20230209-10 TV CDA- Bijl1- Beknopte samenvatting onderzoek duurzaamheidsmaatregelen Zwembad De Vennen

Beknopte samenvatting onderzoek duurzaamheidsmaatregelen Doel De doelstelling van de directie van de Vennen is duidelijk, het verduurzamen van Sport- en gezondheidscentrum de Vennen is noodzakelijk gezien het feit dat de kosten voor de inkoop van brandstof en elektra stijgen en de exploitatie hiermee in gevaar komt. Om deze reden is het dan ook van belang om de energiebehoefte in eerste instantie te reduceren en vervolgens de benodigde energie duurzaam op te wekken. Onder benodigde energie wordt verstaan de energie die nodig is voor de gebouw gebonden installaties én het gebruiker gebonden verbruik. Op het moment dat de benodigde energie op gebouw-/locatieniveau wordt opgewekt, noemen wij een gebouw energieneutraal. De Vennen heeft onderzoek gedaan naar maatregelen die nodig zijn om het gebouw (zo mogelijk stapsgewijs) energieneutraal te maken. Onderzoek Het onderzoek is in opdracht van de directie uitgevoerd en zal bijdragen aan een duurzaam Sport- en gezondheidscentrum de Vennen. Het resultaat geeft inzicht in de technische en economische haalbaarheid en voorziet in een advies voor de meest passende duurzaamheidsmaatregelen.

Advies is stapsgewijs de volgende maatregelen door te voeren: Stap 1 • Waar mogelijk het verbeteren van de isolatieweerstand van het gebouw; • Noodzakelijke ventilatoren en pompen te vervangen door energiezuinige ventilatoren en pompen; • Ledverlichting toepassen in de zwemzaal wedstrijdbad, waar conventionele Tl-verlichting aanwezig is. Stap 2 • Verlagen benodigde primaire temperatuur warmte opwek en warmtapwaterinstallatie; • De warmte welke vrijkomt door het koelen in het gebouw nuttig te gebruiken, voor het verwarmen van zwembad- of douchewater; • De warmte in de technische ruimten benutten, door hiermee de werkomstandigheden te verbeteren en de ruimteverwarming en/of warmwatervoorziening efficiënter te maken door het plaatsen van warmtepomp(boilers). Stap 3 • Waar mogelijk het plaatsen van PV(T)-panelen en/of zonnecollectoren, zoveel als mogelijk afgestemd op de energievraag. Stap 1 Verhogen isolatiewaarde schil Bij de natuurlijke vervanging van beglazing, kozijnen, geveldelen, daken, etc. zal er serieus gekozen moeten worden voor een zo hoog mogelijke isolatiewaarde waarbij de investering, afgezet tegen de besparing die het oplevert, een dergelijke investering rechtvaardigt. In onderstaande grafiek is af te lezen wat een hogere RC-waarde oplevert aan besparing per jaar. Een RC-waarde >5 geeft maar beperkt voordeel, terwijl de investering relatief groot is.

Isoleren glijbaan De huidige glijbaan is niet geïsoleerd. Een geïsoleerde glijbaan zorgt ervoor dat het energieverlies wordt beperkt en de behaaglijkheid toeneemt. De glijbaan moet, zodra isolatie wordt toegepast, inwendig worden voorzien van verlichting omdat de glijbaan lichtdicht zal zijn nadat het isolatiewerk gereed is. Isoleren bassins Het isoleren van bassinwanden os een mogelijkheid waardoor het energieverlies wordt beperkt. Onderzoek hierna wijst uit dat isoleren mogelijk is, maar dat dit niet eenvoudig is. De kosten voor het isoleren nemen hierdoor toe. Het is ook de vraag wat het rendement hiervan is, aangezien een groot deel van de warmte niet verloren gaat, maar in het pand blijft. Wij adviseren dan ook om hier vooralsnog geen gevolg aan te geven. Energiezuinige badwaterpompen algemeen toepassen Badwaterpompen verbruiken 24h per dag veel energie. Omdat de huidige badwater-pompen door eerdere vervanging van de elektromotoren het natuurlijk vervangmoment nog niet hebben bereikt, is vervanging niet aan de orde. De badwaterpompen zijn voorzien van IE-2 en IE-3 elektromotoren en frequentieregelaars. Hierdoor valt met nieuwe motoren, tot IE-5 is mogelijk, een kleine besparing te behalen. Dit is niet aan te bevelen. Wel is controle van de setpoints en ijken van de flow-opnemers noodzakelijk, hiermee valt elektra te besparen.

Zodra de flows worden verlaagd is het wellicht noodzakelijk om meetwater-pompen te plaatsen voor de meetborden dosering. Energiezuinige recreatieve badwaterpompen toepassen of frequentieregelaar Recreatieve badwaterpompen draaien een deel van de dag en verbruiken dan veel elektra. Van de huidige recreatieve badwaterpompen zijn een aantal voorzien van nieuwe elektromotoren, waardoor het natuurlijk vervangmoment nog niet is bereikt. Vervanging voor een energiezuinig model is dit geval niet logisch. Wanneer pompen worden vervangen, is het aan te bevelen om gelijktijdig frequentieregelaars te plaatsen. Verlagen primaire temperatuur, vervangen tsa’s De verwarmingsinstallatie is oorspronkelijk uitgelegd op een primaire keteltemperatuur van 90/70°C. Om de bestaande HR-ketel in haar condensatiegebied te laten functioneren en/of een warmtepomp te kunnen toepassen, is verlaging van deze temperatuur dan ook noodzaak. Door het toepassen van tsa’s welke met een primaire temperatuur functioneren van 50/30°C, komt de HR-ketel in zijn condensatiegebied en is het toepassen van een warmtepomp mogelijk. Ook de verwarmers in de luchtbehandelingskasten zijn destijds uitgelegd op een hoge primaire temperatuur en zullen in de wintersituatie een hogere temperatuur vragen dan de warmtepompen kunnen leveren. Dit is geen probleem, aangezien de ketels dit kunnen leveren.

Verder zijn de luchtbehandelingskasten nadien voorzien van kruisstroomwisselaars, waardoor het rendement is toegenomen en de batterijen minder energie behoeven te leveren. Omdat de overige ruimteverwarming ook op een hoge temperatuur is ontworpen, zal de nachtverlaging eruit gehaald worden. Toepassen 2 stuks lucht/water warmtepompen Wanneer de primair benodigde temperatuur is verlaagd, is het mogelijk om lucht/water warmtepompen toe te passen. In deze oplossing worden de warmtepompen buiten opgesteld en de

installatie aangepast, inclusief het aanpassen van de installatie en het plaatsen van buffervaten. Voor de selectie van de warmtepompen zijn wij uit gegaan van een beschikbare E-reserve van 60 kW. Ketelinstallatie De bestaande ketels hebben een bouwjaar 1993 en zijn aan vervanging toe. Indien wordt gekozen voor warmtepompen dan stellen wij voor om de beide ketels te vervangen voor 2 kleine HR-ketels, elk met een vermogen van ca. 200 kW. De gasmeter kan dan worden verkleind, wat een maandelijks voordeel oplevert in het netbeheer en de meetdienst. Isoleren zwemwaterleidingen Door het isoleren van zwemwaterleidingen zal het energieverlies worden beperkt. Onderzoek hierna wijst uit dat isoleren mogelijk is, maar niet overal eenvoudig. Het is ook de vraag wat het rendement hiervan is, aangezien de warmte niet verloren gaat, maar in het pand blijft. Wij adviseren dan ook om hier vooralsnog geen gevolg aan te geven. Toepassen Ledverlichting en aanwezigheidsdetectie verlichting Sport en gezondheidscentrum de Vennen is voor een groot deel reeds voorzien van Ledverlichting. In de zwemzaal wedstrijdbad is dit nog niet het geval, vervanging is energetisch gezien aan te bevelen. Nadeel van LED in zwemzalen is de kortere levensduur t.o.v. traditionele Tl-verlichting. Stap 2 Benutten vrijgekomen warmte koeling Voor het koelen van de fitnessruimten zijn luchtgekoelde airco systemen aanwezig.

Deze systemen koelen de lucht door het afvoeren van warmte. Deze warmte wordt thans naar buiten afgevoerd door een condensor. Door watergekoelde condensors toe te passen, kunnen we de overtollige warmte benutten voor het opwarmen van het suppletiewater en/of van het warmwater systeem Ook de temperatuur in de filterruimten is erg hoog, waardoor we ook hier de mogelijkheid hebben om lucht/water warmtepompen in te zetten. De warmte wordt zo benut en de ruimte gekoeld wat het werkklimaat verbetert voor de technisch medewerker en de levensduur van elektrische apparatuur verlengd. Punt van aandacht is kwaliteit van de lucht in relatie tot de condensors, deze moeten hier geschikt voor zijn. Een voor de hand liggende mogelijkheid is om watergekoelde airco’s te plaatsen in de desbetreffende ruimten met een geïsoleerd leidingtraject over dak, aangesloten op een water/water warmtepomp. De warmte die vrij komt door het koelen van de ruimten kan zo d.m.v. een condensor worden overgedragen op de verwarming van het zwembad, tapwater, suppletiewater, etc. Als de warmte in hoogzomer niet afgevoerd kan worden biedt een noodkoeler op dak een oplossing. Een dergelijk ontwerp vergt een grote investering, waardoor wij ons afvragen of dat op dit moment zinvol is.

Benutten vrijgekomen warmte terugspoelen Voor het afvoeren van de vervuiling in de zwembaden wordt periodiek de zwembadfilters teruggespoeld. Thans gaat het water rechtstreeks het riool in. Het is mogelijk om een vuilwaterbuffer te maken en dit spoelwater tijdelijk op te slaan. De warmte kan zo onttrokken worden aan het spoelwater, waarna het geloosd kan worden op het riool.

De warmte onttrekken kan d.m.v. een water/water warmtepomp, of door de buffer te voorzien van vloer en wandkoeling/verwarming, waardoor we het suppletiewater kunnen opwarmen en het spoelwater afkoelen. Het grootste rendement wordt behaald door een warmtepomp, echter heeft deze ook als nadeel dat deze oplossing onderhoud vraagt en storingsgevoelig is. Resultaten bij overige baden zijn erg wisselend. Aangezien de Vennen geen spoelbuffer heeft wordt de investering te groot om positief te adviseren. Toepassen warmtepompboiler, benutten vrijgekomen warmte Voor het koelen van ruimten is het mogelijk om hiervoor warmtepompboilers in te zetten welke de vrijgekomen warmte benutten om bijvoorbeeld het tapwater op te warmen. Als we de technische ruimte hiervoor gebruiken dan zal dit het klimaat in de ruimte verbeteren voor de technische dienst. Toepassen warmtepompboiler decentraal, benutten vrijgekomen warmte Voor het koelen van ruimten is het mogelijk om hiervoor decentraal warmtepompboilers in te zetten welke de vrijgekomen warmte benutten om het tapwater op te warmen. Het voordeel hiervan is dat afstanden om water te transporteren afnemen en het rendement voor de opwekking toeneemt. Als voorbeeld is hier gekozen voor een 300 ltr. boiler welke naar keuze geïmplementeerd kan worden.

Stap 3 PV(T)-panelen Met behulp van fotovoltaïsche panelen (PV) of PVT panelen, welke ook warmte afgeven, kan zonlicht rechtstreeks worden omgezet in elektriciteit of elektriciteiten warmte. Deze elektriciteit en warmte kan direct worden afgenomen door het zwembad. Businesscase indicatief de Zonspecialist: • Maximaal aantal 724 panelen 380 Wp • Opwek jaar 1 225.109 kWh • Gelijktijdigheid 92% Uit onderzoek van de constructeur blijkt dat het niet mogelijk is om, zonder aanpassingen, 724 panelen te plaatsen op het dak van De Vennen. Op dit moment vindt er vervolgonderzoek plaats, om te bepalen wat er mogelijk is en welke aanpassingen hiervoor nodig zijn.

Alternatieven: Circa 90% van het gas: Op dit moment is De Vennen een alternatief aan het onderzoeken, waarbij de mogelijkheid is om voor ongeveer 90% minder gas te gaan gebruiken. Een combinatie van water/ water-warmtepompen, een WKO systeem en PVT panelen, kan dit eventueel mogelijk maken. Het is op dit moment nog niet duidelijk of dit technisch haalbaar is en wat voor investering dit met zich meebrengt. De verwachting is dat dit de aankomende weken inzichtelijk wordt.