Bijl2- 24-45 Gebiedsvisie Glorieux
Tekst van het document
HeuvelPark Glorieux gebiedsvisie 22 december 2023 CONCEPT
AB AN TP AR K HEU VEL STR A
BR AT
NE
HEU
AA N
STRAAT
LU XL
MODESTUS
BE
TRIANGE L
HEUV
LAAN
EL
VEL
N
Voorwoord Het gebied ligt aan de rand van het centrum van Dongen en wordt al eeuwen doorkruist door de beek De Donge. In het verleden zijn op initiatief van de gemeente Dongen gesprekken geweest met omwonenden met als doel gezamelijke droombeelden op te roepen voor de ontwikkeling van het gebied. Met deze droombeelden in het achterhoofd is de vraag aan Grosfeld Bekkers van der Velde Architecten gesteld een gebiedsvisie op te stellen waarin ook de ambities die de stakeholders hebben geformuleerd terugkomen. Het einddoel is dat alle partijen (stakeholders, omwonenden, gemeente Dongen) zich kunnen vinden in het eindproduct: een integrale gebiedsvisie voor HeuvelPark Glorieux Dongen. Dit document is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de stakeholders Leystromen, de eigenaren van HeuvelPark, GGz, Waterschap De Brabantse Delta, De erven van Verhoeven, vertegenwoordigd door Publieke Werken en de Gemeente Dongen.
Inhoudsopgave 6
Samen naar een nieuw stukje Dongen
8 Ambitie 10 Analyse 12
Historische verkenning
18
Rondom het plangebied
20
In het plangebied
24
Omgevingsfactoren
28
Visie
30
Naar een inclusieve visie
38
Visiekaart
40
Plantoelichting
42
Deelgebieden
44
De Donge
46
De looierijen
48
De akkers-oost
50
De akkers-west
52
Park Glorieux
54
De GGz
56
Broederhuis & boerderij
58
HeuvelPark Glorieux
60
Kernwaarden
62
Groen vs industrieel
64
Doorwaadbaar & verbonden
66
Verstilling vs dynamiek
68
Gelaagd & inclusief
70
Bewonersinformatieavonden
72
Nawoord
bijlagen Colofon
HeuvelPark Glorieux - Inhoudsopgave
Leeswijzer
Dit document begint bij een grondige analyse van de historische context, de bestaande situatie en alle omgevingsfactoren. Hieruit wordt belangrijke informatie opgehaald en conclusies getrokken die belangrijk zijn in de conceptvorming mee te nemen. Het volgende hoofdstuk laat in vijf thema’s het concept van de visie zien, waarna een visiekaart wordt gepresenteerd van het hele gebied. De visiekaart geeft inzicht in de waarde en de ontwikkelpotentie van de verschillende deelgebieden. Daarnaast geeft de visiekaart een beeld van hoe het gebied bij toekomstige ontwikkelingen kan worden ontsloten. Tenslotte geeft de visiekaart ook inzicht hoe om te gaan met de Donge en het park in relatie tot de mogelijke ontwikkelingen op andere delen van het plangebied. Na de visiekaart volgt een hoofdstuk waarin het plan wordt toegelicht in onderdelen. het gebied is in delen te ontleden en de intentie is voor ieder deelgebied de ambities te duiden. Dit wordt gedaan aan de hand van voorbeeldverkavelingen die gericht zijn op de uitgangspunten van de visiekaart. In de deelgebieden worden ook meer specifiek hoogtes en aantallen aangegeven. Deze zijn gerelateerd aan het laadvermogen van de plek, de mogelijke verkeersafwikkeling en het stallen van auto’s. Tenslotte komen in het laatste hoofdstuk de kernwaarden aan bod.
Het formuleren van kernwaarden is noodzakelijk om in het vervolg op deze gebiedsvisie naar een omgevingsplan te kunnen en om toekomstige ontwikkelingen te kunnen toetsen. Het laatste deel van de gebiedsvisie gaat in op de informatieavond die heeft plaatsgevonden en (voorlopige) conclusies die hieruit op te halen zijn. Tenslotte wordt afgesloten met een doorkijk in het proces wat zal volgen na vaststelling van de gebiedsvisie.
5
Samen naar een nieuw stukje Dongen Een gebiedsvisie maken doe je niet alleen.
•
Voorafgaand aan het opstellen van de gebiedsvisie
•
De boerderij dient gehandhaafd te blijven met liefst een sociaal-maatschappelijke functie Woningen zijn voor zowel jongeren als voor
zijn er op initiatief van de gemeente Dongen twee
senioren toegankelijk en betaalbaar. Het sociaal
bewonersbijeenkomsten geweest met als doel
karakter is belangrijk.
gezamelijke droombeelden op te roepen voor de
•
Goede ontsluiting is heel belangrijk.
ontwikkeling van het gebied. Samenvattend zijn de
•
Het proces hoort transparant en open te zijn en
volgende wensen en zorgen boven komen drijven: • •
Het moet een gebied worden voor iedereen en
Deze punten hebben, samen met de wensen van
verbonden zijn met alle inwoners van Dongen.
verschillende stakeholders en de gemeente, een
Er moet respectvol worden omgaan met de
belangrijke rol gespeeld bij het opzetten van deze
cultureel historische gebouwen. Deze vormen
gebiedsvisie.
het DNA van Dongen. •
Park Glorieux moet worden behouden en zoveel mogelijk met rust worden laten: het is een uniek rustgebied. Bebouwing is zeker niet wenselijk.
•
De Donge zou meer zichtbaar moeten worden
•
HeuvelPark heeft veel potentie. Een mix van wonen, werken en cultuur is hier voorstelbaar. Ruimte is er ook voor bedrijvigheid en innovatie.
•
omwonenden worden serieus genomen.
Woningbouw is in gepaste verhouding voorstelbaar in de groene vallei(paardeveldje/ akkergebied), Intensievere bebouwing is mogelijk ter plaatse van het huidige Broederhuis.
HeuvelParkGlorieux-SamennaareennieuwstukjeDongen
gezamelijke foto tweede bewonersbijeenkomst
7
Ambitie
De ambitie is het besloten landschap te koesteren en tegelijkertijd de cultuurhistorische waarde van de deelgebieden te activeren door verbindingen aan te leggen en een divers woonprogramma te realiseren die in gepaste verhouding staan tot de Donge en het groen.
HeuvelPark Glorieux - Ambitie
9
De cultuurhistorische waarden, de kwaliteiten van het groen met de beek de Donge als verbindende factor en de directe omgeving vormen in de analyse de basis voor het maken van een gebiedsvisie.
Analyse 11
Historische verkenning
Dongen voor 1900
de structuur rond het plangebied. De Franse
Voor 1900 werd de groei van Dongen vooral bepaald
Pater Redemptionisten trekken in het eerste deel
door bebouwing langs historische linten. De eerste
van het reeds gesloopte kloostercomplex, een
traditionele leerlooierijen concentreren zich langs de
garenspinnerij uit 1780.
Donge, de Heuvelstraat en buurtschap de Heuvel en zorgen samen met de schoenennijverheid voor het
Het landschap wordt voornamelijk bepaald door
karakter van het dorp.
akkerbouw en veeteelt. De noordwestzijde van de
Slotje Overdonk en Eksterbroek bepalen samen met
Donge is historisch een uitloopgebied en ligt lager
de Donge en de assen die op de slotjes uitkomen
dan de oostzijde.
de oude garenspinnerij
slotje Overdonk
HeuvelPark Glorieux - Historische verkenning
Broeders & industrialisatie
stijl gebouwd en leggen de broeders op eigen
De Broeders van Dongen nemen intrek op de locatie
terrein de begraafplaats aan in combinatie met de
en beginnen Sanatorium Overdonk (Huize Overdonk)
landerijen om in hun levensbehoefte te voorzien. De
dat in de jaren daarna verder wordt uitgebreid met
parcellering van het park vindt hier zijn oorsprong.
het noviciaat. Begin 1900 worden Villa Maria en de kweekschool Gerardus Majellahuis gebouwd
In de 19e/begin 20e eeuw vindt ook de
waardoor stevige gebouwen het straatbeeld
industrialisering van het looierijambacht plaats.
van Heuvelstraat gaan bepalen. In deze periode
Nieuwe looierijen (Heuvelstraat 1, 1905) en Heuvel 19,
verdwijnt als gevolg van de bouw van het noviciaat
1937) worden gebouwd naar de nieuwste inzichten
ook slotje Eksterbroek. Rond 1920 wordt op de
als gevolg van industrialisering en er worden diverse
locatie van Glorieux de boerderij in Noord-Hollandse
uitbreidingen op bestaande looierijen gedaan.
vogelvlucht Sanatorium Overdonk en de looierijen
stevige gebouwen bepalen het straatbeeld 13
Opkomst van de woonwijken
de laatste uitbreidingen. In de jaren ‘70 wordt slotje
Na de tweede wereldoorlog komt de uitbreiding
Overdonk gesloopt, brandt Villa Maria af en wordt
van het dorp op gang en breidt Dongen zich van
de leerlooierij Heuvel 19 afgebroken. Op de locatie
west naar oost uit. Door deze ontwikkeling verdwijnt
achter de boerderij wordt aan de oostzijde van het
een deel van de tuin van de broeders en komt de
plangebied Broederhuis Glorieux gebouwd; een
begraafplaats en het park geïsoleerd te liggen.
gebouw met een typische hexagonale plattegrond.
De verdere uitbreiding van de looierij-industrie op
In deze na-oorlogse periode wordt aan de rand van
het terrein van Van den Assum (HeuvelPark) stopt
het park een productiebos geplant en blijft de weide
eind jaren ‘60 als de industrie over zijn hoogtepunt
in het bezit van de familie Van den Assum.
heen raakt. De loods aan de overzijde van de Donge vormt samen met het kantoor aan de Heuvelstraat
terrein Van den Assum met centraal links slotje Overdonk
HeuvelPark Glorieux - Historische verkenning
bouw bloemkoolwijk met in midden Broederhuis Glorieux
Gedurende deze hele periode van meer dan 100 jaar verandert de loop van de beek de Donge en het aangezicht van het park nauwelijks. Herstructurering GGz
verandert de loop van de beek de Donge en het
Na 1970 vindt een stapsgewijze afbraak van het
aangezicht van het park nauwelijks.
Sanatorium, de kweekschool en de kapel plaats om plaats te maken voor de nieuwbouw van de GGz. Aan de Heuvelstraat verdwijnen de grootschalige woongebouwen uit het straatbeeld en worden vervangen door kleinschalige rijwoningen. In 2009 verlaten de broeders Broederhuis Glorieux. Gedurende een periode van meer dan 100 jaar
15
Conclusies historische verkenning
vinden in de huidige situatie zoals de verkaveling
Uit de historische verkenning valt op te maken
met de bomenlanen, de begraafplaats en de
dat als een rode draad door de geschiedenis de
zwemvijver. Het productiebos dat aan de rand van
Donge stroomt waarbij een natuurlijke laagte aan
het park ligt is relatief jong van aanplant en heeft
de westzijde van de Donge als overstroomgebied
geen natuur-historische waarde. Onderzoek heeft
functioneert. Daarnaast is kenmerkend dat er
aangetoond dat kap van het productiebos in het
altijd een soort scheiding is geweest tussen ‘arbeid’
kader van veiligheid gewenst is (1 ). De open weide
en ‘geloof’: de looierijen aan de zuidzijde van het
met de rand van hoge bomen heeft al vele decennia
plangebied, geconcentreerd rondom de Donge en
dezelfde karakteristiek.
de broeders ten noord-oosten van de looierijen.
De slotjes Overdonk en Eksterbroek zijn volledig
Het looierijcomplex HeuvelPark, het noviciaat (deels
verdwenen. Ook de assen die op deze slotjes
in particulier bezit) en de authentieke boerderij
uitkomen zijn niet of nauwelijks meer afleesbaar in
van de Broeders hebben hoge cultuur-historische
de huidige situatie. Ook de looierij op het terrein van
waarde. De looierij van Koks aan de Heuvelstraat
Verhoeven is volledig verdwenen.
heeft als enige gebouw in het hele plangebied de status van rijksmonument.
(1 ) Boomopname – gebied Glorieux te Dongen,
De oorspronkelijke contour van het park van de
Slaats boomverzorging, 25-03-2023
Broeders is grotendeels verdwenen maar diverse sporen van het oorspronkelijke landschapsontwerp van meer dan 100 jaar oud zijn nog steeds terug te
Het looierijcomplex HeuvelPark, het noviciaat en de authentieke boerderij van de Broeders hebben een hoge cultuur-historische waarde.
luchtfoto’s plangebied
HeuvelPark Glorieux - Historische verkenning
conclusiekaart historische verkenning
LEGENDA hoge historische waarde bebouwing plangebied primaire groenstructuur productiebos park Glorieux stedenbouwkundige rooilijn begraafplaats hoogtelijnen plangebied 17
Rondom het plangebied
De wijken
zijde ontsloten zoals het terrein van HeuvelPark en
Ten noord-westen van het plangebied ligt Wijk
het terrein van GGz.
West. De wijk is in de jaren ‘60 en ‘70 gebouwd. De stedenbouw kenmerkt zich door de typische
Heuvel
strokenverkaveling. De architectuur van de wijk is
De Heuvel is een karakteristieke brink
sober en functionalistisch. Centraal in de wijk ligt
met kleinschalige woonbebouwing en het
het Europaplein met een supermarkt en een aantal
looierijcomplex aan de rand van Donge. Het complex
kleine dagwinkels.
heeft een rijksmonumentale status en wordt op dit
Aan de noordzijde van het plangebied loopt de
moment verbouwd en getransformeerd naar wonen.
wijkontsluitingsweg Beneluxlaan. Aan de weg liggen twee-onder-één kap woningen die met de achtertuinen aan het plangebied grenzen. De weg wordt onderbroken door een knip om doorgaand autoverkeer te stremmen. Aan de overzijde van de Donge ligt de jaren ‘80 wijk in een meer organische opzet (‘bloemkoolwijk’). Dit deel van de wijk kent wat betreft stratenpatroon weinig hiërarchie. De architectuur is sober. Tussen Wijk West en het plangebied ligt Brabantpark. Brabantpark heeft een organische opzet met éénlaagse woningen in een groene opzet. Heuvelstraat Heuvelstraat is een van de oudste straten van
Wijk West
Dongen met incidenteel nog de authentieke
Beneluxlaan
lintbebouwing. De woningen aan deze straat zijn divers en zijn deels historisch van aard. Een aantal bijzondere gebouwen zijn inmiddels afgebroken en
Brabantpark
vervangen door kleinschalige woningbouw. Het zuid-
plangebied
oostelijke deel van het plangebied wordt aan deze
Heuvel
HeuvelPark Glorieux - Rondom het plangebied
Heuvelstraat
Wijk West
Brabantpark
Heuvelstraat
Heuvel
19
In het plangebied het plangebied kent 5 deelgebieden aan de Donge: de Looierijen, de Akkers, de GGz, het park Glorieux en het Broederhuis De Looierijen
De Akkers
De Looierijen (HeuvelPark genoemd) ligt aan
Ten westen van de Donge en aan de overzijde
de oostzijde van de Donge. Het ontleent zijn
van De Looierijen ligt de laatste uitbreiding van
identiteit aan de aanwezigheid van verschillende
het looierijcomplex van Van den Assum: twee
looierijgebouwen. Het ensemble van gebouwen van
geschakelde loodsen met boogvormige daken.
Van den Assum hebben hoge cultuur-historische
Daarnaast bevindt zich hier een open weideveld met
waarde. Het terrein is behoorlijk versteend. Vlakbij
weinig biodiverse waarde. Het gebied wordt aan de
de Donge en aan de zuidzijde van het plangebied
westzijde afgezoomd door een hoge bomenrij. Aan
ligt de looierij van Koks. Het gebouw heeft een
de zuidzijde grenst De Akkers aan de achtertuinen
rijksmonumentale status.
van particuliere woningen. Ten noorden grenst het gebied aan park Glorieux en het productiebos.
het ensemble looierijgebouwen ligt rond een versteend binnenterrein
de akkers hebben een groen karakter met een lage biodiversiteit
HeuvelPark Glorieux - In het plangebied
GGz
Het park Glorieux
Het gebied van GGz ligt ten oosten van de Donge en
Aan de westzijde van de Donge en boven De Akkers
is in verschillende periodes tot stand gekomen. De
ligt park Glorieux. Het gebied ligt geïsoleerd ten
GGz heeft twee ontsluitingen aan de Heuvelstraat.
opzichte van de omgeving en is moeilijk bereikbaar.
Het oudste deel van GGz ligt grotendeels aan de
In het park staan een aantal grote, waardevolle
Donge. De verbinding met het park Glorieux is met
bomen. De structuur van het oorspronkelijke park is
de middelste brug over de Donge.
nog herkenbaar.
het GGz terrein is in verschillende periodes tot stand gekomen
het park Glorieux heeft van oorsprong een heldere structuur van bomenlanen en open/gesloten velden
21
Het Broederhuis & de boerderij Het Broederhuis Glorieux is een typisch jaren ‘80 gebouw met een hexagonale structuur. De ontsluiting van het complex ligt aan de Beneluxlaan en loopt kort langs de Donge. De boerderij is ook vanaf de Beneluxlaan te ontsluiten. De boerderij heeft een woongedeelte gericht op een voormalige as en een achterdeel in een slechte staat. De boerderij heeft hoge cultuur-historische waarde.
het Broederhuis en de boerderij gezien vanuit de Donge
HeuvelPark Glorieux - In het plangebied
De Donge
In de zomer bestaat de afvoer van de Donge in
De Donge stroomt van het zuidwesten naar het
Dongen voor ongeveer de helft uit water van RWZI
noorden en splitst het plangebied in twee delen: het
(rioolwaterzuiveringsinstallatie) Rijen. Daarnaast
meer bebouwde deel aan de oostzijde en het meer
bestaat de afvoer uit water uit landbouw- en
groene deel met park Glorieux en De Akkers aan de
bebouwd gebied. Door de grote bijdrage van de
westzijde. De Donge heeft een vrij steile oever en
RWZI is de stroomsnelheid in smalle delen ook
de stroom van de beek ligt vrij laag ten opzichte van
in de zomer redelijk tot goed, maar wordt de
het maaiveld. Aan de westzijde van de Donge en ter
waterkwaliteit negatief beïnvloed (2 ).
plaatse van park Glorieux ligt een lager gedeelte. Op sommige plekken staan gebouwen letterlijk met hun ‘voeten’ in de Donge. De Donge kan op drie plaatsen worden overgestoken. De bruggen hebben geen hoogwaardige uitstraling.
(2 ) Visie Donge Wilhelminakanaal tot Witte Brug, Brabantse Delta, 11 augustus 2021
de Donge kent verschillende profielen binnen het plangebied
23
Omgevingsfactoren Het analyseren van omgevingsfactoren geeft inzicht in de identiteit en waarde van het plangebied Een korte toelichting Het analyseren van omgevingsfactoren geeft inzicht in de identiteit en waarde van het plangebied. Een blik op de groen en waterstructuur zegt iets over de kwaliteiten van het de natuurlijke omgeving. De morfologie van de gebouwen met zijn functies zeggen iets over de schaal en maat van de gebouwde omgeving en hoe er in het plangebied geleefd wordt. De ontsluiting geeft duiding aan de bereikbaarheid van het gebied, de onderlinge samenhang in het gebied en hoe de parkeerbehoefte is opgelost.
HeuvelPark Glorieux - Omgevingsfactoren
Landschappelijke kenmerken
•
Groen karakter westzijde Donge, verhard
•
Park heeft een grote historische waarde
•
Monumentale lanenstructuur beperkt zichtbaar
•
Ligging Donge heeft een historische oorsprong
•
Open landschap westzijde plangebied, gesloten
•
Laaggelegen grond noordzijde Donge,
karakter oostzijde Donge
landschap oostzijde plangebied
hooggelegen grond zuidzijde Donge
LEGENDA primaire groenstructuur Historisch park Glorieux Akkergebied blauwstructuur Moestuinen hoogtelijnen Historische assen
Morfologie • •
•
Grootschalige gebouwcomplexen flankeren de
Grote diversiteit aan architectuur en stijl reflecteren de bouwtijd
gehele Donge
•
Lintbebouwing langs Heuvelstraat en Heuvel
De (oorspronkelijke) looierijen, het noviciaat en
•
Strokenverkaveling in uitbreidingswijken
de boerderij zijn van historische waarde
LEGENDA Lintbebouwing Complexen aan de Donge Strokenbebouwing
25
Gebruik •
•
Diversiteit aan functies op Asbellocatie,
Relatie GGz met plangebied is door leegstand relatief
Institutionele functies GGz & Glorieux locatie •
Woonprogramma is eenzijdig en enkel ondersteunend
LEGENDA Wonen Maatschappelijk Bedrijvigheid Kantoor Overige Leegstand
Ontsluiting •
Bereikbaarheid park is relatief en informeel
•
Connectie tussen verschillende deelgebieden
parkeren auto zuidzijde plangebied is dominant •
Enkel informele voetgangersverbindingen langs de Donge
ontbreekt •
Autoluw gebied noordzijde is waardevol, maar
LEGENDA parkeren Ontsluiting Privaat Wandelpaden Bruggen
HeuvelPark Glorieux - Omgevingsfactoren
27
In stappen wordt de visie opgebouwd waarin alle belangrijke conclusies uit de analyse een plek gaan krijgen. Het leidt tot een stedenbouwkundig raamwerk dat als onderlegger wordt gebruikt voor de gebiedsvisie.
Visie 29
Naar een inclusieve visie Uitgangspunt in de gebiedsvisie is om de verstilde groene ruimte van park Glorieux te koesteren, de intrinsieke kwaliteiten van de deelgebieden te versterken en onderlinge verbindingen aan te leggen zodat een dynamisch gebied kan ontstaan waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. De geschiedenis van looierijen en de aanwezigheid van de Broeders liggen aan de basis van de ontwikkeling van het plangebied. De Donge speelde in deze ontwikkeling een centrale rol. Het landschap en het park is rondom deze ontwikkeling gevormd zoals het nu is en daarom van onmiskenbaar belang mee te nemen in de vorming van een visie. Om het gebied met gebouwen te activeren en tot een inclusieve ontwikkeling te laten komen is het belangrijk verbindingen te maken. Relaties tussen deelgebieden onderling maar ook relaties tussen het plangebied en haar omgeving. Door een goede connectie kan park Glorieux opnieuw geactiveerd worden en onderdeel worden van Dongen. In stappen wordt in het volgende hoofdstuk de visie opgebouwd waarin alle belangrijke conclusies uit de analyse een plek gaan krijgen. Het leidt tot een stedenbouwkundig raamwerk dat als onderlegger wordt gebruikt voor de gebiedsvisie.
HeuvelPark Glorieux - Naar een inclusieve visie
maakindustrie
geloof en zorg
referentie wonen
referentie voorzieningen
31
Invloedssferen en deelgebieden
Donge.
het plangebied is een lappendeken van
De westzijde van de Donge, waar de opslagloods
verschillende ruimten met de beek de Donge als
staat en waar oorspronkelijk de Looierij aan de
verbindende factor. Door de individuele kwaliteiten
Heuvel 19 heeft gestaan, valt binnen de invloedsfeer
van deze deelgebieden te versterken ontstaan
van zowel ‘De looierijen’ en ‘De Akkers’.
velden met een geheel eigen karakteristiek. Er zijn vijf sterk verschillende deelgebieden te onderscheiden met als verbindend element de
LEGENDA de looierijen de akkers park Glorieux Het Broederhuis de GGz De Donge
HeuvelPark Glorieux - Naar een inclusieve visie
Een dynamische ‘Hotspot’ rond de looierijen en een serene ‘Softspot’ ter plaatse van de boerderij van de paters vormen samen de ankerpunten binnen het plangebied. Verleden als drager voor de toekomst
De verwijzing naar het geloof komt terug in de
De looierijen met de cultuur-historisch waardevolle
vorm van de meer serene ‘Softspot’ ter plaatse
gebouwen wordt een dynamische ‘Hotspot’ waar
van de oude boerderij van de Paters. Hier is ruimte
naast werken ook ruimte is voor een bijzondere
voor samenkomen in een rustige sfeer. Een meer
manier om te wonen. het kan een centrale plek
maatschappelijke functie in combinatie met een
in het plangebied worden waar reuring is en
bijzondere woonvorm op deze locatie is denkbaar.
verschillende functies samenkomen. Dit is de plek bij uitstek om elkaar te ontmoeten in een gebied dat
Tenslotte worden de groene assen, die van oudsher
verwijst naar het ambachtelijke verleden.
het plangebied doorsnijden, opnieuw geactiveerd en versterkt.
LEGENDA karakteristieke gebouwen invloedssfeer ‘Hotspot’ ‘Softspot’ de Donge
33
De Donge transformeert van functioneel water ten behoeve van de industrie in een biodiverse natuurlijke beek. Donge als ecologische verbinder
te gebruiken als overstroomgebied kan de Donge
De Donge vormt het leidend motief in de
vanaf de looierijen een nieuwe ecologische
gebiedsvisie. Van oudsher doorsnijdt de beek het
verbinder gaan vormen. De Donge transformeert
plangebied en is daarmee de constante factor.
van functioneel water ten behoeve van de industrie
De Donge in zijn huidige vorm tekent zich als een
in een biodivers.
waterloop met vrij steile oevers waardoor er weinig
Daar waar de natuurlijke laagtes ontbreken en
ruimte is voor biodiversiteit. Door de aanleg van
de gebouwen dicht op de Donge staan, wordt
natuurvriendelijke oevers, voldoende rust voor
juist bewust gezocht naar een nieuwe recreatieve
vastgestelde diersoorten, de bodem te verhogen en
verbinding.
de historische, natuurlijke laagtes in het plangebied
LEGENDA de Donge overstroom gebied
HeuvelPark Glorieux - Naar een inclusieve visie
Doorwaadbaar en verbonden
Akkers sluit aan op de ontsluitingsstructuur van
Verbinding met de omgeving, ontsluiting van het
Brabantpark waar parkeren langs de weg komt.
plangebied en parkeren ten behoeve van functies
Het oostelijk deel van De Akkers wordt ontsloten
wordt per deelgebied opgelost. De Looierijen
door een nieuwe verbinding aan te leggen achter
behouden hun eigen ontsluiting waarbij het
park Glorieux op de Beneluxlaan. Het parkeren
parkeren zoveel mogelijk uit het centrum van
vindt plaats in of onder de gebouwen. De groene
het gebied wordt gehaald. De GGz behoudt zijn
assen, de bruggen over de Donge en informele
oorspronkelijke ontsluiting en parkeergelegenheid.
wandelpaden versterken de onderlinge samenhang
Een mogelijke ontwikkeling van Broederhuis
en doorwaadbaarheid en maken het plangebied
Glorieux wordt ontsloten aan de noord-oostzijde.
voor iedereen bereikbaar.
Een ontwikkeling op het westelijke deel van De
LEGENDA hoofdontsluiting secundaire ontsluiting bestemmingsverkeer voetgangsverkeer overdekte parkeerplaats onoverdekte parkeerplaats potentiële nieuwe oversteek
35
Accenten, gezichten en achterkanten
de bijzondere structuur van het Broederhuis. Op
HeuvelPark Glorieux behoudt zijn functie als groene
De de Akkers-west kan een ontwikkeling komen
oase in de gebouwde omgeving.
die in schaal en maat aansluit op de kleinschalige
In het “patchwork’ aan deelgebieden zijn
woningbouw van Brabantpark. Wonen in het groen
ontwikkelingen mogelijk. De ontwikkelingen sluiten
is het uitgangspunt waarbij de huidige leegte van
zoveel mogelijk aan op de karakteristiek van het
het open veld dient te worden gerespecteerd.
betreffende deelgebied. De Looierijen wordt
Op de Akker-oost en de locatie van het
een ‘Hotspot’ met ruimte voor wonen, werken
productiebos kan een ontwikkeling komen die in
en recreëren in de oude gebouwen. Nieuwe
verhouding staat tot De Looierijen aan de overzijde
gebouwen sluiten aan op de karakteristiek van
van de Donge met meer grotere, kloeke gebouwen.
grote industriële gebouwen. Ontwikkelingen bij
Op de locatie van Verhoeven komt een ontwikkeling
de GGz vinden plaats langs de nieuwe as door het
die verwijst naar de oorspronkelijke looierij.
gebied die de verbinding maakt met het park. Bij
Het Park Glorieux blijft vrij van ontwikkelingen met
Glorieux komt een gebouwde structuur die in schaal
de uitzondering van een grondgebonden woning of
en maat aansluit op de omgeving en verwijst naar
tweekapper aan de Beneluxlaan.
De ontwikkelingen sluiten zoveel mogelijk aan op de karakteristiek van het betreffende deelgebied.
HeuvelPark Glorieux - Naar een inclusieve visie
LEGENDA De looierijen
hoofdontsluiting
karakteristieke gebouwen
accent
De akkers
secundaire ontsluiting
invloedssfeer
oriëntatie
Park Glorieux
bestemmingsverkeer
‘Hotspot’
potentiële nieuwe oversteek
Het Broederhuis
voetgangsverkeer
‘Softspot’
De GGz
overdekte parkeerplaats
overstroom gebied
De Donge
onoverdekte parkeerplaats
37
HeuvelPark Glorieux - Naar een inclusieve visie
39
De potentie en de waarde van de individuele deelgebieden én de Donge worden in de plantoelichting verder uitgelegd.
Plantoelichting 41
Deelgebieden
LEGENDA
(1) Park Glorieux (2) De Donge (3) De looierijen (4) Het Broederhuis (5) De akkers-oost (6) De akkers-west (7) De GGz
(1) (6)
(4)
(7) (5) (3)
(2)
43
Park Glorieux Park Glorieux blijft Park Glorieux: een serene plek om
staat hier centraal.
je terug te trekken, te wandelen of te ontspannen.
Op een van de velden komt de moestuin voor de
Met het verschil dat het park toegankelijk is voor
buurt terug. De ambitie is deze moestuin in gebruik
iedereen zonder te veel in intimiteit in te boeten.
te combineren met de bewoners van GGz zodat een interessante sociale verbinding kan ontstaan. Een
De waardevolle elementen in het park zoals de
kas geeft de moestuin een extra dimensie.
karakteristieke bomenlanen, de solitaire bomen in het veld, de grasvelden en de zwemvijver worden in
Er worden verder geen functies toegevoegd en in
ere hersteld. De begraafplaats behoudt zijn verstilde
het park wordt niet gebouwd.
plek in het park. Ter plaatse van de achtertuinen van de woningen aan de Beneluxlaan blijft een robuuste groenstructuur om de privacy van de eigenaren te borgen. Aan de noordzijde is er ruimte voor nog een extra kavel voor een particuliere woning of een twee onder een kapwoning (zie ook plangebied Broederhuis) Het park ligt tegen de Donge aan en gaat door de laagte aan deze zijde van de Donge een bijzondere relatie aan. Dit deel van het park kan dienen als overstroomgebied van de Donge waardoor bijzondere biodiversiteit kan ontstaan. Beekherstel
Het park wordt toegankelijk gemaakt voor iedereen en waardevolle elementen worden in ere hersteld.
bestaande historische assen en structuren zichtbaar maken en versterken
HeuvelPark Glorieux - Park Glorieux
nieuwe gemeenschappelijke moestuin en kas voor de GGz én de buurt in het park 45
De Donge De Donge als ecologische verbinder
oeververdediging groener ingericht.
Om de Donge meer te betrekken bij het
Ter plaatse van De Looierijen verandert de oever
plangebied worden de oevers aangepakt. Door de
van een steile kade in een terrasvormig en flauw
oevers flauwer te maken, is er meer ruimte voor
talud om de betrekking vanuit de ‘Hotspot’ op het
andere inheemse soorten beplanting. Bomen en
water maximaal te maken. Een plek om te luieren
houtopstanden kunnen zorgen voor een bijzondere
in de avondzon maar ook een plek waar de Donge
bodemcultuur en maken het water beter zichtbaar.
zichtbaar uit zijn oevers kan treden wanneer het
De waarde van de Donge wordt verder versterkt
waterpeil stijgt. Aan de overzijde bij Akkers-oost
door aan de westoever en ter hoogte van park
krijgt de oever een natuurlijk verloop om bij te
Glorieux de laagtes in het park in te zetten als
dragen aan de ambitie van het Waterschap voor
overstroomgebied. Hier kan het water verbreden bij
beekherstel.
overvloedige regenval en ontstaat de mogelijkheid
Om de relatie tussen De Looierijen en Akker-oost
voor een bijzondere biodiversiteit. De schaduw van
te versterken zou het wenselijk zijn om een nieuwe
(nieuwe) bomen aan de zuidzijde van de Donge remt
brug als loopplank over de Donge te laten lopen. De
de woekering van waterplanten en opwarming van
ecologische oever kan dan dan onder de loopplank
het beekwater. Takken en bladeren die uit het bos
doorlopen. Er dient in de vervolgfase een integrale
in de beek vallen, zorgen voor variatie in stroming
afweging te worden gemaakt over deze nieuwe
en voedsel voor kleine waterdiertjes. Er vindt hier
verbinding waarbij expliciet wordt stilgestaan bij
beekherstel plaats.
de verbeterkansen voor natuurontwikkeling en
Voor zover mogelijk wordt de bodem van de beek
waterkwaliteit.
opgehoogd. De overgang naar de oevers verloopt
het is wenselijk de bestaande bruggen te versmallen
dan meer geleidelijk, en de beekbodem sluit beter
en op een zelfde manier uit te voeren als nieuwe
aan op het beekherstel ten noorden en zuiden van
“loopplank” om ook hier de doorgaande groene
het plangebied. Daarnaast versterkt het ophogen
oever te versterken en fauna de kans te geven te
van de bodem de zichtbaarheid en daarmee de
migreren.
beleving van de Donge.
Bij het begin van het plangebied staan de gebouwen met hun voeten in de Donge waardoor hier het
de Donge als recreatieve zone
profiel het meest smal is.
Meer naar het zuiden worden de oevers steiler in de vorm van groene kades waarin planten en dieren zich kunnen nestelen. In de beek worden
(2 ) Visie Donge Wilhelminakanaal
daarvoor schanskorven met takken als schuilplaats
tot Witte Brug, Brabantse Delta, 11
voor vissen en andere waterdiertjes aangebracht
augustus 2021
en met planten en bomen worden de muren en
recreëren aan het water
HeuvelPark Glorieux - De Donge
natuurlijk beekherstel
bestaande brug 47
De looierijen De ambitie in deelgebied De Looierijen is het
nieuwbouw. Het middengebied is autovrij en krijgt
renoveren van de bestaande gebouwen. Indifferente
een mooie betrekking op de Donge door middel
aanbouwen worden gesloopt. Aansprekende
van een groot verblijfsplein dat trapsgewijs afloopt
gebouwen die een waardevolle bijdrage hebben
richting de Donge.
geleverd in de geschiedenis blijven gehandhaafd.
Door de diversiteit aan functies en de ruimte die
Er is ruimte voor nieuwe gebouwen die in schaal
ontstaat voor ontmoeting en verblijf wordt een
en karakteristiek aansluiten op de bestaande
dynamische ‘Hotspot’ voor het gebied gecreëerd.
gebouwen. Van de rijksmonumentale looierij Koks wordt de indifferente aanbouw aan de achterzijde gesloopt om ruimte te maken voor een nieuw gebouw waardoor een nieuw ensemble ontstaat. De industriële gebouwen krijgen een diversiteit aan functies. Na het renoveren van de gebouwen (bijvoorbeeld de oude loods met sheddaken) kan de plint (opnieuw) geprogrammeerd worden met gemengde functies. In de overige bestaande gebouwen blijven de huidige functies in de plint gehandhaafd en kunnen bestaande gebruikers blijven zitten. Boven de gemengde plint komen loftwoningen van verschillende grootte. Looierij Koks krijgt ook een flexibele plint met daarboven een bijzonder woonprogramma. In het nieuwe gebouw achter Koks wordt gewoond en komt het parkeren onder een verhoogd dek om de auto’s aan het zicht te onttrekken. Midden in het gebied en langs de as komt een nieuw woongebouw over 3 lagen refererend aan het oude Slotje Overdonk. Er worden tussen de 35 tot maximaal 55 (kleinere) woningen toegevoegd.
LEGENDA
De ontsluiting vindt plaats over de oorspronkelijke
wonen
as van Overdonk. Het parkeren komt langs deze
maatschappelijk
as op de locatie van het huidige kantoorgebouw, aan de voorzijde van het gebied en deels onder de
bedrijvigheid kantoor horeca parkeren / ontsluiting
referenties herbestemming, historische beelden en aansluiten op het bestaande
HeuvelPark Glorieux - De looierijen
referenties openbare ruimte 49
Broederhuis & boerderij De locatie Broederhuis wordt een groen gebied
De woonhuizen
aan de rand van de oevers van de Donge.
De bestaande woning ligt enigszins verscholen
Landschappelijk wordt er aansluiting gezocht met
in het plangebied en wordt ontsloten via de wijk.
het gemeentelijk park aan de noordzijde van de
De woning kan zijn functie behouden omdat het
Beneluxlaan.
prima aansluit op de bestaande wijk. Op de locatie van het huidige trapveldje is ruimte voor een
De boerderij
vrijstaande woning of twee-onder-een-kap woning.
Het meest aansprekende gebouw is de boerderij
De erfscheiding met het openbare gebied wordt
die een sociaal maatschappelijke functie krijgt
opgelost door een robuuste groenstructuur aan
(bezinning, ontmoeten, workshops). Het stalgedeelte
te leggen conform de scheiding van de huidige
van het gebouw dient te worden opgeknapt
woningen die grenzen aan Park Glorieux.
of herbouwd: historisch verwijzend zonder historiserend te zijn. Een bijzondere woonvorm is denkbaar. Het Broederhuis Op de locatie komt een nieuw gebouw in een bijzondere vorm, verwijzend naar de hexagonale structuur van het oorspronkelijke gebouw en in schaal passend in de omgeving door een trapsgewijze opbouw van twee lagen richting de wijk tot maximaal vier lagen aan de Donge. Het iconische gebouw neemt ten opzichte van het bestaande gebouw meer afstand tot de belendingen om privacy te garanderen en ruimte te bieden voor parkeren en een robuuste groenstructuur. De ontsluiting van het gebied wordt verlegd naar de oostzijde zodat de gebouwen meer in het groen komen te liggen. Het parkeren voor bezoekers vindt
LEGENDA
plaats langs de ontsluitingsweg op het terrein. Het
wonen
gebouw krijgt een halfverdiepte parkeergarage. In
maatschappelijk
het gebouw komen tussen de 50 tot maximaal 70 (kleine) appartementen.
bedrijvigheid kantoor horeca parkeren / ontsluiting
bijzondere vormentaal, autonoom gebouw, combinaties tussen bestaand en nieuw
HeuvelPark Glorieux - Broederhuis & boerderij
landschap aansluiten op parkstructuur overzijde Beneluxlaan, groen parkeren, versterken laanstructuur 51
De akkers-oost Wonen in de groene omgeving
het profiel van de beek ter plaatse van het park.
De Akkers wordt door het doortrekken van de
Beekherstel staat aan deze zijde van de Donge
groene laan uit park Glorieux in twee delen
centraal.
opgedeeld: Akkers-west en Akkers-oost.
Aan de zuidzijde van het parkje (op de locatie van Verhoeven) komen woongebouwen die verwijzen
Akkers-oost richt zich op de dynamische ‘Hotspot’
naar de oorspronkelijke looierij die op deze locatie
aan de overzijde van de Donge. Twee nieuwe
heeft gestaan. De gebouwen zijn georiënteerd
bruggen verbinden het gebied met de overkant.
op het parkje. Aan het historische lint (Heuvel)
Onderzocht moet worden of een nieuwe, slanke
kan een particuliere woning komen. Een klein
brug kan worden toegevoegd om de relatie
steegje verbindt vanaf hier het deelgebied met de
tussen beide gebieden te versterken. Hierbij zal
omgeving. Akkers-oost wordt ontsloten over de as
een integrale afweging gemaakt moeten worden,
die uit het park komt.
waarbij wordt stilgestaan bij de verbeterkansen voor natuurontwikkeling en waterkwaliteit. Op de locatie
De hoogte is drie tot vier bouwlagen met een
van de bestaande brug wordt een vergelijkbare
accent van maximaal zes lagen met een inpandige
‘loopbrug’ voorgesteld over de Donge om het
parkeergarage. In het totaal kunnen maximaal
nieuwe doorlopend groene beekdal nog beter te
tussen de 80 en 100 appartementen worden
kunnen maken.
gerealiseerd.
. De schaal van de gebouwen sluit aan op de grotere gebouwen in de directe omgeving. Op de locatie van de oude loods en het productiebos komen woongebouwen met een collectieve binnentuin en overdekt parkeren. Er wordt uitsluitend gewoond in appartementen van verschillende grootte om zoveel mogelijk differentiatie te krijgen. In plaats van nieuwbouw is transformatie van de bestaande loodsen ook heel goed mogelijk. De woongebouwen staan in een groene weide-
LEGENDA
achtige omgeving met een grote diversiteit aan
wonen
beplanting. Een parkachtige ruimte deelt het gebied
maatschappelijk
verder op en zorgt voor voldoende ruimte om te spelen en te ontspannen. De oevers van de Donge aan deze zijde zijn groen en biodivers en volgen
wonen in het groen
HeuvelPark Glorieux - De akkers-oost
bedrijvigheid kantoor horeca parkeren / ontsluiting
open landschap, lange zichtlijnen 53
De akkers-west Akkers-west ligt aan de andere zijde van de as en richt zich met de bebouwing op de schaal en typologie van de woningen van Casade in Brabantpark met maximaal 2 bouwlagen. De woonblokken staan in een open landschap van kruiden en bloemen, refererend aan het oorspronkelijke akkerlandschap. Een meanderende weg haakt aan op de structuur van Brabantpark en ontsluit het gebied. Parkeren vindt plaats langs de weg. Als alternatief is een compacter programma voorstelbaar waarbij er meer ruimte is voor het groene landschap waarin deze volumes staan, passend in de schaal en maat van de omgeving. De woningen zijn geschikt voor begeleid wonen en ouderen in combinatie met jonge starters. De hoogte is maximaal 2 bouwlagen. In het totaal gaat het om ongeveer 30 tot 35 (grondgebonden) woningen. De woningen hebben behalve een ruim terras om buiten te zitten geen private tuin.
LEGENDA wonen maatschappelijk bedrijvigheid kantoor horeca parkeren / ontsluiting
Kleinschalig wonen in het groen
HeuvelPark Glorieux - De akkers-west
open landschap, lange zichtlijnen 55
De GGz De GGz neemt een groot deel van het gehele
Aan de zuidwestelijke zijde ligt de mogelijkheid een
plangebied in beslag. De ambitie is om de relatie
verbinding aan te gaan met de loodsen van ‘De
tussen de GGz met park Glorieux en de rest van
Looierijen’. De huidige dierenweide kan op deze plek
het plangebied te versterken, bijvoorbeeld door
verder worden uitgebreid zodat ook omwonenden
het introduceren van een nieuwe, groene as die
er gebruik van kunnen maken.
aansluit op de brug naar het park. De groene as
Aan de kant van de Donge ligt het paviljoen in
vormt in de toekomst een drager voor nieuwe
Amsterdamse School stijl. Het gebouw kan worden
ontwikkelingen op het terrein van GGz. Aan de as
herbestemd tot woningen die zich richten op de
kunnen gebouwen komen waarin enerzijds clienten
Donge en het park. Voor deze woningen langs loopt
worden gehuisvest en anderzijds de kantoren en
de verbinding tussen de ‘‘Hotspot’’ en de ‘Softspot’.
ondersteunende maatschappelijke functies van GGz
De wens is deze verbinding te maken tot aan de
worden ondergebracht. De opzet van de blokken
boerderij zodat de oorspronkelijke verbinding weer
is flexibel, waardoor er in de toekomst ook ruimte
wordt hersteld een vanzelfsprekende wandelroute
is voor reguliere huisvesting of een combinatie van
ontstaat. De mogelijkheden zullen verkend moeten
beiden.
worden in dialoog met de huidige eigenaren.
paviljoen in stijl Amsterdamse school
LEGENDA wonen maatschappelijk bedrijvigheid kantoor horeca parkeren / ontsluiting
kloeke alzijdige gebouwen met een historische knipoog
HeuvelPark Glorieux - De GGz
groen parkeren, laanstructuur 57
HeuvelPark Glorieux
59
Het formuleren van kernwaarden is noodzakelijk om in het vervolg op de gebiedsvisie naar een omgevingsplan te kunnen gaan en om toekomstige ontwikkelingen te kunnen toetsen.
Kernwaarden 61
Groen vs industrieel Groen en blauw
te houden, op te vangen en opnieuw in te zetten
Park Glorieux , de beek de Donge, het groene
binnen het plangebied.
landschap en parken rondom de gebouwen vormen de basis van het groene raamwerk van het
Industrieel
plangebied waar biodiversiteit en ecologie centraal
De cultuurhistorische gebouwen met een industriële
staan.
karakteristiek staan in contrast tot de groenblauwe omgeving. De gebouwen vertellen over de
Beekherstel geeft ruimte aan water, planten en
geschiedenis van de plek en bepalen daarmee de
dieren. Kademuren en oeververdediging worden
identiteit van het plangebied. Nieuwe gebouwen,
groener ingericht met schuilplaatsen voor
maar ook de openbare ruimte worden naar analogie
waterdieren en vissen.
van deze gebouwen ontworpen.
Zoveel mogelijk bomen op het terrein blijven
De overige nieuwe gebouwen volgen de identiteit
gehandhaafd en daar waar nodig worden bomen
van de context waarin ze komen te staan:
bijgeplant, bijvoorbeeld ter plaatse van de nieuwe
structuralistisch en iconisch bij deelgebied
lanen en langs de oevers van de Donge. Solitaire
Broederhuis, kleinschalig en archetypisch bij
bomen van de eerste orde worden geplant in de
deelgebied Akkers-oost, zakelijk en functioneel op
nieuwe parken en de groene zones rondom de
de locatie van de GGz.
gebouwen. De schaduwrijke plekken zorgen voor een aangenaam klimaat en voor het tegengaan van hitte-stress. Door een minimaal gebruik van verharding is het gebied uitstekend in staat het regenwater vast
HeuvelPark Glorieux - Groen vs industrieel
Natuur-inclusieve maatregelen zijn de regel.
versterken laanstructuur
groene kademuren en oeververdediging
uitbreiden dierenweide groendaken in combinatie met waterbuffering en zonnepanelen waterbuffering op eigen terrein geïntegreerde nestkasten
63
Doorwaadbaar & verbonden Verbindingen
Route langs de Donge
Assen, lanen en meanderende paden verbinden de
De route langs de Donge wordt geen wandeling over
deelgebieden onderling en met de directe omgeving
de kortste weg van A naar B. Om de Donge in al zijn
waardoor een doorwaadbaar gebied ontstaat. Het in
facetten te beleven loopt de route niet alleen langs
zichzelf gekeerde park wordt opengesteld voor de
de Donge maar gaat ook haaks over de Donge en
bewoners van het plangebied en de omwonenden.
neemt soms zelfs even gepaste afstand. Zo ontstaat een verrassend en wisselend perspectief op het
Ontsluiting
verloop van de beek als ecologische en recreatieve
De ontsluiting vindt decentraal plaats om de
drager van het plangebied en is de beleving
belasting op het bestaande wegennet zoveel
compleet.
mogelijk te beperken. Het parkeren gebeurt in de flanken van het plangebied, nergens belemmeren
Een gezamenlijke moestuin verbindt omwonenden
auto’s het gebruik van de openbare ruimte
met bewoners van de GGz.
en het groen voor de bewoners, gebruikers en omwonenden. Het gebied nodigt uit om deelmobiliteit te introduceren, passend bij de doelgroep die in (delen van) het plangebied wonen. Fietsgebruik wordt zoveel mogelijk gestimuleerd.
HeuvelPark Glorieux - Doorwaadbaar & verbonden
wandelroutes langs historische assen
gezamelijke moestuin
fietsen stimuleren
wandelroutes verbinden aan omgeving
deelmobiliteit en laadinfrastructuur
65
Verstilling vs dynamiek De historisch gegroeide tegenstelling tussen de
Verstilling
arbeid van de leerlooierijen en het geloof van
verstilling is meer te vinden in de ‘Softspot’ en het
de broeders wordt opgepakt door delen in het
park Glorieux. Het park wordt opengesteld maar
plangebied te maken tot een dynamische ‘Hotspot’
geeft met zijn lanenstructuur en de aanwezigheid
terwijl elders de verstilling te vinden is.
van de begraafplaats wel de mogelijkheid je terug te trekken van de waan van de dag.
Dynamiek
De boerderij krijgt meer een sociaal-
Het gebied bij uitstek waar dynamische activiteiten
maatschappelijke functie waar ruimte is voor
kunnen plaatsvinden is in het deelgebied De
contemplatie of bezinning, Het kan ook een ideale
Looierijen. Hier ligt de autoluwe plek waar mensen
ruimte zijn om samen te komen voor yoga-workouts,
kunnen samenkomen om te genieten van de
groepsgesprekken of om meer in een rustige
avondzon en de bedrijvigheid in de flexibele plinten
sfeer met elkaar in contact komen. Hier kunnen
van de looierijgebouwen kunnen bezoeken. Ook de
bijvoorbeeld ook exposities worden gehouden. Een
parkjes tussen de gebouwen van de Looierijen en De
bijzondere woonvorm is eventueel ook mogelijk.
akkers lenen zich voor activiteit. Spelen en sporten
De wandelpaden tussen de verschillende
in een natuurlijke omgeving wordt hier gefaciliteerd.
deelgebieden en langs de Donge nodigen uit tot bewegen en te genieten.
HeuvelPark Glorieux - Verstilling vs dynamiek
bijzondere woonvorm
exposities
workouts in het groen gedenken en bezinning
buurtbarbecue en speelfaciliteiten
rust in natuur
terras, muziek, voorstellingen
67
Gelaagd & inclusief Toekomstbestendig
toegevoegd, waaronder woningen, een klein
HeuvelPark Glorieux is gelaagd en inclusief. Er komt
horecapunt bij de Looerijen, werkplekken, ruimte
een inclusieve woonwijk met een grote diversiteit
voor culturele en maatschappelijke voorzieningen.
in het woningaanbod. Er is voldoende ruimte voor
De aanwezigheid van de huidige ’placemakers’
verschillende soorten bewoners; voor zowel jonge
kunnen hierin een belangrijke rol spelen en zijn
starters als actieve ouderen kunnen hun plek in het
waardevol voor het gebied om te behouden.
gebied vinden. En niet alleen om te wonen, ook om te ontspannen en te recreëren door een divers
Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van
aanbod aan andere functies.
circulaire bouwmaterialen. Materialen uit de te slopen gebouwen worden daar waar mogelijk
Om te komen tot een toekomstbestendig en
hergebruikt. Hout uit het geoogste productiebos
inclusief gebied met een eigen thematiek en
wordt opnieuw ingezet in het plangebied.
identiteit worden er naast ambachtelijke bedrijven ook diverse andere functies aan het gebied
HeuvelPark Glorieux - Gelaagd & inclusief
bijzondere woonvormen
moestuin als ontmoetingsplek
plek voor verschillende doelgroepen
ruimte voor mens én dier
toegankelijke plint
mix van functies
69
Bewoners-informatieavonden Bijeenkomst 5 september 2023
waar het gebouw drie lagen hoog wordt neemt
Op dinsdagavond 5 september 2023 is in de kapel
het volume structureel meer afstand ten opzichte
van het noviciaat een bewoners-informatieavond
van de erfgrens aan de oostzijde waardoor privacy
gehouden waarin omwonenenden die in de eerdere
gegarandeerd kan worden, zeker ten opzichte van
sessies zijn betrokken en andere belangstellenden
de huidige situatie waarin het bestaande tweelaagse
zijn uitgenodigd om de eerste schetsen van de
gebouw veel dichter op de erfgrens staat.
gebiedsvisie te delen.
Het gebouw krijgt aan de zijde van de Donge
Na een korte introductie van de wethouder Kees
maximaal vier lagen. Het hoogste punt ligt aan de
de Jong is door Grosfeld Bekkers van der Velde
westzijde van het deelgebied en zal geen probleem
Architecten een presentatie gegeven waarin de
voor privacy geven.
vorige participatiebijeenkomsten, een historische verkenning, de analyse van de context en uiteindelijk de gebiedsvisie in concept is gepresenteerd. Na de presentatie is er een dialoog ontstaan met de zaal over een aantal onderdelen van de gebiedsvisie. Tenslotte kregen de omwonenden de gelegenheid op basis van kaarten in de ruimte en de maquette individueel te reageren op de visie. De algemene reacties op de gebiedsvisie waren positief. Veel omwonenden zijn blij dat er eindelijk een concrete stap is gezet. Het park vrijstellen van bebouwing, de bestaande gebouwen in ere herstellen en de Donge meer biodivers maken worden gewaardeerd. Op detailniveau zijn er een paar vragen gesteld of kanttekeningen geplaatst. De aandachtspunten concentreren zich over de bouwhoogte ter plaatse van Broederhuis Glorieux en de afwikkeling van verkeer uit het plangebied
opgehaalde reacties omwonenden
over de Beneluxlaan (ook in relatie tot veiligheid). In essentie geen onverkomelijke vragen, maar wel vragen die een passend antwoord verdienen. In relatie tot verkeer en mobiliteit is aangegeven dat er op dit moment door een gespecialiseerd bureau onderzoek wordt gedaan naar verschillende scenario’s rondom de verkeersafwikkeling. De rapportage dient inzicht te geven in de situatie en een beeld te schetsen op een passende oplossing. De bouwhoogte bij Broederhuis Glorieux sluit met twee lagen aan op het profiel van de wijk. Daar
HeuvelPark Glorieux - Bewoners-informatieavonden
introductie door wethouder Kees de Jong
Bijeenkomst 28 november 2023
passend antwoord en dat bij het opstellen van het
Om het plan ook voor een breder publiek dan
stedenbouwkundig plan er wederom sessies komen
de direct omwonenden in de visievorming te
om in gesprek te blijven met de direct omwonenden.
betrekken is een tweede bewoners-informatieavond georganiseerd en vond plaats in de hal van het gemeentehuis. De belangstellenden waren vooral mensen die op de eerste bijeenkomst niet aanwezig konden zijn, mensen uit de wijk en bewoners van de Beneluxlaan. Bewust is gekozen dezelfde presentatie te houden als op 5 september. Na de presentatie is er een dialoog ontstaan met de zaal over een aantal onderdelen van de gebiedsvisie. De focus van de discussie concentreerde zich in aanvang op de ontsluiting van de Beneluxlaan en de zorg over verkeersintensiteit. Na afloop kregen de omwonenden de gelegenheid op basis van opgehangen tekeningen en de maquette te reageren op de visie door middel van individuele notities. Ondanks de zorg van de bewoners in de wijk en aan de Beneluxlaan over de verkeersafwikkeling van deze weg waren de reacties op de gebiedsvisie in zijn algemeenheid positief. Ook nu zijn veel omwonenden blij dat er eindelijk een concrete stap is gezet en dat er een integrale visie ligt. De individuele opmerkingen die de mensen hebben geplaatst komen treffend overeen
opgehaalde reacties omwonenden
met de opmerkingen uit de eerste bewonersinformatieavond. Punten als verkeer, bouwhoogte op het terrein van Glorieux, de toegankelijkheid van het park en zorg voor woningdifferentiatie zijn genoemd. Van beide bijeenkomsten is een verslag gemaakt. De verslagen zijn als bijlage toegevoegd. Het is evident dat de opmerkingen van de omwonenden in een vervolgtraject moeten worden opgepakt met een introductie door wethouder Kees de Jong
71
Nawoord Het afgelopen half jaar is samen met de
Van visie naar plan
stakeholders hard gewerkt aan deze gebiedvisie.
Dongen kan met vertrouwen met deze gebiedsvisie
Met een aantal workshops, locatiebezoeken en
een nieuwe fase in. De visie vormt een goede basis
interviews is geprobeerd inhoud te geven aan de
voor verdere ontwikkelingen en planuitwerking.
uitdagende maar soms ook lastige opgave: hoe
Een voorlopig stedenbouwkundig plan met een
de waardevolle ingredienten van het plangebied te
beeldkwaliteitsplan en een landschapsontwerp is
koesteren zonder de ambities van de stakeholders
de volgende stap naar een nieuwe toekomst van
en de dromen van de omwonenden uit het oog te
HeuvelPark Glorieux.
verliezen. De twee sessies met omwonenden, de workshops met de stakeholders en een afsluitende informatieavond hebben geleid tot een gebiedsvisie die deze droom een beetje meer werkelijkheid kan maken. Belangrijke wensen als behoud van de intimiteit van het park, het waarderen van de cultuur-historische gebouwen, een divers woonmilieu en het tot stand brengen van nieuwe verbindingen zijn wat ons betreft op een passende manier opgenomen in de visie.
Bijlagen Boomopname - Triangellaan Dongen 25-5-23 Quickscan beleid en omgevingsaspecten Heuvelpark Dongen_20230632 VisieDonge_WHK_WitteBrug_definitief - 11 augustus 2021 Verslag gebiedsontwikkeling Glorieux bijeenkomst 13 mei 2022 Verslag gebiedsontwikkeling Glorieux bijeenkomst 15 juli 2022 Verslag gebiedsontwikkeling Glorieux bijeenkomst 5 oktober 2023 Verslag gebiedsontwikkeling Glorieux bijeenkomst 28 november 2023 advies Monumentencommissie 1 (2023-11-13)
HeuvelPark Glorieux - Nawoord
73
Colofon Datum 22 december 2023
Status CONCEPT
Fase Gebiedsvisie
Opdrachtgevers Leytromen
Brabantse Delta
Publieke Werken projectontwikkeling
Postbus 70
Bouvignelaan 5
(vertegenwoordiger Erven Verhoeven)
5120 AB Rijen
4836 AA Breda
Julianastraat 151
088 031 33 00
5104 EV Dongen
info@leystromen.nl
Gemeente Dongen
HeuvelPark
GGZ Breeburg
Hoge Ham 62
Heuvelstraat 5
Postbus 770
5104 JJ Dongen
5101 TB Dongen
5000 AT Tilburg
HeuvelPark Glorieux - Colofon
Architect Grosfeld Bekkers van der Velde Architecten Reduitlaan 39 4814 DC Breda
info@gbv-a.nl +31 (0)76 52 21 811
75