25-148 Bijl2- HUB Samenredzaamheid

Participatie-Hub Midden Brabant

Samenredzaamheid Dit advies is gericht op burgers die initiatieven vanuit samenredzaamheid1 willen vormgeven binnen de context van participatie en beleidsontwikkeling in zorg en ondersteuning, met een duidelijke koppeling aan het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Project inwonersinitiatief Vraag 1 Het beleidsvraagstuk: een duidelijke beschrijving van het vraagstuk, inclusief de link met landelijke akkoorden (IZA, GALA) of regionale afspraken. De vormgeving van zelfredzaamheid naar een samenredzame samenleving als centraal thema in de zorg te organiseren op wijkniveau. Dit betekent dat de formele en informele zorg beter op elkaar moeten worden afgestemd. Wij willen daar als burgerinitiatief, middels de hub, een cruciale rol in spelen. De participatiehub in verbinding met IZA en GALA is als volgt: ▪

GALA: Versterking van de Sociale Basis ▪ Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gaat uit van de uitwerking van de preventieagenda en richt zich primair op gemeenten. De participatiehub versterkt de sociale basis in de wijken en buurten in de zorgkantoorregio Midden-Brabant. Onze participatiehub draagt bij tot ontmoeting en bevorderd de sociale cohesie.

▪

IZA: Passende Zorg en Zeggenschap ▪ Van burgers meer wordt verwacht, staat daar meer zeggenschap en invloed tegenover. Burgerparticipatie is daarom essentieel. ▪ Als hub willen wij een bijdrage leveren aan de beweging van ziekte naar gezondheid en van zorg naar preventie. Door burgers niet alleen door een 'zorgbril' te laten kijken, maar gezondheid als uitgangspunt te nemen verbinden we domeinen als zorg, wonen en welzijn.

▪

ROAZ staat voor Regionaal Overleg Acute Zorgketen. ▪ Het is een regionaal overleg waarin zorgverleners samenwerken om de acute zorg (zoals spoedeisende hulp) te organiseren, afspraken te maken en te verbeteren. Dit gebeurt in de elf ROAZ-regio's in Nederland om ervoor te zorgen dat patiënten snel op de juiste plek terechtkomen voor passende zorg, ook tijdens rampen.

▪

SIEM, samen met negen andere organisaties werken wij samen in een netwerkverband voor Wmo begeleiding en Wmo beschermd wonen in de regio Hart van Brabant. Daarmee bieden we begeleiding op allerlei levensgebieden bij je thuis en bieden wij beschermd wonen aan op onze locaties

1

Samenredzaamheid is een begrip dat de combinatie van individuele redzaamheid en collectieve kracht beschrijft. Het gaat over het vermogen van individuen, groepen en gemeenschappen om, door samenwerking en het delen van middelen en kennis, effectief in hun behoeften te voorzien en problemen op te lossen.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 1 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant levensgebieden bij je thuis en bieden wij beschermd wonen aan op onze locaties. Vraag 2 Geografische reikwijdte: de schaal waarop het vraagstuk speelt (bijvoorbeeld lokaal, regionaal of provincie-breed). Het initiatief richt zich op het werkgebied zorgkantoor Midden-Brabant. Het betreft de gemeenten: Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Waalwijk. In de praktijk zal de participatiehub als eerste worden vormgegeven in een x-aantal wijken als pilot. ▪

We beginnen met experimenteren op lokaal niveau. We maken geen blauwdruk die overal hetzelfde moet zijn, het moet voldoen aan de unieke behoeften van de betreffende wijk of buurt.

▪

De mens en de persoonlijke situatie staan centraal. We gaan het gesprek aan met de mensen om wie het gaat. We willen stoppen met praten over de patiënt en burger, maar gaan mét ze in gesprek en luisteren echt naar ze. En zo leren we wat samenredzaamheid betekent voor elke doelgroep.

Vraag 3: Onderbouwing van de keuze: waarom dit project relevant en urgent is, en waarom dit via de participatiehub wordt opgepakt? We willen de kloof overbruggen tussen nationaal beleid, regionaal beleid en de lokale praktijk middels samenredzaamheid. Dit bevordert een actieve, structurele burgerdeelname- en zeggenschap. Waarom: De urgentie bij de vormgeving van de Participatiehub ligt in de directe noodzaak om de druk op de formele zorg te verlichten en de verplichte beleidstransitie te versnellen. Wij hopen door goed in gesprek te gaan met burgers en daadwerkelijk te horen waar ze behoefte aan hebben. Door dit goed in kaart te hebben kan hierdoor de belasting van eerstelijns en tweedelijns zorg worden verminderd. Geldzorgen en eenzaamheid genereert ook klachten waardoor minder een beroep op de zorg wordt gedaan. 1. De Dringende Overgang naar 'Samenredzaamheid' Het Zorginstituut Nederland stelt in het document "Opvolging Signalement passende langdurige zorg" dat er een noodzakelijke transitie is van zelfredzaam naar samenredzaam. ▪

Urgentie: Deze transitie vereist een structureel platform om de formele en informele zorg beter op elkaar af te stemmen.

▪

De participatiehub wil dit platform zijn. Zonder een georganiseerde hub blijft samenredzaamheid los zand, wat de druk op de Wlz en Zvw (Mantelzorg, Wijkverpleging) onhoudbaar hooghoudt.

2. Preventieagenda (GALA)

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 2 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft als kerndoel het versterken van de sociale basis en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. ▪

De participatiehub beoogd een (kant-en-klare) oplossing te zijn om met wijkgerichte en inclusieve initiatieven de sociale basis in de wijk te versterken.

Wat is de link tussen beleid en burger? ▪ Traditionele patiëntenraden bereiken vaak alleen de meest georganiseerde groepen. De participatiehub borgt diversiteit (mantelzorgers, laaggeletterden, lage SES). De hub draagt bij tot hun structurele inbreng. Zonder De participatiehub blijft de zeggenschap-ambitie een papieren tijger. ▪

De burgers van de hub dragen bij om knelpunten (bijvoorbeeld: eenzaamheid en schulden) om te zetten in systeemvragen.

▪

Het belang van De participatiehub reikt verder dan de huidige akkoorden. Door actief de inwoners(groepen) te betrekken, zorgt de hub ervoor dat de kwaliteit van samenredzaamheid breed toepasbaar is. Het voorkomt dat samenredzaamheid alleen werkt voor de zelfredzamen en levert oplossingen voor mensen.

▪

Met onze best practices willen we domeinoverstijgende samenwerking en burgerparticipatie bevorderen en bereiken. Best practices kunnen worden ingezet en gedeeld met andere regio's of organisaties, wat direct bijdraagt aan duurzame zorgtransformatie.

Vraag 4: Vormgeving van de participatie: de aanpak, methodiek en werkvormen die worden ingezet om het project uit te voeren (bijv. bewonerspanels, co-creatie sessies, ervaringsdeskundigen, panels, enquêtes). Onze Participatiehub moet een dynamische plek zijn waar de leefwereld van inwoners en de systeemwereld van beleid en financiering elkaar structureel gaan ontmoeten. Hieronder vindt u onze geïntegreerde aanpak met concrete methodieken en werkvormen om De participatiehub te laten slagen.

1. Waarderend Onderzoek (Appreciative Inquiry) De basis van De participatiehub ligt in het principe van Positieve Gezondheid en de sterktes van de samenleving. Deze verandermethodiek richt zich op wat al goed gaat, de successen, en de krachten (talenten) van mensen en organisaties. ▪

In plaats van te vragen "Wat zijn de problemen in de wijk?" vragen wij "Wat zijn de successen van samenredzaamheid in de wijk, en hoe kunnen we daar meer van creëren?".

▪

Deze omgekeerde vraagstelling geeft ook mensen met een lage SES of een beperking een podium voor hun kracht en talent in plaats van hen te reduceren tot hun tekortkomingen of zorgvraag. Dit bouwt trots en zeggenschap op.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 3 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

2. Werkvormen ter bevordering van Inclusiviteit en het gesprek (Leefwereld) Verhalen en Beelden Werkvorm

Doel en Toepassing

Relevantie (GALA/Diversiteit)

Photo Voice

Deelnemers (bijvoorbeeld laaggeletterden of mensen met een migratieachtergrond) gebruiken foto's om hun leefwereld, knelpunten en wensen vast te leggen en te bespreken.

Overbrugt taalbarrières en maakt complexe emoties visueel. Levert directe, authentieke input voor beleid.

Ervaringsverhaal op Video

Korte, anonieme videoclips waarin inwoners een specifiek knelpunt of succes van samenredzaamheid deelt.

Dit is krachtig materiaal om later te tonen aan beleidsmakers en financiers; het brengt de leefwereld binnen in de systeemwereld.

Wandeldialoog

Gesprekken (individueel of in kleine groepen) voeren tijdens een wandeling door de wijk. Dit verlaagt de drempel van een formele vergadertafel.

Bevordert ontspanning en openheid. Cruciaal voor het betrekken van mensen met psychische kwetsbaarheden of angst voor formele setting.

Het gesprek ▪ De wijkkoffietafel: De basiswerkvorm, dagelijks/wekelijks in een neutrale, laagdrempelige setting. Belangrijk: hier wordt niet alleen gepraat, maar wordt de eerste selectie van knelpunten en talenten gemaakt. ▪

Minder Vragen, Meer Delen: Gebruik een simpele kaart- of post-it-methode om meningen te verzamelen, in plaats van een microfoon door te geven. Dit geeft schuchtere deelnemers en laaggeletterden meer kans om hun inbreng te delen.

3. Van Leefwereld naar Beleid Bijeenkomst ▪ Wat het Is: Intensieve, korte bijeenkomst met deelnemers aan de hub (Inwoners, Wijkassistent, Wijkprofessional, Gemeentelijke beleidsadviseur). ▪

Werkvorm: Deelnemers bespreken een verzameld knelpunt (bijv. "Er is geen dagbesteding voor mensen met dementie met een migratieachtergrond") en werken dit uit tot een concreet voorstel.

Borging en Verantwoording ▪ De Participatiehub richt zich op continu verbeteren en betrokkenheid van alle inwoners vanuit de Plan-Do-Check-Act (PDCA) Cyclus. ▪

De participatiehub zoekt bewust de verbinding met partijen buiten de traditionele zorg, zoals sportverenigingen, scholen, bibliotheken en welzijnsorganisaties.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 4 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

Financiering en Borging ▪ Onze participatiehub vraagt om (Structurele) Financiering: Veel lokale initiatieven sterven een vroege dood door gebrek aan structurele middelen. Wij pleiten bij gemeenten, charitatieve instellingen en zorgverzekeraar voor structurele financiering van collectieve initiatieven. ▪

Aandacht wordt gevraagd voor het volgende: De plannen zijn veelal duidelijk beschreven maar de uitvoering vraagt de nodig aandacht. Dit moet goed worden geborgd.

▪

We vragen gemeenten om gebruik te maken van de SPUK-regeling. Onze participatiehub kan deze middelen gebruiken om de sociale basis en samenredzaamheid te versterken.

▪

Onze participatiehub zal actief met behulp van actieplan het op zoek gaan naar andere geldstromen.

▪

Een onderdeel van het lokaal initiatief zal zijn, dat er sprake is van een goede administratieve organisatie, denk hierbij aan het vierogen principe bij betalingen boven bepaald bedrag en het opstellen van een deugdelijke maand-, kwartaalrapportage en maatschappelijke jaarverantwoording.

Vraag 5 Bijdrage aan beleidsparticipatie: hoe het project de bestaande beleidsparticipatie verstrekt en vernieuwt, en hoe de verbinding met beleid en praktijk wordt gelegd. 1.Praktische Vormgeving van Samenredzaamheid. De kern van het in de praktijk brengen van de adviezen is om de focus te verleggen van het vragen om zorg naar het versterken van de gemeenschap. Start de 'Buurtkoffietafel' Advies

Praktische Uitvoering

Koppeling IZA/GALA

Geef uw initiatief de Ruimte

Stel een Doel: Begin klein, bijvoorbeeld in één straat of wijk met een duidelijke doelgroep (bijv. jonge ouders, vitale ouderen). Organiseer een wekelijkse, laagdrempelige 'Buurtkoffietafel' of 'Wijkkeuken' in een neutrale ruimte (bibliotheek, buurthuis).

GALA: Versterken Sociale Basis. Wij creëren een laagdrempelige ontmoetingsplek die sociale cohesie en netwerken versterkt. Dit is de basis voor preventie.

Maak Maatwerk het Vertrekpunt

Luister en Noteer: Gebruik de 'Buurtkoffietafel' om de behoeften en onuitgesproken vragen van uw buurtgenoten op te halen. Vraag: "Wat zou

IZA: Passende Zorg & Zeggenschap. Wij passen het IZA-principe toe: betrek de burger bij de besluitvorming

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 5 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

het leven hier prettiger maken?" in plaats van "Welke zorg heeft u nodig?". Resultaat: U identificeert de lokale knelpunten in wonen, welzijn, en (lichte) zorg.

("zeggenschap") om te bepalen welke hulp het meest 'passend' is.

2. De 'Netwerk-Makelaar' Advies

Praktische Uitvoering

Koppeling IZA/GALA

Verbind Sociaal en Zorgdomein

Word de 'Netwerk-Makelaar': Breng de aanwezige informele hulp (buren, vrijwilligers) en de formele professionals (wijkverpleegkundige, huisarts, sociaal werker) actief bij elkaar. Organiseer een informele bijeenkomst op wijkniveau. Laat ze hun aanbod uitwisselen.

GALA/IZA: Domeinoverstijgende Samenwerking. Wij doorbreken de schotten tussen het sociale domein (gemeente) en de zorg (verzekeraar/Zvw), een kerndoel van beide akkoorden.

Zoek Knelpunten in Regioplannen

Vertaal de Vindingen: Koppel de behoeften die aan de 'Buurtkoffietafel' opgehaald zijn terug naar de professionals. Zeg bijvoorbeeld: "De mensen hier hebben vooral behoefte aan welzijn op recept (een GALAketenaanpak) vanwege eenzaamheid." Vraag de wijkverpleegkundige/huisarts om deze signalen te gebruiken bij hun inbreng voor het regionale Regioplan.

IZA: Regionale Samenwerking. Wij zorgen ervoor dat het burgerperspectief (zeggenschap) een plek krijgt in de strategische IZAdocumenten van de regio.

3. De Subsidie-Strategie Advies

Praktische Uitvoering

Koppeling IZA/GALA

Vraag om Structurele Financiering

Bouw een Feitenbank: Houd bij hoe uw initiatief de formele zorg ontlast. Registreer bijvoorbeeld: "Door de wekelijkse Buurtkoffietafel zijn er in de afgelopen drie maanden vijf minder beroepen gedaan op de dagbesteding, of twee minder bezoeken aan de huisarts met vage klachten."

IZA: Beheersing Zorguitgaven. Wij leveren kwantificeerbare gegevens die aantonen dat uw samenredzaamheidsinitiatief bijdraagt aan het betaalbaar en toegankelijk houden van de zorg.

Gebruik IZA/GALAmiddelen

Wij vragen de gemeenten een deel van de SPUK-middelen voor 'Versterken Sociale Basis' in te zetten om ons initiatief te ondersteunen (bijvoorbeeld voor huur van de ruimte of een onkostenvergoeding voor de coördinator).

GALA: Specifieke Uitkering (SPUK). Wij positioneren ons initiatief als een lokale uitvoeringsvariant van de GALA-doelen, waardoor financiering uit de SPUK-pot mogelijk wordt.

4. De 'Omgekeerde Vraag'

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 6 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

Advies

Praktische Uitvoering

Koppeling IZA/GALA

Activeer de Buurt

Stel de 'Omgekeerde Vraag': Draai de traditionele benadering om. Vraag niet "Wat heb je nodig?", maar "Wat kun je nog wel bijdragen aan de buurt?" of "Wat kan de buurt voor jou betekenen?". Focus op de talenten en kracht van de burger, niet op de tekorten.

IZA: Zeggenschap en Eigen Regie. Wij stimuleren de positieve gezondheid en de eigen regie van burgers, een noodzakelijke gedragsverandering voor de IZA-transitie.

Bewaak het Welzijn

Zorg voor de Zorgers: Organiseer ten minste tweemaal per jaar een bijeenkomst speciaal voor mantelzorgers en actieve vrijwilligers om hun mentale gezondheid en eventuele overbelasting te bespreken. Koppel hen aan een professionele ondersteuner (bijv. van de welzijnsorganisatie).

GALA: Versterken Mentale Weerbaarheid. Wij dragen direct bij aan het GALA-doel om de mentale gezondheid van de inwoners (inclusief mantelzorgers) te versterken.

Waarom Actie Nu Noodzakelijk Is ▪

De Noodzaak tot Transitie: Dit is een beleidsmatige noodzaak die vraagt om actieve burgerparticipatie om de balans tussen formele en informele zorg te herstellen.

▪

Oplopende druk op het Zorgsysteem

▪

Arbeidsmarktkrapte: De druk op zorgprofessionals is enorm. Door vergrijzing neemt de vraag naar complexe, langdurige zorg toe, terwijl het aanbod van personeel stagneert (IZA). Onze initiatieven ontlasten de formele zorg direct door lichte ondersteuning en preventie te bieden.

▪

Betaalbaarheid: De zorgkosten stijgen onhoudbaar snel. Initiatieven die vroegtijdig welzijn en preventie bieden, voorkomen de noodzaak tot duurdere, curatieve zorg op de lange termijn.

▪

De Kern van onze Bijdrage: Onze samenredzaamheidsinitiatieven (zoals de 'Buurtkoffietafel' en de rol van 'Netwerk-Makelaar') werken aan de oorzaak van veel zorgvragen, namelijk de verzwakte sociale infrastructuur.

▪

Versterking van de Sociale Basis: Veel gezondheidsklachten (mentaal en fysiek) hebben een sociale oorsprong, zoals eenzaamheid en het gebrek aan een netwerk. Onze initiatieven dragen direct bij aan het versterken van de sociale cohesie en het creëren van laagdrempelige ontmoetingsplekken.

▪

Vormgeven aan Passende Zorg: Passende Zorg (IZA) betekent 'de juiste zorg op de juiste plek'. De meest passende zorg is vaak geen formele zorg, maar een sociale oplossing dicht bij huis. Onze aanpak van maatwerk en het stellen van de 'Omgekeerde Vraag' ("Wat kun je nog wel bijdragen?") zorgt ervoor dat de hulp die geboden wordt daadwerkelijk aansluit bij de behoeften en talenten van de burger, wat leidt tot duurzamere oplossingen.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 7 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant Samenvattend: Zonder de lokale, burger gedreven actie van samenredzaamheid dreigen de ambities van het IZA en GALA papieren tijgers te blijven. Onze activiteiten geven gezicht en handen aan de nationale beleidstransitie.

Vraag 6 Betrokkenheid van “degenen om wie het gaat”: - Hoe inwoners, patiënten, cliënten, mantelzorgers en ervaringsdeskundigen structureel worden betrokken. Structurele en actieve betrokkenheid van inwoners, dak- en thuislozen, patiënten, cliënten, mantelzorgers en ervaringsdeskundigen is essentieel voor het succes van het samenredzaamheidsinitiatief. “Het IZA benadrukt het belang van 'zeggenschap'; als u meer van burgers vraagt, moeten zij ook meer invloed krijgen op de invulling daarvan.” De Hub gaat het volgende stappenplan volgen om de betrokkenheid van inwoners actief en (mogelijk) structureel bij de activiteiten te betrekken. 1. Betrek mensen in de Basis Structurele betrokkenheid betekent dat we inwoners niet alleen vragen om hun mening maar actief deel uit laten maken van de besluitvorming. (de governance van het initiatief.) 2. De Inrichting van een 'Raad van Samenredzaamheid' De hub stelt een onafhankelijk adviesorgaan in, dat volledig bestaat uit de doelgroep(en) die we willen gaan bereiken. We noemen deze bijvoorbeeld de 'Raad van Samenredzaamheid' of de 'Burgeradviesgroep'. Ook dit willen we voorleggen aan de deelnemers. ▪

Taken: Deze groep mensen adviseert over de koers van het initiatief en de effectiviteit van de activiteiten. Ook beoordeelt men het effect van de manier van overleg. (communicatiestrategie)

▪

Samenstelling: We dragen er zorg voor dat er in ieder geval twee of meer ervaringsdeskundigen zijn, die hun kennis willen formaliseren.

▪

Betrokkenheid IZA/GALA: We geven de adviesgroep ook de taak om de regionale Regiobeelden en Regioplannen (vanuit IZA) te analyseren en te toetsen. Daar wordt de adviesgroep in ondersteund. De adviesgroep dient te toetsen of een en ander wel aansluit bij de realiteit op straat?

3. Co-creatie van Activiteiten We houden het principe aan: Niets over ons, zonder ons. ▪

Vanaf Dag Één: We ontwikkelen nieuwe activiteiten samen met de deelnemers, niet voor hen. De 'Buurtkoffietafel' is daar o.a. een ideale plek voor, om deze co-creatie te starten.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 8 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant ▪

Focus op Vorm: We laten de inwoners (doelgroep) bepalen hoe, waar en wanneer de activiteiten plaatsvinden. Want een activiteit in het buurthuis op dinsdagochtend is misschien niet de meest handige optie.

4. Actieve betrokkenheid en rollen die van betekenis zijn Actieve betrokkenheid gaat verder dan meepraten; het gaat om het bieden van zinvolle en erkende rollen binnen de dagelijkse praktijk van uw initiatief. De Rol van Ervaringsdeskundige is belangrijk. Ervaringsdeskundigen zijn mensen die hersteld zijn van een bepaalde problematiek, of al lang met een chronische aandoening leven. Hun ervaring is mede de basis voor samenredzaamheid. Doelgroep

Actieve Rol in Initiatief

Bijdrage aan IZA/GALA

Ervaringsdeskundigen

Peer-Support & Training: We begeleiden nieuwe deelnemers, geven trainingen over zelfregie of omgaan met eenzaamheid. Dit leidt tot een gelijkwaardige relatie.

GALA: Mentale Weerbaarheid. Focus op mentale gezondheid en het zoeken van hulp bespreekbaar maken en verminderen drempels.

Mantelzorgers

'Check-in & Zorg voor de Zorgers': We organiseren periodieke 'check-in' sessies (met een externe, onafhankelijke professional) om overbelasting te signaleren. We laten meedenken over praktische respijtoplossingen.

GALA: Versterken Sociale Basis. We dragen direct bij aan het vitaal ouder worden door de onmisbare ondersteuning van mantelzorgers te borgen.

Inwoners / Patiënten

'Wijkambassadeurs': We vragen inwoners om de activiteiten in hun directe netwerk te promoten, flyers te verspreiden of nieuwe mensen in hun directe nabijheid uit te nodigen. Dit is de meest effectieve manier om de doelgroep te bereiken.

IZA: Toegankelijkheid. We zorgen voor een laagdrempelige, persoonlijke werving, waardoor mensen buiten de formele zorg in beeld komen.

▪

Drempelverlagende Methoden We zorgen ervoor dat het fysiek en mentaal makkelijk is om mee te doen.

•

Taal en Vorm: We gebruiken eenvoudige taal (B1-niveau) en plaatjes (visuele communicatie) waar mogelijk. We vermijden jargon zoveel mogelijk, en leggen uit waar nodig.

•

Financiële Drempels: We vergoeden reiskosten, parkeerkosten of zo mogelijk een kleine onkostenvergoedingen voor actieve deelname. Erkenning in waardering en geld is cruciaal voor structurele inzet.

•

Digitale Drempels: We bieden zowel fysieke als - indien relevant - digitale contactmomenten aan. Maar voor vele mensen is digitalisering moeilijk, dus het zal altijd een combinatie zijn.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 9 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

5. Duurzame Borging: Zorg voor Terugkoppeling en Waardering Om de betrokkenheid structureel te maken, dragen we zorg voor een duurzame betrokkenheid en dient de bijdrage te leiden tot zichtbare verbetering. Transparantie en terugkoppeling Zonder zichtbare actie op feedback stopt de betrokkenheid. ▪ Input: De Raad van Samenredzaamheid en/of de Wijkambassadeurs leveren feedback. ▪ Actie: Het team bespreekt de feedback en bepaalt wat er mee gebeurt. ▪ Terugkoppeling: ▪ Het team communiceert over de beslissingen en legt uit waarom bepaalde suggesties (nog) niet kunnen worden overgenomen. Inwoners voelen zich gehoord en we tonen respect voor de geleverde tijd en input. Waardering en Erkenning Structurele betrokkenheid kan niet louter op vrijwilligheid blijven drijven. ▪

Training en Scholing: We bieden ervaringsdeskundigen – indien de financiële middelen dat toelaten - de mogelijkheid om een officiële training tot ervaringsdeskundige te volgen. Dit is een investering in de kwaliteit van het initiatief en de arbeidsmarkt in de toekomst (IZA).

▪

Vier Successen: We organiseren jaarlijks een bijeenkomst om de behaalde resultaten (dankzij hun inzet) te vieren en alle betrokkenen als partners te erkennen.

Door deze stappen te volgen, bouwen we aan een werkwijze niet alleen voor de burger is, maar door en met de burger. Dit maakt de participatiehub duurzaam en afgestemd op de transitie naar een samenredzame samenleving. -

Hoe diversiteit wordt geborgd zowel demografisch als inhoudelijk

Om deelname van diversiteit in de regio van Zorgkantoor Midden-Brabant is het nodig om een inclusieve structuur te creëren, waarin de unieke perspectieven (demografisch en inhoudelijk) worden erkend, gewaardeerd en ingebed in de besluitvorming. We richten ons op drie pijlers: 1 Actieve Targeting 2 Inclusieve Vormgeving 3 Structurele Borging

1. Actieve Targeting: De barrières Doorbreken Het bereiken van diverse groepen vereist een proactieve, op maat gemaakte aanpak die direct de drempels voor de betreffende groepen aanpakt. ▪

Werken met mensen in de wijk: We werven niet alleen zelf, maar werken samen met lokale, vertrouwde “sleutelfiguren” uit de diverse gemeenschappen. Intermediairs en brugfiguren. ( Demografische Diversiteit, migratie, lage SES, laaggeletterdheid )

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 10 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant o o

Wie: Moskeebesturen, culturele stichtingen, vrijwilligers bij de voedselbank, taalmaatjes, of de sociaal raadslieden. Waarom: Zij doorbreken het wantrouwen tegen 'officiële' instanties en zijn in staat om de boodschap over samenredzaamheid te vertalen naar de culturele context en het juiste taalniveau.

▪

Actief Zoeken naar 'Niet-Vindbare Zorg': Diverse groepen maken vaak geen gebruik van het formele zorgaanbod, maar hebben wel hulpvragen. o Focus: We gaan specifiek naar plekken waar mensen zijn die net niet in de statistieken verschijnen (informele wijkinitiatieven, buurtwinkels) en brengen ons initiatief daar als een hulpmiddel en ontmoetingsplek. Niet als een 'zorgprogramma'.

▪

Inhoudelijke Diversiteit (Beperking, Psychische Kwetsbaarheid) ▪

Samenwerken met Patiëntvertegenwoordigers: We betrekken, indien nodig, lokale afdelingen van landelijke organisaties zoals Cliëntenbelang, vrijwilligersorganisaties en stichtingen voor specifieke aandoeningen of beperkingen. o Waarom: Zij leveren direct de nodige expertise over wat hun doelgroep nodig heeft op het gebied van toegankelijkheid (fysiek en digitaal) en benadering.

▪

Inzet van Ervaringsdeskundigen: We geven ervaringsdeskundigen de rol van gekwalificeerde coach of Raadslid van Samenredzaamheid. o Resultaat: Hun aanwezigheid zorgt voor herkenbaarheid en verlaagt de drempel voor lotgenoten om deel te nemen.

2. Inclusieve Vormgeving: Toegankelijkheid en Gelijkwaardigheid Deelnemers moeten zich op hun gemak voelen en het gevoel hebben dat hun inbreng gewaardeerd wordt, ongeacht hun achtergrond. Praktische Inclusieve Vormgeving Taal en Communicatie

Meertalige of Pictogram-Communicatie: We maken de kernboodschappen visueel of laat ze vertalen in de meest voorkomende talen in de regio. We gebruik simpele taal (B1-niveau).

Financiële Drempels

Compensatiebeleid: We bieden een onkostenvergoeding voor actieve betrokkenen. Vervoerskosten moeten altijd vergoed worden. Dit is cruciaal voor mensen met een lage sociaaleconomische status (SES).

Bijeenkomsten

Flexibele Tijden en Locaties: We plannen bijeenkomsten op verschillende momenten (overdag, avond, weekend) en locaties. We zorgen ervoor dat de locatie fysiek toegankelijk is (rolstoelen, geen drempels) en laagdrempelig (buurthuis, niet het gemeentehuis).

Omgaan met Zorg

Respijtmogelijkheden: We bieden (financiële) ondersteuning voor tijdelijke opvang van naasten, zodat mantelzorgers ook kunnen deelnemen zonder schuldgevoel.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 11 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant 3. Structurele Borging: De Stem Vastleggen De inbreng van de diverse groepen dient te leiden tot structurele beleidsaanpassing, in lijn met de IZA-eis voor zeggenschap. ▪

De 'Diversiteits-Check' in de Raad van Samenredzaamheid ▪ Formele Quota: We dragen er zorg voor dat de Raad van Samenredzaamheid leden heeft uit onder-gerepresenteerde groepen. ▪ Inclusieve Agendapunten: We stellen bij elk agendapunt de vraag: "Welke impact heeft dit besluit op mensen; met een migratieachtergrond en mensen met een lage SES of op mantelzorgers?" We maken dit een verplicht checkpunt.

▪

De Vertaling naar het Zorgkantoor en Gemeenten ▪ Gezamenlijke Presentatie aan het Zorgkantoor. We vragen aan de leden van de Raad (met name de cliënten Wlz, patiënten en mantelzorgers) om zelf de resultaten van het samenredzaamheids-initiatief te presenteren aan het Zorgkantoor Midden-Brabant (Wlz-focus). ▪ We tonen aan hoe het initiatief bijdraagt aan de transitie van 'zelfredzaam naar samenredzaam' en hoe dit leidt tot uitstel of vermindering van Wlzzorg. Een cliënt die dit vertelt, heeft meer impact dan een beleidsmedewerker (IZA/Wlz-focus).

▪

Data per Doelgroep We zorgen ervoor dat de meetdata (KPI's) gesplitst kunnen worden per doelgroep (bijv. in de SPUK-rapportage aan de gemeenten - GALAfocus): ▪ Vraag: "Hoeveel laaggeletterden hebben wij bereikt?" en "Wat is het verschil in ervaren mentale gezondheid tussen onze autochtone en migratieachtergrond deelnemers?" ▪ Resultaat: Dit dwingt de gemeente om het thema gezondheidsachterstanden concreet te adresseren in onze samenwerking.

Door deze acties wordt diversiteit niet een losse wens, maar de meetbare en structurele norm in de ontwikkeling van samenredzaamheid in de regio Midden-Brabant. -

Hoe de ondergerepresenteerde groepen bereikt en betrokken worden

1. De Toegankelijkheid van Uw Initiatief: Locatie en Taal Om ondergerepresenteerde groepen te bereiken, gaan we de drempels tot deelname op de volgende manier wegnemen. ▪

Fysieke en Sociale Toegankelijkheid (Locatie) ▪ We gaan naar de Wijk, niet naar het Kantoor: We organiseren de activiteiten op plekken waar deze groepen al komen en zich veilig voelen. Denk aan: ▪ Kringloopwinkels, moskeeën, of religieuze centra. ▪ De schoolpleinen (voor ouders met jonge kinderen). ▪ Supermarkten of de lokale markt. ▪ Gemeenschappelijke tuinen of speelplekken.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 12 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant ▪

Vervoer: We bieden zo mogelijk een oplossing voor vervoer aan (bijvoorbeeld met behulp van vrijwilligers). Voor mensen met een beperking of ouderen kan de reistijd de grootste drempel zijn.

▪

Communicatie en Informatie (Taal) ▪ Taalniveau B1 en Visueel: We gebruiken altijd eenvoudige taal (B1niveau) in alle communicatie. Voor laaggeletterden is een mondelinge uitleg of een visuele presentatie van de activiteiten essentieel. ▪ Inzet van Taal- en Cultuurbemiddelaars: We werken samen met organisaties die specifiek mensen met een migratieachtergrond bereiken. Zij kunnen als brugfiguren dienen om het doel van uw initiatief over te brengen in de moedertaal. ▪ Digitale Uitsluiting Voorkomen: We gaan ervan uit dat sommige doelgroepen niet digitaal bereikbaar zijn. We gebruik papieren flyers, mondtot-mondreclame en persoonlijke uitnodigingen via bestaande netwerken.

2. Het Opbouwen van Vertrouwen: Gelijkwaardigheid en Erkenning Ondergerepresenteerde groepen, en met name mensen met een lage SES, hebben vaak een basiswantrouwen jegens 'officiële' of door de overheid gesubsidieerde initiatieven. We gaan daarbij als volgt tewerk ▪ We zoeken gelijkwaardige Ambassadeurs ▪ We werven intern: De meest effectieve werving vindt plaats via vertrouwde gezichten uit de eigen gemeenschap. We identificeren deze informele leiders, actieve ouderen of sleutelpersonen in de wijk. ▪ We zetten Ervaringsdeskundigheid en Cultuurspecifieke Kennis In: Dit is cruciaal voor mensen met een migratieachtergrond of een lage SES. Zij moeten het gevoel krijgen dat hun unieke ervaringen begrepen en gewaardeerd worden. ▪ Actie: We geven leden van deze groepen de rol wijkverbinder en compenseren hen voor hun tijd en inzet. Dit in lijn met de IZA-focus op zeggenschap en invloed. ▪

Sluit Aan bij Bestaande Initiatieven ▪ We proberen niet zelf een nieuw wiel uit te vinden. We leggen contact met bestaande initiatieven in de wijk die deze groepen al bereiken, zoals: ▪ Voedselbanken of sociale leenpunten. ▪ Hulpprogramma's voor schuldenproblematiek. ▪ Ouderengroepen in buurthuizen. ▪ Focus op de Brede Levensdomeinen: Veel gezondheidsklachten bij deze groepen zijn een direct gevolg van armoede, schulden of huisvestingsproblemen. ▪ Ons samenredzaamheidsinitiatief moet deze onderliggende problemen (of de partners die er al aan werken) expliciet erkennen. De 'Buurtkoffietafel' kan bijvoorbeeld een spreekuur van de schuldhulpverlening integreren.

3. Structurele Borging: Kwaliteit van de Participatie Om te zorgen dat de participatie van deze groepen niet incidenteel is, maar structureel bijdraagt aan beleid (IZA/GALA), moet hun stem geborgd zijn. ▪

Een Plek in de Bestuurlijke Driehoek (IZA)

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 13 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant ▪

▪

▪

De Raad van Samenredzaamheid (zie vorig advies) moet ook leden uit ondergerepresenteerde groepen hebben. We zorgen ervoor dat hun stem even zwaar weegt als die van de formele zorgpartijen. Vertaal Lokaal naar Regionaal: We gebruiken de input van deze groepen om het lokale beleid te beïnvloeden en deze inzichten door te spelen naar de formele IZA-partners (zorgverzekeraar en gemeente), die de regionale plannen opstellen.

Monitoring en Leren (GALA) ▪ We gebruiken Kwantitatieve en Kwalitatieve Data: We vragen niet alleen hoeveel mensen deelnemen, maar ook welke groepen we bereiken en wat hun ervaringen zijn. ▪ We leren van fouten: We organiseren indien nodig ook aparte (kleine) focusgroep onder die specifieke groep om de drempels te inventariseren en uw aanpak aan te passen.

Door deze actieve en doelgerichte strategie te hanteren, voldoet ons initiatief aan de breedste maatschappelijke opdracht van het IZA en GALA: Een gezonde, samenredzame samenleving creëren, waarin niemand wordt uitgesloten.

Vraag 7 Betrokkenheid van beleidsmakers en financiers: hoe gemeenten, zorgkantoren, zorgverzekeraars en zorgorganisaties bij het project betrokken zijn en blijven, en hoe hun input wordt verbonden met de inbreng van de inwoners. Ons initiatief over samenredzaamheid vormt de basis van de noodzakelijke transitie in de zorg. Om dit te borgen, slaan we de brug tussen de 'systeemwereld' van beleidsmakers en financiers en de 'leefwereld' van de inwoners. De sleutel ligt in wederkerigheid en waarde propositie. We laten zien hoe ons initiatief de problemen van de financiers en beleidsmakers oplost. Betrekken: De Waardepropositie per Stakeholder Om beleidsmakers, financiers en zorgorganisaties (de formele partijen) in de startfase te betrekken, moeten we ook hun taal spreken en weten wat de aandachtspunten zijn.

Stakeholder

Het Probleem van de Stakeholder

De Waardepropositie (IZA/GALAbijdrage)

Gemeente (Beleid smaker GALA)

De druk om het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) lokaal te implementeren, de sociale basis te versterken en gezondheidsachterstanden terug te dringen.

We leveren de lokale uitvoering van GALA. Ons initiatief is het instrument om de doelen van Sociale Basis, Preventie en de Ketenaanpakken (zoals Welzijn op Recept) te bereiken.

Zorgkantoren & Zorgverzekeraars (Financiers IZA)

Het beheersbaar houden van de oplopende kosten en het realiseren van Passende Zorg (IZA).

We realiseren kostenvermijding. We zorgen ervoor dat lichte ondersteuning lokaal wordt opgelost, waardoor zwaardere, duurdere zorg (Wlz/Zvw) wordt uitgesteld of voorkomen.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 14 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

Zorgorganisaties ( Wijkverpleging, Thuiszorg)

De enorme arbeidsmarktkrapte en de hoge werkdruk van hun personeel.

We ontlasten de professional. Ons initiatief neemt taken over die eigenlijk in het sociale domein thuishoren (bijv. sociale contacten, vervoer, lichte hulp) en stelt zorgmedewerkers in staat zich te focussen op complexe zorg.

Patiënten- en Cliëntenorganisati es

De noodzaak om zeggenschap van de cliënt te borgen en het zorgaanbod aan te passen aan de vraag.

We leveren de directe stem van de basis. De hub is de partner voor het concretiseren van de IZA-ambitie van zeggenschap en de realiteit van de transitie van 'zelfredzaam naar samenredzaam' (uit het Signalement).

2. Betrokken houden en duurzame samenwerking Betrokkenheid is een continu proces dat gebaseerd is op gedeelde doelen van de hub. ▪

De 'Regionale Transformatie Tafel' We richten een permanente klank- stuurbordgroep op, waarin de formele stakeholders minimaal driemaandelijks samenkomen. ▪ Leden: Een vertegenwoordiger van de gemeente (GALA/Sociaal Domein), een van de zorgverzekeraar/zorgkantoor (IZA/Financiering) en een van de koepel van zorgorganisaties. ▪ Focus: Deze tafel bespreekt uitsluitend de resultaten van het samenredzaamheidsinitiatief en de strategische verbinding met de IZA Regiobeelden en GALA-plannen.

▪

Aanleveren van impactdata – niet alleen verhalen of anekdotes Financiers hebben data nodig en dienen de impact van samenredzaamheid meetbaar te maken.

Actie

Stakeholder Voordeel

Sleutelindicatoren (KPI’s) Afspreken

We spreken vooraf af welke data we gaat verzamelen, bijvoorbeeld: "Aantal vermeden/uitgestelde aanvragen Wmo/Wlz" of "Gemiddelde eenzaamheidsscore (meetbaar met een gevalideerde schaal) van deelnemers voor en na deelname." Een en ander in lijn met de AVG.

De Financiële Component Vertaalt

We presenteren de kosten niet als 'subsidiebehoefte', maar als 'investering met rendement' op basis van vermeden zorgkosten. Dit is de taal van de zorgverzekeraar en het zorgkantoor.

Aansluiten bij SPUK-cyclus

Uw gemeente moet jaarlijks rapporteren over de GALA-doelen (SPUKmiddelen). We zorgen ervoor dat de resultaten direct input leveren voor deze gemeentelijke rapportage.

3. De Essentiële Verbinding: Inwoner en Beleid De meest kritische stap is het structureel verbinden van de inbreng van de inwoners met de strategie van de stakeholders. We gebruiken het initiatief als een Vertaalbureau dat de stem van de inwoner direct omzet in beleids- en financieringsadvies.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 15 van 16

Participatie-Hub Midden Brabant

▪

Input van Inwoners (Leefwereld): De Raad van Samenredzaamheid (bestaande uit patiënten, cliënten en mantelzorgers) inventariseert knelpunten (bijvoorbeeld: "Mijn buurvrouw zit met een schuld, de wijkverpleging kan niet helpen"). ▪ De Wijkambassadeurs (zie vorig advies) verzamelen kwalitatieve verhalen en concrete wensen. ▪

▪

▪

Translatie door Initiatief (De Vertaalslag): ▪ We analyseren deze knelpunten en vertaalt ze naar het systeemvraagstuk. Voorbeeldtranslatie: Het knelpunt "Buurvrouw met schuld" wordt vertaald naar de systeemvraag: "Hoe zorgen we voor een betere afstemming tussen het sociaal domein (gemeentelijke schuldhulp) en het zorgdomein (wijkverpleging)?" Dit is een kerntaak binnen het IZA (Samenwerking sociaal domein, huisartsenzorg en ggz). Strategische dialoog met Stakeholders (Systeemwereld): In de 'Regionale Transformatie Tafel' presenteren we de vertaalde systeemvragen aan de gemeente, zorgverzekeraar en zorgkantoor. ▪ We dringen aan op zichtbare opvolging: "De inwoners van onze wijk zien dit als een prioriteit. Hoe gaan jullie dit meenemen in de herziening van het Regioplan (IZA) of in de lokale SPUK-besteding (GALA)?" ▪

Door dit proces te formaliseren, garanderen we dat de inbreng van de inwoner gehoord wordt, maar ook dat deze daadwerkelijk leidt tot bijgestuurd beleid en een passende financiering voor uw initiatief. Dit maakt onze hub onmisbaar voor alle betrokken partijen.

Peter Moll, Dirk Jan van Putten, Ino Cornel – concept 15 oktober 2025

Pagina 16 van 16