25-101 Bijl1- Rapport Cultuur Telt Dongen

DONGEN CULTUUR TELT

Rapport Vastgesteld door RMB op 4 juli 2025

1

INHOUDSOPGAVE 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Inleiding Beleidskader voor cultuurbeleid Dongen Subsidieverlening Ervaren rol van de gemeente Dongen door de culturele sector Conclusies en aanbevelingen Bestuurlijke reactie B&W Dongen

BIJLAGEN 1. Richtinggevende onderzoeksvragen 2. Overzicht onderzochte culturele instellingen 3. Subsidieverlening aan geselecteerde instellingen

2

Hoofdstuk 1. 1.1

Inleiding

Wat is de taak van de Rekenkamer?

De Rekenkamer in Midden-Brabant (hierna RMB) is ingesteld door de gemeenteraden van Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand. De RMB doet onderzoek ten behoeve van de gemeenteraden. De taak van de RMB is het toetsen van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid op drie onderdelen: 1. Rechtmatigheid: voldoet de uitvoering aan de wettelijke kaders en regelgeving? 2. Doelmatigheid: is de voorbereiding en uitvoering van beleid kostenbewust verlopen? 3. Doeltreffendheid: zijn de beoogde effecten van het beleid ook daadwerkelijk behaald? Het doel van een onderzoek is om inzicht te bieden in de prestaties van de gemeente als geheel en het formuleren van aanbevelingen voor de toekomst. Meer informatie over ons vindt u op onze website: Rekenkamer in Midden-Brabant | Goed functionerende gemeente (r-mb.nl)

1.2

Aanleiding voor het onderzoek

In 2024 en 2025 heeft de Rekenkamer Midden-Brabant (RMB) een onderzoek uitgevoerd naar cultuur, genaamd ‘Cultuur telt’. De aanleiding voor dit onderzoek is de visie, van onder andere de provincie Noord-Brabant, dat cultuur bijdraagt aan de leefbaarheid en levendigheid van dorpen. De provincie wijst daarbij ook op de intrinsieke waarde van cultuur (zie onderstaand kader).

In onze documentenstudie en orienterende gesprekken bij de vier gemeenten (juniaugustus 2024) kwam naar voren dat men vindt dat cultuur bijdraagt aan de vorming van sterke gemeenschappen, ook wel genoemd de sociale basis. Juist die samenhang en het versterken van lokale gemeenschappen is in vrijwel alle Nederlandse gemeenten een 3

onderdeel van het coalitieakkoord. Het ondersteunen van cultuur is daarmee belangrijk in het beleid van een gemeente om de leefbaarheid, sociale verbondenheid en vitaliteit van de gemeenschap te verbeteren. 1.3

Doel van het onderzoek

Het doel van dit onderzoek is drieledig. Allereerst draait het om de vraag: Welke rol wil de gemeente spelen bij lokale cultuur? Daarnaast is van belang: wat levert de inzet van de gemeente op? En vanzelfsprekend: hoe meet en monitor je dit? Daarbij wordt subsidiebeleid nadrukkelijk gezien als instrument om gestelde doelen te bereiken. Daarnaast hopen we met dit onderzoek elkaar te inspireren, van elkaar te leren en bij te dragen aan de discussie over de lokale culturele infrastructuur, het gebruik van middelen en het bereiken van maatschappelijke doelen. 1.4

Vraagstelling van het onderzoek

Voor de gemeente is onderzocht hoe het cultuurbeleid is vormgegeven, hoe de subsidiemiddelen worden ingezet en wat de ervaringen van de culturele instellingen zijn. Dit onderzoek maakt deel uit van een bredere studie "Cultuur telt" waarin meerdere gemeenten zijn betrokken om inzicht te krijgen in het functioneren van het cultuurbeleid, de effecten ervan en de relatie tussen gemeenten en culturele instellingen. De hoofdvraag is: Welke rollen spelen de gemeenten Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand bij de ontwikkeling van de lokale culturele sector? De richtinggevende onderzoeksvragen staan in Bijlage 1, waarin de verdeling van de onderzoeksvragen over de hoofdstukken van dit rapport is aangegeven. 1.5

Afbakening van het onderzoek

Het onderzoek richt zich op de huidige bestuursperiode (2022-2026) en betreft de culturele instellingen die subsidie ontvangen van de gemeente Dongen. De selectie van deze instellingen staat in paragraaf 1.4. Wat we niet onderzoeken in dit onderzoek zijn: • Accommodaties, zoals wijkcentra • Verenigingsleven • Evenementen • Erfgoed • Dorpskernen

1.6

Selectie culturele instellingen

We onderzoeken de culturele instellingen die de hoogste subsidiebedragen ontvangen in Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand. Zie onderstaand overzicht.

4

Dongen Stichting Donckhuys Bibliotheek Theek 5 KunstPodium Goirle Jan van Besouw/S.C.A.G (Sociaal Culturele Accommodaties Goirle) Bibliotheek Goirle (onderdeel van BMB, Bibliotheek Midden-Brabant) Factorium Hilvarenbeek Elckerlyc Bibliotheek Hilvarenbeek (onderdeel van de Bibliotheek Midden-Brabant, BMB) Cultuurschool Hilvarenbeek Loon op Zand Bibliotheek (onderdeel van BMB, Bibliotheek Midden-Brabant) Sophia’s Vereeniging Het Klavier

1.7

Aanpak van het onderzoek

Voor dit onderzoek zijn beleidsdocumenten bestudeerd. Daarnaast zijn interviews gehouden met beleidsmedewerkers en gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van culturele instellingen. Tot slot is per gemeente een focusgroep georganiseerd met de stakeholders om een breder perspectief te krijgen op het lokale cultuurbeleid. Werkwijze Deel 1: Subsidieverlening De RMB belicht in iedere gemeente de subsidieverlening aan de 3 grootste culturele instellingen dan wel de organisaties die culturele activiteiten uitvoeren (bv. in de multifunctionele accommodaties). Naast bestudering van begrotingen en andere financiële stukken is ook hier de visie open uitvoering van het lokale subsidieproces van belang. In de gesprekken is dan ook aandacht voor de effectiviteit en de monitoring van de resultaten. Werkwijze Deel 2: Ambities, doelen en rollen van de gemeente De RMB onderzoekt het lokale cultuurbeleid van onze gemeenten, uitgaande van de vastgestelde hogere ambities en concrete beleidsdoelen. Om een goed beeld te krijgen gaat de RMB niet alleen in gesprek met de wethouders en de beleidsmedewerkers van onze gemeenten, maar ook met de directeuren/vertegenwoordigers van de culturele instellingen. In de vorm van 5

interviews en focusgroepen staat het delen van verkregen ervaring en kennis centraal. Dit maakt dat de conclusies en aanbevelingen van het rapport van de RMB in 2025 goed aansluiten op de lokale praktijk. 1.8

Leeswijzer

Dit rapport beschrijft in hoofdstuk 1 de aanleiding, het doel en de aanpak van het onderzoek. Hoofdstuk 2 geeft het formele beleidskader, waarbinnen de gemeente het cultuurbeleid vormgeeft en uitvoert. Hoofdstuk 3 beantwoordt de onderzoeksvragen voor wat betreft het onderzoek naar de subsidieverlening aan de drie grootste culturele instellingen. Hoofdstuk 4 geeft een beeld van hoe de culturele instellingen de rol van de gemeente ervaren. In hoofdstuk 5 staan de conclusies en aanbevelingen voor de gemeente Dongen.

6

Hoofdstuk 2.

2.1

Beleidskader voor cultuurbeleid Dongen

Beleidsvrijheid gemeente

De beleidsvrijheid voor een gemeente is bij kunst en cultuur groot. Rijk en provincie hebben hiervoor weinig kaders bepaald. De provincie Noord-Brabant heeft het Beleidskader Levendig Brabant 2030 opgesteld. Provinciale Staten ziet dit als een integraal provinciaal beleidskader voor cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd. De Omgevingsvisie is de basis van Levendig Brabant 2030. 2.2

Onderzoeksvragen

In dit hoofdstuk beantwoordt de RMB de onderzoeksvragen over het gemeentelijke beleidskader voor het cultuurbeleid (zie Rekenkamerbrief aan de gemeenteraden aangeboden op 25 september 2024 en bijlage 1 van dit rapport). Richtinggevende onderzoeksvragen: • Hoe ziet de lokale culturele sector eruit? En wat is de actuele situatie van de culturele sector? • Wat zijn de (door de raad vastgestelde) concrete doelen van de gemeenten op het gebied van cultuur?

2.3 Bestuursakkoord Het cultuurbeleid is ingebed in verschillende beleidskaders, waarbij het Bestuursakkoord 2022-2026 het meest actuele bestuurlijke kader voor cultuur vormt. In dit bestuursakkoord wordt cultuur vooral verbonden met het verenigingsleven (sport en cultuur), een toekomstbestendig Cammeleur-concept en onderwijs. Het hogere doel voor het cultuurbeleid in Dongen is: "meer cultuur voor meer Dongenaren". Centrale begrippen hierbij zijn gemeenschapszin en gezondheid. Er wordt gewerkt aan een visie op cultureel erfgoed, die aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 2.4 Cultuurnota Dongen heeft geen specifieke cultuurnota.

7

2.5

Subsidiekaders

Het beleidskader voor cultuursubsidies ligt vast in de Subsidieregeling gemeente Dongen 2021. Hierin worden vier subsidievormen onderscheiden: 1. Basissubsidie/Beleidsgestuurde Contract Financiering (BCF) 2. Jaarlijkse activiteitensubsidie 3. Incidentele activiteitensubsidie 4. Innovatie-/stimuleringssubsidie De BCF-subsidies hebben een meerjarig karakter, waarbij afspraken worden vastgelegd in een subsidiecontract. Partijen dienen jaarlijks te verantwoorden via jaarverslag, jaarrekening, outputverslag en accountantsverklaring. Deze subsidies worden jaarlijks geïndexeerd. De gemeente heeft specifieke subsidiekaders opgesteld voor de grote culturele instellingen, zoals Stichting Donckhuys, Het KunstPodium en Theek5.

2.6 Andere beleidskaders van de gemeente Dongen Naast de subsidieregeling zijn er andere beleidskaders die invloed hebben op cultuur in Dongen: • Uitvoeringsplan van Cultuurhuis De Cammeleur • Onderwijsvisie (op)groeien in de gemeente Dongen (2019) • Uitgangspunten toekomstvisie Kunstonderwijs (2022) • Beleidsnota cultureel erfgoed (in ontwikkeling, voorzien voor Q1 2026) • Kerkenvisie (opgesteld door Stichting Monumentenhuis Brabant, wordt aan gerefereerd in de te actualiseren Nota Cultureel Erfgoed) • Nota archeologie (2011, actualisering hiervan wordt opgenomen in het uitvoeringsprogramma bij de te actualiseren Nota Cultureel Erfgoed) Na de verkiezingen van maart 2022 is er een takendebat gevoerd waarbij de gemeenteraad het college heeft gevraagd de omvang en doelmatigheid van gemeentelijke subsidies te onderzoeken, met het oog op mogelijke bezuinigingen. 2.7

Bibliotheekwet

Het Rijk heeft met de Bibliotheekwet van 2015 de rol van openbare bibliotheken in Nederland versterkt. Er komt een nieuwe wet (WSOB) die iedere gemeente de wettelijke taak geeft vanaf 2026 te zorgen dat haar inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek, ondersteund door een tijdelijke regeling die hen helpt zich voor te bereiden.

2.8

Bevindingen RMB over beleidskader • • •

De gemeente heeft specifieke bestuurlijke kaders voor de ondersteuning van het culturele veld vastgesteld (zoals cultuurhuis, erfgoed, kunstonderwijs, kerkenvisie, archeologie). Er is geen overkoepelende cultuurvisie. De gemeente Dongen werkt met een pragmatische benadering van cultuurbeleid zonder een specifieke cultuurnota. De gemeente heeft specifieke subsidiekaders opgesteld voor Stichting Donckhuys, Theek5 en het KunstPodium.

8

Hoofdstuk 3.

3.1

Subsidieverlening

Inleiding

Het onderzoek naar de subsidieverlening aan de drie grootste culturele instellingen heeft de RMB in eigen beheer uitgevoerd. In dit hoofdstuk beantwoordt de RMB de onderzoeksvragen over de subsidieverlening (zie Rekenkamerbrief aan de gemeenteraden aangeboden op 25 september 2024 en bijlage 1 van dit rapport). Richtinggevende onderzoeksvragen: • Wat wil de gemeente/raad bereiken door middel van subsidieverlening aan de culturele instellingencultuur? • Hoe is het subsidiebeleid vormgegeven? • Op welke andere manieren dan subsidieverlening ondersteunt de gemeente de culturele sector? • Hoe meet en monitort de gemeente de inzet van de middelen van de gemeente bij het cultuurbeleid (geld, personeel, kennis en andere ondersteuning)? • Op welke wijze legt B&W verantwoording af aan de gemeenteraad over de ambities en resultaten van het cultuurbeleid? 3.2

Selectie culturele instellingen

De culturele instellingen die we in Dongen hebben onderzocht zijn: 1. Stichting Donckhuys, de exploitant van De Cammeleur: o Omvat een theater o Faciliteert evenementen o Biedt zalen voor verhuur aan culturele verenigingen 2. Theek5, de bibliotheekvestiging in Dongen: o Gehuisvest in De Cammeleur o Onderdeel van een regionale bibliotheekorganisatie o Voert naast basistaken ook specifieke projecten uit zoals Taalhuis, IDO en Voorleesexpress 3. KunstPodium: o Verzorgt cultuureducatie, muzieklessen en andere culturele cursussen o Biedt culturele programma's, projecten en activiteiten voor het onderwijs, vrije tijd en het sociaal-maatschappelijke veld 9

Deze drie instellingen hebben in december 2023 het Cultuurhuis De Cammeleur opgericht voor betere afstemming en gemeenschappelijk gebruik van marketing en communicatie. Hiervoor heeft de gemeente € 170.000 in 2024 beschikbaar gesteld. Onder de noemer 'Hier maak je het mee' hebben zij een vierjarenplan opgesteld. Er is een subsidiekader opgesteld voor de periode 2024 t/m 2027, waarbij een tussentijdse evaluatie in 2025 leidend is voor de subsidiering per 2026. 3.3 Doelen subsidieverlening In deze paragraaf geven we antwoord op de onderzoeksvragen over de doelen van het subsidiebeleid. Welke doelen streeft de gemeente na met haar cultuurbeleid? De gemeente heeft een focus op het betrekken van specifieke doelgroepen, met name jongeren. Er is ook aandacht voor het breder toegankelijk maken van cultuur voor alle inwoners, ongeacht hun individuele mogelijkheden. De gemeente streeft naar een balans tussen deze doelgroepenbenadering en algemene cultuurtoegang. Dongen heeft in de zogeheten subsidiekaders beschreven wat er van de subsidieontvangende instanties wordt verwacht. Het betreft achtereenvolgens: • Bibliotheek: Theek5 • Sociaal-cultureel centrum: Stichting DonckHuys • Kunst- en cultuuronderwijs: Het KunstPodium Voor deze instellingen geldt dat zij een BCF-subsidie van de gemeente ontvangen. BCF staat voor Beleidsgestuurde Contract Financiering.

In het subsidiebeleid (de verordening en de nader uitgewerkte regeling) is bepaald dat voor ontvangers van BCF-subsidies specifieke eisen, criteria en voorwaarden worden opgenomen in een programma van eisen (geheten: subsidiekaders). BCF-subsidies duiden doorgaans op meerjarige relaties met de subsidieontvangers, waarbij jaarlijks een PDCA-cyclus wordt doorlopen. Voor de drie onderzochte instanties is dat inderdaad het geval. Los van de subsidiekaders voor de 3 afzonderlijke instanties heeft de gemeente(raad) kaders vastgesteld voor de vormgeving van het cultuurhuis in De Cammeleur. Binnen dit cultuurhuis wordt intensief samengewerkt door Stichting Donckhuys, Het KunstPodium en Theek 5. Dit naast oorspronkelijke hoofdtaken van deze Cammeleurpartners. De kaders voor het cultuurhuis hebben als uitgangspunt dat De Cammeleur het bruisend sociaal-cultureel hart (de huiskamer) van Dongen is. Gemeente Dongen heeft enkele maatschappelijke opgaven geformuleerd waarvan verwacht wordt dat het cultuurhuis (met haar programmering) een rol kan spelen. Deze maatschappelijke ontwikkelingen betreffen: • De inclusieve samenleving: hoe kunnen alle inwoners mee (blijven) doen in de samenleving? • Tegengaan van gezondheidsverschillen en sociale ongelijkheid: hoe kunnen we vanuit een brede blik de maatschappelijke veerkracht en brede welvaart (welbevinden en geluk) voor iedereen verhogen? 10

• •

Toekomstbestendig verenigingsleven: hoe kunnen we sport en cultuur stimuleren en het verenigingsleven versterken? Informatiesamenleving: digitale technologie heeft de maatschappij in een kwart eeuw ingrijpend veranderd.

In de kaders voor het Cultuurhuis zijn zowel inhoudelijke als randvoorwaardelijke kaders meegegeven. De gemeente Dongen streeft met haar subsidieverlening naar meer cultuuraanbod voor meer inwoners. Zij gaat ervan uit dat de samenleving zich organiseert in organisaties en verenigingen met culturele activiteiten, die gebruik kunnen maken van de subsidieregeling. De gemeente wil via subsidies vooral de culturele infrastructuur in stand houden. Het subsidiekader schetst de hogere doelen en ambities van de gemeente Dongen op het gebied van cultuur. Naast de gemeente stellen de culturele instellingen ook hun eigen kaders: • Voor de bibliotheek ligt de focus op kennisverspreiding, taalontwikkeling en digitale inclusie. • Bij Het KunstPodium staat kunst- en cultuureducatie in het onderwijs centraal, zodat dit niet afhankelijk is van individuele mogelijkheden. • DonckHuys moet zorgen voor een aantrekkelijk, toegankelijk cultureel centrum dat bijdraagt aan levendige dorpskernen en gemeenschapsvorming. Welke rol wil Dongen spelen bij de lokale cultuur? De gemeente Dongen neemt een faciliterende en sturende rol aan in de lokale cultuur. Ze faciliteert door substantiële meerjarige BCF-subsidies te verstrekken aan de drie culturele hoofdpartners. De gemeente stuurt door subsidiekaders op te stellen met specifieke maatschappelijke effecten, beleidsdoelen en resultaatverwachtingen.

Ze heeft geïnvesteerd in fysieke infrastructuur (De Cammeleur) en werkt aan een structurele verankering van cultuur in onderwijs. De gemeente verbindt cultuur met andere domeinen zoals onderwijs, sociaal domein en economie. 3.4 Middelen subsidieverlening In deze paragraaf geven we antwoord op de onderzoeksvragen over de middelen die worden ingezet voor het subsidiebeleid. Op welke wijze ondersteunt Dongen de culturele sectorcultuur? De gemeente Dongen ondersteunt cultuur primair via financiële middelen in de vorm van meerjarige BCF-subsidies. Daarnaast heeft de gemeente geïnvesteerd in huisvesting door de bouw van De Cammeleur. De gemeente biedt ondersteunende kaders via subsidiebeleid en stelt inhoudelijke en randvoorwaardelijke eisen. De gemeente faciliteert samenwerking tussen culturele partners en ondersteunt de integratie van kunst- en cultuuronderwijs in scholen. Hoe wordt het subsidiebeleid ingezet als instrument om gestelde doelen te bereiken? Het subsidiebeleid van Dongen is vormgegeven via beleidsgestuurde contract financiering (BCF). De gemeente stelt per instelling specifieke subsidiekaders op met maatschappelijke effecten, beleidsdoelen, resultaatverwachtingen en prestatieindicatoren. Instellingen dienen offertes in met uitvoeringsplannen die aansluiten bij 11

deze kaders. De meerjarige subsidies (2024-2027) bieden stabiliteit en duidelijkheid. Halfjaarlijkse en jaarlijkse rapportages zorgen voor monitoring. Door gekwantificeerde doelen te stellen en instellingen te laten samenwerken in het cultuurhuisconcept, stuurt de gemeente op maatschappelijke impact. Welke geldstromen zijn er en hoe lopen deze? De belangrijkste geldstromen in het cultuurbeleid van Dongen zijn de BCF-subsidies aan de drie Cammeleur-partners. In 2024 gaat er € 668.536 naar Bibliotheek Theek5 (inclusief € 576.305 basissubsidie, € 45.000 voor Taalhuis, € 26.181 voor Informatiepunt Digitale Overheid, en € 21.050 voor specifieke programma's). Stichting DonckHuys ontvangt € 607.574 voor beheer, verhuur en programmering. Het KunstPodium krijgt in 2024 € 250.208. De subsidie voor Het KunstPodium dekt geen vrijetijdscursussen meer, die moeten kostendekkend worden aangeboden. Welke voorwaarden worden aan de subsidies gesteld? De subsidievoorwaarden in Dongen zijn vastgelegd in gedetailleerde subsidiekaders per instelling. Instellingen moeten offertes indienen die aansluiten bij deze kaders. Per basistaak zijn specifieke maatschappelijke effecten, beleidsdoelen, resultaatverwachtingen en prestatie-indicatoren geformuleerd. Instellingen moeten halfjaarlijks en jaarlijks rapporteren over de voortgang en resultaten.

De organisaties moeten samenwerken binnen het cultuurhuisconcept. Accountantscontrole is vereist, tenzij het college besluit hiervan af te wijken. Subsidies zijn meerjarig maar worden jaarlijks verstrekt. De samenwerking in De Cammeleur moet bijdragen aan brede maatschappelijke opgaven zoals inclusie en participatie. 3.5

Effecten subsidieverlening

In deze paragraaf geven we antwoord op de onderzoeksvragen over de effecten van het subsidiebeleid. Hoe beoordeelt de gemeente de prestaties van de gesubsidieerde instellingen? De gemeente Dongen beoordeelt per subsidieverlening of de besteding heeft plaatsgevonden volgens de gemaakte afspraken. In december 2023 hebben de gebruikers van De Cammeleur (Donckhuys, Theek5 en KunstPodium) het Cultuurhuis De Cammeleur opgericht om tot een betere afstemming te komen en gemeenschappelijk gebruik te maken van marketing en communicatie. De gemeente heeft hiervoor in 2024 € 170.000 ter beschikking gesteld. Er is een subsidiekader voor de periode 2024 t/m 2027. Dit Cultuurhuis wordt in 2025 geëvalueerd. Hoe meet en monitort de gemeente het cultuurbeleid? De gemeente Dongen monitort haar cultuurbeleid via de BCF-cyclus met halfjaarlijkse voortgangsrapportages en jaarrapportages van de gesubsidieerde instellingen. Deze rapportages worden getoetst aan vooraf vastgestelde prestatie-indicatoren en resultaatverwachtingen uit de subsidiekaders. Voor Theek5 omvat dit bijvoorbeeld bereik- en waarderingscijfers per programmalijn. Financiële verantwoording gebeurt via jaarrekeningen met accountantscontrole. De monitoring leidt tot formele

12

subsidievaststelling, waarbij wordt beoordeeld of activiteiten in overeenstemming met afspraken zijn uitgevoerd. Het college rapporteert hierover aan de gemeenteraad. 3.6 Verantwoording subsidieverlening In deze paragraaf geven we antwoord op de onderzoeksvragen over de verantwoording over het subsidiebeleid. Hoe is de verantwoording van subsidies door de instellingen aan de gemeente ingericht? De verantwoording van subsidies is gestructureerd via de BCF-cyclus. Theek5 levert vooraf een uitvoeringsplan, halverwege het jaar een voortgangsrapportage, en na afloop een jaarrapportage. De jaarrekening wordt gecontroleerd door een onafhankelijke accountant die een goedkeurende verklaring afgeeft. De gemeente beoordeelt of de activiteiten zijn uitgevoerd in overeenstemming met afspraken en stelt de subsidie definitief vast, zoals bij Theek5 (€ 439.273 voor 2022), DonckHuys (€ 359.002 voor 2022) en Het KunstPodium (€ 369.660 voor 2022). Op welke wijze legt B&W verantwoording af aan de gemeenteraad over de ambities en resultaten van het subsidiebeleid? De gemeente volgt voor subsidies de volgende lijn: 1. Indiening subsidieaanvraag 2. Beschikking met toekenning 3. Beoordeling aan de hand van inhoudelijk jaarverslag met accountantsverklaring (controle- of samenstellingsverklaring) 4. Vaststelling, met de mogelijkheid van vermindering t.o.v.

de toekenning De bevoegdheid voor subsidievaststelling is als volgt verdeeld: • B&W stelt subsidies vast boven €50.000 • De ambtelijke organisatie is bevoegd voor subsidies tussen €10.000 en €50.000 • Subsidies onder €10.000 vallen onder de bevoegdheid van de beleidsmedewerker Met de grotere culturele aanbieders (De Cammeleur, Het KunstPodium en Theek5) wordt jaarlijks minimaal één bestuurlijk overleg en één ambtelijk overleg gevoerd. Er zijn geen specifieke afspraken gemaakt over de wijze waarop de gemeenteraad geïnformeerd wordt over de uitvoering van het cultuurbeleid. Belangrijke ontwikkelingen worden opgenomen in de P&C-cyclus of verwerkt in een raadsinformatiebrief (RIB). Uit de documenten blijkt niet expliciet hoe B&W verantwoording aflegt aan de gemeenteraad over cultuurbeleid. Wel is zichtbaar dat het college B&W besluiten neemt over subsidieverlening en -vaststelling, gebaseerd op formele adviesnota's met argumenten en kanttekeningen. De gemeenteraad heeft de kaders voor het cultuurhuis vastgesteld, wat impliceert dat er rapportage over de uitvoering plaatsvindt. De raad is op 1 oktober 2024 door middel van een raadsinformatiebrief geïnformeerd over voortgang Cultuurhuis De Cammeleur. De raad is op 18 maart 2025 door middel van een raadsinformatiebrief geïnformeerd over een aanvullend subsidie Het KunstPodium. 13

3.7

Bevindingen RMB over subsidieverlening

De RMB heeft het volgende beeld gekregen bij de subsidieverlening aan de drie onderzochte culturele instellingen (De Cammeleur/Donckhuys, bibliotheek Theek 5 en KunstPodium): • Financieel gezien verstrekt de gemeente BCF-subsidies (zoals voor Theek5, Het KunstPodium en Donckhuys) die in principe meerjarig zijn (2024-2027), maar jaarlijkse uitwerking vereisen. • In het subsidiebeleid (de verordening en de nader uitgewerkte regeling) is bepaald dat voor ontvangers van subsidies specifieke eisen, criteria en voorwaarden worden opgenomen in een programma van eisen (geheten: subsidiekaders). • De gemeente Dongen monitort haar cultuurbeleid via de BCF-cyclus met halfjaarlijkse voortgangsrapportages en jaarrapportages van de gesubsidieerde instellingen. Deze rapportages worden getoetst aan vooraf vastgestelde prestatieindicatoren en resultaatverwachtingen uit de subsidiekaders. • De monitoring leidt tot formele subsidievaststelling, waarbij wordt beoordeeld of activiteiten in overeenstemming met afspraken zijn uitgevoerd. Het college rapporteert hierover aan de gemeenteraad als hiertoe aanleiding is. • Er zijn in relatie tot Cultuurhuis De Cammeleur specifieke afspraken gemaakt over de wijze waarop de gemeenteraad geïnformeerd wordt over de uitvoering van het cultuurbeleid. • Belangrijke ontwikkelingen worden opgenomen in de P&C-cyclus of verwerkt in een raadsinformatiebrief (RIB).

14

Hoofdstuk 4.

4.1

Ervaren rol van gemeente Dongen door de culturele sector

Inleiding

Het onderzoek naar de relatie tussen de gemeente en de drie geselecteerde culturele instellingen heeft de RMB uitbesteed aan een extern bureau, dat het onderzoek heeft uitgevoerd in de periode maart-mei 2025. In dit hoofdstuk beantwoordt de RMB de onderzoeksvragen over de ervaringen van de geselecteerde culturele instellingen met de gemeente. Deze onderzoeksvragen stonden in de Rekenkamerbrief aan de gemeenteraden (aangeboden op 25 september 2024) en bijlage 1 van dit rapport. Richtinggevende onderzoeksvragen: • Welke rol(len) speelt de gemeente? = ervaren rollen • Welke rol(len) zou de gemeente willen spelen? • Welke rol(len) verwacht de culturele sector van de gemeente? • Welke verbetermogelijkheden zien de culturele instellingen bij de rol vervulling door de gemeente?

4.2

Aanpak onderzoek met interviews en focusgroep

Om antwoord te krijgen op de vraag naar de ervaren rol van de gemeente Dongen zijn interviews gehouden met vertegenwoordigers van de drie grootste instellingen/ organisaties. Daarna hebben de geïnterviewden een focusgroep gevormd om te reflecteren op de voorlopige beelden, die uit de interviews naar voren kwamen. De beleidsmedewerker van de gemeente heeft ook deelgenomen aan de focusgroep (op 15 mei 2025). In dit hoofdstuk volgt een weerslag van de interviews en de focusgroep. De RMB merkt bij dit hoofdstuk op, dat de instellingen niet allemaal hetzelfde denken over de verhouding met de gemeente. In dit hoofdstuk gaat het om hun ervaringen en percepties. Zij zijn belangrijk om een beeld te krijgen van de relaties. Het kan dus gebeuren dat de vermelde ervaringen en percepties onderling van elkaar afwijken of zelfs tegenstrijdig zijn.

15

4.3

Welke rol(len) ervaren de culturele instellingen van de gemeente?

De culturele instellingen ervaren de volgende rollen van de gemeente Dongen: • Faciliterende rol: De culturele instellingen ervaren dat de gemeente Dongen primair een faciliterende rol aanneemt. De gemeente stelt concrete eisen via KPI's 1 en beschouwt dit als een logisch uitgangspunt voor hun rol in het cultuurbeleid. De gemeente ziet de KPI's als een instrument om inzicht te krijgen in resultaten. • Financiële rol: De gemeente vervult een belangrijke financiële rol via subsidiekaders met jaarlijkse uitvoeringsplannen. Partners worden betrokken bij het opstellen van deze kaders, en dit gebeurt per instelling in goed overleg. De gemeente zorgt voor financiële middelen, waarbij positieve samenwerking voor extra financiering wordt ervaren. • Communicatieve rol: De gemeente wordt ervaren als een partij die effectief communiceert met de instellingen, met soepele operationele processen. Er is sprake van positieve feedback op activiteiten en goede communicatie en verantwoording op alle lagen in de gemeente. • Beleidsmatige rol: Culturele instellingen zien dat de gemeente cultuurbeleid heeft verweven in de sociale visie (sociale basis, gezondheid, educatie) zonder een aparte cultuurnota. De beleidsdoelen zijn wel aanwezig en de beleidskaders voor cultuur worden als effectief ervaren in Dongen.

• Sturende rol op doelgroepen: De gemeente stuurt aan op een focus op de doelgroep jongeren binnen het cultuurbeleid.

4.4

Welke verbetermogelijkheden zien de culturele instellingen bij rolvervulling door de gemeente?

Belangrijkste bevindingen interviews en focusgroep: De geïnterviewden zien de samenwerking in Cultuurhuis De Cammeleur als een heel positieve ontwikkeling, die veel kansen en aanknopingspunten biedt voor het neerzetten en zichtbaar maken van cultuur in Dongen. Men ziet het Cultuurhuis als een inspirerend platform waar kruisbestuiving en innovatie ontstaat. Men geeft aan dat door de samenwerking ingezet kan worden op het aantrekken van een brede doelgroep en ook specifieke groepen die anders niet bereikt zouden worden, zoals jongeren. Iedere organisatie heeft zijn eigen kleur, rol en positionering. Men geeft aan dat er voldoende vrijheid en flexibiliteit is. Er is hard gewerkt aan de samenwerking in de Cammeleur. Er is vertrouwen in elkaar en in elkaars expertise. Ook de communicatie met de gemeente verloopt goed, met soepele operationele processen. Dat werkt heel plezierig. De financiële afstemming loopt via subsidiekaders met een jaarlijks uitvoeringsplan. Partners worden betrokken bij opstellen van deze kaders. Dit gaat per instelling in goed overleg. Men zou deze afstemming nog meer beleidsmatig willen borgen, niet alleen vanuit een pragmatische afstemming, maar vanuit een duidelijke meerjarenvisie.

1 Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) zijn meetbare indicatoren die aangeven hoe een organisatie

presteert.

16

De geïnterviewden zijn blij met het vertrouwen vanuit de gemeente en de mogelijkheid om met elkaar op deze wijze te werken. Tegelijk geeft men aan dat er onzekerheid is over de lange termijn van Cultuurhuis de Cammeleur. Er ligt een subsidiekader voor de periode 2024 t/m 2027, waarbij de subsidiering per 2026 samenhangt met een evaluatie van het cultuurhuis in 2025. Voor de individuele instellingen liggen er voor de kernprogramma’s meerjarige afspraken. Daarnaast zijn er subsidiestromen die op tijdelijke basis worden verstrekt, hetgeen samenhangt met landelijke regelingen, zoals NPO, BRC, CmK en IDO. Dit maakt het bouwen aan stevig fundament lastig. Er is geen cultuurnota maar het beleidskader heeft een duidelijke richting en de focus. Men ziet niet direct voordelen van een cultuurnota. De komende periode wordt er binnen (en buiten) de gemeente gewerkt aan een visie op de sociale basis waar instellingen en inwoners bij worden betrokken. Kunst en cultuur en verenigingsleven maar ook een thema als laaggeletterdheid komen op verschillende plekken in deze visie terug. De geïnterviewden geven aan dat er een grote verantwoordingsdruk wordt ervaren. Het gaat daarbij niet alleen om de verantwoording naar de gemeente maar ook op andere plekken. De tijd die hieraan wordt besteed gaat ten koste van andere zaken en de uitvoering. Het werken met KPI’s wordt als positief ervaren.

Er is een wens om de focus te leggen op de brede culturele impact voor de samenleving en niet alleen vanuit harde cijfers. Binnen de audits voor bibliotheek en kunstencentrum is er aandacht voor culturele impact, de vraag staat dan centraal ‘wat brengt cultuur de inwoners in Dongen?’. Deze resultaten zijn ook voor de gemeente interessant. De geïnterviewden geven aan dat het heel belangrijk dat een dorp als Dongen een Cammeleur heeft. Het heeft een positief effect op de leefbaarheid van de gemeente. Cultuur betekent niet alleen een mooie voorstelling of een workshop maar zorgt ook voor een goed vestigingsklimaat. Cultuur levert ook een bijdrage aan ontmoeting en verminderen van eenzaamheid en heeft een rol in het verbinden van mensen. De laatste jaren is er voor dit soort thema’s steeds meer aandacht. Cultuur kost niet alleen geld maar levert ook veel op. De geïnterviewden geven aan dat het gebouw is neergezet om de verenigingen een plek te geven. De verenigingen zijn belangrijk voor het leven en de levendigheid in Dongen. De geïnterviewden uiten zorgen over de continuïteit van het verenigingsleven. Er is ook regeldruk, weinig vrijwilligers en financiële zorgen. Dit geeft voeding aan een gevoel van onzekerheid. Een punt van verbetering is deze resultaten meer te laten zien richting de gemeenteraad. De geïnterviewden zouden graag vaker raadsleden willen zien en ontmoeten.

Laten we met elkaar trots zijn op het culturele leven in Dongen. Twee van de drie geïnterviewde organisaties (KunstPodium en Donckhuys) geven aan klein te zijn en daardoor kwetsbaar. De bibliotheek bevindt zich in een andere positie met een bibliotheekwet en een borging in een landelijk convenant van de rol en de maatschappelijke opgaven. Er wordt gedacht aan een verkennend gesprek respectievelijk onderzoek naar een verdere toekomstbestendige, organisatorische bundeling van krachten.

17

4.5

Bevindingen RMB over ervaren rollen

De RMB heeft de uitkomsten van de interviews en de focusgroep verwerkt in hoofdstuk 5, waarin de RMB haar conclusies trekt en aanbevelingen doet.

18

Hoofdstuk 5

5.1

Conclusies en aanbevelingen

Inleiding

In de periode november 2024 – mei 2025 heeft de RMB een onderzoek gedaan naar het cultuurbeleid in Dongen. In dit hoofdstuk trekken we conclusies en doen we ook aanbevelingen. 5.2

Conclusies

De hoofdvraag van dit onderzoek van de RMB is: “Welke rollen spelen de gemeenten Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand bij de ontwikkeling van de lokale culturele sector?” Hieronder trekken wij voor de gemeente Dongen conclusies op basis van het uitgevoerde onderzoek. Algemeen • • •

De gemeente Dongen werkt met een praktische en pragmatische benadering van cultuurbeleid. De gemeente hanteert bestuurlijke kaders voor de ondersteuning van het culturele veld (cultuurhuis, erfgoed, kunstonderwijs, kerkenvisie, archeologie). Uit het onderzoek blijkt bij de culturele instellingen geen behoefte aan een overkoepelende cultuurnota. In de huidige praktijk heeft deze geen toegevoegde waarde.

Financiën/subsidieverlening • • •

De gemeente werkt met Beleidsgestuurde Contract Financiering (BCF) d.m.v. vier praktische beleidskaders met meerjarige subsidieafspraken (2024-2027). De beleidskaders zijn voor de Stichting Donckhuys, Bibliotheek Theek5, KunstPodium en het cultuurhuis De Cammeleur. De subsidiekaders bevatten specifieke maatschappelijke effecten, beleidsdoelen, resultaatverwachtingen en prestatieindicatoren per instelling.

19

Culturele impact/Waarde van cultuur • •

•

•

De gemeente monitort (ambtelijk) haar cultuurbeleid via de BCF-cyclus met halfjaarlijkse voortgangsrapportages en jaarrapportages van de gesubsidieerde instellingen. Deze rapportages worden (ambtelijk) getoetst aan vooraf vastgestelde prestatie-indicatoren en resultaatverwachtingen uit de subsidiekaders. Dit zorgt voor een duidelijke verantwoordingssystematiek. Er zijn in relatie tot Cultuurhuis De Cammeleur specifieke afspraken gemaakt over de wijze waarop de gemeenteraad geïnformeerd wordt over de uitvoering van het cultuurbeleid. Over de andere culturele instellingen, zoals de bibliotheek, wordt op bestuurlijk niveau weinig gezegd over hun culturele impact voor de gemeenschap.

Borging cultuurbeleid in sociaal domein •

•

•

In de hiervoor genoemde beleidskaders (zie financiën/subsidieverlening) wordt een verbinding gelegd van het cultuurbeleid met sociaal domein, preventie en gezondheid. Voor de gemeente geldt dat de kennismaking met kunst en cultuur niet afhankelijk mag zijn van individuele mogelijkheden, kansen en interesses, maar dat dit actief aan alle leerlingen in het basis en voortgezet onderwijs aangeboden moet worden. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de subsidieopdracht aan Het KunstPodium, waarmee de gemeente een duidelijke verbinding legt tussen cultuur en onderwijs.

Multifunctionele accommodatie •

• •

De gemeente heeft geïnvesteerd in De Cammeleur als centraal cultuurhuis. In december 2023 is het Cultuurhuis De Cammeleur opgericht voor betere afstemming en samenwerking tussen de drie culturele partners. De partners werken samen aan gemeenschappelijk marketing, communicatie en programmering. De samenwerking tussen de drie culturele partners (Stichting Donckhuys, Bibliotheek Theek5 en KunstPodium) in Cultuurhuis De Cammeleur wordt door alle betrokken partijen als zeer positief ervaren.

Communicatie en afstemming • • •

Ondanks personele wisselingen ervaren de gemeente en de instellingen de huidige relatie als soepel, met directe lijnen tussen instellingen en gemeente. De relatie tussen gemeente en instellingen verloopt met directe lijnen. Er is sprake van goede communicatie met alle lagen in de gemeente.

20

5.3

Aanbevelingen

De RMB doet aanbevelingen om het handelingsperspectief van de gemeenteraad van Dongen bij het cultuurbeleid te verbeteren. Aanbeveling 1: Vraag B&W om in samenspraak met de culturele instellingen de meting van culturele impact (waarde van cultuur) concreet te maken in de nieuwe subsidiekaders in 2028. Een verbetermogelijkheid voor de gemeente zou zijn om – juist vanuit de praktische en pragmatische werkwijze in Dongen - met de instellingen de mogelijkheden tot het meten van culturele impact te verkennen, in de aanloop naar een nieuw subsidiekader per 2028. De RMB denkt vooral aan cultuurparticipatie (in kwantitatieve zin) en de bijdrage aan sociale cohesie/sociale basis (in kwalitatieve zin, met een koppeling aan het sociaal domein). Aanbeveling 2: Verzoek B&W de verantwoording aan de gemeenteraad te verbeteren door jaarlijks een raadsinformatiebrief (RIB) te sturen over de subsidieverlening aan culturele instellingen. Verzoek B&W om jaarlijks een RIB aan de gemeenteraad te sturen, na afronding van de jaarlijkse cyclus (vaststelling tot en met verslag) bij de subsidieverlening: langs deze weg houdt de gemeenteraad zicht op de subsidiekaders en de toepassing ervan. Dan wordt expliciet verantwoording afgelegd over de ‘waarde van cultuur’ voor de gemeenschap. Aanbeveling 3: Verbeter de zichtbaarheid van de culturele instellingen voor de gemeenteraad.

De culturele instellingen hebben de wens om hun resultaten aan de raad te tonen. Zij geven aan het belangrijk te vinden om samen trots op Dongen te zijn. Zij vernieuwen zich en willen hun visies en activiteiten bekendmaken bij het gemeentebestuur. Tegelijkertijd hebben de instellingen het gevoel te leven in onzekere tijden. De RMB beveelt de gemeenteraad aan om in te gaan op deze behoefte en vervolgens wegen te vinden om de (ervaren) afstand tussen gemeenteraad en culturele instellingen te verkleinen (zoals werkbezoek, aanwezigheid en deelname aan activiteiten). Aanbeveling 4: Ga – als gemeenteraad - periodiek met B&W in gesprek over de realisatie van verbetermogelijkheden binnen het cultuurbeleid. Het onderzoek laat zien dat er – naast tevredenheid – verbeteringen mogelijk zijn. De RMB stelt de gemeenteraad voor om met enige regelmaat de volgende thema’s te bespreken met B&W en op deze manier de vinger aan de pols te houden: •

Culturele impact als gezamenlijke waarde: Gemeente en culturele instellingen kunnen – als partners - van elkaar leren. Binnen de audits voor bibliotheek en kunstencentrum is er al aandacht voor culturele impact, in het kader van hun certificering. De vraag staat dan centraal ‘wat brengt cultuur de inwoners in Dongen?’ Deze resultaten kunnen op onderdelen ook voor de gemeente interessant zijn.

21

• •

•

Vermindering van verantwoordingsdruk: de gemeente stelt voorwaarden en maakt afspraken met de culturele instellingen in het kader van het subsidiebeleid. Meting van effectiviteit: De RMB doet de suggestie om minder de nadruk te leggen op prestatie-indicatoren (wat tot minder regel- en verantwoordingsdruk leidt) en meer aandacht te geven aan het definiëren en meten van ‘culturele impact’ (in de zin van waarde van cultuur). Borging continuïteit: Voor Cultuurhuis De Cammeleur, Het KunstPodium, Theek 5 en Donckhuys maakt de gemeente meerjarige beleidskaders. Donckhuys en KunstPodium geven aan klein te zijn en daardoor kwetsbaar. De bibliotheek bevindt zich in een andere positie met een bibliotheekwet en een borging in een landelijk convenant van de rol en de maatschappelijke opgaven. Met als doel elkaar te versterken en de continuïteit te verbeteren doet de RMB aan de gemeente de suggestie om met de instellingen de mogelijkheden voor een toekomstbestendige, organisatorische bundeling van krachten te verkennen.

22

Hoofdstuk 6

Bestuurlijke reactie B&W Dongen

23

24

BIJLAGE 1

RICHTINGGEVENDE ONDERZOEKSVRAGEN

De RMB heeft de onderzoeksopzet met een Rekenkamerbrief op 25 september 2024 aangeboden aan de gemeenteraden van Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand. De richtinggevende onderzoeksvragen in deze Rekenkamerbrief zijn: • Hoe ziet de lokale culturele sector eruit? En wat is de actuele situatie van de culturele sector? • Wat zijn de hogere ambities van de gemeenten op het gebied van cultuur? • Wat zijn de (door de gemeenteraad vastgestelde) concrete doelen van de gemeenten op het gebied van cultuur? • Welke rol(len) speelt de gemeente? Welke rol(len) zou de gemeente willen spelen? En welke rol(len) verwacht de culturele sector van de gemeente? • Wat wil de gemeente(raad) bereiken door middel van subsidieverlening aan de culturele instellingencultuur? Hoe is het subsidiebeleid vormgegeven? • Op welke andere manieren dan subsidieverlening ondersteunt de gemeente de culturele sector? • Hoe meet en monitort de gemeente de inzet van de middelen van de gemeente bij het cultuurbeleid (geld, personeel, kennis en andere ondersteuning)? • Op welke wijze legt B&W verantwoording af aan de gemeenteraad over de ambities en resultaten van het cultuurbeleid? • Welke verbetermogelijkheden ziet de RMB bij de invulling en uitvoering van het lokale cultuurbeleid?

Verdeling onderzoeksvragen over hoofdstukken Hieronder geeft de RMB aan hoe de onderzoeksvragen zijn verdeeld over de hoofdstukken van dit rapport. Hoofdstuk 2 • Hoe ziet de lokale culturele sector eruit? En wat is de actuele situatie van de culturele sector? Zie hoofdstuk 2 • Wat zijn de (door de gemeenteraad vastgestelde) concrete doelen van de gemeenten op het gebied van cultuur? -> zie hoofdstuk 2, par. 2.5. Hoofdstuk 3 • Wat wil de gemeente(raad) bereiken door middel van subsidieverlening aan de culturele instellingencultuur? • Hoe is het subsidiebeleid vormgegeven? • Op welke andere manieren dan subsidieverlening ondersteunt de gemeente de culturele sector? • Hoe meet en monitort de gemeente de inzet van de middelen van de gemeente bij het cultuurbeleid (geld, personeel, kennis en andere ondersteuning)? • Op welke wijze legt B&W verantwoording af aan de gemeenteraad over de ambities en resultaten van het cultuurbeleid? Hoofdstuk 4 • Wat zijn de hogere ambities van de gemeenten op het gebied van cultuur? • Welke rol(len) speelt de gemeente? • Welke rol(len) zou de gemeente willen spelen? • En welke rol(len) verwacht de culturele sector van de gemeente? • Welke verbetermogelijkheden ziet de RMB bij de invulling en uitvoering van het lokale cultuurbeleid?

25

BIJLAGE 2 OVERZICHT ONDERZOCHTE CULTURELE INSTELLINGEN IN DONGEN, GOIRLE, HILVARENBEEK EN LOON OP ZAND Dongen De culturele instellingen die we onderzochten zijn: • • •

Stichting Donckhuys Bibliotheek Theek 5 KunstPodium.

Goirle De culturele instellingen die we onderzochten zijn: • • •

Jan van Besouw/S.C.A.G (Sociaal Culturele Accommodaties Goirle) Bibliotheek Goirle (onderdeel van BMB, Bibliotheek Midden-Brabant) Wijkcentra.

Hilvarenbeek De culturele instellingen die we onderzochten zijn: • • •

Elckerlyc Bibliotheek Hilvarenbeek (onderdeel van de Bibliotheek Midden-Brabant, BMB) Cultuurschool Hilvarenbeek

Loon op Zand De grootste subsidies binnen cultuur zijn: • • •

Bibliotheek (onderdeel van BMB, Bibliotheek Midden-Brabant) Sophia’s Vereeniging Het Klavier

26

BIJLAGE 3

DONGEN: SUBSIDIEVERSTREKKING AAN DRIE CULTURELE INSTELLINGEN

1. Bibliotheek Het bibliotheekwerk maakt onderdeel uit van het (begrotings-)programma Dongen Leeft, thema Leven. Er wordt (door de gemeente) ingezet op de verbinding van de bibliotheek met het sociaal domein, (publieke) gezondheid, economie en onderwijs. In het subsidiekader bibliotheekwerk heeft gemeente Dongen beschreven wat er van Theek5 verwacht wordt om voor een structurele subsidie in aanmerking te komen. Wat in ieder geval noodzakelijk is, is dat Theek 5 een offerte opstelt en deze ter goedkering voorlegt aan de gemeente. Er is onderscheid gemaakt in een drietal basistaken voor het bibliotheekwerk. Deze kennen ieder een eigen maatschappelijk effect, daarmee gepaard gaande beleidsdoelen en daarop aansluitende resultaatsverwachtingen en prestatie-indicatoren. Deze basistaken zijn: 1. Kennis en informatie a. Bibliotheek als basisvoorziening b. Taalachterstanden en laaggeletterdheid c. Informatiepunt digitale overheid (IDO) 2. Taal, digitaal en leesplezier 3. Persoonlijke ontwikkeling Als een van de Cammeleurpartners dient Theek5 ook rekening te houden met de kaders over het cultuurhuis. Deze kaders zijn een-op-een overgenomen in de specifieke subsidiekaders voor het bibliotheekwerk. De gemeente stelt daarover (in het subsidiekader bibliotheekwerk) dat er “in de uitvoering van de kaders van het cultuurhuis sprake zal zijn van overlap het de (hiervoor) beschreven basistaken.

Het is uiteindelijk aan Theek5 om in afstemming met de Cammeleurpartners te bepalen welke taken ondergebracht worden in het cultuurhuis en welke taken gezien (blijven) worden als individuele opdracht”. Offerte In de door Theek5 ingediende offerte wordt ingegaan op de uitgangspunten die de gemeente in het subsidiekader heeft opgelegd. Daarin geeft Theek5 aan dat ervoor gekozen is om de ambities aan te laten sluiten bij de landelijke Netwerkagenda. Vandaar de nieuwe programmalijnen: • • •

Programmalijn 1: Geletterde samenleving Programmalijn 2: Participatie in de informatiesamenleving Programmalijn 3: Leven lang ontwikkelen

Per programmalijn wordt uitgebreid ingegaan op het maatschappelijk vraagstuk dat hieraan ten grondslag ligt, welk bijbehorend doel er is gesteld, om welk bereik en waardering het gaat en wat de (beoogde) effecten hiervan zijn. 27

In de offerte is ook opgenomen hoe de jaarlijkse BCF-cyclus (afstemming over subsidie) er uit ziet: • • •

Voor de start van het jaar (voor 1 oktober): Uitvoeringsplan voor bibliotheekwerk in de gemeente Halverwege het jaar (september): Halfjaarrapportage voor de gemeente (voortgang uitvoeringsplan) Na afloop van het jaar (april): Jaarrapportage voor de gemeente (realisatie uitvoeringsplan)

Besluitvorming gemeente De gemeente heeft de reactie op de ontvangen offerte (formeel: verlening subsidie) voor 2024 gecombineerd met het definitief vaststellen van de subsidie van het voorafgaande jaar (2022). In de betreffende B&W nota zijn (zoals dat vaak bij gemeenten gebeurt) argumenten en kanttekeningen geplaatst bij het voorstel om de subsidie te verlenen c.q. vast te stellen. Dit betreft: Argumenten • • • • • •

Theek5 is een stabiele en toekomstbestendige bibliotheekorganisatie. Door afspraken aan te gaan voor vier jaar geven we duidelijkheid en vertrouwen aan Theek5. De offerte van Theek5 sluit aan bij de subsidiekaders die het college heeft vastgesteld. De offerte van Theek5 sluit aan bij de landelijke Netwerkagenda. Theek5 heeft in 2022 activiteiten uitgevoerd waarvoor het subsidie heeft ontvangen. Een onafhankelijke accountant geeft een goedkeurende controleverklaring.

Genomen besluit B&W: 1. Subsidieafspraken met Bibliotheek Theek 5 vast te leggen voor de jaren 2024-2027; 2. Voor 2024 een subsidie te verlenen aan Bibliotheek Theek 5 van € 668.535,58, bestaande uit: • € 576.304,69 basissubsidie (inclusief huisvesting); • € 45.000, - voor het Taalhuis; • € 26.180,89 voor het Informatiepunt Digitale Overheid; • € 21.050, - voor Voorleesexpress en Boekstart Coach. 3. De subsidie 2022 voor Bibliotheek Theek 5 vast te stellen op een bedrag van € 439.273, -.

28

2. Sociaal-cultureel centrum De gemeente heeft geïnvesteerd in de bouw van een nieuw sociaal-cultureel gebouw in het centrum van Dongen. Stichting DonckHuys (en haar voorgangers) zijn al jaren partner van de gemeente als het gaat om het beheer van sociaal-culturele gebouwen. De stichting heeft ook fysiek intrek genomen in De Cammeleur. In het subsidiekader sociaal cultureel centrum heeft gemeente Dongen beschreven wat er van Stichting DonckHuys verwacht wordt om voor een structurele subsidie in aanmerking te komen. Wat in ieder geval noodzakelijk is, is dat Stichting Donckhuys een offerte opstelt en deze ter goedkering voorlegt aan de gemeente. De uitvraag van de gemeente bevat drie onderdelen: 1. Het fysieke beheer en onderhoud, om het gebouw up to date te houden. Het gaat hier om gecontracteerd en geprogrammeerd onderhoud en het dagdagelijks/kleinschalig onderhoud. 2. Werkzaamheden die ervoor zorgen dat het gebouw open, uitnodigend, aantrekkelijk voorbezoek is en goed bezet is. Het gaat hierbij om werkzaamheden op het gebied van verhuren van ruimten, facilitaire werkzaamheden, PR en marketing, horeca 2, aanbieden van te gebruiken faciliteiten, etc. 3. Eigen activiteiten en werkzaamheden met betrekking tot een sociaal cultureel programma.

Dit kunnen eigen activiteiten zijn, maar kunnen ook activiteiten in coproductie of ondersteunende werkzaamheden voor andere organisaties die activiteiten en/of evenementen organiseren. Aansluitend op thema’s zijn voor de volgende activiteiten afzonderlijke maatschappelijke effecten, daarmee gepaard gaande beleidsdoelen en daarop aansluitende resultaatsverwachtingen en prestatie-indicatoren opgesteld. Het betreft de volgende activiteiten: • • • • •

Gebouw Beheer Verhuur Culturele activiteiten Horeca

Als een van de Cammeleurpartners dient Stichting DonckHuys ook rekening te houden met de kaders over het cultuurhuis. Deze kaders zijn een-op-een overgenomen in de specifieke subsidiekaders voor het sociaal-cultureel centrum. De gemeente stelt daarover (in het subsidiekader sociaal-cultureel centrum) dat er “in de uitvoering van de kaders van het cultuurhuis sprake zal zijn van overlap het de (hiervoor) beschreven basistaken. Het is uiteindelijk aan Donckhuys om in afstemming met de Cammeleurpartners te bepalen welke taken ondergebracht worden in het cultuurhuis en welke taken gezien (blijven) worden als individuele opdracht”.

2

Het horeca-gedeelte wordt niet door de gemeente gesubsidieerd.

29

Offerte In de door Stichting DonckHuys ingediende offerte is aangegeven dat de stichting al decennia een vaste partner is voor de gemeente Dongen in het beheer en exploitatie van sociaal-culturele accommodaties in het dorp. Daarbij is inmiddels ruime ervaring opgebouwd met het gebouwbeheer, zaalverhuur en een eigen culturele programmering. Vanuit die ervaring is er het vertrouwen dat Stichting DonckHuys ook voor de komende periode weer de juiste partner is in de uitvoering van het beheer en de exploitatie van De Cammeleur. Met het opgestelde uitvoeringsplan sluit Stichting DonckHuys aan op het gemeentelijk subsidiekader Beheer en Exploitatie De Cammeleur 2024-2027. Daarin zijn resultaatverwachtingen vastgelegd op een zestal specifieke taken of functies (te weten: gebouw, beheer, verhuur, culturele activiteiten, horeca en cultuurhuis). Stichting DonckHuys geeft per taak aan welke activiteiten en acties hierbij horen en op welke wijze zij invulling zal geven aan de resultaatverwachting. Dat geldt op hoofdlijnen voor de gehele contractperiode 2024-2027, maar is hier in het bijzonder uitgewerkt voor 2024. Jaarlijks ontvangt de gemeente een nieuw uitvoeringsplan waarin per taak dan andere accenten kunnen worden gelegd.

Besluitvorming gemeente De gemeente heeft de reactie op de ontvangen offerte (formeel: verlening subsidie) voor 2024 gecombineerd met het definitief vaststellen van de subsidie van het voorafgaande jaar (2022). In de betreffende B&W nota zijn (zoals dat vaak bij gemeenten gebeurt) argumenten en kanttekeningen geplaatst bij het voorstel om de subsidie te verlenen c.q. vast te stellen. Dit betreft: Argumenten • • • • •

Stichting DonckHuys heeft in 2022 activiteiten uitgevoerd waarvoor het subsidie heeft ontvangen. Stichting DonckHuys is een betrouwbare beheerder en exploitant. Door afspraken aan te gaan voor vier jaar geven we duidelijkheid en vertrouwen aan Stichting DonckHuys. De offerte van Stichting DonckHuys sluit aan bij de subsidiekaders die het college heeft vastgesteld. De aparte afspraken die de afgelopen jaren gemaakt zijn tussen gemeente Dongen en Stichting DonckHuys over het uitvoeren van het gecontracteerd onderhoud zijn nu onderdeel gemaakt van de totale afspraken met Stichting DonckHuys.

Genomen besluit B&W: 1. De subsidie 2022 voor Stichting DonckHuys vast te stellen op een bedrag van € 359.002; 2. Subsidieafspraken met Stichting DonckHuys vast te leggen voor de jaren 2024-2027; 3. Voor 2024 een subsidie te verlenen (in lijn met de gemaakte verzakelijkingsafspraken) aan Stichting DonckHuys van € 607.573,51. 30

3. Kunst- en cultuuronderwijs De werkzaamheden van Het KunstPodium vallen binnen de gemeente onder het beleidsterrein Cultuur, onderdeel van Maatschappelijk Beleid. In actuele beleidsvisies wordt expliciet ingezet op de verbinding van kunst en cultuur met het onderwijs, naast de functie die Het KunstPodium heeft binnen het culturele veld, en in relatie tot het hebben en houden van levendige en leefbare dorpskernen in Dongen, ’s Gravenmoer en Dongen Vaart. Daarnaast, zoals boven aangegeven, is er meer en meer erkenning van het sociale belang van kunst en cultuur op het algemeen welbevinden van inwoners. Voor de gemeente geldt dat de kennismaking met kunst en cultuur - en de verrijking die dat biedt - niet afhankelijk mag zijn van individuele mogelijkheden, kansen en interesses, maar dat dit actief aan alle leerlingen in het basis en voortgezet onderwijs aangeboden moet worden. Dit lag ten grondslag aan de uitgangspunten die in 2021 door de gemeente voor het toekomstig kunst- en cultuuronderwijs geformuleerd zijn. En ligt daarmee ook ten grondslag aan de (nieuwe) subsidieopdracht voor Het KunstPodium. In april 2021 heeft het College B&W de volgende uitgangspunten voor de subsidiering van kunst- en cultuuronderwijs in de gemeente Dongen vastgesteld: • • • • • •

Investeren in een model dat op de lange termijn houdbaar is. De subsidie voor kunst- en cultuureducatie komt aan zo veel mogelijk Dongenaren ten goede; Door te investeren in kunst- en cultuuronderwijs als basisvoorziening, via het reguliere onderwijs (basisonderwijs en middelbare school); Waarbij daarnaast gelijke kansen en een centrale vindplaats gecreeerd worden voor kunst- en cultuuraanbieders in Dongen; Als sterk netwerk komen aanbieders bij elkaar in een cultuurloket dat vraag en aanbod van cultuur met elkaar verbindt. De Cammeleur blijft culturele hotspot en vindplaats voor kunst en cultuur.

Er is onderscheid gemaakt in twee basistaken voor het kunst- en cultuuronderwijs. Deze kennen ieder een eigen maatschappelijk effect, daarmee gepaard gaande beleidsdoelen en daarop aansluitende resultaatsverwachtingen en prestatie-indicatoren. Deze basistaken zijn: Onderwijs en Dorp. Als een van de Cammeleurpartners dient Het KunstPodium ook rekening te houden met de kaders over het cultuurhuis. Deze kaders zijn een-op-een overgenomen in de specifieke subsidiekaders voor het kunst- en cultuuronderwijs. De gemeente stelt daarover (in het subsidiekader kunst- en cultuuronderwijs) dat er “in de uitvoering van de kaders van het cultuurhuis sprake zal zijn van overlap het de (hiervoor) beschreven basistaken. Het is uiteindelijk aan Het KunstPodium om in afstemming met de Cammeleurpartners te bepalen welke taken ondergebracht worden in het cultuurhuis en welke taken gezien (blijven) worden als individuele opdracht”.

31

Offerte Het KunstPodium bestaat al meer dan 50 jaar en begon in 1968 als Muziekschool Dongen. In 1973 werd het Muziekinstituut Dongen Gilze-Rijen. Vanaf 1976 kwam daar ook dans bij: ‘School voor muziek en dans’. In 2010 veranderde de gemeenschappelijke instelling in Stichting Het KunstPodium, centrum voor de kunsten. Sindsdien zijn de muziek-, zang- en danslessen uitgebreid met theater, beeldende kunst, digitale media, urban en fotografie. En er wordt vaker ingespeeld op de vraag vanuit de markt. Er zijn korte cursussen en groepslessen en Het KunstPodium geeft steeds meer workshops en projecten op scholen. We doen aan deskundigheidsbevordering op de basisscholen op het gebied van muziek en doen mee aan projecten met verenigingen en organisaties. In opdracht van de gemeente Dongen begin 2021 en als gevolg van een forse taakstelling wordt het organisatiemodel van Het KunstPodium aangepast. Het KunstPodium wordt de vaste partner van de gemeente Dongen voor de uitvoering van kunst- en cultuuronderwijs. De gemeente Dongen heeft er daarbij voor gekozen om geen subsidie meer te verstrekken aan ‘cursussen (in de vrije tijd)’ en de aandacht te richten op ‘School’ en ‘Dorp’. Een gevolg is dat in 2022 alle vakdocenten uit dienst zijn gegaan en er een herinrichting van de organisatie heeft plaatsvonden. Het KunstPodium blijft wel cursussen in de vrije tijd aanbieden, mits kostendekkend.

Het gaat hier vooral om groepslessen. Het KunstPodium is momenteel een netwerkorganisatie en kenniscentrum voor kunst en cultuur voor inwoners van Dongen en omgeving. Met culturele programma’s voor het onderwijs, talentontwikkeling, vrije tijd en het dorp/de wijken. Zij werken als verbinder, netwerker en aanbieder samen met culturele partners en organisaties uit de regio; van scholen en kunst- en cultuur-aanbieders tot de gemeente en het verenigingsleven. In de gemeente Dongen is Het KunstPodium werkzaam op drie gebieden: 1. School: Het KunstPodium is de aanbieder en verbinder op het gebied van kunst- & cultuuronderwijs voor alle leerlingen op de scholen, kinderen in de kinderopvang en op peuterspeelzalen. 2. Cursus3: Het KunstPodium organiseert de verdieping in kunst- en cultuuronderwijs door het organiseren en faciliteren van (groeps-)cursussen voor alle inwoners van Dongen. 3. Dorp: Het KunstPodium is de aanbieder en verbinder op het gebied van kunst & cultuur als middel, ten aanzien van specifieke doelgroepen (vanuit sociaalmaatschappelijke doelstellingen, zoals kansengelijkheid) en als vrijetijdsbesteding voor alle inwoners van Dongen.

3

Het cursus-gedeelte wordt niet door de gemeente gesubsidieerd.

32

Besluitvorming gemeente De gemeente heeft een reactie op de ontvangen offerte (formeel: verlening subsidie) voor 2024 opgesteld. Deze is in dit geval niet gecombineerd met het definitief vaststellen van de subsidie van het voorafgaande jaar (2022). Opmerking vooraf (in adviesnota aan B&W) Medio 2023 heeft het college ingestemd met het subsidiekader voor Het KunstPodium voor de periode 2024-2027. Dit subsidiekader vormt de basis voor de subsidieverlening. Het KunstPodium is gevraagd hierop een offerte uit te brengen. Omdat er nog gesprekken lopen met Het KunstPodium over de precieze invulling en uitvoering van de subsidieopdracht ligt nu het voorstel voor, in afwachting van de definitieve afspraken, met betrekking tot de voorlopige subsidieverlening 2024. In de betreffende B&W nota zijn (zoals dat vaak bij gemeenten gebeurt) argumenten en kanttekeningen geplaatst bij het voorstel om de subsidie te verlenen c.q. vast te stellen. Dit betreft: Argumenten • •

Met de voorlopige subsidie kan de bevoorschotting aan Het KunstPodium gestart worden. Een aantal regelingen waarbij Het KunstPodium betrokken is, wordt op dit moment herijkt/vernieuwd. Dit betekent dat we op dit moment nog geen uitsluitsel kunnen geven over wat dit voor Het KunstPodium betekent.

Kanttekening •

Stichting Het KunstPodium geeft aan dat zij niet alle opdrachten kunnen uitvoeren voor het door de gemeente beschikbaar gestelde subsidiebedrag.

Genomen besluit B&W: 18-02-2025 collegebesluit: - Subsidie 2022 Het KunstPodium vaststellen op €369.660 - Subsidie 2023 Het KunstPodium vaststellen op €306.747 - Voor 2024 aan Het KunstPodium een definitieve subsidie te verlenen van €250.208 18-03-2025 collegebesluit: - Voor de periode 1 juli 2025 t/m 31 december 2026 aan Het KunstPodium een aanvullende incidentele subsidie te verlenen van €106.887, -, te weten €54.721 in 2025 en €52.166 in 2026.