20230330-05 TV D66 JdeJong ANTW- aanvullende vragen Procesplan uitvoering Transitievisie warmte

Te c h n i s c h e v r a a g Naam:

Joeri de Jong

Datum: 23-03-2023 Onderwerp: Portefeuillehouder:

Procesplan uitvoering Transitievisie warmte (TVW) R. Jansen

Behandelend ambtenaar: Astrid Egberts - Huijbregts Vraag / vragen In het raadsvoorstel staat de volgende passage: “Bij Berap 2023-3 zal de feitelijke reservemutatie dan worden voorgelegd aan de Raad om op correcte wijze uitvoering te geven aan het budgetrecht van de raad.” 1. Waarom vindt deze mutatie pas bij Berap 2023-3 plaats? Antwoord: Via de tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaaten Energiebeleid (CDOKE) worden de middelen in april aangevraagd bij het rijk. Mocht er geen rijksuitkering komen dan kunnen we in berap-3 altijd nog een onttrekking uit de reserve duurzaamheid doen. Berap-3 is het laatste moment om dat nog te kunnen bepalen. De Wet gemeentelijke Instrumenten warmtetransitie ligt nog ter vaststelling voor. De term TVW wordt na vaststelling van de nieuwe wetgeving vervangen door het warmteprogramma (verplicht) en dat wordt in beginsel vertaald in uitvoeringsplannen op wijkniveau (niet verplicht), die (mede) als motivering kunnen dienen voor de juridische bindende normering in het te wijzigen omgevingsplan. Onder punt 6 van het advies van de Raad van State wordt gesproken over het overgangsrecht.1 2. Valt de TVW van de gemeente Dongen onder de voorwaarden van dit overgangsrecht of bestaat het risico dat de Dongense TVW “over” moet? Antwoord: We wachten de definitieve vaststelling van de wet af.

De gemeente heeft niet de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht doorlopen die nu in deze voorliggende wet wordt genoemd. Dit betekent niet dat er geen participatie heeft plaatsgevonden, het betekent wel dat die niet was voorgeschreven op de wijze zoals die voor het warmteprogramma op grond van de Omgevingswet nu is geregeld. Wel geldt dat reeds tot stand gekomen TVW’s door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Het is mogelijk dat de vaststelling van de TVW door deze nieuwe Wet opnieuw moet. De milieueffectrapportage (MER)-verplichting is niet van toepassing omdat er geen plan voor de aanleg van een warmtenet in de TVW van Dongen is opgenomen.

1 Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. - Raad van State

Pagina 1 van 5

Op pagina 11 van het projectplan staat dat circa 23% van de woningen in ’s Gravenmoer in bezit is van Casade en een deel daarvan (Lange Veertel) in 2023-2024 verduurzaamd wordt. Cascade wil kennis ter beschikking stellen voor particuliere woningeigenaren. 3. Betekent dit dat de keuze die Casade maakt voor verduurzamen (all-electric) ook de keuze voor de rest van de wijk voor het verduurzamen bepaalt? Antwoord: Nee, de keuze die wordt bepaald is afhankelijk van de aanwezigheid van de alternatieve warmtebronnen. Ook als Casade voor een all-electric oplossing kiest is het nog steeds mogelijk dat andere woningeigenaren uiteindelijk op bijv. een warmtenet worden aangesloten. 4. Welke gevolgen heeft de keuze voor all-electric voor de isolatie opgave, is label B dan voldoende of is een hoger label nodig? Antwoord: In algemene zin geldt dat het altijd beter is om eerst de woning zo goed mogelijk te isoleren en dan pas naar een aardgasvrije oplossing te gaan kijken. Een label A heeft dus altijd de voorkeur boven een label B omdat het dan minder energie kost om de woning te verwarmen. Maar technisch gezien is het mogelijk om een label B woning met een all-electric oplossing te verwarmen. Wel kunnen dan aanpassingen aan het verwarmingssysteem nodig zijn en de ‘stookkosten’ zullen relatief hoog zijn.

De verwachting is daarom dat in dergelijke gevallen eerder voor een hybrideoplossing wordt gekozen. Op pagina 13 wordt benoemd dat een buurtuitvoeringsplan wordt opgesteld samen met inwoners en samenwerkingspartners. Verduurzaming van een woning kan flink in de papieren lopen. Het gevaar bestaat dus dat vooral de mensen die willen en kunnen (lees kapitaalkrachtig zijn) deelnemen. 5. Op welke wijze wordt geborgd dat ook minder kapitaalkrachtige inwoners deel kunnen nemen aan een buurtuitvoeringsplan? Antwoord: Aan inwoners is een oproep gedaan om mee te denken in het buurtuitvoeringsteam ongeacht of zij kapitaalkrachtig zijn of niet. Hierdoor denkt nu een afvaardiging van de inwoners mee in het buurtteam. Contour de Twern en een collega van het sociaal domein is aangesloten om ook de minder kapitaalkrachtige inwoners een stem te geven. Op pagina 16 wordt een onderzoek naar een buurtbatterij benoemd. 6. Waarom wordt er in Dongen gekozen om hier apart onderzoek naar te doen, en niet af te wachten wat uit onderzoeken in andere gemeenten naar voren komt? Antwoord: Wij willen in ons proces geen alternatieve warmtebron uitsluiten en hebben daarom ook dit onderzoek opgenomen. De onderzoeken van andere gemeenten en onze gezamenlijke regio-aanpak vanuit de Regionale Structuur Warmte (RSW) en de warmtebronnenstrategie 2.0 uit Hart van Brabant nemen we als denkrichtingen en input mee.

Als dit voldoende beeld geeft, laten we het eigen onderzoek achterwege.

Pagina 2 van 5

Op pagina 18 lezen we dat er woningscans worden uitgevoerd. In totaal over 4 jaar tijd 500 keukentafelgesprekken à € 100,- per gesprek. 7. Hoe wordt bepaald wie voor deze 500 gesprekken in aanmerking komt? Antwoord: Hier is nog geen keuze in gemaakt. Dit zal later in de procesaanpak worden uitgewerkt. 8. Welke opties hebben andere Dongense gezinnen voor een woningscan? Antwoord: Zie vraag 7. We starten eerst in de buurt ’s Gravenmoer daarna volgen andere wijken. Inwoners uit de andere wijken kunnen zich altijd aanmelden voor een (gratis) woningscan door een energiecoach van Energie Dongen. 9. Wat is het concrete eindproduct van zo’n woningscan? Antwoord: zie vraag 7. Dit zal later in het proces worden uitgewerkt Op pagina 19 wordt gesproken over de reeds lopende projecten rondom Energiearmoede (gesprekken met doelgroepen en het nemen van kleine maatregelen). 10. Wat zijn de uitkomsten van de gesprekken met de doelgroep? Antwoord: De uitvoering van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) is verlengd tot 1-1-2023 en is inmiddels afgerond. Het doel van deze regeling was dat gemeenten hun woningeigenaren en huurders stimuleren om energie te besparen, door te beginnen met kleine maatregelen. De gemeente heeft deze subsidieregeling toegewezen gekregen en EC Dongen en Casade voerden deze regeling uit.

Er zijn met de verschillende activiteiten 1333 eigenaren van een eigen woning en 862 huurders van Casade bereikt. De ervaringen uit de RREW nemen wij mee in onze gesprekken met het buurtteam waarin ook Contour de Twern is aangesloten. 11. Welke kleine maatregelen (aantallen per soort) zijn er in 2022 en het eerste kwartaal van 2023 uitgevoerd (graag per kwartaal/jaar uitgesplitst)? Antwoord: We beschikken alleen over de gegevens van het totale project. Zowel aan huiseigenaren als aan huurders van Casade is een ‘energiebespaarbox’ verstrekt die men zelf bij een bouwmarkt kon vullen met gewenste artikelen. We weten niet waarvoor men gekozen heeft. Dat kan variëren van led-verlichting tot leidingisolatie. Wat we wel weten is dat in totaal 843 eigenaren van een eigen woning en 862 huurders van Casade gebruik hebben gemaakt van een eneriebespaarbox. Verder hebben 240 woningeigenaren een gesprek gevoerd met een energiecoach en bij een zelfde aantal huishoudens is de CV opnieuw ingeregeld (campagne CV naar beneden). Op pagina 20 lezen we over ontzorgingspakketten voor mensen met energiearmoede. 12. Bereiken we met 200 gesprekken de volledige doelgroep? Antwoord: Zoals is aangegeven is de invulling van fase 2 richtinggevend. De werkelijke invulling en uitwerking worden later in het proces bepaald. 13. Zo nee, wat is er voor nodig om deze wel te bereiken?

Pagina 3 van 5

Antwoord: Zie antwoord vraag 12 14. Wat houden de ontzorgingspakketten precies in? Antwoord: Zie antwoord vraag 12

Op pagina 23 lezen we dat buurtteams geformeerd worden met de meest actieve koplopers die meewerken en meebepalen. 1. Hoe zorgen we ervoor dat wat bepaald wordt niet alleen wat oplevert voor mensen die toch al willen en kunnen (kapitaal krachtig zijn)? Antwoord: Zie ook het antwoord op vraag 5. De buurtteams worden gevormd door betrokken inwoners. 2. Hoe betrekken we de “stille meerderheid”? Antwoord: De buurtteams met daarin de betrokken inwoners denken mee hoe we iedereen kunnen betrekken. Dit wordt nog uitgewerkt. Op een eerdere technische vraag is geantwoord dat niet inzichtelijk is of er ontheffing nodig gaat zijn voor de isolerende maatregelen die getroffen gaan worden. Echter staat in de plannen dat we als gemeente toewerken naar 20% aardgasvrij-ready woningen. Dat hiervoor gevel en dakisolatie nodig is, staat ons inziens vast. 3. Welke andere manieren, buiten gevel- en dakisolatie, worden gezien om woningen aardgas-vrij ready te maken? Antwoord: Overige vormen van isolatie zoals vloerisolatie en kierdichting, het plaatsen van Hr++-glas en kozijnen, het aanpassen van de warmteafgiftesystemen en het voorbereiden op elektrisch koken. Daarnaast moet bij isoleren ook goed naar ventilerende maatregelen worden gekeken.

De site van de provincie Utrecht2wijst op het doen van ecologisch onderzoek bij het doen van verbouwing en verduurzaming noodzakelijk is en dat een gemeente ook in één keer voor de gehele gemeente een ecologisch onderzoek kan doen en maatregelen nemen op gebiedsniveau. Deze hele procedure neemt zo’n een à twee jaar in beslag. Onder andere de gemeente Etten-Leur heeft dit gedaan3. 4. Wat zijn de gevolgen voor het procesplan uitvoering TVW als voor Dongen een gebiedsgerichte ontheffing geregeld dient te worden? Antwoord: Zie hieronder het antwoord dat we eerder hebben gegeven. Aanvullend daarop zullen we onderzoeken of we hierin met Casade kunnen optrekken omdat Casade hier waarschijnlijk al ervaring mee heeft opgedaan. Eerder antwoord: Het is ons bekend dat op basis van de Wet natuurbescherming natuurgebieden en planten- en diersoorten beschermd moeten worden bij grootschalige verbouwing, renovatie of na-isolatieprojecten. Of dit relevant wordt is onder andere afhankelijk van de keuze van woningen die worden aangepakt met daarbij de locatie, soort isolatiemaatregel(en) en dat weten we nu nog niet. We zitten nu in de voorbereiding van de planfase. We maken samen 2 Soortenmanagementplan (SMP) | provincie Utrecht (provincie-utrecht.nl) 3 Soortenmanagementplan (SMP) beschermde diersoorten - gemeente Etten-Leur

Pagina 4 van 5

met het buurtteam ’s Gravenmoer een voorbereidingsplan om de woningen in een bepaald gebied te gaan verduurzamen. Als onderdeel van dit plan kijken we ook naar de vergunningstechnische randvoorwaarden waaronder de Wet natuurbescherming. In de volgende fase, de voorbereiding van de uitvoering, worden de benodigde vergunningen of ontheffingen aangevraagd.

Pagina 5 van 5