25-148 Bijl1- Samenvatting Samenredzaamheid participatiehub Midden-Brabant

Het vraagstuk samenredzaamheid – onderdeel van Participatiehub Midden-Brabant

Beleidsvraagstuk en aansluiting In de regio Midden-Brabant groeit de behoefte aan samenredzaamheid: het vermogen van inwoners om samen, met hun netwerk en de lokale gemeenschap, oplossingen te vinden voor vraagstukken rond zorg, welzijn en leefbaarheid. Veel inwoners willen bijdragen aan hun buurt of gemeenschap, maar weten niet altijd hoe of met wie zij dat kunnen doen. Tegelijkertijd ervaren veel mensen drempels door een gebrek aan informatie, vertrouwen of aansluiting bij bestaande structuren. Het vraagstuk sluit aan bij de landelijke bewegingen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waarin wordt benadrukt dat zorg en ondersteuning meer vanuit de leefwereld van inwoners moeten worden vormgegeven. Daarnaast is een van de prioritaire opgaven in Midden-Brabant het aanjagen van voorzorgcirkels. Samenredzaamheid vraagt om een verschuiving van denken in zorg naar denken in samenleven — waarin inwoners, ervaringsdeskundigen, gemeenten en organisaties elkaar vinden in gedeelde verantwoordelijkheid. De Participatiehub Midden-Brabant wil deze beweging versterken door inwoners een actieve rol te geven bij het agenderen van thema’s die zij belangrijk vinden.

In dit project staat de vraag centraal: hoe kunnen we samenredzaamheid in buurten en gemeenschappen versterken, zodat mensen elkaar beter weten te vinden en ondersteunen, zonder dat zij direct afhankelijk worden van formele zorg? Geografische reikwijdte Het project heeft een regionale reikwijdte binnen Midden-Brabant, met een focus op lokale initiatieven die zich ontwikkelen in dorpen, wijken en gemeenten. Door kennis en ervaringen te bundelen binnen de hub kunnen lokale initiatieven elkaar versterken en wordt er regionaal geleerd over wat werkt in het bevorderen van samenredzaamheid. Onderbouwing keuze project Dit vraagstuk is gekozen omdat het thema samenredzaamheid urgent en herkenbaar is in de hele regio. Inwoners geven aan dat de verbinding tussen mensen en organisaties vaak ontbreekt. Er is veel bereidheid om iets voor elkaar te betekenen, maar het ontbreekt aan structuur, erkenning en ondersteuning om dit duurzaam vorm te geven. De Participatiehub Midden-Brabant is bij uitstek de plek waar de leefwereld en systeemwereld elkaar kunnen ontmoeten. Door het onderwerp via de hub op te pakken, ontstaat een veilige en gelijkwaardige omgeving waarin inwoners hun ervaringen en ideeën kunnen delen met beleidsmakers en organisaties. De opbrengsten worden direct vertaald naar handvatten voor beleid en praktijk.

Plan van aanpak participatieproject De participatie wordt vormgegeven in co-creatie met inwoners. De aanpak bestaat uit verschillende werkvormen: • Dialoogsessies en bewonerspanels waarin inwoners uit diverse wijken en dorpen in gesprek gaan over wat samenredzaamheid voor hen betekent. • Verhalen en ervaringspanels waarin inwoners en ervaringsdeskundigen persoonlijke voorbeelden delen van hoe ze samenredzaamheid ervaren of missen. • Co-creatiebijeenkomsten waarin inwoners samen met gemeenten, welzijnsorganisaties en zorgpartijen ideeën ontwikkelen voor nieuwe samenwerkingsvormen. • Praktische experimenten of pilots waarin ideeën direct worden getest in de wijk, bijvoorbeeld rondom informele netwerken, buurtkamers of onderlinge hulpinitiatieven. De participatiehub fungeert hierbij als verbindende structuur: ze zorgt voor begeleiding, uitwisseling van ervaringen en verspreiding van de resultaten naar andere regio’s en partners. Bijdrage project aan beleidsparticipatie in regio Het project versterkt beleidsparticipatie door inwoners niet alleen te raadplegen, maar actief te betrekken bij de beleidsontwikkeling. De inzichten uit de gesprekken worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor gemeenten, zorgverzekeraars en welzijnsorganisaties. Ook wordt zichtbaar gemaakt welke ondersteuning inwoners nodig hebben om samenredzaam te kunnen zijn.

De aanpak vernieuwt beleidsparticipatie doordat zij uitgaat van de leefwereld en vertrekt vanuit wat inwoners zelf belangrijk vinden. Hierdoor ontstaat wederzijds begrip en wordt beleid beter afgestemd op de dagelijkse realiteit van mensen. Betrokkenheid ‘mensen om wie het gaat Inwoners staan centraal in alle fasen van het project: van het agenderen van het onderwerp tot het ontwerpen en uitvoeren van activiteiten. Er wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan diversiteit: deelnemers worden geworven vanuit verschillende achtergronden, leeftijden, opleidingsniveaus en woonomgevingen (stad en dorp). Daarnaast wordt samengewerkt met ervaringsdeskundigen, mantelzorgers en vrijwilligers die de brug vormen tussen formele en informele netwerken. De hub zet bestaande netwerken in (zoals buurtinitiatieven, cliëntenraden, migrantenorganisaties en welzijnsinstellingen) om ook ondergerepresenteerde groepen te bereiken, waaronder mensen met een beperking, een migratieachtergrond, laaggeletterden en mensen met een lage sociaaleconomische positie. Betrokkenheid en commitment beleidsmakers-, financiers van zorg en ondersteuning en/of zorgorganisaties Beleidsmakers en financiers worden vanaf het begin betrokken om te zorgen dat de inzichten ook daadwerkelijk landen in beleid.

Gemeenten, zorgkantoren, zorgverzekeraars en zorgorganisaties nemen deel aan cocreatiebijeenkomsten en reflectiesessies, waarin zij samen met inwoners en ervaringsdeskundigen zoeken naar nieuwe manieren van samenwerken.

Door deze continue verbinding ontstaat wederkerige participatie: inwoners leveren input voor beleid, en beleidsmakers maken zichtbaar hoe deze input wordt gebruikt. De resultaten worden gedeeld in de regionale overlegstructuren van de Participatiehub, zodat ook andere beleidsmakers en partners hiervan kunnen leren.