Bijl1- 24-18 Inspiratiedocument 'Passantenhaven in Dongen'

Inspiratiedocument

PASSANTENHAVEN IN DONGEN?

CDA Dongen - ‘s Gravenmoer

INHOUD 01

Inleiding

3

02

Wat is een passantenhaven?

4

03

Waarom een passantenhaven in Dongen?

5

04

Is een passantenhaven op Dongense

7

05

Hoe nu verder?

schaal mogelijk? 9

2

1. INLEIDING De gemeente Dongen wil aan de slag met een gebiedsvisie Kanaalzone Noord. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2024 - 2027 heeft het college toegezegd de voorbereidende werkzaamheden hiertoe in 2024 op te pakken. Het opstellen van de visie zal dan plaatsvinden in 2025.

We gaan aan de slag met de gebiedsvisie Kanaalzone Noord. In deze visie verbinden we de kanaal-, sport- en de ecologische verbindingszone en onderzoeken we de ontwikkelingsmogelijkheden. Coalitieakkoord op hoofdlijnen 2022 – 2026, Versterken & Vernieuwen, gemeente Dongen

Het CDA Dongen - ’s Gravenmoer is van mening dat een passantenhaven behoort tot de ontwikkelingsmogelijkheden in dit gebied. Het versterkt de recreatieve en toeristische aantrekkingskracht van de gemeente en creëert mogelijkheden voor werk en bedrijvigheid. Daarnaast draagt een passantenhaven bij aan het faciliteiten van (water)sport en het ontwikkelen van een groene (water)zone. Met dit inspiratiedocument zet het CDA Dongen - ’s Gravenmoer hun ambitie om een passantenhaven in de gemeente Dongen te realiseren nader uiteen. Het is een ondersteunend document bij een initiatiefraadsvoorstel en dient als voorbereiding op de gebiedsvisie Kanaalzone-Noord.

3

Schetsontwerp Passantenhaven gemeente Rhenen Bron: Buro SRO

2. WAT IS EEN PASSANTENHAVEN? Een passantenhaven is een faciliteit langs het water, meestal gelegen aan rivieren, kanalen, meren of andere vaarwegen, die specifiek is ontworpen om tijdelijke ligplaatsen te bieden aan vaartuigen zoals pleziervaartuigen, jachten en boten van passerende watersporters en toeristen. Passantenhavens dienen als tussenstop of bestemming voor schippers die op doorreis zijn. Vaak bieden ze voorzieningen, zoals elektriciteitsaansluitingen, waterfaciliteiten, sanitaire voorzieningen. In de nabijheid van de passantenhaven zijn meestal horecagelegenheden, winkels en/of campings gelegen. Het doel van een passantenhaven is om

Er zijn enkele belangrijke aspecten die

schippers en hun bemanning een tijdelijke

komen kijken bij een passantenhaven:

rustplaats te bieden, en tegelijkertijd bij te dragen aan de lokale economie door het

· Aanlegplaatsen: passantenhavens hebben

aantrekken van toeristen en passanten die

diverse aanlegplaatsen beschikbaar om

gebruik maken van de faciliteiten en

verschillende maten en typen schepen te

diensten in de omgeving.

kunnen ontvangen.

Een passantenhaven kan gedurende het

· Faciliteiten: passantenhavens bieden vaak

hele jaar geopend zijn of gedurende enkele

basisfaciliteiten zoals elektriciteits-

maanden (seizoenen) in het jaar. De

aansluitingen, drinkwater, afvalinzameling

passantenhaven hoeft niet per definitie de

en sanitaire voorzieningen om aan de

faciliteiten te bieden om te overnachten.

behoeften van de tijdelijke bezoekers te

Er zijn ook passantenhaven die alleen

voldoen.

‘dagbezoekers’ ontvangen (zgn. ‘daghavens’).

· Toegankelijkheid: passantenhavens zijn strategisch gelegen langs vaarroutes en zijn

Een havenmeester is een functionaris in

gemakkelijk bereikbaar voor schepen die

dienst van de overheid. Veel jachthavens

onderweg zijn. Ze zijn vaak te vinden in de

hebben een havenmeester. Ze zijn belast

buurt van populaire toeristische

met het toezicht op het veilig en

bestemmingen of centra.

economisch gebruik van een haven. Tevens wordt het havengeld betaald bij de

· Tarieven: gebruikers betalen een

havenmeester. Het tarief is meestal

vergoeding voor het gebruik van de

geregeld in de plaatselijke

faciliteiten en aanlegplaatsen.

havenverordening. Een havenverordening bevat regels voor

· Veiligheid: passantenhavens zorgen voor

binnenvaartschepen om de veiligheid te

een veilige omgeving voor schepen en

borgen.

bemanningen. Dit omvat adequate aanlegfaciliteiten, bescherming tegen weersomstandigheden en beveiliging.

3. WAAROM EEN PASSANTENHAVEN IN DONGEN? De gemeente Dongen is gelegen aan het Wilhelminakanaal. Dit 68 kilometerlange kanaal verbindt Tilburg en Eindhoven met de Maas. Onder andere omdat via het Wilheminakanaal het Biesbosch te bereiken is, neemt de recreatieve vaart alsmaar toe op het kanaal. Zowel de positieve effecten op de lokale economie van een passantenhaven, als ook de nieuwe kansen voor recreatie en toerisme zijn belangrijke argumenten om een passantenhaven te realiseren. Gezien de ligging van de gemeente Dongen is het aannemelijk dat Dongen voor veel recreanten een aantrekkelijke ligplaats is. De gemeente ligt namelijk in de zogenaamde tourvaartroute van Noord naar Zuid-Nederland. Het Wilhelminakanaal is hierbij een belangrijke verbinding tussen noord en zuid. Een voorbeeld is de route van Noord-Nederland naar Maastricht die langs Dongen voert. Uitgerekend jachtschippers hebben niet veel zin om de drukbevaren rivieren te bevaren en kiezen vaak voor de rustige vaarroutes. In veel routes, ook richting België en Frankrijk, passeren jachtschippers Dongen, maar kunnen ze helaas de gemeente niet aandoen.

5

Het Wilhelminakanaal Bron: Rijkswaterstaat

Aanleg Passantenhaven bij recreatief knooppunt gemeente Teylingen Bron: Artist Impression PLAN34

Het centrum van Dongen is makkelijk te bereiken vanuit het Wilhelminakanaal door middel van de Wilhelminastraat. Het Wilhelminaplein ligt op 850 meter van de fietsbrug en is in 10 minuten lopen te bereiken. Dat betekent dat toeristen en passanten zich gemakkelijk kunnen begeven naar het centrum van de lokale economie van Dongen. Het creëren van een passantenhaven is ook strategisch. Een passantenhaven is een stimulans in een gebiedsvisie. Het stimuleert tot andere (en nieuwe) ontwikkelingen. Denk hierbij aan wonen, recreëren en werken rondom de haven, horecagelegenheden, wandel- en fietsroutes (ecologische verbindingszone). Het kan zodoende de aantrekkingskracht van een gebied vergroten en investeringen aantrekken voor verdere infrastructuur- en toerismeprojecten.

Bij station Sassenheim realiseert de gemeente Teylingen een passantenhaven met medefinanciering van Holland Rijnland en de provincie Zuid-Holland. Na realisatie in 2020 is het recreatief transferium bij station Sassenheim compleet. Het wandelnetwerk en fietsknooppuntennetwerk lopen al langs deze P+R-locatie. Voorbeeld: Haven bij station Sassenheim maakt recreatief knooppunt compleet (bron: Holland Rijnland) 6

4. IS EEN PASSANTENHAVEN OP DONGENSE SCHAAL MOGELIJK? Of een passantenhaven in de gemeente Dongen haalbaar is, moet verder worden onderzocht. Dit inspiratiedocument geeft hiertoe een eerste aanzet. Een (beknopte) haalbaarheidsstudie kan aanleiding geven tot nieuwe stappen. Op deze wijze kan het beargumenteerd wel of geen rol krijgen in de gebiedsvisie Kanaalzone Noord.

Overzichtsfoto gebied rondom fietsbrug aan Wilhelminakanaal (bron: Google Earth)

Waar denken we dan aan? Een passantenhaven op Dongense schaal zou een klein haventje moeten zijn, met 5 tot 10 ligplaatsen. Rondom de huidige fietsbrug (links of rechts) zijn geschikte locaties om een dergelijke passantenhaven te realiseren. Door het aantal aanlegplaatsen beperkt te houden kan er gekozen worden voor een kleinere locatie. Daarnaast staat een locatie aan het Wilheminakanaal in directe verbinding met andere steden door onder andere het snelfietspad wat gerealiseerd gaat worden. Tevens is het centrum op loopafstand te bereiken.

7

Dergelijke kleinschalige passantenhavens zijn in diverse gemeenten al gerealiseerd:

De passantenhaven Welvaart in Pelt (België) is gelegen aan de kanaaldijk, en beschikt over 12 ligplaatsen. Rondom de haven zijn er mobilehomes en camperplaatsen. Meer informatie: passantenhaven Welvaart

Passantenhaven Welvaart (bron: visitlimburg.be)

In Weert ligt een passantenhaven met 22 ligplaatsen. Meer informatie: passantenhaven Weert

Passantenhaven Weert (bron: gemeente Weert)

In Nederweert is een passantenhaven met zes ligplaatsen. Meer informatie: passantenhaven Nederweert

Passantenhaven Nederweert (bron: nederweert24.nl)

Andere voorbeelden middelgrote en kleine gemeenten: · Gemeente Etten-Leur – De Turfvaart · Gemeente Halderberge – ‘t Lamgat · Gemeente Heusden – Jachthaven De Wiel · Gemeente Rhenen – Aanloophaven · Gemeente Waalwijk – Jachthaven De Langstraat 8

5. HOE NU VERDER? Het realiseren van een passantenhaven in de gemeente Dongen zal veel tijd en energie kosten. En de gemeenteraad zal bereid moeten zijn om een forse investering hiervoor vrij te maken. Dit vraagt dat de inzet op een passantenhaven in Dongen gebaseerd moeten zijn op een realistische en weloverwogen afweging. Dit gebeurt deels door dit integraal te bekijken en te beoordelen in de nog op te stellen gebiedsvisie Kanaalzone Noord. Echter is het verstandig om vooraf aan de gebiedsvisie de afweging breder in beeld te brengen. Een beknopte haalbaarheidsstudie is hierin een logische stap. Er kan dan verder worden ingegaan op wat een passantenhaven Dongen kan brengen (of juist niet), welke voorbereidende stappen er gezet moeten worden, een (eerste) kostenraming enzovoorts. Bovendien is het verstandig om (bijvoorbeeld) Rijkswaterstaat in een vroegtijdig stadium te betrekken bij plannen of bij andere gemeenten te gaan inventariseren. Vanuit het haalbaarheidsonderzoek kan in de gebiedsvisie weloverwogen standpunt worden ingenomen over het wel of niet realiseren van een passantenhaven. En vanuit daar kunnen de vervolgstappen bepaald worden.

COLOFON Dit document is een uitgave van de fractie van het CDA Dongen - ‘s Gravenmoer. Het document is gepubliceerd op 6 februari 2024 (versie 1). Tekst Marga Allard Jos van Dongen Stijn Sips Opmaak Stijn Sips Foto’s Zie de bron van de foto in de ondertitel Heeft u vragen of opmerkingen naar aanleiding van deze publicatie? Dan kunt u mailen naar communicatie@cdadongen.nl of appen naar 06 - 200 402 95.

9