Bijl1- 25-05 Plan van aanpak

Breed, bont en boeiend: de toekomstvisie van de gemeente Dongen Plan van aanpak

Vraagstelling Aanleiding De gemeente Dongen heeft een toekomstvisie opgesteld die richting geeft naar 2025. Dat jaar is in zicht, waardoor behoefte is ontstaan voor het actualiseren en opnieuw vormen van een gemeentelijke toekomstvisie. De afgelopen tijd is hard gewerkt aan verschillende ‘sectorale’ visies, zoals de omgevingsvisie, de woon-zorgvisie, de gebiedsvisie, de economische visie en de visie sociaal domein. Deze visies vormen een belangrijke basis voor de richting waarop Dongen zich ontwikkelt. Tegelijk mist hierin nog een overkoepelend, richtinggevend afwegingskader voor de ontwikkeling en positionering voor de gemeente richting 2040. Onze visie Een heldere, breed-gedragen toekomstvisie draagt bij aan het effectief omgaan met de complexe uitdagingen waar gemeenten voor staan en helpen richting te geven aan de toekomst. Bij het opstellen van een toekomstvisie is het belangrijk dat er aansluiting gevonden wordt met hetgeen in de breedte kenmerkend en karakteriserend is in de gemeente en dat de toekomstvisie de gang van zaken in het hier en nu respecteert. Tegelijkertijd mag er ook over de toekomst gedroomd worden. De toekomstvisie biedt bij uitstek de gelegenheid om bonte plannen voor de toekomst van de organisatie te maken. Het betrekken van een breed scala aan actoren die input leveren voor de toekomstvisie draagt bij aan een breed draagvlak.

Het komen tot zo’n toekomstvisie in de context van de gemeente Dongen belooft een breed, bont en boeiend proces: niet alleen de gemeentelijke organisatie maar ook de inwoners van de dorpen en kernen staan hiervoor aan de lat. Het is belangrijk met iedereen in gesprek te gaan: enerzijds om goede kwaliteit, herkenbaarheid en brede acceptatie te realiseren, anderzijds voor steun aan de daadwerkelijke uitvoering van de toekomstvisie. In dit kader stellen wij het volgende proces voor, waarin we nadrukkelijk aandacht hebben voor ieders betrokkenheid.

Het proces De invulling van die processtappen is een dynamisch proces, waarbij vooral de invulling van fase II en III in de loop van de tijd verder vorm gaan krijgen. In dit plan van aanpak nemen we u daarom uitgebreid mee in het proces van fase I, en geven we u een beeld bij hoe fase II en III er ongeveer uit gaan zien. Navenant de uitwerking van de toekomstvisie verder vorm krijgt, zal ook het proces in fase II en III verder vormkrijgen. Dit doen wij in nauwe afstemming met verschillende actoren binnen de gemeente Dongen.

2

Fase I – In de breedte verkennen Stap 1: Projectstart (November 2024) Wij stellen een regiegroep en projectteam samen. De regiegroep speelt gedurende het proces een belangrijke rol in het monitoren en begeleiden van het proces, het (tussentijds) spiegelen van de bouwstenen van de toekomstvisie, en het toezien op het volbrengen van de aan ons gestelde opdracht. De regiegroep komt op strategische momenten gedurende het proces hiertoe samen. Stap 2: Documentenstudie en analyse huidige profilering (december 2024 – februari 2025) Door middel van een documentenstudie en analyse van bestaande (visie)documenten gaan wij het profiel en de profilering van de gemeente Dongen in de breedte verkennen. We duiden we de aspecten die de gemeente in het hier en nu karakteriseert, die een basis bieden voor de nieuwe toekomstvisie. We vragen hiervoor onder andere de volgende documenten op: a. Aflopende toekomstvisie; b. Omgevingsvisie gemeente Dongen, en andere visiedocumenten; c. Dongens’ DNA d. Samenwerkingsverbanden van de gemeente Dongen. e. Omgevings- en toekomstvisies van de buurgemeenten (Loon op Zand, Oosterhout, Tilburg, Waalwijk, Gilze en Rijen en Geertruidenberg). f. Documenten gerelateerd aan de Langstraat. Aan het eind van deze stap hebben we voorlopige bouwstenen geformuleerd op basis van de bestaande informatie.

We zetten de analyse en de bouwstenen om in een presentatie en we formuleren een advies over wat volgens ons een goed vervolg zou zijn om te komen tot een breed gedragen gemeentelijke toekomstvisie. Stap 3: Verrijken en vaststellen bouwstenen (tweede helft februari 2025) Onze analyse en de voorlopige bouwstenen presenteren we in drie afzonderlijke spiegelsessies in de tweede helft van februari met: 1. regiegroep + college; 2. klankbordgroep van medewerkers uit de organisatie; 3. gemeenteraad. Het doel van deze spiegelsessies is om op de bevindingen en de bouwstenen te reflecteren, deze aan te scherpen, waar nodig aan te vullen en/of er kritische vragen over te stellen. Daarnaast nemen we de deelnemers van deze spiegelsessies mee in het concrete proces van fase II. De input van deze spiegelsessies werken wij verder uit in concrete bouwstenen voor de toekomstvisie, als basis voor fase II. Fase II – Een bont palet aan dromen Stap 4: Visievorming en verandering (maart – juni/juli 2025) In deze stap onderzoeken we het bonte palet aan toekomstdromen van de samenleving van de gemeente Dongen: van inwoner tot ondernemer, van vrijwilliger tot scholier, van jong tot

3

oud en dwars door alle bevolkingslagen heen. Deze gemeenschap is breed gevarieerd samengesteld: in het kader van begrip en verbinding is het belangrijk om met de gehele samenleving het gesprek aan te gaan. Dit biedt bovendien voeding aan het interne ontwikkelproces van de toekomstvisie en is daarmee van belang en waarde voor het eindresultaat. Hoe krijgen we Dongenaren uit hun stoel en in het gesprek? We hanteren een speelse benadering om de inwoners van de dorpen en kernen mee te laten denken over de toekomst. Want hoewel inwoners en ondernemers ongetwijfeld een idee hebben bij de toekomst van hun gemeente, zal het actie vergen om ze ook daadwerkelijk in het gesprek te krijgen. We maken het daarom klein, concreet en ‘fun’ om mee te doen, voor jong en oud. Het doel is hierbij om op verschillende manieren te proberen zo veel mogelijk inwoners van de gemeente Dongen te bereiken. Bijvoorbeeld door middel van: • Straatinterviews: op straat mensen om hun wensen vragen, en deze op een groot doek/paneel laten illustreren door een sneltekenaar. Dit etaleren we vervolgens op het gemeentehuis. • Toekomstzuil: naast het doek/paneel van de sneltekenaar kan een toekomstzuil komen te staan die uitleg geeft over het proces en de inhoud van de toekomstvisie. Vervolgens nodigen we bezoekers uit hun ideeën op geeltjes erbij te plakken. Dit maakt het doek/paneel een levend participatieobject.

• Elftalspellen: specifieke doelgroepen uitnodigen om na te denken op specifieke thema’s (bijv. wij zoeken 11 jongeren én 11 ouderen die gezellig komen buurten over wonen in gemeente Dongen). In de aanloop naar dit spel kan actief campagne gevoerd worden voor de thematiek. • Huis-aan-huis communicatie: inwoners van de gemeente informeren over het proces; waar we staan, wat er op de agenda staat, waar en wanneer zij input kunnen leveren, en waar men informatie kan vinden over de toekomstvisie. • Winkelbezoek: een leegstaand winkelpand kan worden creatief ingericht als informatie- en reflectieplek voor inwoners en ondernemers van de gemeente Dongen. Met brede openingstijden, kan men laagdrempelig binnenlopen bij deze winkel en zodoende informatie ‘shoppen’ over de toekomstvisie. Door de inzet van verschillende speelse activiteiten om vanuit de hele breedte van de gemeente input te verzamelen, stellen wij de droom-toekomstvisie op. Het doel is om aan het eind van deze tweede fase het bonte palet aan dromen van de gemeente bondig te kunnen schetsen. Dit vormt de tweede deelvisie van de toekomst van gemeente Dongen. In deze fase ligt er voor de gemeenteraad, het college én de ambtelijke organisatie de belangrijke taak om betrokkenheid in het proces te tonen.

We nodigen hen daartoe expliciet uit om (soms als toehoorders en soms ook als actieve deelnemers) aan te sluiten bij de activiteiten die we organiseren voor inwoners van de gemeente. Aan het eind van fase II is wederom een moment voor beraad voor de regiegroep. Op basis van deze fase wordt weer verder vormgegeven aan fase III.

4

Fase III – Boeiend samensmeden Stap 5: Spiegelsessies (september 2025) Wij starten met het opstellen van een concept toekomstvisie door de bouwstenen van fase I en de toekomstdromen van fase II samen te brengen. In deze derde fase maken wij een volgende analyseslag waar een goed afgewogen en boven boeiend samengesmeed concept toekomstvisie uit resulteert. Deze concept toekomstvisie schrijven we bondig en creatief op in een document, waarvan we de herkenning en het draagvlak breed toetsen. In dat kader organiseren we wederom een aantal spiegelsessies. Deze spiegelsessies geven betrokkenen de ruimte om te reflecteren op het concept toekomstvisie en deze aan te scherpen. Dit doen we door een aantal dilemma’s te presenteren die betrekking hebben op de keuzes die moeten worden gemaakt om de nieuwe toekomstvisie verder te formuleren. De spiegelsessies hebben als doel om betrokkenen in de gelegenheid te stellen om te reflecteren op de gepresenteerde toekomstvisie, hierop aanpassingen te initiëren, en om hen mee te nemen in de afwegingen en keuzes die de nieuwe toekomstvisie met zich meebrengt. De discussies omtrent de dilemma’s bieden een startpunt voor de verschillende betrokkenen om het gesprek te voeren over de verdere uitwerking van de toekomstvisie in de jaren die volgen.

Stap 6: Opleveren eindrapportage toekomstvisie (oktober 2025) Tenslotte volgt de definitieve uitwerking van het eindproduct, waarin we een boeiend samengesmede toekomstvisie opleveren voor de gemeente Dongen. Het is onze nadrukkelijke inzet dat het eindrapport de gemeente helpt om prioriteiten te stellen, afwegingen maken, en zich te positioneren. De vorm van het eindproduct is nadrukkelijk geen ‘pak papier’ maar een minder conventioneel product wat niet op het gemeentehuis blijft liggen maar bij de mensen thuis terecht komt. De basis hierin is wat ons betreft dat het een leesbaar, toegankelijk en creatief product is.

Tot slot In deze slotopmerking willen wij het dynamische karakter van dit plan van aanpak nogmaals benadrukken. Voorliggend proces richt zich op de activiteiten tot en met het opleveren van het eindrapport van de toekomstvisie in stap 6, waarbij wij hoofdzakelijk de processtappen in fase I uitgebreid hebben beschreven. Het verloop van fase I is een belangrijke factor in het verder vormgeven van het verdere proces. Gedurende het proces organiseren wij regelmatig afstemmingsmomenten met actoren uit de gemeente Dongen om de processtappen voor fase II en III verder te bepalen.

5