Algemene Beschouwing Programmabegroting 2024-2027 - D66

Nieuwe Energie voor Dongen Voorzitter, Voor ons ligt de Programmabegroting Dongen 2024-2027. Een begroting die opent met de volgende woorden: “We houden vast aan een financieel stabiele koers. We blijven zorgzaam voor elkaar en onze omgeving. We gaan door met het versterken en vernieuwen van gemeentelijk beleid en onze manier van (samen) werken.” Ik ben erg benieuwd naar het beeld dat deze woorden bij u oproept. Ik krijg er zelf een beeld bij van een kabbelend beekje. Het water stroomt rustig, het zonnetje schijnt, er zwemmen wat vissen en je hoort vogels fluiten. En natuurlijk zou het zonnetje nog wat harder mogen schijnen en kan het water altijd helderder, maar eigenlijk is alles best goed zoals het nu gaat. Wat een tegenstelling met de openingswoorden bij de begroting van vorig jaar. Toen waarschuwde het college nog voor moeilijke en onzekere tijden voor iedereen en was de boodschap: alle hens aan dek. Wat een tegenstelling ook met de woorden van mevrouw Starmans halverwege het jaar. Zij gaf toen aan dat het ook in Dongen piepte en kraakte, daarmee verwijzend naar het tekort aan ambtelijke capaciteit.

D66 Dongen vraagt zich dan ook af: wat is er de afgelopen maanden veranderd voor het college? Waar is het gevoel van urgentie gebleven, dat vorig jaar duidelijk rondom de begroting hing? Is de situatie nu rooskleuriger dan vorig jaar rond deze tijd? Zo voelt het namelijk voor D66 Dongen niet. Sterker nog, voor ons is het gevoel van urgentie het afgelopen jaar alleen maar toegenomen. Want ook al zijn de energieprijzen gelukkig gedaald, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is nog lang niet ten einde en er is nog een nieuwe oorlog tussen Israël en de Palestijnen uitgebroken. Ondertussen wordt de klimaatverandering al merkbaar, blijft het voor veel mensen lastig om de eindjes aan elkaar te knopen en groeien er nog steeds teveel kinderen op in armoede. Bovendien lijkt het tekort aan betaalbare woningen alleen maar groter te worden en komt de piek van de vergrijzing met de daarbij komende zorgproblemen in rap tempo op ons af. Daarbovenop kwamen er afgelopen jaar steeds meer signalen dat de ambtelijke organisatie op een groot aantal terreinen het werk niet meer aankan. Belangrijke dossiers liepen vertragingen op, planningen werden vaak niet gehaald en er zijn wachtlijsten bij de entree. Het vertrouwen in de politiek heeft inmiddels een dieptepunt bereikt en als klap op de vuurpijl hangt er gemeenten voor de jaren 2026 en 2027 nog steeds een gigantische bezuiniging boven het hoofd.

Kortom, de uitdagingen die voor ons liggen zijn enorm en met het voortkabbelen op hetzelfde beekje redden we het simpelweg niet. D66 Dongen is dan ook van mening dat er de komende jaren ingrijpende keuzes gemaakt moeten worden en dat hiervoor een radicaal andere koers noodzakelijk is. De komst van een nieuwe burgemeester biedt hiervoor een uitgelezen kans. Samen met onze nieuwe griffier zou hij of zij kunnen zorgen voor de nieuwe energie die Dongen zo hard nodig heeft. Voorzitter, Hoe ziet D66 Dongen die radicaal andere koers dan voor zich? Ten eerste zijn wij van mening dat er een onderzoek en vervolgens openbaar debat gevoerd moet worden over de bestuurlijke toekomst van Dongen. Dit in navolging van bijvoorbeeld Loon op Zand en Oirschot. De grote opgaven die voor ons liggen, het toenemende aantal samenwerkingsverbanden, de krappe arbeidsmarkt en een gemeentebegroting die weinig speelruimte biedt, zorgen voor een kwetsbare situatie. Een gedegen onderzoek naar de huidige situatie en verkenning van de toekomstmogelijkheden is daarom broodnodig. Ten tweede wordt het de hoogste tijd om echt werk te maken van de ambities die we onszelf hebben gesteld. Zo is het over 7 jaar al 2030, het jaar waarin wij een CO2 reductie van 49% gerealiseerd willen hebben. Om die doelstelling nog te kunnen halen moeten we keihard aan de slag.

Dat betekent onder andere dat we geen enkele nieuwe gemeentelijke wagen op fossiele brandstof meer aan kunnen schaffen. Daarvoor is het simpelweg te laat. Hetzelfde geldt voor de woningbouw opgave. Als wij als gemeente er echt voor willen zorgen dat 30% van de woningen in Dongen in de toekomst sociale huurwoningen zijn, dan zullen we een flinke inhaalslag moeten maken. Dat betekent bij alle komende bouwprojecten fors meer dan die 30% aan sociale huurwoningen bouwen, want anders halen we het nooit. Kortom de oproep is duidelijk: maak waar waar je voor staat! En ten derde is het essentieel om het vertrouwen van de inwoners in de politiek te herstellen. Uit recent onderzoek blijkt dat Nederlanders het disfunctioneren van politiek en bestuur het belangrijkste maatschappelijke probleem vinden. Nog belangrijker dan bijvoorbeeld armoede, de stikstofcrisis of het tekort aan betaalbare woningen. Een zeer duidelijk signaal waar we niet omheen kunnen. Voorzitter, Tot zover onze visie op een radicaal andere koers. Nu neem ik u nog graag mee in een aantal concrete acties die voor ons bij die nieuwe energie horen. Sommige acties liggen op tafel, maar wachten op uitvoering. Andere vergen versnelde aandacht en daadkracht. Kortom: als het aan D66 ligt mag de stroomversnelling stevig worden ingezet. Armoedebeleid D66 Dongen kijkt uit naar het nieuwe armoedebeleid.

Belangrijk is dat er zo veel mogelijk inwoners worden bereikt en dat het hulp aanbod nog meer wordt afgestemd op de behoeften van de doelgroep. Daarbij zouden wij graag willen onderzoeken of we het aanbod van de collectieve ziektekostenverzekering voor minima kunnen verbeteren.

Ouderen We roepen nogmaals op om te komen met een visie op een vergrijzende samenleving met bijbehorend integraal beleid. De piek van de vergrijzing komt namelijk snel dichterbij en heeft grote gevolgen voor de hele samenleving. Kijk alleen maar naar de mantelzorg. Nu staan er 14,5 mantelzorger tegenover elke 85-plusser. In 2035 zijn dat er nog 8 en in 2050 nog 5. Financiën D66 Dongen ziet nog steeds meerwaarde in het doorvoeren van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie. Als raad zijn wij nu onvoldoende in staat te oordelen op basis van welke prestaties we kunnen zeggen dat het college de juiste acties heeft uitgevoerd. Daarom zijn wij van mening dat we de planvorming, inzet en verantwoording vanuit financieel perspectief anders vorm moeten gaan geven. Ons voorstel is om de financiële verordening te herzien en samen te zoeken naar passende indicatoren. Duurzaamheid Het thema duurzaamheid krijgt gelukkig steeds meer aandacht, maar we zijn er nog lang niet. Een concreet actieplan met visie mist. Wat D66 Dongen betreft ondersteunen we inwoners en bedrijven maximaal bij hun isolatieopgave, maken we bij elke vervanging van gemeentelijk materieel de keuze voor een duurzaam alternatief en blijven we in gesprek met netbeheerders en marktpartijen om te kunnen participeren in innovatieve oplossingen en pilots.

Openbaar groen Er is gelukkig veel meer aandacht voor de kwaliteit van het groen en biodiversiteit. Het geactualiseerde groen- en bomenbeleidsplan draagt hier zeker aan bij. D66 Dongen mist echter een concrete ambitie om het groen uit te breiden. Daarom blijven wij oproepen om te streven naar een groei van 1% extra bomen per jaar, zoals in het Nationaal klimaatakkoord is opgenomen. Onderwijs We blijven het herhalen: de bouw van de nieuwe scholen heeft voor D66 Dongen de hoogste prioriteit. Verdere vertraging omdat het ons als gemeente niet lukt om afspraken na te komen is voor ons niet meer acceptabel. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het opleveren van het onderzoek naar de totale behoefte voor het bewegingsonderwijs. Cultuur Wij maken ons zorgen om de staat van cultuur in Dongen vanwege het korten op subsidies aan het KunstPodium. Door onzekerheid over subsidies, zoals de verlenging van de combinatiefuntionarisregeling, is het onzeker of het het KunstPodium lukt haar opdracht uit te voeren. Daarnaast zien we graag de ontwikkeling van de kunstcommissie, ingevuld met zowel professionals van buitenaf als betrokken inwoners en makers. Ook zien we hun opdracht graag breed: hoe kunnen we kunst in de openbare ruimte van Dongen nóg meer een plek geven? Veiligheid Eerder heeft D66 Dongen al aangegeven dat wij ons zorgen maken over een specifieke groep jongeren.

Uit onderzoek bleek namelijk dat Dongen een flink percentage hoogrisicojongeren heeft. Bepaalde indicatoren uit de begroting lijken deze resultaten te ondersteunen. Het college geeft aan

bezig te zijn met de motie die we hierover hebben ingediend, maar roept op tot voorzichtigheid met het interpreteren van bepaalde cijfers. Graag een nadere toelichting hierop. Daarnaast wachten we nog op de uitvoering van onze motie voor het meten van subjectieve veiligheid. We vinden het belangrijk beleid te baseren op wat Dongenaren ervaren als het gaat om veiligheid. Voelen zij zich veilig op straat, in de wijk? Graag zien we alsnog concrete opvolging van onze motie. N629 In oktober was er overleg met de provincie over de aanleg van de N629. We zijn benieuwd naar de uitkomst van dit overleg. Mocht het zo zijn dat de aanleg nog jaren op zich laat wachten dan roept D66 het college op ervoor te zorgen dat de verkeers- en veiligheidsproblematiek in de tussentijd op een andere manier wordt aangepakt. Opvang vluchtelingen Ten slotte maken wij ons ernstige zorgen over het gebrek aan goede opvangplekken voor vluchtelingen in Nederland. Vorig jaar riepen wij het college op hierin steviger onze maatschappelijke verantwoordelijkheid te pakken. Tot nu toe met weinig effect. In 2023 moet Dongen nog minimaal 63 extra opvangplaatsen aanbieden. D66 Dongen verwacht hiervoor met spoed een voorstel van het college. Voorzitter, De uitdagingen die voor ons liggen zijn enorm. Daarom roept D66 Dongen op om samen van het huidige kabbelende beekje een kolkende stroom van nieuwe energie te maken.

Nieuwe energie voor Dongen.