20230302-01 TV VPD ETürkyilmaz ANTW- GGD Hart voor Brabant kadernota 2024 docx

Technische vraag Naam:

Esra Turkyilmaz

Datum:

22-02-2023

Onderwerp:

GGD Hart voor Brabant Kadernota 2024

Portefeuillehouder:

Denise Kunst

Behandelend ambtenaar: Marlou van Meeuwen

Vraag / vragen: Onderstaande vragen zijn beantwoord door de GGD. In dit raadsvoorstel wordt gesproken over het versterken van wettelijke taken: 1. Hoe gaat de voorlichting eigen taal en cultuur vorm krijgen? De voorlichter eigen taal en cultuur van de GGD (hierna: vetc’er) is een gezondheidsvoorlichter, meestal van niet-Westerse afkomst, die goed op de hoogte is van de cultuur van en de taal spreekt van zijn/haar moederland. Bij de GGD werken vetc’ers van Marokkaanse, Turkse, Somalische, Syrische, Eritrese en Bulgaarse afkomst. In Dongen sluit de vetc’er momenteel al op afroep aan bij het IKS-overleg en biedt vanuit daar ondersteuning aan individuele casussen, voor verschillende doelgroepen, o.a. arbeidsmigranten. De vetc'er ondersteunt de professionals uit de wijk en de JGZ door: -

Overbruggen van een cultuurkloof: mensen uit een andere cultuur hebben gewoonten en tradities die in onze cultuur ongebruikelijk zijn. Soms leidt dit tot misverstanden. De vetc’er signaleert, legt uit en duidt culturele waarden en is er voor alle leeftijden.

-

Toeleiden tot zorg en onderwijs: de vetc’er geeft inwoners uitleg over het Nederlandse zorg- en onderwijssysteem. Ook ondersteunt de vetc’er de eerstelijns professionals, zoals de huisarts en de wijkverpleegkundige bij vragen rondom klanten met een migratieachtergrond.

-

Toelichten wet- en regelgeving: er zijn vaak verschillen met andere landen rond vaccinaties, ziektekostenverzekeringen, financiële regelingen, bijstand, etc. Door deze uitleg worden de Nederlandse systemen overzichtelijk en begrijpelijk.

-

Collectieve preventie: belangrijk om gedrag te veranderen bij het voorkomen van ziekte en ongezondheid. Daarom bieden vetc’ers gezondheid bevorderende trajecten/voorlichtingen aan met kennis over gevoelige culturele verschillen. Mensen leren van elkaar en men bespreekt taboes en doorbreekt die mogelijk. Voorbeelden van thema's: Positief opvoeden in twee culturen, gezonde voeding, omgaan met stress, gezondheidszorg in Nederland, diabetes, hygiëne en

Pagina 1 van 3

infectieziektes, relaties en seksualiteit, anticonceptiegebruik, genotsmiddelengebruik en preventie vrouwelijke genitale verminking. De inzet op ziekteverzuimbegeleiding gaat uitgebreid worden in het voortgezet onderwijs. 2. a. Wat is de oorzaak hiervan? In de afgelopen jaren steeg het aantal casussen (ziekteverzuimbegeleiding) én de complexiteit. Ziekteverzuim op school is een belangrijk risico en een signaal dat het niet goed gaat met een jeugdige. Op het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs begeleidt de jeugdgezondheidszorg (JGZ) leerlingen om (hun) schoolverzuim te verminderen, gericht op het bevorderen van hun participatie, gezond gedrag en gezondheid. De JGZ maakt een probleemanalyse om de eventuele onderliggende oorzaken van het verzuim in beeld te krijgen, zodat een passende interventie kan starten. De JGZ adviseert de school, de leerling en de ouders over de aanpassingen die nodig zijn en geeft handelingsgerichte adviezen, zodat ook een leerling met ziekte/klachten zo goed mogelijk onderwijs kan volgen. De mate van JGZ-inzet hangt af van de beschikbare capaciteit, met een maximum van 28 casussen per 1.000 leerlingen. Scholen en gemeenten kunnen aanvullende begeleiding inkopen. b.

Wat voor trends zijn bekend in het ziekteverzuim van middelbare scholieren? Landelijk zien we dat jongeren zich meer ziekmelden door stress op school, wat te maken heeft met spanning, de druk of de planning niet aankunnen, vaak in combinatie met andere problemen of zorgen. De trends tussen 2001 en 2017 laten een toename zien in de druk op jongeren door schoolwerk. Trends in de context van de coronacrisis zijn de zorgen rondom het welbevinden en de sociaal-emotionele ontwikkeling van de jeugd, de verslechtering van schoolprestaties en studievaardigheden van jongeren (bron: HBSC 2021 gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland). Preventie en er vroeg bij zijn is belangrijk, en dat is waar de ziekteverzuimbegeleiding ook op inspeelt. Ieder jaar maakt de GGD op basis van de screening in de 2e klas van het voortgezet onderwijs (Check2VO!) een gemeenteprofiel; deze is voor Dongen over 2021-2022 hier terug te vinden. In 2021 namen we ook de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd af in klas 2 en 4. Deze monitor is veel groter en is terug te vinden via de Brabantscan.

Bij de nieuwe diensten wil de GGD de gezondheidseffecten inzichtelijk maken in het ruimtelijk beleid (Omgevingswet). 3. a. Aan welke gezondheidseffecten moeten we denken? Vanuit de Wet publieke gezondheid heeft de GGD een algemene adviserende taak (op verzoek van het College) over de gezondheidseffecten van bestuurlijke (dus ook ruimtelijke) besluiten. De nieuwe diensten in het geactualiseerde basispakket gaan over de omgevingsvisie op basis van de Omgevingswet. De basis voor deze adviezen ligt in de Kernwaarden Gezonde Leefomgeving. Het algemeen bestuur van de GGD wil twee diensten op ruimtelijk gebied toevoegen aan het basispakket: 'Advisering Omgevingsplan' en 'Deelname Omgevingstafels'. Voor de beschrijving van deze diensten: zie het Dienstenpakket GGD Hart voor Brabant.

Pagina 2 van 3

De gemeenten kan de dienst 'Gezondheidseffecten ruimtelijk beleid' als plustaak inkopen. Hierbij kan de GGD verschillende instrumenten gebruiken om de leefomgeving in beeld te brengen voor beleidsontwikkeling. Dit kan helpen bij beslissingen over milieuproblemen met (mogelijke) gezondheidseffecten. Het gaat hier om gezondheidsbescherming én gezondheidsbevordering. Voorbeelden van gezondheidsbescherming zijn: het beschermen van de luchtkwaliteit, het voorkomen van hinder door geluid en geur. Voorbeelden van gezondheidsbevordering in het ruimtelijk beleid zijn: aandacht voor groen, klimaat en hitte, bewegen en gezonde groene schoolpleinen (rookvrij). Meer informatie is te vinden op: Brabantse Omgevingsscan (BrOS) - Dongen (brabantscan.nl). Het uitgangspunt is een integrale benadering van de fysieke en sociale leefomgeving door middel van een combinatie van feitelijke data en belevingscijfers. b. De Omgevingswet is op dit moment nog niet ingevoerd. Er is een grote kans dat de wet wordt uitgesteld naar 1 januari 2024. In welke termijn gaat de GGD hiermee aan de slag? Ondanks de onduidelijkheid over de invoeringsdatum zijn GGD en gemeenten al bezig met het voorbereiden hierop. Invoering per 1 januari 2024 betekent: nu al aan het werk.

Pagina 3 van 3