Algemene Beschouwing Kadernota 2026 - D66

Kadernota 2026 Versterkt en Vernieuwd 1. Inleiding Voorzitter, De Kadernota 2026 heeft van het college de titel “Versterkt en Vernieuwd” gekregen. Een titel die verwijst naar het coalitieakkoord, maar in onze ogen naadloos aansluit bij onze bijdrage van vorig jaar. Wij zagen toen met de komst van een nieuwe burgemeester en gemeentesecretaris namelijk volop kansen om zaken in Dongen echt anders te gaan doen. Inmiddels zijn we een jaar verder en hebben wij de indruk dat er inderdaad stappen in de goede richting zijn gezet. Langzaam zien wij dat werkwijzen veranderen en er een inhaalslag wordt gemaakt, waarbij ook het onderlinge contact en begrip tussen de organisatie en de gemeenteraad toeneemt. Kortom de basis lijkt versterkt en vernieuwd, waarbij er uiteraard nog volop verbeteringen mogelijk zijn omdat sommige veranderingen simpelweg tijd kosten. Dat is niet erg, zolang we daar open en eerlijk over zijn, naar elkaar, maar vooral naar onze inwoners. En daarmee herhalen we nogmaals onze oproep van november vorig jaar: stel zaken vooral niet rooskleuriger voor dan ze zijn en vertel altijd het eerlijke verhaal.

2. Bijvoorbeeld over de stand van de financiën in Dongen Want ondanks dat het college erg trots is op wat er financieel gezien deze bestuursperiode is bereikt, kijken wij hier toch anders naar. Wij zien namelijk financiële kengetallen waarvan de stoplichten de komende jaren vooral op geel en rood staan, met uitzondering van het risico op de grondexploitatie. Dat laatste is logisch, want we hebben als gemeente nauwelijks nog eigen grond. Daar staat tegenover dat we dus ook geen inkomsten meer hebben uit grondverkoop. Het klopt dat de algemene reserve de laatste jaren is aangevuld. Dit komt vooral door de overgebleven miljoenen voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Iets waar we de komende jaren niet meer van kunnen profiteren, aangezien de rijksbijdrage hiervoor flink naar beneden is bijgesteld.

1

Maar ook door het vooruit schuiven en niet uitvoeren van geplande zaken. En die komen vroeg of laat toch weer op ons bordje terecht. Bovendien merken inwoners dit dagelijks als ze op straat lopen aan losliggende stoeptegels, zinkgaten en kapotte stoplichten. Maar ook achter de voordeur: er is bijvoorbeeld nog geen actieplan schulden en armoede en het mantelzorg en zorgvrijwilligersbeleid plus samenhangend ouderenbeleid laat al 3 jaar op zich wachten. Tenslotte vragen wij ons af of we wel realistisch begroten. Want Dongen lijkt jaar na jaar op dezelfde posten geld over te houden. Ondertussen lopen onze schulden de komende jaren weer verder op. En komen we in deze kadernota nog flink wat wensen tegen, waarvan de financiële gevolgen nog niet zijn doorvertaald, zoals: 1. Een aanvullend budget voor nieuwe kruising Duiventorenbaan – Moerkensdreef; 2. De gewenste structurele invulling van wijkregisseur; 3. Aanvullende capaciteit voor de uitvoering van het Integraal Veiligheidsbeleid; 4. De verwachte financiële effecten van de invoering Wet Kwaliteitsborging en de Omgevingswet; 5. En tenslotte de mogelijke kosten voor de verplaatsing en nieuwbouw van de brandweerkazerne. Daarnaast spelen er zaken die mogelijk extra financiële gevolgen hebben die niet in deze kadernota genoemd zijn, zoals: 1.

Ondermijning - de burgemeester zegde de raad het uitvoeren van een actueel ondermijningsbeeld toe. Aan de hand van de uitkomsten wordt eventueel een aanvullend budget in de begroting opgenomen; 2. De aangekondigde herijking van de financiële afspraken met zwembad de Vennen; 3. En de reductie restafval - er loopt een onderzoek naar minder restafval en schonere deelstromen – we lezen hiervoor geen concrete planning en budget meer terug. Kortom, wij hebben de indruk dat onze financiële situatie de komende jaren behoorlijk onder druk staat. Met als gevolg dat er in de volgende bestuursperiode nog maar zeer beperkt ruimte is voor nieuwe keuzes. We vragen ons echt af of dit wel wenselijk is.

2

3. Beleidsarme kadernota Het is gebruikelijk om in een verkiezingsjaar een beleidsarme kadernota en begroting aan de raad voor te leggen, maar het college kiest hier niet voor. Waarom niet? Een goede onderbouwing wordt nauwelijks gegeven. Wij kunnen als reden alleen maar bedenken dat er in de eerste 3 jaren van deze bestuursperiode te weinig voor elkaar is gekregen en dat daarom nu de behoefte is aan een extra jaar voor uitvoering van plannen uit het coalitieakkoord. Het klopt! Er is de afgelopen jaren echt té weinig vooruitgang geboekt. Op belangrijke thema’s als duurzaamheid, toezicht en handhaving, gezondheid en uiteraard woningbouw moeten nog flinke stappen worden gezet.

4. Positieve zaken in deze kadernota Een deel van deze stappen zien wij zeker in deze kadernota terug. Veelal punten waar D66 al langer voor pleit en die we meermaals hebben ingebracht in deze gemeenteraad. 1. Actief grondbeleid en vereveningsfonds 2. Schone Luchtakkoord: in 2026 wordt er gestart met het meten van luchtkwaliteit in Dongen. Een mooie eerste stap na de ondertekening van het Schone Luchtakkoord, iets waarvoor D66 al in 2020 aandacht vroeg. 3. Biodiversiteit: Er wordt door het college voorgesteld om in 2026 maatregelen te nemen die de biodiversiteit in de wijken moet vergroten. Dit sluit aan bij onze visie op een leefbaar dorp. 4. Subsidie Kunstpodium: extra subsidie voor het structureel borgen van programma’s Kunstpodium per 2027. 5. Verduurzaming van mobiliteit: in de kadernota wordt ingezet op de versnelling van de verduurzaming van mobiliteit. Fijn dat hier eindelijk stappen in worden gezet. We wachten dan ook met smart op de regionale laadvisie 2024-2035 en de lokale doorvertaling hiervan. Iets waar D66 al vaak om heeft gevraagd. Wij vragen ons wel af of dit ook verduurzaming van het gemeentelijke wagenpark betekent. 6. MVOI: eind dit jaar wordt het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) ondertekent. Zo kan er in 2026 écht van start gegaan worden.

D66 is blij dat op haar initiatief Dongen een bijdrage gaat leveren aan een duurzame en sociale wereld. 7. Arriva Meedoenpas: sinds twee jaar kunnen Dongenaren in armoede gebruik maken van de Arriva Meedoenpas. Voor 2026 wordt voortzetting en mogelijk uitbreiding onderzocht. We zijn blij dat ons idee hiermee een duurzame plaats krijgt in het armoedebeleid. 3

8. Halt spreekuur: het Halt spreekuur wordt structureel voortgezet. 9. Verbinding zorg en veiligheid: we zijn heel positief over het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid en de inzet van de procesregisseur zorg en veiligheid. 10. Handvest Overheid Burger: we horen van inwoners regelmatig negatieve ervaringen met de dienstverlening van de gemeente. We zijn dan ook blij dat het college ons voorstel om aan te sluiten bij het Handvest Overheid Burger heeft omarmd. 11. Aanleg kunstgrasveld Olympia '60: gezien de huidige veldkwaliteit is dit heel hard nodig.

5. Voorstellen van D66 Daarnaast zijn er zeker nog verdere stappen nodig. Door de beperkte financiële ruimte en omdat wij wél vinden dat er in de volgende bestuursperiode ruimte moet zijn voor nieuwe keuzes, is D66 deze kadernota terughoudend met nieuw beleid. We komen dan ook alleen met twee voorstellen waar we al langer voor pleiten. 1. Extra capaciteit voor handhaving omgevingswet: al jaren vragen we het college om inzichtelijk te maken hoeveel extra middelen de OMWB nodig heeft om ervoor te zorgen dat het naleefgedrag van bedrijfsinrichtingen verbetert. Ondanks toezeggingen hebben wij dit inzicht nog steeds niet ontvangen. Daarnaast is voor een gezonde leefomgeving voldoende capaciteit voor handhaving van de omgevingswet belangrijk. Daarom komen wij met een voorstel om hiervoor in ieder geval voor 2026 een extra bedrag te reserveren. 2. NK Tegelwippen: ook dienen we vandaag een motie in om deel te nemen aan het NK Tegelwippen. Een actie waar veel gemeentes aan meedoen en die goed aansluit op de voorgestelde maatregelen voor meer biodiversiteit in onze wijken.

6. Reactie op de voorgestelde bezuinigingen Tenslotte geven wij graag nog een reactie op de voorgestelde bezuinigingsrichtingen van het college. Wat betreft Scenario 1: • •

Wij kunnen ons vinden in het stoppen met de jaarlijkse storting van 0,5 miljoen euro in de algemene reserve. De andere twee maatregelen lijken ons boekhoudkundige trucjes. Is dit realistisch begroten?

4

Scenario 2: •

•

•

•

•

•

D66 is geen voorstander van het ondoordacht bezuinigen op de Jeugdzorg. Een versobering kan wat ons betreft niet zonder een inhoudelijke effectanalyse en borging van de zorg. Strenger indiceren en oplopende wachtlijsten kunnen leiden tot nog zwaardere én duurdere zorg. Als er een taakstelling nodig is op de Jeugdzorg, dan pas na een grondige analyse – hiervoor dienen we een motie in. Ook bezuinigen op cultuur en sport heeft niet onze voorkeur. Dit lijkt altijd een makkelijke besparing, maar heeft op termijn juist negatieve financiële gevolgen. Zoals het college zelf schrijft: “Kunst en cultuur hebben een positief effect op gezondheid en welbevinden. Dat draagt bij aan de versterking van de sociale basis en zal daarmee op termijn zorgkosten besparen.” Dit geldt zeker ook voor sport en bewegen. Daarnaast is deze keuze niet logisch gezien het lopende onderzoek naar gratis sporten. Het voorstel om onderhoud van wegen en straten uit te stellen lijkt haast bestaand beleid. De staat van véél straten in Dongen is al slecht. Dit leidt tot gevaarlijke situaties en oplopende kosten. Het afschalen van het groenonderhoud naar een lager kwaliteitsniveau is wat ons betreft bespreekbaar. Het is daarbij belangrijk dat de veiligheid niet in het geding komt, zoals onoverzichtelijke verkeerssituaties bij rotondes en kruisingen door te hoge hagen.

Als we dit slim aanpakken, kunnen we bovendien de biodiversiteit vergroten. Het kostendekkend maken van alle leges is altijd al een streven geweest. Wat ons betreft is dit dan ook een stap die we sowieso kunnen zetten, los van de financiële noodzaak. Ook het terugbrengen van de kosten van de organisatie is voor ons bespreekbaar. De laatste jaren zijn de kosten flink gestegen. Als we moeten bezuinigen, is een taakstelling op het personeel en de organisatie niet meer dan normaal (en gebruikelijk).

7. Afsluiting Voorzitter, concluderend kan D66 zich inhoudelijk in een groot deel van de plannen van het college vinden. Wel missen wij nog de financiële doorvertaling van flink wat wensen, waar in de begroting nog ruimte voor moet worden gereserveerd. Vanwege het onzekere financiële perspectief en de zeer beperkte financiële ruimte voor de nieuwe bestuursperiode lijkt het ons verstandig als het college een aantal voorgestelde bezuinigingsrichtingen verder uitwerkt. Daarnaast blijven wij de oproep doen om zo realistisch mogelijk te begroten. 5