Algemene beschouwing D66 - Kadernota 2025

Op 29 juni 2023 begon ik onze bijdrage aan de Kadernota 2024 met de woorden “Het piept en kraakt binnen de gemeente Dongen”. Inmiddels bevinden we ons in een totaal andere situatie. Met de komst van een nieuwe burgemeester, een nieuwe gemeentesecretaris en een nieuwe invulling van het overige directieteam, riepen wij eerder al op tot een uitgebreide analyse van de gemeentelijke organisatie als stevig fundament voor een frisse start. De voorliggende kadernota biedt daar wat D66 betreft ook alle mogelijkheden voor. Ten eerste loopt in 2025 de toekomstvisie af en wordt dit jaar een start gemaakt met de nieuwe toekomstvisie, die volgens planning eind volgend jaar gereed zal zijn. Ten tweede geeft het college aan dat het essentieel is dat er een balans komt tussen prioriteiten, capaciteit en middelen. Dit is iets waar D66 de afgelopen jaren meermaals aandacht voor heeft gevraagd, want we kunnen als raad met nieuwe ideeën komen, maar zolang er geen mensen en middelen beschikbaar zijn om deze ideeën uit te voeren, schieten de inwoners van Dongen hier niets mee op. Nu is de grote vraag, hoe vind je die balans? Door onze oplossing, het voeren van een takendebat, is vorige week definitief een streep gezet. De VPD en het CDA hebben namelijk aangegeven dat zij niet bereid zijn gedurende deze bestuursperiode een volwaardig takendebat met de gemeenteraad te voeren.

D66 hoort dan ook graag van de fracties van de VPD en het CDA én het college op welke wijze zij deze balans tussen ambities, capaciteit en middelen denkt te kunnen bereiken? Waarmee ik mooi het bruggetje kan maken naar onze eigen ambities voor 2025, die wij vanavond graag per onderwerp aan u voorleggen. Extra aandacht voor de problemen van onze jongeren Zoals u weet maakt D66 zich al langere tijd zorgen om de lichamelijke en psychische gezondheid van een deel van de jongeren in Dongen. Dit was voor ons dan ook de reden om in maart een informatieavond over dit onderwerp te organiseren. Nu waren onze zorgen deels gebaseerd op oudere cijfers. Recent is echter de Gezondheidsmonitor jeugd GGD 2023 uitgekomen en daaruit blijkt dat de jongeren in Dongen op de meeste vlakken nog steeds slechter scoren dan gemiddeld genomen in de regio Hart van Brabant. Ze roken en vapen meer, gebruiken vaker drugs, het percentage binge drinkers ligt hoger, er is meer schoolverzuim en met het percentage psychische klachten onder middelbare scholieren score we in de hoogste categorie. Tel daarbij op dat het percentage risicojongeren, jonge aanwas en jongeren met minimaal één drugsverdachte in de familie heel hoog ligt en dan wordt duidelijk waarom wij ons zo’n zorgen maken. D66 is dan ook van mening dat aanpak van de problemen van de jongeren hoge prioriteit verdient.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan extra maatregelen om het alcoholgebruik onder minderjarigen te beperken. Wij zullen hiertoe volgende week met een motie komen.

Samenhangend ouderenbeleid, herziening mantelzorg en zorgvrijwilligersbeleid, prikpost ‘s Gravenmoer Naast oog voor onze jongeren verdienen uiteraard ook de ouderen in Dongen voldoende aandacht. D66 hoopt dat het toegezegde samenhangende ouderenbeleid in 2025 eindelijk af zal zijn. Hetzelfde geldt voor de herziening van het mantelzorg en zorgvrijwilligersbeleid, al kunnen we deze in de kadernota niet terugvinden. Daarnaast lijkt het voor met name ouderen in ’s Gravenmoer belangrijk dat de prikpost in ’s Gravenmoer blijft bestaan. Ook al is het college van mening dat de gemeente hier geen rol in speelt, wat D66 betreft zetten wij ons hier als gemeente toch voor in en gaan we desnoods op zoek naar alternatieven. Buurtgezinnen D66 vindt het een goed idee dat we nu ook in Dongen starten met een proeftuin met Buurtgezinnen. Voor dit initiatief hebben wij eerder al aandacht gevraagd en dit concept lijkt goed te passen bij de filosofie van het Dorpsteam. Het Schone Lucht Akkoord Luchtvervuiling is een groot probleem in Brabant. Gemiddeld leeft een Brabander hierdoor bijna een jaar korter. Het zorgt voor veel schade aan de gezondheid zoals astma, hart- en vaatziekten en longaandoeningen. Steeds meer gemeenten sluiten zich daarom aan bij het Schone Lucht Akkoord. Dongen heeft dit, ondanks onze oproep hiervoor in 2020, helaas nog niet gedaan.

Reden hiervoor was destijds een tekort aan ambtelijke capaciteit en financiële middelen. Het nut van het nemen van maatregen voor het verbeteren van luchtkwaliteit werd echter wel onderschreven. Sindsdien heeft het verbeteren van de luchtkwaliteit echter nauwelijks extra aandacht gekregen in ons lokale beleid. Voor de gezondheid van onze inwoners doet D66 daarom opnieuw het voorstel om ons aan te sluiten bij het Schone Lucht akkoord. Wij zijn benieuwd hoe de overige partijen hier over denken. Middelen OMWB De Omgevingsdienst speelt een belangrijke rol in het verbeteren en bewaken van de kwaliteit van onze leefomgeving. Het is daarbij duidelijk dat ze met de huidige middelen en personele capaciteit lang niet aan al hun taken voor Dongen toekomen. D66 zou daarom graag tijdens de begrotingsbehandeling een heldere keuze maken om wel of niet meer middelen beschikbaar te stellen voor de OMWB. Daarvoor hebben wij echter wel meer informatie en inzicht nodig. Wij vragen het college daarom ons hier in aanloop naar de begroting van te voorzien. De Vennen In 2025 wordt verder onderzoek gedaan naar woningbouw in het gebied rond de Vennen. Hiervoor wordt onder andere een gebiedsvisie opgesteld. Ook wordt er een afweging tussen publieke waarde en financiële lasten van Zwembad de Vennen gemaakt. De fractie van D66 ziet graag dat deze twee projecten in samenhang worden opgepakt.

Laadpalen Het aantal elektrische auto’s in Dongen groeit volgens de prognoses gestaag (Outlook dashboard (elaad.io)). Een goede ontwikkeling! Dit vraagt echter wel om voldoende laadpalen in Dongen. Al eerder heeft de fractie van D66 vragen gesteld over de laadpalen in Dongen. Slechts 25% van de nieuwe laadpalen in onze gemeente zijn zogenoemde snelladers. Bij de overige laadpalen doet een auto er ongeveer 3 keer zo lang (12 uur) over om op te laden. Bovendien zijn de tarieven van de laadpalen in Dongen fors hoger dan omliggende gemeenten zoals Oosterhout en Goirle. Die gemeenten hebben in het verleden wél meegedaan aan de collectieve inkoop van laadpalen door de provincie. Daarnaast hebben we als gemeente forse nieuwbouwplannen in de komende jaren. Een uitgelezen kans om te zorgen dat we een goede laadinfrastructuur regelen. De fractie van D66 stelt daarom voor om een visie op de laadinfrastructuur in Dongen te ontwikkelen en hierbij op te trekken met collectieve inkoop mogelijkheden met de provincie zoals NAL Zuid. Hiervoor komen wij met een motie. Hittestress De gemeente Dongen staat voor een flinke opgave op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Uit stresstesten blijkt dat er in Dongen een aantal plekken zijn die extra aandacht verdienen als het gaat om hittestress. Het gaat dan om industrieterreinen en schoolpleinen.

In deze Kadernota lezen we dat er ingezet wordt op het tegengaan van hittestress op industrieterrein Tichelrijt. En naar aanleiding van onze motie over groene schoolpleinen, is het college in gesprek gegaan met schoolbesturen. Zeker gezien alle nieuwe scholen die we de komende jaren gaan bouwen een mooie kans om ook daar hittestress te verminderen. Wat de fractie van D66 wel mist is een perspectief voor de rest van Dongen. Hoe wil het college daar in 2025 aandacht aan schenken? Circulaire economie In het coalitieakkoord spreken de VPD en het CDA de ambitie uit om in beeld te brengen hoe circulaire economie in gemeentelijk beleid kan worden versterkt. In de Kadernota wordt circulaire economie echter teruggebracht naar de ambitie om Tichelrijt te ontwikkelen tot meest duurzame bedrijventerrein in Hart van Brabant. Een mooie ambitie, maar een circulaire economie is zoveel meer! Denk bijvoorbeeld aan het ondertekenen van het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)-manifest. Hierbij houd je niet alleen rekening met de prijs, maar ook met de milieu- en sociale effecten. Zo kunnen we als gemeente zelf aan de slag met circulair en duurzaam opdrachtgeven en inkopen. Daarnaast wil D66 ondernemers die bijdragen aan een circulaire en duurzame economie ondersteunen, zodat zij hun innovatie en creativiteit kunnen inzetten. Wij zullen hiervoor met een voorstel komen.

Duurzame ontwikkeldoelen Vorig jaar bij behandeling van de Kadernota hebben wij gevraagd wanneer het voorstel in het coalitieakkoord om bij nieuw beleid voortaan te benoemen welk effect dat heeft op de duurzame ontwikkelingsdoelen wordt ingevoerd. Inmiddels is het een jaar verder en is er nog steeds niets met dit voorstel gedaan en komt het plan opnieuw niet in de Kadernota voor. Wanneer is het college van plan om dit voorstel ten uitvoer te brengen?

Subsidie Kunstpodium D66 vindt het belangrijk dat alle kinderen de mogelijkheid krijgen om kennis te maken met dans, muziek en toneel, een ambitie die ook in het coalitieakkoord is opgenomen. Het Kunstpodium biedt daarvoor in Dongen al jaren een mooi programma op de scholen aan, maar is voor de uitvoering hiervan afhankelijk van voldoende gemeentelijke subsidie. Eind vorig jaar riep D66 daarom samen met het CDA het college op om in beeld te brengen of de huidige subsidie aan het Kunstpodium wel toereikend is. Nu blijkt dat dit niet het geval is, zien wij graag een aanvullend, goed onderbouwd subsidievoorstel in de begroting tegemoet. Handvest Overheid-Burger Er is in ieder geval 1 onderwerp waar alle politieke partijen in onze gemeenteraad het over eens zijn en dat is dat het belangrijk is dat we ons best doen om het vertrouwen van inwoners in de overheid te herstellen. Alleen hoe doen we dat? Vorig jaar heeft de Vereniging voor Bestuursrecht hiervoor het Handvest Overheid-Burger aan de minister van Binnenlandse Zaken overhandigd. Dit Handvest geeft 11 beloften over de essentie van dienstverlening en besluitvorming door de overheid. Als overheidsorganisaties het Handvest omarmen en deze 11 beloften naleven, kan dit zeker bijdragen aan het herstel van het vertrouwen van de inwoner in de overheid.

D66 lijkt het dan ook de moeite waard om te kijken of we dit Handvest in Dongen zouden kunnen implementeren. Hiervoor komen we met een voorstel. Vergroting inwonerbetrokkenheid bij besluitvorming rondom de kadernota en meer inzicht in de keuzes van het college richting de begroting In aanvulling op bovenstaande hebben we met veel interesse naar het proces en de communicatie van de gemeente Breda rondom de kadernota gekeken. Zo heeft de gemeenteraad voor de behandeling in de raadszaal een motiemarkt en inspraaksessies voor inwoners, organisaties en verenigingen gehouden. Verder is er een korte samenvatting en een uitlegvideo gemaakt. Wat D66 betreft goede ideeën om de betrokkenheid van inwoners bij het proces te vergroten. Mogelijk dat wij hier in Dongen voor volgend jaar een aantal ideeën van over kunnen nemen? Daarnaast zouden wij het prettig vinden om als gemeenteraad meer inzicht te hebben in de uiteindelijke keuzes die het college maakt richting de begroting. Vorig jaar heeft het college deze keuzes onder andere gemaakt op basis van een vergaderboekje met budgetontwikkeling. Ons verzoek aan het college is om een dergelijk document toe te voegen aan de raadsstukken bij de begrotingsbehandeling, waardoor het voor de gemeenteraad inzichtelijk is welke ambtelijke voorstellen de begroting wel of niet hebben gehaald.

Financiële Verordening aanpassen In de Kadernota wordt voorgesteld om een aantal bestemmingsreserves vrij te laten vallen omdat deze de afgelopen 3 jaar niet zijn gebruikt. In onze financiële verordening hebben we geen termijn opgenomen over het vrij vallen van ongebruikte bestemmingsreserves. Het lijkt D66 een goed idee dat we de verordening op dit punt aanvullen.

Toeristenbelasting In de Kadernota lezen wij dat er onderzoek komt naar de tegenvallende opbrengsten toeristenbelasting. Naast de doorwerking in de conceptbegroting 2025-2028 verzoekt D66 ook om middels een RIB de uitslag van dit onderzoek vóór de conceptbegroting 2025-2028 met de raad te delen. Aanpak achterstallig onderhoud voet – en fietspaden Ook vorig jaar tijdens de kadernota vroeg D66, samen met de OVD, nu DongenPlus+, aandacht voor het achterstallige onderhoud van de Dongense voet- en fietspaden. Onze motie voor inventarisatie van dit probleem, gevolgd door een plan van aanpak, trokken we toen echter in omdat duidelijk was dat er onvoldoende steun voor was. Dit jaar zullen we niet opnieuw met dezelfde motie komen, maar willen we wel weer aandacht vragen voor dit probleem. Mogelijk dat hier tijdens het uitvoeren van de wijkschouwen extra oog voor kan zijn. Ik sluit af, maar voor ik dat doe, wil ik graag nog benadrukken hoe blij D66 is met de uitbreiding van de formatie van de griffie. Om als gemeenteraad goed te kunnen functioneren is goede ondersteuning essentieel. Daarom willen we het huidige griffieteam bedanken voor hun ondersteuning en hopen we dat het lukt om dit jaar nog een geschikte raadsadviseur communicatie en participatie te vinden.