Algemene Beschouwing Programmabegroting 2024-2027 - VVD

Beste leden van het college en collega-raadsleden. We hebben vorig jaar de coronacrisis achter ons gelaten. Gelukkig zien we dat Nederland er in economische zin in vergelijking met andere Europese landen goed is uitgekomen. Maar dat neemt niet weg dat de maatschappelijke en economische impact zich nog steeds laat voelen. We zijn in de nasleep van de crisis geconfronteerd met een forse inflatie die de koopkracht van bijna al onze bewoners onder druk heeft gezet. En veel ondernemers worstelen nog steeds met coronaschulden die moeten worden afbetaald. Gelukkig daalt de inflatie inmiddels snel en wordt voor volgend jaar weer een koopkrachtstijging verwacht voor veruit de meeste huishoudens. Maar ondernemers betalen het gelag. Niet alleen door lastenverzwaringen van de rijksoverheid. Ook via de forse OZB-verhoging voor eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden. Voor de grote bedrijven zal dit geen probleem zijn, maar kleine en middelgrote ondernemers zoals de winkeliers, de horecazaken, de zzp-ers, de klusbedrijven noem maar op, die voelen dit echt wel. En zij zijn de grootste werkgever van onze gemeente en belangrijke sponsor van ons verenigingsleven. Graag aandacht hiervoor. We zijn blij dat in elk geval de OZB voor woningeigenaren volgend jaar zal dalen, we hebben hier hard voor gepleit.

We weten dat ondanks alle maatregelen van de overheid en ondanks de groeiende economie, er nog steeds veel mensen zijn die de eindjes niet of nauwelijks aan elkaar kunnen knopen. We kijken daarom met belangstelling uit naar het armoedebeleid dat het college gaat formuleren. Het valt ons op dat in de Programmabegroting vorig jaar het college met veel bombarie het Steunfonds had aangekondigd, overigens rijkelijk laat en zelfs toen nog zonder duidelijke kaders of inzicht in ondersteuningsbehoefte van bewoners en ondernemers. In de voorliggende Programmabegroting wordt hieraan alleen nog maar summier op pagina 118 vijf regels tekst gewijd. We riepen toen al dat het meer populisme dan doordacht beleid leek en welbeschouwd kun je nu nauwelijks anders concluderen. Besturen is vooruitzien. Daarom steunen we het beleid om de voorbereidingsfase van begrote investeringsprojecten naar voren te halen. Ook weten we dat 2026 het zogenaamde "ravijnjaar" wordt genoemd. Gelukkig hebben we door forse extra uitkeringen van de rijksoverheid de afgelopen twee jaar en ook dit jaar een begrotingsresultaat dat hoger ligt dan was verwacht. Maar we weten inmiddels ook dat dit feestje in 2026 stopt. Terwijl er vijf IKC's gebouwd moeten worden, dat de bouwkosten hoger zullen zijn dan eerder begroot en dat de rentelasten van onze schuld zullen gaan oplopen.

En nu we het over investeringen hebben: We lezen ineens niets meer over de ruim 3 miljoen Euro die vorig jaar nog in de begroting stond voor het gemeentehuis. We hebben reeds om verduidelijking hierover gevraagd.

We roepen het college op om uiterst kritisch te blijven op de uitgaven. Zo steunen we onder andere het streven naar normalisering van de zorg, zodat de kosten beheersbaar blijven. We kijken uit naar de start van het Dorpsteam komend jaar. Bovendien hebben we ook te maken met een structureel krappe arbeidsmarkt. Als we niet strak op normalisering gaan sturen, hebben we straks gewoon niet meer de mensen om voldoende zorg te leveren. We kampen nu al met wachtlijsten in de Jeugdzorg bijvoorbeeld. Die krappe arbeidsmarkt raakt ook de personele organisatie van de gemeente. Alle mooie verhalen en plannen ten spijt, Dongen moet gewoon concurreren met andere Brabantse gemeenten, bedrijven en instellingen die in dezelfde vijver vissen. Daarom herhalen wij onze oproep van vorig jaar: Kijk hoe je efficiënter kunt werken en hoe arbeidsproductiviteit omhoog kan. De arbeidsproductiviteitsgroei van met name de overheid blijft al jaren achter ten opzichte van andere sectoren. Zie het rapport van de SER over dit thema van februari dit jaar. Tot slot raakt die krappe arbeidsmarkt ook de motor van onze economie: De ondernemers. Zij kunnen nog maar moeilijk aan personeel komen. Ook lezen we in de Programmabegroting dat er in onze gemeente nauwelijks meer ruimte is voor bedrijven om uit te breiden of te verhuizen. En dat terwijl het aantal gevestigde bedrijven gestaag blijft groeien.

We kijken daarom met belangstelling uit naar de Economische Visie 2024 waarin we verwachten dat op deze punten een gedegen analyse komt, concrete ambities en gerichte oplossingen. Op het thema verduurzaming zien we sinds 2021 een explosieve groei van hernieuwbare energie die in Dongen wordt opgewerkt. Een prima zaak. Daarvan kunnen we alleen maar de aanmoediging uitspreken om deze lijn door te zetten. Wij roepen op om Casade bij de les te houden voor wat betreft hun prestatieafspraken over verduurzaming van hun woningen. Circa 20% van de woningen in onze gemeente hebben een energielabel D of slechter. Hier ligt echt een uitdaging. We roepen het college op om bij de Transitievisie War mte concrete ambities te stellen op reductie van dit percentage. Uiteraard aangevuld met een samenhangend beleid voor realisatie. Datzelfde zien we komend jaar graag ook terug in de beoogde Green Deal voor Tichelrijt en De Wildert. Wat betreft woningbouw kijken we uit naar de woonzorgvisie later dit jaar. We roepen het college op om daarbij haar primaire focus te houden op de realisatie van de huidige woningbouwdoelstellingen. Want in een beleidsplan kun je niet wonen. We lezen in de Programmabegroting (p22) dat men nog zoekende is naar woningbouwlocaties vanaf 2027. U weet wat wij daarop te zeggen hebben: Gas erop! Met betrekking tot onderwijs gaan we het niet hebben over de bouw van de IKC's.

Daar is recent even genoeg over gezegd. De forse stijging vorig jaar van het absolute verzuim in het onderwijs is een punt wat ons zorgen baart. Verder willen we meegeven dat we positief zijn over de beleidsambities voor aanpak van de onderwijsachterstanden, laaggeletterheid, verbetering van taalontwikkeling en van digitale basisvaardigheden.

In het zorgdomein wordt onder andere het Integrale Zorg Akkoord aangehaald (p39) en dat er een meerjarig regionaal plan komt. Ons verzoek aan het college om hier kort op de bal te zitten, zodat onze gemeente optimaal is aangehaakt. Ook vernemen we graag of het college optimaal is aangehaakt bij alle ketenpartners in het zorgdomein. Met onder andere de toenemende vergrijzing komt er een groeiende uitdaging op ons af. Goede samenwerking met onze ketenpartners is daarbij cruciaal. Ook dit thema zien we straks graag terug in de woonzorgvisie. Wat betreft een Veilig Dongen herhalen we ons verzoek van vorig jaar: Meer aandacht voor financieel misbruik en cybercriminaliteit. Ter illustratie van dat eerste: Volgens de officiële cijfers van de rijksoverheid wordt 3% van alle ouderen (65+) slachtoffer van financieel misbruik, het hoogste percentage van alle vormen van ouderenmisbruik. Stichting Veilig Thuis meldde eerder dit jaar dat er 1.600 geregistreerde zaken per jaar zijn, maar deskundigen schatten het werkelijke aantal op meer dan 100.000 per jaar. Daders komen vaak uit de kring van familie, vrienden, verzorgers. Van andere kwetsbare groepen trof ik zo snel geen cijfers, maar ik vrees dat ook deze niet tot optimisme zullen stemmen zodra bekend. Dit is een stille ramp. Het laat zien dat veiligheid niet alleen gaat om wat er op straat gebeurt, maar ook achter de voordeur.

Onze samenleving draait op vertrouwen in de medemens. De meeste mensen deugen, dat geloven we heus wel, maar sommige deugen helaas niet. Tot zover.