2023-138210 Bijl1- Rapport Samen ouder worden - gewijzigde versie

1

Aanleiding Door de gemeenteraad van Dongen is er een aantal opdrachten opgesteld vanuit het coalitieakkoord Versterken en Vernieuwen. Een van deze opdrachten was het in beeld brengen van wat we al doen en wat we nog meer kunnen doen om de ouderen in Dongen betrokken te houden bij de samenleving. Deze opdracht is belangrijk vanwege de demografische groei, toenemende individualisering, economische ontwikkelingen en versnippering van de huidige activiteiten voor ouderen. Het centrale thema is: samen ouder worden. Dat is breder dan het betrekken van ouderen bij de samenleving. Het heeft ook focus op preventie, er op tijd bij zijn en anticiperen op ontwikkelingen die te maken hebben met ouderen. Mogelijk maatschappelijk effect: vitale ouderen (fysiek en mentaal) die goed voorbereid zijn op het ouder worden.

2

Wat hebben we gedaan? Na aanleiding van de opdracht uit het coalitieakkoord is er een specifieke opdracht geformuleerd. Daarin is beschreven dat we in beeld brengen wat er binnen de gemeente Dongen aangeboden wordt wat bijdraagt aan samen ouder worden en aan het betrokken houden van ouderen bij de samenleving. Daarbij is ervoor gekozen de benodigde informatie op te halen bij samenwerkingspartners die gericht zijn op ouderen. In totaal hebben er 7 interviews met externe partijen plaatsgevonden. Deze partijen waren: St. de Zonnebloem, Casade, Seniorenraad, Mariaoord, St. Met je hart, Eagle Shelter en de samenwerkende partners van het voorliggend veld: SWOD, ContourdeTwern, MEE en IMW. De vragen die aan deze partijen zijn gesteld zorgden voor een duidelijker beeld over o.a. hoe zij de samenwerking met de gemeente Dongen ervaren, wat zij doen voor ouderen op de terreinen van ‘het positieve gezondheidswiel’, hoeveel ouderen gebruik maken van de diensten van hun organisatie, hoe zij in contact staan met ouderen en wat zij denken dat er op dit moment nog mist of wat anders gedaan moet worden voor de ouderen van de gemeente Dongen. Deze informatie is ambtelijk verder geanalyseerd, samen met de opgehaalde informatie over wat we zelf doen binnen de gemeente voor ouderen. Op basis hiervan is een aantal actiepunten opgesteld.

Uitkomsten analyse De belangrijkste en meest prominente uitkomst van het onderzoek is dat meerdere partijen stellen dat er momenteel niets mist in het aanbod voor ouderen. Als er een bepaalde behoefte onder ouderen is, dan spelen de organisaties daarop in: ‘Iets doen voor ouderen is namelijk niet alleen van de gemeente maar van ons allemaal. Hierin is meebewegen van de gemeente wel belangrijk: openheid en durven ondersteuning te geven waar dat nodig is.’ aldus Eagle Shelter. Daarnaast is ook duidelijk geworden dat op alle vlakken van ‘het positieve gezondheidswiel’ iets gedaan wordt voor ouderen in Dongen. Er zijn ook verschillende activiteiten of diensten die aan meer dan één pijler van dit wiel bijdragen. Bijvoorbeeld de week tegen eenzaamheid. Een gebeurtenis waarin verschillende partners samenwerken en waar veel ouderen deel van uitmaken. Dit evenement raakt alle vlakken van het positieve gezondheidswiel door zijn uitgebreide uitvoering. Een ander voorbeeld dat alle pijlers van het positieve gezondheidswiel raakt is de extramurale zorg van Mariaoord die aansluit op de behoefte van het individu. De fysiek fitte burger We houden de oudere inwoner van Dongen samen fysiek gezond. Zo dragen de ontmoetingsruimtes, die Casade kosteloos beschikbaar stelt, bij om de ouderen in beweging te krijgen en samen activiteiten te ondernemen.

Een mooi voorbeeld hiervan is Europlus waar voornamelijk ouderen meedoen met de activiteiten. Dit voorbeeld zorgt ook voor een bijdrage aan de pijlers ‘De mentaal fitte’ en ‘De levenslustige burger’.

3

De wandelrondjes met het informele netwerk, de ondersteuners van Mariaoord of vrijwilligers van St. de Zonnebloem zijn voorbeelden die een wat intensere impact geven op de pijler van ‘De fysiek fitte burger.’ De mentaal fitte burger Activiteiten en verbindingen tussen mensen kunnen zorg voorkomen. Door bijvoorbeeld de dagreizen van KBO wordt er bijgedragen aan de mentale gezondheid van de oudere inwoner van Dongen waardoor deze persoon langer zelfstandig onderdeel blijft van de samenleving. De stamtafels van St. met je hart, een maandelijkse activiteit gehouden in de Dongense horeca, is een ander voorbeeld dat ook bijdraagt aan de pijler van ‘De mentaal fitte burger.’ De bewuste burger Actief burgerschap wordt gestimuleerd via activiteiten zoals de kleine klussendienst van de SWOD en de bezoeken van de vrijwilligers van St. de Zonnebloem. Dit soort activiteiten en diensten zorgen ervoor dat de oudere inwoner bewust blijft van wat er om zich heen gebeurt in de samenleving. De levenslustige burger Wat ook bijdraagt aan hoe de oudere inwoner van Dongen zich voelt zijn de activiteiten die bijdragen aan het welbevinden van de burger. De zomer- en winteractiviteiten, georganiseerd door de SWOD (bij de zomeractiviteiten ondersteund door KBO en SOBG) zorgen namelijk voor een positieve impact op de emoties van de deelnemers.

Een ander voorbeeld is de ‘welfare’, een wekelijkse activiteit in Europlus waar handwerk of spelletjes worden gedaan. Daarnaast wordt er ook gelet op de woonsituatie van ouderen. Bijvoorbeeld door Casade die hun seniorenconsulenten inzetten om te kijken of mensen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen door het levensloopbestendiger maken van de woning. Daarnaast geeft Casade voor sommige complexen die ze bezitten voorrang aan 55 plussers. Want hoe langer mensen zelfstandig kunnen blijven wonen, hoe langer ze zelfstandig onderdeel kunnen blijven van de samenleving. Dit zorgt voor vrijheid en draagt zo bij aan de pijler ‘De levenslustige burger.’ De participerende burger Door activiteiten en nieuwe verbindingen, die bijvoorbeeld ontstaan op plekken zoals Eagle Shelter, ontstaan er ook mantelzorgnetwerken en wordt er voor gezorgd dat de oudere inwoner van Dongen verweven blijft met de samenleving. Ook het welzijnsteam van Mariaoord, dat mensen aan elkaar koppelt voor verschillende doeleinden, is een voorbeeld van hoe het netwerk van de oudere inwoner van Dongen kan worden uitgebreid. De lerende burger Je bent nooit te oud om te leren. Ouderen worden hiertoe gestimuleerd via allerlei initiatieven. Zo organiseert de SWOD bijvoorbeeld lezingen met o.a.

de notaris en huisarts, lessen van Veilig Verkeer Nederland, workshops ‘balans & valpreventie’ of bijeenkomsten over verbinding. De KBO organiseert ontspanningsmiddagen voor hun eigen leden die soms beginnen met een kort stukje voorlichting van zo’n 20 minuten; dit kan gaan over onderwerpen als computergebruik, zorg, welzijn of wonen.

Actiepunten De belangrijkste uitkomst van het onderzoek is dat er in Dongen niets direct ontbreekt aan het huidige aanbod voor ouderen; dat geven meerdere partijen aan. Sterker nog, uit een aantal van de gevoerde gesprekken bleek dat ze het fijnste van samenwerken met de gemeente Dongen vinden dat ze de vrijheid en beweegruimte krijgen om te doen wat ze willen doen en zich daarin door ons als gemeente gesteund voelen. Ze kunnen de gemeente goed vinden en er kan goed mee worden samengewerkt. Het voorgaande neemt niet weg dat er een aantal mogelijke verbeterkansen zichtbaar is geworden, die we hierna opsommen. Wij gaan voor het oppakken van deze actiepunten voor het eerste kwartaal van 2024 een meer gedetailleerde planning maken. De actiepunten zijn in te delen in de volgende vier categorieën.

4

1. Communicatie online en offline Uit de analyse bleek dat het merendeel van de bevraagde organisaties vindt dat er vooral beter moet worden gecommuniceerd richting de ouderen in een taal en vorm die bij deze doelgroep past. De communicatiemiddelen die de partners zelf gebruiken zijn vooral gefocust op persoonlijk en informeel contact met de oudere inwoners. De partners merken hierbij op dat steeds meer ouderen digitaal vaardig worden. Het nieuwe Dorpsteam van Dongen zal in dit opzicht een goede rol spelen om dit communicatie vraagstuk te verbeteren. Het Dorpsteam zal namelijk zorgen voor meer persoonlijk contact met o.a. de oudere inwoners van Dongen. Daarnaast zal het Dorpsteam fungeren als ‘spin in het web’ om alle vragen en opties qua aanbod vanuit de gemeente en relevante partijen zo goed mogelijk beantwoord, opgelost en uitgelegd te krijgen. Met de komst van het Dorpsteam zal er ook een, door meerdere organisaties genoemde, betere ‘sociale kaart’ komen.

2. Praktische zaken Woonopgave Tijdens de gesprekken kwam naar voren dat het van belang is dat er voldoende doorstroming is met betrekking tot woningen. Hiervoor zijn er meer levensloopbestendige of kleinere, betaalbare woningen nodig. Dit zal meegenomen worden in de nieuwe woonzorg visie. In deze nieuwe visie zal er ook een deel specifiek gaan over ouderen, met aandacht voor langer zelfstandig wonen en het stimuleren van zelfredzaamheid. Voorlichting Ook werd aan de hand van dit onderzoek duidelijk dat er meer behoefte is aan voorlichting of ondersteuning over zorgtechnologie en phishing of fraude. Hiervoor zullen wij extra aandacht vragen bij de partners en zelf ook kijken hoe we op deze gebieden de juiste voorlichting kunnen geven. Vervoersvraagstuk Voor wat betreft vervoer is het advies dat meerdere personen binnen één wooncomplex met dezelfde Deeltaxi zouden moeten kunnen meerijden in plaats van allen apart. Het was door de partners opgemerkt dat dit namelijk regelmatig voorkomt en dus efficiënter kan. Hiervoor zullen wij in overleg gaan met de desbetreffende partijen.

3. Sociale aspect en verbinding In het kader van verbinding kan het bevorderlijk zijn dat ouderen niet alleen maar met ouderen omgaan. Verbinding met jongeren, zoals bijvoorbeeld in de informele dagopvang, zal opnieuw onder de aandacht worden gebracht bij onze partners. Ook zal er in de nieuwe woonzorg visie worden gekeken naar kansen in huisvesting door verbinding te leggen tussen jong en oud. Bijvoorbeeld door actief campagnes in te zetten om inwoners op de hoogte te brengen van alle mogelijkheden zoals de kangoeroewoning en (pré-) mantelzorgwoningen. Ook zal in de komende woonzorg visie zijn opgenomen dat projecten of initiatieven zoals ‘onder de pannen’ en ‘DUO Wonen’ worden gestimuleerd. Daarnaast zal verbinding verder gestimuleerd worden door extra aandacht te vragen bij partners voor het organiseren van dagbesteding voor hoger opgeleide ouderen. Ook is het heel goed denkbaar dat het Dorpsteam het effect heeft dat verbinding tussen mensen wordt versterkt om zo te zorgen dat de samenleving meer op elkaar let en voor elkaar kan betekenen. Ook is vanuit de partners de belangrijke rol van mantelzorgers extra belicht. Als gemeente proberen we al de mantelzorgers periodiek in het zonnetje te zetten, maar we gaan kijken of we nog iets extra’s kunnen doen. Binnen de GALA-middelen is ook ruime aandacht voor (ook jonge) mantelzorgers.

4. Beleid In 2024 gaan we onderzoek doen naar de vraag of een samenhangend ouderenbeleid alsnog nodig c.q. mogelijk is. In aansluiting hierop gaan we als gemeente ook kijken naar een herijking van de huidige vorm en structuur van de adviesraden. De voor deze opdracht bij de bevraagde organisaties opgehaalde informatie zal hiervoor als basis worden gebruikt.

5

Conclusie Het beeld over wat we in de gemeente Dongen nu doen en wat we nog meer kunnen doen voor onze ouderen doelgroep is met de uitvoering van de opdracht Samen ouder worden helder geworden. En met die ‘we’ stellen we als gemeente Dongen eerst alle organisaties, die met deze doelgroep bezig zijn, voorop. We zijn oprecht trots op onze partners. Er zal altijd behoefte aan verbetering zijn. Daartoe moeten en willen we als gemeente goed met elkaar in gesprek blijven en om zo kansen te ontwikkelen en/of te benutten. Lokaal hebben we bijvoorbeeld via IZA (Integraal Zorg Akkoord) en GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) de mogelijkheid meerjarig preventieprojecten te realiseren. Onder de actiepunten is GALA al genoemd rondom mantelzorg(ers). Naast de geformuleerde actiepunten blijven we bij al onze inhoudelijke beleidsthema’s natuurlijk rekening houden met de oudere inwoners van Dongen. Daarnaast blijven wij ook samenwerken met alle partners die zich richten op onze ouderen en ook specifiek een ouderenbeleid hanteren zoals de Seniorenraad.

6