsgebouwen worden gesloopt. Voor de inrichting van het plangebied bestaan twee scenario’s (afbeelding 2). In het eerste scenario wordt de organische parkstructuur van het recreatieterrein De Bergen doorgezet naar de Sint Josephstraat. Het plan voorziet in de nieuwbouw van 20 woningen. In het tweede scenario heeft de nieuwbouw een regelmatiger karakter en blijft de bebouwing binnen het gebied met de enkelbestemming ‘Bedrijf’ in het bestemmingsplan Zuid en West Dongen.

Afbeelding 2 Twee scenario’s voor de inrichting van het JAL-terrein: links scenario 1 en rechts scenario 2. Bron: Hazenberg Bouw.

1.2

Onderzoeksdoel en -methode

Doel van het archeologisch vooronderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden en, indien mogelijk, uitspraken te doen over de waarde hiervan in termen van fysieke en inhoudelijke kwaliteit zoals zeldzaamheid en gaafheid. Hiertoe is allereerst een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Deze verwachting dient in het veld te worden getoetst door middel van een booronderzoek. Op basis van de resultaten van het

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

7

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

onderzoek zal een advies worden geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.0), protocol protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie is binnen BRL 4000 gecertificeerd voor alle werkprotocollen op het gebied van archeologisch (voor)onderzoek en het opstellen van Programma’s van Eisen.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

8

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

2

Beleidskader

2.1

Wettelijk kader

De zorgplicht voor het archeologisch erfgoed is uitgewerkt in de Monumentenwet 1988 en in de wijziging hierop; de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz, 2007). Een deel van de Monumentenwet is per 1 juli 2016 opgegaan in de Erfgoedwet. Het overige deel zal te zijner tijd opgaan in de Omgevingswet. Tot die tijd blijven die artikelen die niet zijn overgegaan naar de Erfgoedwet van kracht zoals ze in de Monumentenwet van 1988 zijn benoemd. De Wamz vormde de implementatie van het Verdrag van Malta dat in 1992 door diverse Europese lidstaten is ondertekend. Hierin wordt gesteld dat het streven is archeologisch erfgoed in de bodem te beschermen en daarmee te behouden. Om dit te kunnen doen moet archeologisch erfgoed ingepast worden in de ruimtelijke ordening. Een ander uitgangspunt is dat indien behoud in de bodem ( in situ) niet mogelijk is, de verstoorder onderzoek naar de archeologische waarden moet betalen. In de praktijk zijn dit de kosten voor de archeologische monumentenzorg cyclus (AMZ-cyclus). Met de invoering van de Wamz werden gemeenten verplicht om archeologiebeleid te ontwikkelen omdat artikel 38a van de Monumentenwet 1988 bepaalde dat de gemeenteraad bij de vaststelling van een bestemmingsplan en bij de bestemming van de in het plan begrepen grond rekening houdt met de in de grond aanwezige dan wel te verwachten monumenten.

Met invoering van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro, 2008) werd de archeologie definitief verankerd in de ruimtelijke ordening. Bepaald werd dat gemeenten na maximaal 10 jaar een bestemmingsplan moeten herzien of vernieuwen (daarbij rekening houdend met de archeologie op grond van de Monumentenwet 1988). Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, 2010) zijn burgemeester en wethouders bevoegd gezag in het kader van de omgevingsvergunning. Op grond van de Ontgrondingenwet zijn Gedeputeerde Staten bevoegd gezag in het kader van de ontgrondingsvergunning, voor andere gronden dan bij ministeriële regeling aan te wijzen rijkswateren. De minister van Infrastructuur en Waterstaat is bevoegd gezag ten aanzien van de bodem en oevers van rijkswateren op grond van de Waterwet. 2.2

Gemeentelijk beleid

In het bestemmingsplan Zuid en West Dongen (NL.IMRO.0766.BP2010000002-VG02) zijn geen archeologische dubbelbestemmingen opgenomen. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Dongen (2010) ligt het plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting. In het westen van het plangebied is de bodem naar verwachting echter verstoord door ontgrondingen. Volgens de beleidskaart dient bij bodemroerende ingrepen dieper dan 50 cm beneden maaiveld, voorafgaand archeologische onderzoek plaats te vinden, wanneer de ingrepen een oppervlakte beslaan van 100 m2.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

9

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

3

Verwachtingsmodel

Voor het plangebied is in 2017 een archeologisch bureauonderzoek en deels een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd. Hieronder wordt voor het gemak van de lezer alleen de gespecificeerde archeologische verwachting weergegeven. Voor de volledige tekst en kaartmateriaal wordt verwezen naar het betreffende rapport.1 3.1

Gespecificeerde archeologische verwachting

Het plangebied ligt in archeolandschap ‘Kempisch zandgebied’. De ondergrond bestaat uit dekzand dat vanaf de IJzertijd met veen is bedekt. In de Late Middeleeuwen is het gebied vanaf de Sint Josephstraat ontgonnen en verveend. Door het afplaggen en overbegrazing is een stuifzandgebied ontstaan. Aan het einde van de 19e eeuw wordt in het noordelijk deel van het plangebied een schoenfabriek gevestigd. De schoenfabriek bestaat uit diverse panden die in de loop van de 20e eeuw zijn gerealiseerd. Binnen het plangebied kunnen sporen van nederzettingen uit de periode Laat Paleolithicum – Bronstijd worden verwacht. Deze sporen bevinden zich in de top van de dekzandafzettingen, mogelijk bedekt door het stuifzand. De top van de dekzandafzettingen in het noordelijk deel van het plangebied kan zijn verstoord als gevolg van zandverstuivingen, egalisatie-, bouw- en sloopwerkzaamheden. Ook in het zuidelijke deel van het plangebied kan de top van de dekzandafzettingen verstoord zijn door uitstuiving, maar sporen uit deze periode kunnen ook juist goed geconserveerd zijn onder het stuifzand. Binnen het plangebied kunnen ook sporen van erven en huisplaatsen uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd worden verwacht. Deze sporen kunnen direct vanaf het maaiveld worden verwacht en worden met name in het noordelijk deel van het plangebied verwacht, langs de St. Josephstraat.

Eventuele sporen uit deze periode zijn mogelijk verstoord als gevolg van de huidige inrichting van het plangebied. Resten kunnen bestaan uit funderingen van hout- en steenbouw en een spreiding van aardewerkfragmenten.

1

Hanemaaijer 2017.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

10

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

4 4.1

Inventariserend veldonderzoek Doel onderzoek

Het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen had tot doel om de gespecificeerde archeologische verwachting op basis van de resultaten van het bureauonderzoek in het veld te toetsen. Het booronderzoek had tevens tot doel vast te stellen of een intact bodemprofiel aanwezig is binnen het plangebied, of dat er sprake is van verstoring dan wel erosie, met het oog op de eventuele aanwezigheid van een archeologische vindplaats. 4.2

Vraagstelling onderzoek

Aan de hand van het booronderzoek zijn voor zover mogelijk de volgende onderzoeksvragen beantwoord: - Wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied? - In hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen? - Bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze? - Geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg? 4.3

Toegankelijkheid van het onderzoeksgebied

Het onderzoeksgebied was grotendeels begroeid met bomen. In verband met de ligging van kabels en leidingen is voorafgaand aan het veldonderzoek door Vestigia een KLIC-melding uitgevoerd. Met de resultaten van de KLIC-melding is rekening gehouden bij het opstellen van het boorplan. Overige bijzondere randvoorwaarden ten aanzien van milieu (zoals bodemverontreiniging) zijn binnen het onderzochte gebied niet bekend. 4.4

Onderzoeksmethode

Binnen het onderzoeksgebied is een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd om de archeologische verwachting te toetsen en zowel de bodemopbouw als de mate van verstoring vast te stellen. Voor de methodiek van het veldonderzoek is aangesloten bij het eerder uitgevoerde onderzoek. Er is geboord met een boordichtheid van 6 boringen per hectare, wat voor het nog niet onderzocht deel van het plangebied neerkwam op 5 boringen. De boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld, met inachtneming van de bebouwing en aanwezige kabels en leidingen. Het booronderzoek is uitgevoerd op 22 januari 2019. De boringen zijn doorgezet tot minimaal 30 cm in de top van de C-horizont. De boringen zijn uitgevoerd met een edelmanboor (diameter 7 cm). De boringen hadden het doel vast te stellen of een intact bodemprofiel aanwezig is binnen het plangebied, of dat er sprake is van verstoring dan wel erosie (verkennende fase). Daarnaast is de opgeboorde grond handmatig (macroscopisch) onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals houtskool, aardewerkfragmenten, vuursteen en (verbrand) bot. NAP-hoogtes zijn via het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN-3) verkregen. De boorpunten zijn met GPS ingemeten en op een boorpuntenkaart geplot.

De boorstaten zijn beschreven conform de ASB, de horizontbeschrijving volgens De Bakker/Schelling. Het onderzoek is uitgevoerd conform de in de beroepsgroep geldende richtlijnen vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.0).2 Vanwege het liggende blad en gesloten grasvegetatie binnen het

2

CCvD Archeologie 2016: http://sikb.nl/archeologie/richtlijnen/brl-4000.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

11

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

plangebied was het niet mogelijk het perceel visueel te inspecteren op het voorkomen van vondsten aan het maaiveld.

Afbeelding 3 Impressie van het onderzoeksgebied. Bron: foto Vestigia (22 januari 2019).

4.5

Resultaten veldonderzoek

Binnen het plangebied is een A/C profiel aangetroffen met een relatief dunne bouwvoor. Al het opgeboorde sediment bestaat uit zwak siltig, matig fijn zand. Het betreft dekzand dat wordt gerekend tot de Formatie van Boxtel. De bovenste 10 tot 25 centimeter van het zand is bruin tot donkerbruin en matig humeus. Dit is de bouwvoor. In boring 3998002 waren loodgrijze zandkorrels aanwezig in de bouwvoor. Deze waren door de A-horizont geploegd. De overgang naar het onderliggende dekzand is scherp. In het (licht)geel dekzand zijn geen sporen van bodemvorming en geen roestvlekken aangetroffen. Vanwege de scherpe overgang van de dunne bouwvoor naar het onderliggende dekzand en de afwezigheid van zowel een E-, B- en Cg-horizont is het aannemelijk dat binnen het plangebied de oorspronkelijke bodem vergraven is tot een diepte van minimaal 50 centimeter beneden het oorspronkelijke maaiveld.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

12

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Afbeelding 4 Boormonsters boring 3998003; de scherpe overgang van de geroerde toplaag naar het moedermateriaal vindt plaats op 15 centimeter beneden maaiveld. Bron: foto Vestigia (22 januari 2019).

4.6

Conclusies veldonderzoek

Wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied? Binnen het plangebied is een dunne bouwvoor aangetroffen met daaronder het ongestoorde dekzand. De overgang is scherp en het dekzand heeft geen kenmerken van bodemvorming. In hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen? In de top van de dekzandafzettingen zijn geen kenmerken van bodemvorming aangetroffen. Waarschijnlijk is de oorspronkelijke bodem in de moderne tijd vergraven tot een diepte van minimaal 50 centimeter onder het oorspronkelijke maaiveld. Bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze? Tijdens het veldonderzoek zijn geen primaire of secundaire archeologische indicatoren aangetroffen. Daarbij moet opgemerkt worden dat het een verkennend booronderzoek betrof en het opsporen van archeologische indicatoren niet tot de doelstelling van het onderzoek behoort. Geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg? Op basis van het veldonderzoek kan worden gesteld dat binnen het plangebied geen archeologische waarden meer worden verwacht.

In de (sub)recente tijd is de oorspronkelijke bodem afgegraven tot minimaal 50 centimeter beneden het oorspronkelijke maaiveld. Hierbij zullen eventuele archeologische resten verloren zijn gegaan. Al met al is de kans dat bij de voorgenomen ontwikkelingen een intacte archeologische vindplaats in het geding is, verwaarloosbaar. Vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) worden dan ook niet noodzakelijk geacht.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

13

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

5

Advies vervolgonderzoek

Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (verkennende fase), kan gezien de aangetroffen bodemopbouw, een dunne bouwvoor met een scherpe overgang naar het ongeroerde dekzand, worden gesteld dat de kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats verwaarloosbaar is. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek kan de archeologische verwachting voor het onderzochte gebied worden bijgesteld naar ‘laag’ voor alle archeologische periodes. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het onderzoeksproces. Ook wanneer het bevoegd gezag hiertoe besluit en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

14

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Literatuur BAKKER, H. DE/J. SCHELLING, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus, Wageningen (Staring Centrum). CENTRAAL COLLEGE VAN DESKUNDIGEN ARCHEOLOGIE, 2016: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.0, Gouda: http://sikb.nl/archeologie/richtlijnen/brl-4000. HANEMAAIJER, M., 2017: Bureau voor archeologie rapport 492. St Josephstraat, Dongen, gemeente Dongen:

een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen. Utrecht NEDERLANDS NORMALISATIE INSTITUUT, 1989: Geotechniek: Classificatie van onverharde grondmonsters, Delft (NEN 5104).

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

15

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Bijlagen en kaarten Bijlage 1: Bijlage 2:

Overzicht van archeologische en geologische perioden Boorstaten

Kaart 1: Kaart 2:

Ligging plangebied Boorresultaten

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

16

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Bijlage 1

Overzicht van archeologische en geologische perioden

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

17

V18-3998: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

Bijlage 2

Boorstaten

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie,

rapport V1753, definitief, versie 2.1 d.d. 19 december 2019

18

Vestigia archeologie en cultuurhistorie 3998001 Soort boring Coordinaatsysteem X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Referentievlak Maaiveld (cm) Datum boring

: Archeologische boring : Rijksdriehoeksmeting : 124731 : 403737 : Normaal Amsterdams Peil : 765 : 22-1-2019

Lithologie Diepte (cm)

Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 25 zand zwak siltig, matig humeus, bruin, Zand: matig fijn, basis scherp, A-horizont 25 - 105 zand zwak siltig, bruin-geel, weinig zwarte vlekken, Zand: matig fijn, basis scherp, Opm.: komtgeroerd over, bevat enkel stukje modern baksteen 105 - 150 zand zwak siltig, geel, Zand: matig fijn, C-horizont, dekzand

3998001

1/1

Vestigia archeologie en cultuurhistorie 3998002 Soort boring Coordinaatsysteem X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Referentievlak Maaiveld (cm) Datum boring

: Archeologische boring : Rijksdriehoeksmeting : 124664 : 403772 : Normaal Amsterdams Peil : 610 : 22-1-2019

Lithologie Diepte (cm)

Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 10 zand zwak siltig, matig humeus, donker-bruin, Zand: matig fijn, basis scherp, AE-horizont, Opm.: Veel grijze korrels 10 - 100 zand zwak siltig, geel, Zand: matig fijn, C-horizont, Opm.: Beneden 50 cm oude wortels

3998002

1/1

Vestigia archeologie en cultuurhistorie 3998003 Soort boring Coordinaatsysteem X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Referentievlak Maaiveld (cm) Datum boring

: Archeologische boring : Rijksdriehoeksmeting : 124699 : 403824 : Normaal Amsterdams Peil : 690 : 22-1-2019

Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 15 zand zwak siltig, matig humeus, donker-bruin, Zand: matig fijn, basis scherp, A-horizont, Opm.: Zeer scherpe overgang 15 - 70 zand zwak siltig, geel, Zand: matig fijn, C-horizont, dekzand

3998003

1/1

Vestigia archeologie en cultuurhistorie 3998004 Soort boring Coordinaatsysteem X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Referentievlak Maaiveld (cm) Datum boring

: Archeologische boring : Rijksdriehoeksmeting : 124687 : 403735 : Normaal Amsterdams Peil : 567 : 22-1-2019

Lithologie Diepte (cm)

Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 10 zand zwak siltig, donker-bruin, Zand: matig fijn, basis scherp, A-horizont 10 - 35 zand zwak siltig, licht-bruin, Zand: matig fijn, basis geleidelijk, C-horizont, interne verwering 35 - 100 zand zwak siltig, licht-geel, Zand: matig fijn, C-horizont, dekzand

3998004

1/1

Vestigia archeologie en cultuurhistorie 3998005 Soort boring Coordinaatsysteem X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) Referentievlak Maaiveld (cm) Datum boring

: Archeologische boring : Rijksdriehoeksmeting : 124743 : 403690 : Normaal Amsterdams Peil : 760 : 22-1-2019

Lithologie Diepte (cm) Omschrijving Grondsoort

Archeologische indicatoren

0 - 10 zand zwak siltig, sterk humeus, donker-bruin, Zand: matig fijn, basis scherp, A-horizont 10 - 80 zand zwak siltig, geel, Zand: matig fijn, C-horizont, dekzand

3998005

1/1

405500

KAART 1 - LIGGING PLANGEBIED LEGENDA

Plangebied

Bebouwing Water 405000

Overige topografie Snelweg

Hoofdweg

Regionale weg

403000

403500

404000

404500

Lokale weg

Project:

402500

W ilh

el

m

in ak an aa l

Rapport: Datum: Bron:

V18-3998: IVO St. Josephstraat 39 Dongen V1753 Januari 2019 Top10NL, CC-BY Kadaster nov 2016

Tekenaar: Schaal:

FvP 1:20.000 / A4

0 123000

123500

124000

124500

125000

125500

126000

126500

200 m

KAART 4 - RESULTATEN BOORONDERZOEK LEGENDA

Plangebied

Bebouwing Water

St .J os

!

!

De Bergen

Overige topografie

ep

!

hs

tra

Boringen

reeds onderzocht

at

3998003

3998002

!

3998004

!

3998001

Project:

3998005 !

Rapport: Datum: Bron:

V18-3998: IVO St. Josephstraat 39 Dongen V1753 Januari 2019 Top10NL, CC-BY Kadaster nov 2016

Tekenaar: Schaal:

FvP 1:1.500

0

20 m

/ A4

Vestigia BV Archeologie & Cultuurhistorie Spoorstraat 5 3811 MN Amersfoort Nederland Telefoon 033 277 92 00 E-mail info@vestigia.nl Website www.vestigia.nl K.v.K. Gooi- en Eemland 32078894

Erfgoedingenieurs

“Engineering the past, creating the future”