Bijl1- 24-41 Economische Visie Dongen in huisstijl

35

Bruisende en vitale centra We werken toe naar bruisende en vitale centra Dongen fungeert als hét krachtige voorzieningencentrum van de gemeente voor met name dagelijkse boodschappen. ‘s Gravenmoer biedt voorzieningen, passend bij de kleinere omvang en rol. Het centrum van Dongen wordt een compacte, aantrekkelijke verblijfsplek, met meer ruimte voor beleving, levendigheid en ontmoeting, zodat bestaande klanten het centrum blijvend weten te vinden en voorzieningen behouden blijven. Gerichte ingrepen maken het centrum beter vindbaar/bereikbaar. Met de ondernemers werken we als gemeente samen om de koopkrachtbinding te versterken via promotie, evenementen en innovatieve concepten. En zo het voorzieningenaanbod in de kernen op peil te houden en de centra vitaal en bruisend te maken. Uitgangspunten en randvoorwaarden • Ontmoetingsfuncties (winkels, weekmarkt, cultuur en dienstverlening) concentreren zich zoveel mogelijk in het centrum van Dongen. De kern ‘s Gravenmoer behoudt huidig voorzieningenaanbod. • In het centrumgebied stemmen we de voorzieningen af op de wensen van bewoners en ondernemers. Zo houden we het centrum levendig. • Leegstand willen we verminderen door compactisering en een betere mix van wonen en werken in en rondom het centrum van Dongen.

• We willen een goed te bereiken en aantrekkelijk gebied met voldoende parkeermogelijkheden: een goed vestigingsklimaat en ruimte voor ondernemerschap in zowel de kern Dongen als ‘s Gravenmoer. • Ondernemers in het centrum moeten collectief en goed georganiseerd zijn. Goed centrummanagement als verbindende schakel tussen ondernemers, overheid, de weekmarkt, evenementenorganisatoren en vastgoedeigenaren is hiervoor noodzakelijk.

• Meer circulariteit en duurzaamheid bij ondernemingen gaan we stimuleren. • We zoeken naar een betere aansluiting tussen onderwijs en lokale arbeidsmarkt.

Voorbeeld: BIZ in Gennep In Gennep is sinds 2022 een ondernemerscollectief actief met structurele financiering (middels een BIZ). Ondernemers in Gennep zien kansen om via samenwerking het economisch functioneren van het centrum van Gennep te versterken. Met als doel: meer bezoekers, die vaker komen en meer besteden. Samen investeren ze in het centrum om deze op de kaart te zetten, de aantrekkelijkheid te verhogen en de omzet te vergroten. Dit alles middels een bedrijveninvesterings-zone (BIZ), wat concreet vorm heeft gekregen in een activiteitenplan (2021-2025). Het biedt een kader voor gezamenlijke investeringen van ondernemers in het centrum van Gennep voor de komende vijf jaar. De gemeente is een belangrijke partner bij de plannen en de totstandkoming van activiteiten

36

= onderdeel 10-punten-plan

Wat gaan we doen? = o.a. geprioriteerde acties uit 10 puntenplan

Ruimte & bereikbaarheid

Intern routingplan voor het centrum van Dongen verbeteren door te kijken naar verkeerstromen vanuit wandelaars, fietsers en automobilisten. Samen met belangrijke stakeholders (zoals de ondernemer en de bezoeker) worden in het plan suggesties opgenomen om de bereikbaarheid/zichtbaarheid van het centrum te versterken middels kleinere en grotere ingrepen. Daarbij kijken we naast een interne routing naar de kwaliteit van de ruimte en de panden, en waar dit verbeterd kan worden.

Ondernemers(-collectief) en gemeente

2024

Initiëren

Stimuleren circulariteit en duurzaamheid onder ondernemers en eigenaren van panden door organiseren inspiratiesessies voor energiebesparende of circulaire maatregelen. Hierbij komen ondernemers samen tot een prioritering en er mogelijk collectief afspraken worden gemaakt (bv. eerste winkelgebied zonder plastic tassen). Eerste stap is het uitvoeren van de Green Deal voor het centrum, vergelijkbaar met die voor bedrijventerreinen.

Gemeente in samenwerking met ondernemers(-collectief) en pandeigenaren

Continu

Faciliteren

Gemeente in samenwerking met ondernemers uit de centra/LDK bestuur

Direct starten. De bereidheid bij ondernemers is al uitgesproken

Aanjagen van samenwerking

Gemeente

Iedere 3 jaar

Initiëren

Organiserend vermogen

Actie lijnen

Duurzaam & innovatief

Bruisende en vitale centra

Zorgen voor een georganiseerde samenwerking in de centra van Dongen waardoor bestaande aanbod zichtbaarder wordt en er nieuw onderscheidend aanbod kan bijkomen. Doorontwikkelen van huidige structuur van LDK (ondernemerscollectief) waarbij de onderlinge samenwerking (bestuur, ondernemers en centrummanager) en met de gemeente wordt geoptimaliseerd. We gaan ook kijken naar de meest effectieve financieringsvorm. We starten met een samenwerkingsconvenant waarin duidelijk wordt wat de doelen zijn en wie welke rol op zich neemt. Behalen Keurmerk Veilig Ondernemen waardoor we aan de consument laten zien dat gemeente, politie en ondernemers serieus bezig zijn met een veilig en schoon winkelgebied.

Wie?

Wanneer?

Rol van de gemeente?

37

Natuurlijk, gemoedelijk en verrassend recreëren We werken toe naar natuurlijk, gemoedelijk en verrassend recreëren Dongen heeft een complementaire functie als het gaat om recreatie en toerisme. Recreatie vormt een van de economische dragers in het buitengebied, maar zal ook levendigheid in de centra brengen met activiteiten en evenementen. De samenwerking tussen ondernemers neemt toe. Extensieve recreatie blijft een belangrijke vorm van recreatie in de gemeente: routes en verbindingen met natuurgebieden (ook buiten de gemeente) worden daarom versterkt. Uitgangspunten en randvoorwaarden • We behouden en versterken het groen, de rust en de ruimte in het buitengebied. • Recreatie verrijkt onze gemeente, maar mag niet ten koste gaan van andere functies zoals het agrarische karakter in het buitengebied. • We stimuleren lokale verbinding. Hierna kan de samenwerking regionaal sterker gezocht worden. • We zetten het huidige aanbod aantrekkelijk en onderscheidend in de markt (zie voorbeelden in het kader). Samen Dongen biedt hier mogelijk een aanzet voor. • Extensieve recreatie simuleren we nog actiever: wat er nu is, wordt beter in de markt gezet en (fysiek) met elkaar verbonden. Daarbij worden ontwikkelmogelijkheden voor recreatieve wandel- en fietspaden, ook richting omliggende gemeenten, verder onderzocht.

• (Verblijfs-) recreatie verwelkomen we in het buitengebied, mits dit landschappelijk past en cultuurhistorische waarden niet worden aangetast.

Voorbeelden – Profilering gemeenten zonder grote trekkers Gemeente Land van Cuijk weet zichzelf goed in de markt te zetten met dat wat de gemeente te bieden heeft. Zonder daadwerkelijk grote trekkers beschikt de gemeente wel over veel recreatieve voorzieningen. Dit probeert de gemeente steeds scherper neer te zetten zodat het een eenduidige profilering heeft en de gemeente zichzelf nog beter kan promoten (van onderdompelen in het Land van Cuijk – tot – beleef de geschiedenis van Nederland in het Land van Cuijk). Een uitgebreide website, inclusief Engelse vertaling biedt daarvoor de juiste informatievoorziening.

Een ander voorbeeld is Beleven in Oosterhout. Op een goede, aansprekende manier wordt het lokale uitgelicht, inclusief programma van activiteiten en highlights uit de regio. Tot slot is ook de ‘Rotonde van Drenthe’ een aansprekend voorbeeld als het gaat om profilering: gemeente Midden-Drenthe heeft twee belangrijke trekkers (museumdorp Orvelte en Kamp Westerbork), maar zij profileren zich als dé uitvalsbasis voor een bezoek aan Drenthe, vanwege hun ligging midden in Drenthe (waardoor alles in Drenthe op max 30 minuten afstand is). Ook dit is een goede manier om jezelf scherp in de regio neer te zetten.

38

= onderdeel 10-punten-plan

Natuurlijk, gemoedelijk en verrassend recreëren Wat gaan we doen? = o.a. geprioriteerde acties uit 10 puntenplan

Gemeente, ondernemers en regio

Duurzaam & innovatief

Voortzetten van plannen omtrent het verbeteren van natuurgebieden en verbindingen, routes vanuit een plan voor het gebied. Verbind de (omliggende) natuurgebieden letterlijk door groene/ecologische zones. We maken ze beter toegankelijk met goede wandel- en fietspaden en zichtbaarder met routes, mooie stops/arrangementen en bewegwijzering. Voorzetten plannen in lijn met NPLG-BPLG, Vitaal Platteland HvB en programma buitengebied.

Wie?

Stimuleren van zichtbaarheid en innovatie van bestaand aanbod. De bestaande voorzieningen promoten en zichtbaarder maken: een overzichtelijke website. Zowel offline, online als de inzet van social mediacampagnes vanuit een gezamenlijk marketingplan met een Dongens beeldmerk en het sterker promoten van het Dongens’ DNA.

Ondernemers, eigenaren en andere partijen samen met de gemeente

Organiserend vermogen

Ruimte & bereikbaarheid

Actie lijnen

Merkpositie ontwikkelen voor Dongen in de regio. Om op deze manier meer te profiteren van toerisme in de regio. Een bepaalde profilering kan vooral bijdragen aan het behouden en versterken van het bestaande voorzieningenniveau in gemeente. De profilering sluit aan op het DNA van Dongen.

Gemeente, ondernemers en regio

Wanneer?

Continueren

Vanaf 2024, continu

2024

Rol van de gemeente?

Organiseren

Initiëren en vervolgens faciliteren

Initiëren

39

= onderdeel 10-punten-plan

Wat gaan we doen? = o.a. geprioriteerde acties uit 10 puntenplan

Wie?

Continuering van samenwerking met Regio Hart van Brabant, waarbij voor Dongen een sterke(re) aanhaking op de verschillende economische programma’s van Midpoint Brabant wordt gerealiseerd. Ondernemers informeren over regionale ontwikkelingen, programma’s en middelen.

Gemeente in samenwerking met ondernemers

Continuering

Opstellen accountmanagementplan. Actieve communicatie en zichtbaarheid om alle (nieuwe) ondernemers uit de gemeente in beeld te krijgen. Starten met een dataanalyse en bijeenkomsten om het netwerk te versterken op gemeentelijk niveau en waar mogelijk regionaal aan te haken (Midpoint Brabant). Daarnaast verbeteren zichtbaarheid digitaal bedrijvenloket (op eventueel aparte gemeentelijke business website) voor startende en bestaande ondernemers (waaronder ZZP’ers). Adequate informatieverschaffing op gemeentelijke website.

Gemeente, met ondernemers(collectief) samen met de bestaande ondernemersverenigingen

Opstarten in 2024

Continueren bedrijfsbezoek portefeuillehouder, eventueel i.c.m. ambtenaar economie, toerisme en accountmanager.

Gemeente

Continuering

Aansluiting onderwijs & arbeidsmarkt

Actie lijn

Ondernemersklimaat & positionering in de regio

Overkoepelende actielijnen en actiepunten

Talent boeien en binden. Zowel Regio Hart van Brabant als de gemeente streven ernaar om talent te boeien en te binden vanuit de brede Human Capital Agenda. De regio zet hiervoor het Leerwerkloket in, als startpunt voor een betere aansluiting tussen vraag een aanbod op de arbeidsmarkt. We leggen de nadruk op het bevorderen van kennisuitwisseling, mobiliteit op de arbeidsmarkt en het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en lokale werkgelegenheid. We gaan actief verkennen wat mogelijke uitwisselingen zijn tussen educatie en bedrijfsleven en organiseren open dagen op de bedrijventerreinen gericht op maakindustrie en dienstverlening.

Gemeente, onderwijs en ondernemers

Wanneer?

Rol van de gemeente?

Huidige positie binnen de regio (voorzitter poho Economie) behouden

Initiëren

Continu

Bedrijfsleven en onderwijs (lokaal/ regionaal) zijn aan zet voor een goede verbinding. De gemeente faciliteert en is een verbindingspartner

40

Samenvatting visie & 10-puntenplan Wat is onze visie? (hoofddoel) Wat onze Wat is is onze ambitie per ambitie per thema? thema?

VAN VOLUME NAAR WAARDE: DONGEN VERBETERT EN VERNIEUWT HET BESTAANDE

Toekomstbestendige bedrijventerreinen

Waardevol buitengebied

Bruisende en vitale centra

Natuurlijk, gemoedelijk en verrassend recreëren = prioriteit

Ruimte & bereikbaarheid Duurzaam & innovatief Op welke actielijnen gaan we focussen?

Organiserend vermogen Ondernemersklimaat & positionering in de regio Aansluiting onderwijs & arbeidsmarkt

Het 10-puntenplan!

Continuering samenwerking Regio Hart van Brabant Talent boeien en binden Wat gaan we doen?

Georganiseerde samenwerking voor bedrijventerreinen, centra en buitengebied Opstellen integraal actieplan bedrijventerreinen Uitbreiden Tichelrijt

Brede kansenkaart voor het buitengebied opstellen

Interne routing plan verbeteren

Merkpositie ontwikkelen voor Dongen

Stimuleren circulariteit en duurzaamheid

Stimuleren van zichtbaarheid en innovatie van bestaande aanbod

41

Uitvoering & monitoring Uitgangspunten als basis voor de uitvoering In de praktijk zien we een aantal uitgangspunten die belangrijk zijn om succesvol aan de slag te kunnen gaan met de economische visie: ➢ Een gemeenschappelijk koers als basis. Deze visie is de koers. ​ ➢ Beoogde doelen staan centraal. Actiepunten in deze visie zorgen ervoor dat overleggen (zie onderstaande alinea) resultaatgericht zijn. ​ ➢ We maken werk van het 10-puntenplan. Met op korte termijn een focus op het opstellen van een toekomstbeeld voor de bedrijventerreinen en het aanjagen van het organiserend vermogen. ​ ➢ Uitvoering vraagt commitment op korte en lange termijn: van zowel de gemeente, ondernemers als van andere partijen. ​ ➢ Het is van belang om successen die we samen bereiken te delen, maar ook vooral te vieren.

vinden als het nodig is, maar er is (naast netwerkmomenten met VOCD) geen sprake van een vaste structuur. Deze samenwerking is wezenlijk van belang om de grotere opgaven op de bedrijventerreinen aan te kunnen. Om deze samenwerking aan te jagen, starten we met het samenstellen van een werkgroep. Deze gaat de behoeften van ondernemers onderzoeken en samen met de gemeente de actieplannen voor de bedrijventerreinen vormgegeven. Thema’s die daarbij aan de orde kunnen komen, zijn: ruimte, bereikbaarheid, mobiliteit, vergroening, energie en veiligheid. ​ Zowel voor centra als bedrijventerreinen ambiëren we fase 4: een bedrijfsmatige en structurele samenwerking waarin doelen tussen gemeente en ondernemers zijn afgestemd. In het buitengebied beperken we ons vanwege de omvang, complexiteit en uiteenlopende kenmerken tot een ondernemerscollectief dat binnen bedrijventerreinen en/of centra wordt opgezet, waarbij ondernemers uit het buitengebied thema-afhankelijk aanhaken.

Samenwerking heeft prioriteit Gedurende het proces kwam naar voren dat er behoefte is aan samenwerking. Het versterken van het organiserend vermogen valt onder een van de actielijnen, maar verdient bijzondere aandacht en prioritering. Het vormt immers de basis voor een vitale economie en de uitvoeringskracht die nodig is om dat te bereiken. We kunnen dat echter niet voor ieder focusgebied tegelijkertijd oppakken. We gaan mede om die reden uit van een groeimodel (zie figuur rechts). Voor de centra benutten we de bestaande samenwerking van de ondernemers die groeiende is. We ondersteunen ondernemers om van fase 2 naar fase 3 en 4 te komen. Voor bedrijventerreinen is de huidige samenwerking diffuus: bedrijven weten elkaar te

Fase 4 Bedrijfsmatige samenwerking via bijv. een BIZ Fase 3 Organisatie via werkgroepen Fase 2 Gestructureerd overleg Fase 1 Ad hoc overleggen

Samenwerking is een groeimodel (bron: Ginder)

42

Coördinatie van ambtelijke inspanningen Om de samenwerking te bevorderen, wordt binnen de gemeente (evt. per thema) een coördinator aangesteld. Deze coördinator faciliteert minstens twee keer per jaar een overleg met vertegenwoordigers van ondernemers, onderwijsinstellingen en andere relevante belanghebbenden. Op basis van de visie en het 10-puntenplan kan een gezamenlijk actieplan worden opgesteld en wordt de voortgang gezamenlijk geëvalueerd. Dit biedt de mogelijkheid om, indien nodig, regelmatig bij te sturen. Omdat de route en stappen in de loop van de tijd kunnen veranderen, terwijl de gezamenlijke doelstellingen leidend blijven. Ondernemers dragen de verantwoordelijkheid voor het creëren van draagvlak. De ambassadeurs die betrokken zijn geweest bij het opstellen van deze visie, kunnen hierbij mogelijk een rol spelen.

Investeren in de lokale economie Het uitvoeringsprogramma dat in deze visie is opgenomen, vraagt om forse investeringen, van de gemeente maar ook van ondernemers, (vastgoed)eigenaren en maatschappelijke organisaties. Het is een ambitieus programma dat niet vanzelf van de grond komt. Voor de gemeente ligt er bij veel acties een initiërende of faciliterende rol. In eerste instantie gaat het om inzet voor aanpassingen van beleid/kaders, het opstellen van actieplannen en het voorbereiden van projecten. Dit vergt inzet van ambtelijke capaciteit en voorbereidingskosten. Het bestaande werkbudget van economie is hiervoor ontoereikend. Echter, kunnen op veel onderdelen ook andere budgetten, zowel intern als extern, benut worden als cofinanciering (regio, provincie maar ook fondsvorming door lokale ondernemers). Deze visie is adaptief, daarom zal per jaar (bij de monitoring) bekeken moeten worden wat er nodig is om uitvoering te geven aan de actuele acties en dit, indien nodig, voor te leggen aan de gemeenteraad.

Monitoring van de voortgang van de economische visie Monitoring is van cruciaal belang voor het ontwikkelen en bijsturen van nieuw beleid en biedt tevens inzichten om, waar nodig, onze inzet, capaciteit en middelen aan te passen. Het is ook een manier om ondernemers en andere partners betrokken te houden bij de uitvoering van het beleid. Verschillende methoden kunnen worden toegepast om de voortgang van de economische visie te monitoren. De eerder geschetste organisatiestructuur met werkgroepen wordt gezien als een belangrijke vorm van monitoring. Door regelmatig bijeen te komen en het 10-puntenplan als leidraad te hanteren, wordt de focus behouden en wordt de energie in het proces gestimuleerd.

43

Dirk van den Hombergh d.vandenhombergh@wijzijnginder.nl Lars Pijlman l.pijlman@wijzijnginder.nl Charlotte de Wit c.dewit@wijzijnginder.nl

Dit rapport is met uiterste zorgvuldigheid tot stand gekomen op basis van deskundig onderzoek. Onderhavig rapport bevat een weergave en interpretatie van (delen van de) onderzoeksresultaten. Het is anderen toegestaan om (delen van) het rapport en gehanteerde methodieken en modellen te kopiëren, distribueren, vertonen, op te voeren zolang Ginder als maker van het werk wordt vermeld en het werk niet commercieel wordt gebruikt.