2023-134718 RV Afvoer hemel en grondwater Dongen

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2023-134718 : C.A.M. de Jong : Verordening afvoer hemel-en grondwater Dongen

VOORSTEL: 1. de verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen vast te stellen.

BESLUIT: 1. de verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen vast te stellen.

INLEIDING: Door klimaatverandering neemt de kans op onder andere hittestress, wateroverlast en droogte toe. Dit vraagt om maatregelen waarbij niet alleen de gemeente de verantwoordelijkheid draagt, maar ook inwoners en bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen. Enerzijds streven we naar invoering van een subsidieregeling die inwoners en bedrijven zal stimuleren om in bestaande situaties zelf maatregelen te treffen. Anderzijds is het nodig dat in nieuwbouwsituaties regels ervoor gaan zorgen dat regenwater in eerste instantie wordt opgevangen op eigen terrein en grondwater niet meer vanzelfsprekend wordt afgevoerd op de riolering. In het door uw raad vastgestelde Water- en Rioleringsplan Dongen 2022 (WRP) is vastgelegd hoe we als gemeente omgaan met de wettelijke zorgplichten voor het afval-, hemel- en grondwater. Hierin heeft u opdracht gegeven te onderzoeken op welke wijze aanvullende regels gesteld kunnen worden ten aanzien van afvoer van hemel- en grondwater. Daartoe is bijgaande verordening opgesteld. ARGUMENTEN: 1.1 Eigenaar perceel primair verantwoordelijk voor hemelwater Op grond van art 3.5 van de Waterwet is op particulier terrein primair de eigenaar van het terrein verantwoordelijk voor de verwerking en afvoer van het hemelwater, tenzij dit redelijkerwijs niet van hem/haar verwacht kan worden.

1.2 Stimuleren en verplichten van verwerking eigen regenwater zorgt voor een klimaatbestendigere fysieke leefomgeving Door klimaatverandering neemt de kans op onder andere wateroverlast, hitte en droogte toe. Dat levert risico’s op voor onze gezondheid, veiligheid en economie. Het stimuleren en verplichten van afkoppelen dan wel het vasthouden/bergen van hemelwater, vermindert de kans op wateroverlast en daaruit voortvloeiende schades. Daarnaast gaat het verdroging tegen. 1.3 Haalbaarheid bij nieuwbouw Bij nieuwe ontwikkelingen is het in de meeste gevallen haalbaar om regenwater te verwerken op eigen terrein en kunnen hemelwatervoorzieningen met de bouw of aanleg worden meegenomen. Dit kan bijvoorbeeld met een verlaging in de tuin, grindkoffer, regenwaterschutting, regenwaterkelder (voor hergebruik), groen dak, et cetera. 1.4 In lijn met regelgeving van het waterschap Door het waterschap zijn regels opgesteld voor het afvoeren van hemelwater van verharde oppervlakten. Dit is geregeld in de Keur. De ‘Verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen’ is in lijn met dit onderdeel van de Keur van waterschap Brabantse Delta. 1.5 Gebiedsaanwijzing geeft de mogelijkheid tot aanpak van knelpunten In bestaande situaties kunnen (project)locaties door het college worden aangewezen als gebieden waar dezelfde regels gaan gelden als voor nieuwbouw.

Dit is bijvoorbeeld mogelijk bij de aanpak van knelpunten die volgen uit de klimaatstresstesten, waarbij afkoppelen van woningen verplicht gesteld kan worden. Ook kan een dergelijke gebiedsaanwijzing gebruikt worden om ongewenste hemelwaterlozingen op vuilwaterriolering gerichter aan te pakken. Vanzelfsprekend neemt de gemeente in deze situaties een faciliterende en stimulerende rol. 2.1 De gemeentelijke riolering is niet bedoeld om grondwater af te voeren Tijdens bouwwerkzaamheden is het soms noodzakelijk om grondwater weg te pompen voor bijvoorbeeld de aanleg van een kelder of fundament. De hoeveelheid grondwater dat weggepompt wordt, gedurende deze werkzaamheden, kan oplopen tot honderden kubieke meters. Soms komt dat ook doordat bouwwerkzaamheden niet altijd efficiënt worden uitgevoerd. Hierdoor wordt soms onnodig veel grondwater onttrokken. Stengere regels dwingen aanvragers betere

plannen te maken en dragen bij aan minder grondwateronttrekking. De gemeentelijke riolering is niet aangelegd en niet berekend om het zo geheten bronneringswater te transporteren. Ook de waterzuiveringsinstallatie werkt minder goed wanneer het afvalwater verdund wordt met schoon grondwater. Lozing van bronneringswater op de riolering kan in natte perioden ook sneller leiden tot overbelasting van het stelsel en hiermee tot wateroverlast. 2.2 Grondwater afvoeren is niet duurzaam Het onttrekken en afvoeren van grondwater werkt verdroging van de bodem in de hand. 2.3 Het opgepompt grondwater terugbrengen in de bodem kan in de zandgronden van Dongen over het algemeen zonder problemen. Aangezien gemeente Dongen, met uitzondering van delen in 's Gravenmoer, op zandgrond ligt, is het door de bodem laten verwerken van grondwater op de meeste plaatsen mogelijk en wenselijk. In situaties waar lozing op riolering de enige mogelijkheid is, kan ontheffing verleend worden. 3.1 Ten uitvoer brengen van het in het WRP vastgestelde waterbeleid Het WRP streeft naar een robuust en klimaatbestendig watersysteem voor de gemeente Dongen. De ‘Verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen’ geeft noodzakelijke kaders en verplichtingen om het door de gemeenteraad vastgestelde waterbeleid ten uitvoer te brengen.

Bijvoorbeeld door klimaatbestendig handelen te verplichten bij de nieuwe aanleg van bouwwerken en verharding of regels achter de hand te hebben voor aanpak van wateroverlast in bestaande gebieden. De voorkeursstrategie conform het beleid ten aanzien van hemelwater is de trits; vasthouden - bergen/infiltreren afvoeren. De trits betekent vasthouden daar waar het hemelwater terecht komt en vervolgens infiltreren waar het kan en wanneer infiltreren niet (meer)mogelijk is, dan het hemelwater bergen en vertraagd afvoeren. 3.2 Het stellen van regels voor afvloeiend hemelwater is een gemeentelijke bevoegdheid Op grond van artikel 10.32a van de Wet milieubeheer (Wm) kunnen gemeenten bij verordening regels opstellen over het lozen van afvloeiend hemelwater of van grondwater op of in de bodem of in de riolering. De gemeente kan ook ontheffing verlenen indien van de eigenaar van het nieuw bouwwerk of het nieuw verhard oppervlak redelijkerwijs een te grote inspanning wordt gevraagd in verhouding tot het doel van het verbod en de verplichtingen. 3.3 De raad stelt de kaders vast en het college voert binnen deze kaders het beleid uit Het is de taak van het college om uitvoering te geven aan de kaders die door de raad gesteld worden. Bij de invoering van de Omgevingswet zal de bevoegdheid tot het geven van een eventuele aanwijs van gebieden bij de raad komen te liggen.

De bevoegdheid tot het verlenen van ontheffingen is neergelegd bij het college (als beheerder van de openbare riolering). KANTTEKENINGEN: 1.1 Leidt mogelijk tot weerstand Hemelwaterverwerking is primair een (wettelijke) verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar. In het verleden werd vrijwel al het water door de gemeente en waterschap overgenomen en verwerkt. Een verandering hierin leidt mogelijk tot onbegrip. Daarom is het belangrijk om frequent en helder uitleg te geven over het waarom van deze verordening, maar ook over de vele mogelijkheden die er zijn voor de perceeleigenaar om hier een vervolg aan te geven. 1.2 Projectontwikkelaars kunnen door deze verordening te maken krijgen met andere inrichtingseisen dan in de huidige situatie Het treffen van maatregelen t.a.v. wateropvang in nieuwbouwprojecten zal met het inwerkingtreden van deze verordening consequenties hebben voor de uitgeefbare percelen. Een deel van de wateropgave zal namelijk ook daar een plek gaan krijgen. Dit kan gevolgen hebben voor de vereiste inrichting van de percelen en de toekomstige openbare ruimte. Bij grootschalige nieuwbouw wordt een integraal waterplan opgesteld waar afstemming is over de verdeling van de hoeveelheid hemelwater op particulier terrein en openbaar gebied. 1.3 Het verbieden van afvoeren van regenwater van bestaande bebouwing kan weerstand oproepen.

De kosten voor afkoppelen van hemelwater en aanleg van hemelwatervoorzieningen in bestaande situaties zijn voor particulieren hoger dan in nieuwbouw- of aanleg situaties. Daarom geldt de verordening alleen voor nieuwe bebouwing en verharding. Toch maakt de verordening het mogelijk om ook bestaande gebieden aan te wijzen om regels te stellen aan het lozen van hemelwater. Dit kan nodig zijn wanneer wateroverlastlocaties niet zonder medewerking van particulieren kan worden opgelost. We hanteren voor deze situaties een overgangstermijn van 5 jaar. Wat daarbij gaat helpen is de subsidieregeling Klimaatbestendig Dongen die in bestaande situaties zorgt voor een stimulans om op vrijwillige basis aan de slag te gaan met het afkoppelen van regenwater. Momenteel zijn er nog geen plannen om bestaande gebieden aan te wijzen. 2.1 De gemeente loost ook grondwater op het riool. De gemeente onttrekt ook regelmatig aanzienlijke hoeveelheden grondwater. Dit is nodig voor rioolrenovaties waarvoor bronnering nodig is om de rioolbuizen te vervangen. Wanneer het lozen van grondwater belast wordt zou dit ook een aanzienlijke kostenpost betekenen voor de gemeente. Echter deze heffing vloeit terug in de exploitatie. Een vrijstelling op

de heffing voor de beheerder zou hiervoor de meest efficiënte oplossing zijn en onnodige administratieve handelingen voorkomen. Daarnaast mag er verwacht worden dat de gemeente alles in werking stelt om zoveel mogelijk grondwater terug te brengen in de bodem en de periode van onttrekking zo kort mogelijk te houden.

FINANCIËN: De financiële consequenties van deze verordening zijn nihil, mogelijk kan er op energiekosten bespaard worden als er minder hemel- en grond getransporteerd hoeft te worden naar de zuivering. Afhankelijk van hoe ver de verordening strekt kan dit bij een uitgebreide verordening (aanwijs van gebieden) leiden tot extra toezicht. Echter door de manier waarop de verordening wordt toegepast (alleen nieuw verhard oppervlak), de wijze waarop de waterbergingsopgave meegenomen zal worden in de behandeling van reguliere vergunningsaanvragen en de wijze van toezichthouden en handhaven op vergunde werkzaamheden, zal de extra belasting zeer beperkt zijn. We monitoren de in de praktijk benodigde capaciteit voor vergunningverlening, toezicht en handhaving om te bezien of de beschikbare capaciteit toereikend is. Door heldere communicatie en een uitvoerbaar pakket aan maatregelen aan te bieden, wordt het voor zowel de vergunningaanvrager als -verlener eenvoudig uit te voeren respectievelijk te controleren. COMMUNICATIE: Na vaststelling wordt de verordening elektronisch bekendgemaakt in de gemeentelijke informatiekrant, Duurzaam Dongen en op de gemeentelijke website. Hier wordt ook verwezen naar de regels op www.officielebekendmakingen.nl. De verordening "Verordening afvoer hemel- en grondwater" wordt vervolgens toegevoegd aan de database decentrale regelgeving (CVDR).

Wanneer de gemeente een verordening of regel invoert is goede voorlichting over de inwerkingtreding hierover van belang. Er wordt vanuit de gemeente gezorgd voor tijdige, heldere en blijvende informatievoorziening. Dit gaat zowel om interne voorlichting (vergunningsverleners, toezichthouders en handhavers) als externe voorlichting (inwoners, ondernemers, ontwikkelaars). Voor de externe belanghebbenden wordt o.a. gedacht aan voorlichting op de gemeentewebsite, informeren bij de aanvraag van een omgevingsvergunning en vroegtijdig bespreekbaar maken in een planontwikkeling met de projectontwikkelaar.

VERVOLG: Na vaststelling treedt de verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen in werking op de eerste dag na datum van bekendmaking. Bij het inwerking treden van de Omgevingswet gaat deze verordening van rechtswege over in het omgevingsplan van de gemeente Dongen. Bij het opstellen van deze verordening is rekening gehouden met deze overgang. BIJLAGEN: 1. Verordening afvoer hemel- en grondwater Dongen. 2. Publieksversie regels hemel- en grondwaterverordening Dongen