2023-138268 ON Subsidieregeling Klimaatbestendig Dongen 2024-2025

O P IN IË R E N D E N O T I T I E Datum

31-10-2023

Zaaknummer

2023-138268

Portefeuillehouder

C.A.M. de Jong

Behandelend ambtenaar

O. van Rijn

Onderwerp Subsidieregeling Klimaatbestendig Dongen 2024-2025 De vragen aan de raad Wij vragen uw raad om uw mening te geven over de subsidieregeling “Klimaatbestendig Dongen” en het bijbehorende pakket aan maatregelen voor de jaren 2024 en 2025. Aanleiding Tijdens de behandeling van het Water- en rioleringsplan 2022 is met uw raad afgesproken om de vorm en inhoud van een lokale subsidieregeling voor particulieren nader uit te werken en vervolgens terug te koppelen aan uw raad. Doordat de subsidieregeling ad. € 50.000 per jaar vanuit een bestaand budget gefinancierd kan worden en het vaststellen van de regeling een bevoegdheid is van het college, heeft uw raad op dit onderwerp geen formele rol meer. Met deze opiniërende notitie stellen wij u in de gelegenheid om een reactie te geven op deze subsidieregeling voordat het college overgaat tot vaststelling. Relatie met besluitvorming raad "Klimaat adaptief handelende inwoners” is één van de speerpunten uit het Water- en rioleringsplan 2022 (WRP). Een actie hieruit is het invoeren een subsidieregeling voor inwoners voor het nemen van maatregelen in bestaande situaties om ons beter te kunnen beschermen tegen klimaatveranderingen zoals wateroverlast en hittestress. Een andere actie uit het WRP is het verkennen van de mogelijkheden van een hemelwaterverordening.

Voor nieuwe situaties waarbij verhard oppervlak wordt aangebracht zorgt de hemelwaterverordening voor regels zodat in deze gevallen direct voldaan wordt aan de klimaatopgave. Het streven is om zowel de verordening als de subsidieregeling gelijktijdig in werking te laten treden. De subsidieregeling en de hemelwaterverordening werken in elkaars verlengde en geven ieder op hun eigen manier richting aan inwoners en bedrijven om maatregelen te nemen op eigen terrein. Uw raad stelt de hemel- en grondwaterverordening vast en het vaststellen van de subsidieregeling is een bevoegdheid van het college. Toelichting Gemeente Dongen werkt aan een klimaatbestendige woon- en leefomgeving. Dit gebeurt door maatregelen te treffen tijdens reconstructies en groot onderhoud aan de openbare ruimte. Echter de klimaatopgave is groot en de mogelijkheden in de openbare ruimte zijn vaak beperkt. Door ook particulier terrein te betrekken bij de opgave ontstaan veel meer mogelijkheden. Uit onderzoek en ervaring van andere gemeenten is gebleken dat het financieel stimuleren van maatregelen effect heeft.

Met de invoering van de subsidieregeling kunnen inwoners, verenigingen, bedrijven en andere organisaties in Dongen subsidie krijgen voor het aanleggen van groene daken, realiseren van regenwaterberging, afkoppelen van hemelwater van de riolering en het ontharden en tegelijkertijd vergroenen van tuinen (zie bijlage). Met deze subsidieregeling worden inwoners en bedrijven op een positieve manier gestimuleerd en geactiveerd om zoveel mogelijk regenwater af te koppelen. Water is een belangrijk instrument om ons te weren tegen klimaatverandering. De maatregelen van deze subsidieregeling stimuleren dan ook vooral het op de juiste manier omgaan met hemelwater door bijvoorbeeld zoveel mogelijk hemelwater in de bodem te laten trekken. Daarmee wordt een buffer aangelegd voor drogere perioden (verdroging tegengaan). Minder verharding maakt ruimte voor planten die zorgen voor schaduw en verdamping, die nodig zijn op warme dagen (tegengaan van hittestress). Meer groen in tuinen biedt leven aan insecten, vogels en kleine zoogdieren zoals egels (biodiversiteit). Opvangen van hemelwater van daken en verharding vermindert piekafvoeren in de riolering en daarmee de kans op wateroverlast. Daarnaast zorgt wateropvang ervoor dat geen waardevol drinkwater gebruikt hoeft te worden om planten water te geven (bewustwording).

1

Alle maatregelen zorgen ervoor dat inwoners en bedrijven bewuster met water omgaan en dat de woonkernen, ook in de toekomst nog een fijne plek blijven om te wonen en te leven. Invoeren van een klimaatsubsidie kent nog een aantal andere voordelen; • Door het verstrekken van een subsidiebedrag ontstaat een hefboomwerking. Wij bereiken meer resultaat voor hetzelfde geld, want subsidie betekent ook dat een ander deel wordt bekostigd door inwoners of bedrijven. • Wanneer een deel van de klimaatopgave kan landen op particulier terrein heeft dat een positief effect op de klimaatbestendigheid. De mogelijkheden in de openbare ruimte voor het treffen van klimaatadaptieve maatregelen zijn veelal beperkt. Terwijl het areaal aan particulier terrein veel groter is en ook nog eens meer mogelijkheden biedt. Meer groene tuinen zorgen ervoor dat de woonkernen in de gemeente minder snel opwarmen. • Door inwoners actief te betrekken bij de klimaatopgave, werkt ook positief uit op de verduurzamingsopgave en andersom. Beide opgaven beginnen met bewustwording. Een stimuleringsregeling in combinatie met goede voorlichting en campagnes zoals de duurzaam markt in ’s Gravenmoer en Duurzaamdongen.nl levert een belangrijke impuls aan de bewustwording van bewoners en bedrijven op de klimaat- en duurzaamheidthema’s.

• Tijdens rioolrenovaties en herinrichtingen koppelt de gemeente Dongen al veel verhard oppervlak af. Ondanks dat de gemeente op dit soort momenten de bewoners de gelegenheid biedt om ook mee te doen, blijft het afkoppelen van particulier verhard oppervlak nog achterlopen. Met de stimuleringsregeling en eventueel een hemelwaterverordening verwachten wij een versnelling te bewerkstelligen in het afkoppelen van verharde oppervlakken op particulier terrein. • De regeling voorziet in een behoefte. Regelmatig vragen inwoners naar een bijdrage voor duurzame maatregelen. De regeling is zodanig opgesteld dat deze al van toepassing is op kleine oppervlakken (vanaf 4 m2) zodat ook inwoners met kleine tuinen hiervan gebruik kunnen maken. Daarnaast biedt de regeling ook de mogelijkheid voor inwoners om gezamenlijk initiatieven met een duurzaamheidscomponent op te starten (maatregel 10). Dit versterkt de sociale band en betrokkenheid met de buurt. • Naast dat inwoners al snel in aanmerking kunnen komen voor een bijdrage is de regeling ook toegankelijk voor mensen met een kleine beurs. De opzet van deze regeling is om alle inwoners de mogelijkheid te geven om gebruik te maken van deze regeling, ook met beperkte eigen middelen. We stellen bijvoorbeeld minimale uitvoeringseisen en een relatief hoge bijdrage voor ook kleine maatregelen zoals een regenton.

De subsidieregeling houdt rekening met; • Het voorkomen van een situatie waar als gevolg van grote belangstelling meer subsidieaanvragen binnenkomen dan rekening mee is gehouden zodat er geen grip meer is op het budget. Dit wordt voorkomen door jaarlijks opnieuw een subsidieplafond in te stellen. Wanneer dit plafond is bereikt zal men moeten wachten tot het volgende jaar of kan desgewenst uw raad extra subsidiebudget vrijgegeven. De subsidieregeling gaat uit van een subsidieplafond ad. € 50.000. Uit ervaring van regelingen bij andere gemeenten van soortgelijke omvang is gebleken dat dit bedrag voldoende zou moeten zijn. • Het risico op grote subsidieaanvragen die het subsidiebudget snel en onevenredig opmaken. Dit wordt voorkomen door per kadastrale perceel of aanvrager de maximale bijdrage per maatregel te limiteren. Voor bedrijven ligt deze limiet iets hoger omdat er bij bedrijven ook veel resultaat te halen valt. Ook wordt bijgehouden wie in een aanvraag heeft ingediend. Men mag binnen een jaar slechts één maal subsidie aanvragen (wel zijn meerdere maatregel in een subsidieaanvraag mogelijk). • Duurzame initiatieven die niet binnen de voorwaarden van de regeling passen, terwijl deze wel een bijdrage kunnen leveren aan een klimaatbestendig Dongen. Hiervoor is maatregel 10 (bijlage 1: Maatregelen subsidieregeling Klimaatbestendig Dongen 2024-2025) opgenomen.

2

•

•

Deze maatregel geeft een groep bewoners, wijkraad of school de mogelijkheid om een duurzaam initiatief te realiseren dat bijdraagt aan klimaatdoelstellingen, klimaatadaptatie of biodiversiteit. Het voorkomen van druk op de ambtelijke organisatie als gevolg van de subsidieaanvragen en afhandeling ervan door het proces vrijwel volledig te automatiseren. Dit houdt in, dat alle handelingen via het zaaksysteem verlopen, waarbij de controle, beoordeling en het bepalen van de hoogte van de bijdrage wordt uitbesteed aan een daartoe gespecialiseerd bureau. De gemeente voert de uiteindelijke betaling uit en kijkt mee in bijzondere situaties of bij groepsinitiatieven (maatwerk). De verwerkingskosten die gemaakt worden door het gespecialiseerd bureau worden gefinancierd uit de CDOKE regeling. Het bestemmen van de subsidiegelden voor het stimuleren van maatregelen in bestaande situaties en niet voor nieuwbouw c.q. aanleg van verhard oppervlak. Bij nieuwe ontwikkelingen moet namelijk voldoende rekening worden gehouden met hemelwateropvang. Om ervoor te zorgen dat dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren, is de verordening afvoer Hemel- en grondwater opgesteld.

De keuze om alleen bestaande situaties te stimuleren om maatregelen te treffen, vloeit voort uit het feit dat voor nieuwe situaties de kosten van hemelwatervoorzieningen in veel gevallen worden meegefinancierd of doorberekend aan projectontwikkelaars of kopers van vastgoed. Ook is het treffen van klimaatmaatregelen bij nieuwbouw relatief eenvoudig en goedkoper dan in bestaande situaties, omdat deze meegenomen kunnen worden in de plannen en aanlegwerkzaamheden.

Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris,

De burgemeester,

mr. H.L.M. van Noort

M.C. Bakermans

Bijlage: 1 Subsidieregeling Klimaatbestendig Dongen 2024-2025 2 Maatregelen Klimaatbestendig Dongen 2024-2025 3 Poster maatregelen Klimaatbestendig Dongen

3