2023-130563 Kadernota 2024

Hervormingsagenda Jeugd Op 17 april 2023 is tussen VNG en het Kabinet een principeakkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. Op tafel lag sinds 2022 reeds een besparingspotentieel van € 1 miljard,

23 23

Dongen Zorgt! voorzien van een ingroeipad. Dat ingroeipad wordt voor 2023 tot en met 2025 tijdelijk ‘verzacht’: het geraamde besparingspotentieel wordt bevroren en gemeenten ontvangen voor die jaren iets meer dan de aanvankelijke verlaging aan jeugdhulpmiddelen. Het proces van definitieve vaststelling loopt nog. Inhoudelijk staat ons als gemeenten een tiental grote opgaven geagendeerd, die als doel hebben om de jeugdzorg en het stelsel duurzaam te verbeteren. Door scherper af te bakenen wat (nog) onder jeugdhulpplicht in de Jeugdwet valt, is de verwachting dat lokaal duidelijker is wat in een gemeente aan voorzieningen minimaal beschikbaar moet zijn. Bij de uitwerking en implementatie van het Dorpsteam wordt hiermee rekening gehouden. De Hervormingsagenda Jeugd stelt ook dat niet elke hulpvraag een ‘zorgantwoord’ hoeft. Dat vraagt een stevige maatschappelijke dialoog, zowel landelijk, regionaal als lokaal. Sommige vragen horen bij het gewone opvoeden en opgroeien of zijn vragen die beantwoord kunnen worden in de sociale context van gezinnen of vallen binnen het brede maatschappelijke domein: wonen, bestaanszekerheid, leven in de wijk, onderwijs. Ook hierop wordt bij de (voorbereiding van de) implementatie van het Dorpsteam geanticipeerd.

Daar waar toch specialistische jeugdhulp nodig is, zal via aanpassing van landelijke wet- en regelgeving, lokaal vanaf de intake meteen een domein overstijgende analyse en aanpak volgen. Dit vraagt om stevige lokale teams, gericht op zowel Jeugd, Wmo als de Participatiewet, wat aansluit bij het in het zorgconcept implementeren van het principe ‘één huishouden, één plan, één regisseur’ uit het Coalitieakkoord. Naast de implementatie en start van het Dorpsteam zal ook het gemeentelijke toegangsteam met een doorontwikkeling te maken krijgen.

Vernieuwde basispakket GGD Nadat alle gemeenteraden in het werkgebied in de gelegenheid zijn gesteld om een zienswijze in te dienen, heeft het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant besloten om met ingang van 2024 een nieuw basispakket in te voeren. Het voorstel bestaat uit het behouden en versterken van een aantal (wettelijk) verplichte diensten en enkele nieuwe diensten. Het sluit aan bij de ambities die we als gemeente hebben en ook al op inzetten. Met het vernieuwde basispakket geven wij invulling aan onze wettelijke taken vanuit de Wet publieke gezondheid en borgen we programma’s die van grote meerwaarde zijn voor onze inwoners.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) / Brede SPUK Zie voor meer toelichting thema 120. De uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord sluit aan bij de beweging richting preventie, waardoor we meer in kunnen zetten op sport, bewegen en cultuur, gezondheid en preventie en sociale basis. Dit kan ertoe leiden dat we voor de uitvoering in 2024 extra formatie nodig hebben om de 15 onderdelen van de regeling uit te voeren. De verwachting is dat we deze extra formatie deels via de begroting 2024 moeten regelen. Het integrale plan van aanpak moeten we eind september 2023 indienen.

230 ARMOEDE Herijking armoedebeleid In het voorjaar van 2023 is het armoedeonderzoek afgerond, waarna de raad op 1 juni is geïnformeerd over de uitkomsten. Na de zomer wordt, na aanbieding van een startnotitie aan de raad, gestart met de herijking van het armoedebeleid. Met het nieuwe beleid wordt het fundament, de aanpak en de daarbij horende prioriteiten voor de komende periode gelegd. Vooralsnog is het uitgangspunt dat de herijking plaatsvindt binnen de bestaande middelen voor deze doelgroep.

24 24

Dongen Zorgt! Wijzigingen Wet schuldsanering natuurlijke personen Begin 2023 is er een wijziging van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer. Deze wijziging regelt onder andere twee zaken die belangrijk zijn voor het aanbod. Allereerst regelt de wetswijziging dat de standaard looptijd van een Wsnp 1,5 jaar wordt. Daarnaast regelt de wetswijziging dat de maanden waarin wordt gespaard in het voortraject, worden afgetrokken van de looptijd van de Wsnp. Een andere opvallende wijziging is dat wanneer er onvoldoende aflossingsruimte is, hetgeen bij een minimum inkomen vaak het geval is, het minnelijk traject kan worden overgeslagen en er direct een verzoek om toepassing van de Wsnp kan worden ingediend. De wetswijziging zal waarschijnlijk per 1 januari 2024 in werking treden.

Te verwachten financiële mutaties programma Dongen Zorgt In onderstaande tabel zijn alleen die onderwerpen opgenomen waarvan thans de verwachting is dat hiermee financiële gevolgen mee gemoeid zijn.

Financiële effecten Dongen Zorgt

2024

2025

2026

2027

(indicatief) Investeringen IKC Heilig Hart en IKC ‘s Gravenmoer

Via afzonderlijk kredietvoorstel

IKC West Onderzoek vestiging MBO Care

8.5192

Afhankelijk van te maken keuzes

Programmabegroting Aanpak Laaggeletterdheid

45-50

45-50

45-50

45-50

Uitvoering Dorpsteam Volgt uit Plan van Aanpak Inloopvoorziening kwetsbare inwoners

NNB

NNB

NNB

Herziening abonnementstarief Wmo

Afhankelijk van besluitvorming Rijk

Bedragen x € 1.000

2

Betreft de oorspronkelijke raming uit 2021. Bij opname in het investeringsplan zal de raming geactualiseerd worden aan de hand van de laatste inzichten.

25 25

NNB

6.3 Veilig Dongen! Uitvoering Regionaal Veiligheidsbeleid De gemeente Dongen vormt samen met Gilze en Rijen, Loon op Zand en Waalwijk het gebied van het politieteam Langstraat. Voor deze gemeenten is een gezamenlijk regionaal veiligheidsbeleid vastgesteld met een looptijd van 4 jaar. Dat beleid wordt lokaal doorgezet. Het is daarbij mogelijk om per gemeente, binnen deze beleidsvelden, accenten aan te brengen. De accenten waar de gemeente Dongen in 2023 specifiek aandacht op wil vestigen, zijn hieronder vermeld. Deze worden voor de duur van één jaar benoemd, zodat er flexibel kan worden ingespeeld op actuele ontwikkelingen. De afgelopen jaren hebben immers duidelijk laten zien dat niet alle ontwikkelingen goed voorspelbaar zijn. Deze accenten zullen ook in 2024 als voornaamste zaken naar voren komen. Voor de geheel uitgeschreven versie van het lokaal veiligheidsbeleid wordt verwezen naar het op 16 maart 2023 door de raad vastgestelde beleid.

310 OPENBARE ORDE & VEILIGHEID Veel voorkomende criminaliteit en High Impact Crimes Deze vorm van criminaliteit heeft veel impact op de burgers. Woninginbraak en fietsendiefstal zijn de meest voorkomende voorbeelden. In 2024 zal de gemeente deelnemen in de voorgenomen “wijktafels”. Op dit moment is nog niet duidelijk welke capaciteit dit gaat kosten en welke werkzaamheden daaruit zullen voortvloeien. Er wordt vanuit gegaan dat er een “wijkboa” zal worden gekoppeld aan iedere wijktafel. Dit heeft gevolgen voor de inzetbaarheid op andere onderwerpen.

Digitale veiligheid Door de digitalisering van onze samenleving neemt cybercriminaliteit grotere vormen aan. Burgers, bedrijven en instellingen zijn bevattelijk voor cybercriminaliteit. Denk hierbij aan het hacken voor systemen om bedrijfsinformatie te verkrijgen, bankgegevens bemachtigen zodat rekeningen geplunderd kunnen worden, tot het gebruiken van de digitale identiteit van burgers om fraude te plegen. Tijdens de Veiligheidsdag wordt ook het “multimedia-lab” van de politie ingezet. In dit “lab” wordt informatie gegeven over alle vormen van digitale fraude en hoe deze te voorkomen. Burgemeester Starmans heeft regionaal de portefeuille “cybercrime” opgenomen. Daarnaast neemt de gemeente deel aan de regionale werkgroep “Cybercriminaliteit”. Vanuit deze werkgroep worden regionaal bewustwording acties opgezet. In 2022 is een regionale oefening geweest waarbij gemeenten werden getest op hun eigen IT-beveiliging. Deze oefeningen zullen in de toekomst met enige regelmaat worden voortgezet.

Overlast In Dongen kunnen we de overlast in 3 categorieën onderbrengen: • Woonoverlast Er is een regulier overleg tussen politie, Casade, Wijk-GGD en de gemeente. Met gebruikmaking van het instrumentarium van de “Wet Woonoverlast” wordt daar op casusniveau de aanpak van de overlast afgestemd. • Overlast door verwarde personen Iedere casus wordt separaat besproken met de daarvoor in aanmerking komende partners. Deze vorm van overlast is zeer onvoorspelbaar. Onze eerste inzet wordt in de meeste gevallen gevormd door de Wijk-GGD en de Boa’s. • Overlast door jeugdgroepen We hebben een regulier overleg met politie, de jeugd-Boa, jeugdwerkers van ContourdeTwern en Novadic Kentron over de aanpak en het voorkomen van jeugdoverlast. Op casusniveau wordt daar de aanpak van overlast gevende groepen besproken en afgestemd.

26 26

Veilig Dongen! Jeugd In preventieve zin vallen hieronder alle werkzaamheden die in samenwerking met de jeugdBoa, de politie en de scholen worden ingezet om te voorkomen dat individuele jongeren (verder) afglijden in criminaliteit of overlast. Daarbij wordt op casusniveau maatwerk geleverd. De wijk-GGD vormt een onmisbare schakel in vroeg-interventie door gesprekken met ouders en het in beeld brengen van het systeem rondom de jongere. Als er repressieve maatregelen nodig zijn, bijvoorbeeld als er sprake is van overlast of criminaliteit door individuele jongeren, worden deze jongeren primair doorverwezen naar HALT. Verder wordt afgestemd of zorg nodig is binnen het systeem rondom de jongere

Ondermijning Er worden in- en externe bewustwordingsprogramma’s opgezet om het zien en herkennen van ondermijnende activiteiten te bevorden. Samen met ZLTO en het CCV worden vanaf medio 2023 trajecten opgezet voor de bewustwording van ondernemers en inwoners. Op grond van de “Norm weerbare overheid” wordt gekeken naar de interne organisatie van de gemeente, om ervoor te zorgen dat de organisatie weerbaar is tegen persoonlijke integriteitsbedreigingen en technische pogingen de organisatie te ondermijnen. Er is regulier overleg met alle RIEC-partners, zowel op algemeen als op casusniveau. In 2024 zal districtelijk worden samengewerkt tussen de gemeenten en de RIEC-partners in “Hart van Brabant” om daardoor slagvaardiger te kunnen optreden in het geval van handhaving op ondermijningscasuïstiek. Hiervoor wordt een “Districtelijk Bestuurlijk Interventie Team (BIT)” opgezet, waarin Dongen zal participeren.

Bibob Goed georganiseerd Bibob-onderzoek is onontbeerlijk om malifide bedrijven aan te pakken en te voorkomen dat deze zich in Dongen proberen te vestigen. In 2024 beleggen we de functie van Bibob-coördinator structureel binnen de organisatie. Ook investeren we in de kennis over Bibob binnen de organisatie.

320 RAMPENBESTRIJDING EN BRANDWEER Herziening crisisbeheersingsorganisatie Momenteel wordt de crisisbeheersingsorganisatie herzien. In oktober 2023 zal dit leiden tot een aanpassing van de organisatie, ook op gemeentelijk niveau. De gemeentelijke crisisorganisatie zal daardoor in 2024 opnieuw moeten worden ingedeeld, opgeleid en getraind. Op dit moment is nog niet duidelijk wat dit voor (personele en financiële) gevolgen voor de begroting crisisbeheersing zal hebben op de korte en langere termijn.

Te verwachten financiële mutaties programma Veilig Dongen In onderstaande tabel zijn alleen die onderwerpen opgenomen waarvan thans de verwachting is dat hiermee financiële gevolgen mee gemoeid zijn. Financiële effecten Veilig Dongen

2024

2025

2026

2027

NNB

NNB

NNB

NNB

(indicatief) Programmabegroting Herziening crisisbeheersingsorganisatie

27 27

6.4 Dongen Onderneemt! 410 ONDERNEMERSCHAP Circulaire economie Zie hoofdstuk 5, richtinggevende uitspraken.

Opstellen en uitvoeren Economisch Programma In het coalitieakkoord is opgenomen dat er voor Dongen een nieuwe economische visie wordt opgesteld. Vanwege de samenhang met de omgevingsvisie is besloten dit om te zetten naar een Economisch Programma. Op dit moment wordt het bureau geselecteerd dat het programma voor ons gaat opstellen. Dit programma zal naar verwachting eind eerste kwartaal 2024 gereed zijn. In dit economisch programma worden aanbevelingen gegeven voor ondernemers en ook voor de gemeente die uitgevoerd kunnen worden. Om uitvoering te kunnen geven aan deze aanbevelingen, bezien we richting de Programmabegroting 2024 of we hiervoor een bedrag kunnen reserveren. Vanwege de doorloop naar 2024, zullen ook externe kosten opgenomen worden voor het opstellen van het programma.

420 WERKNEMERSCHAP Actualisatie re-integratiebeleid In 2023 gaan we het re-integratiebeleid actualiseren. Uit de opgedane ervaringen met de Participatiewet tot nu toe blijkt dat het op een aantal onderdelen tijd is voor nieuw beleid. Ook de economische omstandigheden zijn veranderd, er zijn meer kansen op werk, maar ondanks de toegenomen vraag vanuit de arbeidsmarkt blijkt voor een deel van onze klanten doorstromen naar (betaald) werk (nog) niet mogelijk. Het is daarom tijd het beleid te herijken en daarbij zo nodig hernieuwde keuzes te maken over de inzet van re-integratie middelen. Er is sprake van een grote kwetsbare doelgroep die we op weg moeten helpen. We gaan er vooralsnog vanuit dat de herijking binnen de bestaande financiële kaders uitgevoerd kan worden. Wel kan de herijking leiden tot een verschuiving van de accenten tussen de bestaande instrumenten en daarmee budgetten.

Te verwachten financiële mutaties programma Dongen Onderneemt In onderstaande tabel zijn alleen die onderwerpen opgenomen waarvan thans de verwachting is dat hiermee financiële gevolgen mee gemoeid zijn. Financiële effecten Dongen Onderneemt

2024

2025

2026

2027

(indicatief) Investeringen Ambities circulaire economie

Afhankelijk van te maken keuzes

Programmabegroting Opstellen en uitvoeren economische programma Bedragen x € 1.000

28 28

±25

6.5 Dongen Dient! 510 BESTUUR Inwonerparticipatie In het coalitieakkoord ‘Versterken en Vernieuwen’ is het vooraf (meer) betrekken van inwoners bij de beleidsvorming als één van de ambities geformuleerd. Om dit mogelijk te maken bereiden we in de komende programmabegroting een budgetaanvraag voor om structureel in te kunnen zetten op het betrekken van inwoners. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om onderzoek onder inwoners of het instellen van een burgerpanel. Ook een interactievere manier van communicatie richting onze inwoners kan onderdeel worden van de budgetaanvraag. Bij de vaststelling van de opdracht van de Commissie Democratische Vernieuwing is voor 2023 budget vrijgemaakt. Voor de jaren die nog volgen voor deze bestuursperiode zullen eventueel aanvullende middelen worden meegenomen in het begrotingsproces, voor het eerst bij het opstellen van de begroting 2024. Het college beseft dat de middelen voor de genoemde commissie deels overlap vertonen met de budgetgaanvraag die het college voorbereidt. Het college doet dan ook de suggestie om hiervoor één budgetaanvraag voor te bereiden; in aanloop naar de Programmabegroting 2024-2027 zal het college dit bespreken met de Commissie Democratische Vernieuwing.

Onderzoek communicatie gemeente In het coalitieakkoord is aangekondigd dat de gemeente onderzoek gaat doen naar de externe communicatie van de gemeente. In de zomer van 2023 wordt de onderzoeksopdracht opgesteld. Hierbij wordt in overleg met de Commissie Democratische Vernieuwing bekeken of deze opdracht wordt verbreed tot inwonerparticipatie. Uitvoering van het onderzoek door een externe partij is voorzien in de tweede helft van 2023 met een doorloop tot in 2024.

520 DIENSTVERLENING Digitalisering dienstverlening De gemeente Dongen streeft naar een hoge mate van plaatsonafhankelijke dienstverlening voor onze inwoners. Dit betekent dat we waar mogelijk onze diensten digitaal aanbieden. De hiertoe benodigde uitbreiding van het softwarepakket is reeds aangekocht. In 2023 en 2024 implementeren we deze toepassingen.

Dienstverlening Burgerzaken De coronaperiode zorgde samen met het gebrek aan personele capaciteit voor een aanpassing in de dienstverlening. Inzet op het aantrekken van extra medewerkers heeft ervoor gezorgd dat er wanneer nodig meerdere balies geopend worden en dat onze inwoners op meer tijdstippen afspraken in kunnen plannen. Vanaf 2024 verwachten we een piek in het aantal aanvragen van paspoorten en identiteitsbewijzen. Deze zogeheten paspoortpiek speelt landelijk en is het resultaat van de in 2014 aangepaste geldigheidsduur van reisdocumenten voor volwassenen van vijf naar tien jaar. Het aantal aanvragen stijgt ten opzichte van 2023 in 2024 met circa 400%. Hierop voorsorterend zetten we in op vakbekwame medewerkers en op al dan niet tijdelijke capaciteitsuitbreiding, zodat onze inwoners kundige en tijdige dienstverlening mogen blijven verwachten. We open hiervoor een tweede balie waarvoor extra bezetting benodigd is ten opzichte van de huidige situatie. Dit ook in verband met de steeds complexer wordende backoffice werkzaamheden.

29 29

Dongen Dient! Inschrijving en toezicht huisvesting arbeidsmigranten Ondernemers in de regio werven in toenemende mate personele capaciteit uit de EU. De hieruit voortvloeiende registratie- en huisvestigingsvraagstukken hebben in toenemende mate effect op de werkprocessen binnen de gemeente. Aangedreven door de invoering van toeristenbelasting in 2022 steeg het aantal inschrijvingen vanuit het buitenland afgelopen jaar met honderdtallen. Naar verwachting zal deze trend zich de komende jaren voortzetten. De resultaten uit het ‘Veilig Wonen Dongen’-project benadrukken de noodzaak van deugdelijk toezicht op de huisvesting van arbeidsmigranten. Integrale samenwerking ligt ten grondslag aan het kunnen blijven bieden van een veilige woonomgeving voor al onze inwoners, tijdelijk én permanent. De uitvoering van onze wettelijke taken in relatie tot een substantiële stijging van het aantal in- en uitschrijvingen van arbeidsmigranten brengt een hoge werkdruk met zich mee. Een juiste in- of uitschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) en daarmee de borging van de kwaliteit van de BRP ligt ten grondslag aan vrijwel alle gemeentelijke werkprocessen en aan die van overheidsinstanties als de Belastingdienst.

Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging Na diverse keren te zijn uitgesteld treden de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging op 1 januari 2024 in werking. Omgevingswet De Omgevingswet wijzigt het werk op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving ingrijpend. In plaats van een controlerende houding wordt een uitnodigende, faciliterende ontwikkelingsgerichte houding van de gemeente verwacht. Het toetsen aan regels die bepalen wat waar wordt toegelaten (het “nee tenzij” principe) wordt hierbij losgelaten en vervangen door het kijken naar de behoefte en de wijze waarop de gemeente dit mogelijk kan maken (het “ja mits” principe). Het is de bedoeling dat hierdoor meer vrijheid ontstaat, om maatwerk te kunnen leveren voor het realiseren van initiatieven. Daarnaast wordt burgerparticipatie vanaf het begin van een initiatief een belangrijk onderdeel van het proces. Dit zou de kans op bezwaar- en beroepsprocedures moeten verkleinen, waardoor initiatieven sneller kunnen worden geconcretiseerd. Geheel nieuw bij het inwerking treden van de Omgevingswet is dat het begrip “milieuinrichting” wordt losgelaten en vervangen door het begrip “milieubelastende activiteit”. Hierbij wordt gekeken naar de fysieke grenzen van een bedrijf, om te bezien wat er kan en niet kan t.o.v. de omgeving.

Dit betekent een omzetting van alle milieuvergunningen naar één of meerdere “milieubelastende activiteiten”. Dit zal gedurende de komende jaren door de OMWB worden uitgevoerd en zal een kostenverhoging tot gevolg hebben. Wet Kwaliteitsborging Samen met de Omgevingswet treedt ook de Wet Kwaliteitsborging in werking. Hierbij vervalt bij de verlening van omgevingsvergunningen, bij een groot deel hiervan, de toetsing aan het Bouwbesluit. Tevens vervallen hierdoor de toezichtstaken van de gemeente op de bouwplaats. Deze worden door een “private partij” overgenomen. In het kader van deze wet komen er nieuwe werkzaamheden voor de vergunningverleners en toezichthouders bij, waardoor per saldo het effect op de tijdsinvestering minimaal zal zijn. Legesverordening Het in werking treden van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging heeft ook gevolgen voor de legesverordening. Door de gewijzigde systematiek en bepalingen van de Omgevingswet veranderen de kosten die de gemeente maakt in het kader van haar dienstverlening. Naast bovengenoemde wijzigingen heeft het in werking treden van de Omgevingswet tot

30 30

Dongen Dient! gevolg dat gemeenten leges mogen gaan heffen voor het verlenen van vergunningen voor “milieubelastende activiteiten”. Door de Wet Kwaliteitsborging wijzigen in het kader van vergunningverlening de kosten. Dit omdat er minder werkzaamheden worden verricht in het kader van de te heffen leges. De werkzaamheden die er bij komen mogen niet bij de aanvrager of een andere partij in rekening worden gebracht. Financiële gevolgen De structurele financiële effecten van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging zijn nog niet inzichtelijk. De verwachting is dat de legesinkomsten voor de voornoemde wijzigingen binnen de activiteit “bouwen” met 15 tot 20% afnemen. Daarnaast wordt een kostenstijging verwacht van 10 tot 15% door de inwerkingtreding van de genoemde wetten. Uitgangspunt richting opstellen van de Programmabegroting 2024-2027 zal zijn dat de genoemde effecten elkaar opheffen. Gedurende het eerste jaar na de inwerkingtreding (2024) zullen we de effecten monitoren, waarna vanaf de begroting 2025 een gefundeerde inschatting gemaakt kan worden.

530 BEHEER EN ONDERHOUD Verduurzaming gemeentelijk wagenpark Zie hoofdstuk 5, richtinggevende uitspraken

Betere benutting subsidiemogelijkheden In Dongen proberen we zoveel mogelijk werk met werk te maken. Dat houdt in dat als een riolering aan vervanging toe is, we meteen kijken of de weg erboven ook aangepakt moet worden. Ook wordt beoordeeld of de verkeerssituatie verbeterd kan worden. Bij projecten waarbij de verkeersveiligheid wordt bevorderd, bestaat de mogelijkheid tot het verkrijgen van subsidies, bijvoorbeeld vanuit de provincie. Om in aanmerking te komen voor subsidies, dienen ruim van tevoren concreet uitgewerkte plannen ingediend te worden bij de subsidieverstrekker. Omdat binnen de gemeente Dongen de voorbereidingsfase nu relatief kort voor de uitvoeringsfase plaatsvindt, lopen we een aantal van deze subsidiemogelijkheden mis. We willen daarom de voorbereidingsfase naar voren halen, zodat de planning beter aansluit op de subsidiedeadlines. We bezien richting begroting hoe we dit in financieel-technische zin oplossen. Het kan betekenen dat reeds eerder voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld moeten worden. Een andere optie is het financieren van de voorbereidingskosten uit de reguliere begroting. Dit betekent een verschuiving van kosten van het Investeringsprogramma naar de Begroting.

540 AFVAL VANG / doelstelling restafval en zuiverheid afvalstromen In januari 2020 heeft de raad het Uitvoeringsplan Grondstoffen Dongen 2020-2021, Van Afval Naar Grondstof vastgesteld. Op verschillende momenten bent u geïnformeerd over de voortgang van de implementatie. In april 2023 is de raad bijgepraat over de resultaten tot dan toe. Verschillende scenario’s zijn toen gepresenteerd om restafval verder te reduceren. Als vervolg op deze raadsinformatieavond zal in het najaar een opiniërend stuk aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Hierin worden de scenario’s benoemd en aan de raad gevraagd welk scenario zij graag verder uitgewerkt zien. Vanaf 2021 wil de gemeente Dongen maximaal 100 kilogram per persoon per jaar als ongesorteerd huisvuil (fijn en grof restafval) laten verbranden. Voor het behalen van die doelstelling

31 31

Dongen Dient! zijn door de gemeenteraad in januari 2020 diverse maatregelen vastgesteld in het Uitvoeringsplan Grondstoffen. Dit heeft geresulteerd in een flinke afname van de hoeveelheid restafval. De genoemde 100 kg per inwoner is echter niet gehaald. Onderzoek door een extern bureau heeft laten zien dat de gemeente Dongen het zeker niet slecht doet vergeleken met andere gemeenten. 30 kg restafval per inwoner is echter een utopie, dat is aan de orde gekomen tijdens de raadsinformatieavond over dit onderwerp. De hoeveelheid restafval kan nog met kleine stapjes teruggebracht worden. Deze stappen vragen echter wel flinke investeringen.

Te verwachten financiële mutaties programma Dongen Dient In onderstaande tabel zijn alleen die onderwerpen opgenomen waarvan thans de verwachting is dat hiermee financiële gevolgen mee gemoeid zijn. Financiële effecten programma 6

2024

2025

2026

2027

(indicatief) Investeringen Verduurzaming wagenpark

Afhankelijk van te maken keuzes

Programmabegroting Inwonerparticipatie

30

30

30

30

Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging

±0

±0

±0

±0

Bedragen x € 1.000

32 32

6.6 Algemene dekkingsmiddelen, overhead 610 ALGEMENE UITKERING Ravijnjaar Algemene Uitkering Zie hoofdstuk 5 Richtinggevende uitspraken

620 GEMEENTELIJKE BELASTINGEN EN HEFFINGEN Lokale heffingen In de Programmabegroting zal het college een voorstel doen voor de hoogte van de lokale heffingen: de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de Onroerende Zaak Belasting (OZB). Dat voorstel wordt opgesteld binnen de kaders die hiervoor zijn opgenomen in deze Kadernota; de financiële uitgangspunten. Kernpunt hierbij is dat de afvalstoffenheffing en de rioolheffing kostendekkend worden vastgesteld en dat de OZB-opbrengst stijgt met de inflatie.

Onroerende Zaak Belasting (OZB) Bij de tariefbepaling OZB voor het belastingjaar 2024 wordt uitgegaan van de begrote OZBopbrengst 2023 vermeerderd met de indexering in verband met de inflatie. Deze beoogde opbrengst voor 2024 wordt op basis van de verwachte, totale WOZ-waarde van panden in Dongen teruggerekend naar een tarief. De waardeontwikkeling (stijging of daling) van de onroerende zaken als gevolg van de jaarlijkse waardering wordt zodoende gecorrigeerd in de tarieven. Een positieve waardeontwikkeling van het onroerend goed leidt daarmee tot een lager OZB-tarief. Voor het jaar 2024 zal de waarde per 1 januari 2023 worden gebruikt bij toepassing van het tarief. De tarieven voor de eigenaren van woningen en niet-woningen wijken in Dongen af van het landelijk gemiddelde. Eigenaren van woningen betalen in Dongen meer dan het landelijk gemiddelde, terwijl eigenaren van niet-woningen minder betalen. Zoals aangegeven in de Programmabegroting 2023 wil het college wil het tarief voor niet-woningen deze bestuursperiode meer in lijn brengen met het landelijk gemiddelde en tegelijkertijd het tarief voor woningeigenaren verlagen. Deze lijn is in de begroting 2023 ingezet en zal in de komende begroting worden voortgezet.

Aanpassing verordening rioolheffing De VNG heeft de Modelverordening Rioolheffing vervangen om recht te doen aan de bredere invulling van de gemeentelijke watertaken. Wateroverlast en verdroging vragen steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. De Modelverordening Riool- en Waterzorgheffing vervangt daarom de oude Modelverordening Rioolheffing. Van de maatregelen in de publieke ruimte heeft iedereen profijt, daarom worden in de nieuwe situatie zoveel mogelijk percelen in de heffing betrokken. Samen met de deelnemers van de BWB wordt onderzocht hoe de nieuwe verordening zo uniform mogelijk kan worden opgesteld. In Dongen worden middels de huidige verordening alleen de gebruikers van een perceel in de heffing betrokken. De gemeente kan kiezen voor een andere, bredere verdeling van de kosten vanwege de verbrede watertaken. Het opvoeren van de eigenaar als nieuwe heffingsplichtige is een vorm van kostenverdeling over meer heffingsplichtigen. Dit heeft echter geen direct effect op de totaalopbrengst rioolheffing. Hierbij geldt nog steeds dat deze kostendekkend dient te zijn. Ook is het in de nieuwe verordening mogelijk om cultuurgronden en natuurterreinen in de heffing mee te nemen. Vanuit het merendeel van de deelnemers wordt hier niet positief naar gekeken.

De voornaamste reden hiervoor is dat de gemeente bij deze gronden/terreinen vrijwel geen inspanning verricht of kosten maakt voor wat betreft de hemelwaterzorgplicht, de grondwaterzorgplicht en de afvalwaterzorgplicht. Deze taken in het buitengebied liggen vooral bij het waterschap.

33 33

Algemene dekkingsmiddelen, overhead De raad ontvangt de aangepaste verordening zoals gebruikelijk bij de vaststelling van de belastingverordeningen aan het einde van het jaar.

630 OVERIGE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Geen relevante ontwikkelingen

640 OVERHEAD Verduurzaming gemeentelijke panden Op dit moment wordt voor de gemeentelijke gebouwen (met uitzondering van de binnensport) in beeld gebracht wat de mogelijkheden zijn om deze gebouwen te verduurzamen en welke kosten daarmee gemoeid zijn. Dit vloeit voort uit de opdracht die de raad hiertoe heeft verstrekt in het takendebat. De gevraagde informatie zullen medio 2023 aan de raad worden gezonden. Afhankelijk van de te maken keuzes, kan dit leiden tot hogere dotering in de onderhoudsvoorziening of aanvullende investeringskredieten. In afwachting van een onderzoek naar de toekomst van een aantal binnensportaccommodaties zal een dergelijk onderzoek ook voor de binnensportaccommodaties moeten plaatsvinden.

Investeringsplan 2024-2027 en kapitaallasten Zoals gebruikelijk wordt jaarlijks bij de programmabegroting ook het meerjarig investeringsplan geactualiseerd. Dat betekent dat bij de komende programmabegroting het Investeringsplan 2024-2027 wordt aangeboden. Zoals in de voorgaande thema’s benoemd, zullen op enkele onderdelen nieuwe investeringen worden opgenomen (denk aan afronding verkeersplan centrum Dongen en de aanpassing van de openbare ruimte rondom IKC ’s Gravenmoer). De actualisatie zal daarnaast hoofdzakelijk betrekking hebben op verschuivingen tussen de jaren. Het geactualiseerde investeringsplan wordt eveneens in de Programmabegroting 2024-2027 doorgerekend in het effect op de kapitaallasten. Hierbij wordt net als in de begroting 2023 gerekend met een rekenrente van 1,0%. Bij de berekening van de kapitaallasten wordt gerekend met de richtlijnen van de provincie.

Personele lasten Op een aantal plekken binnen de organisatie knelt de bezetting. Het werk is niet in voldoende mate uit te voeren met de beschikbare capaciteit. Richting Programmabegroting 2024 bezien we deze knelpunten en beoordelen we of er op deze plekken behoefte is aan uitbreiding van de capaciteit. We bezien dan tevens de ruimte die er binnen de bestaande personeelsbudgetten is voor uitbreiding. In het licht van de huidige arbeidsmarkt en de grotere vacatureruimte is die ruimte op dit moment in grotere mate dan normaal beschikbaar. Bij een omslaande arbeidsmarkt verdwijnt deze ruimte echter. Dat betekent dat dan alsnog aanvullend personeelsbudget nodig is. We bezien richting Programmabegroting 2024 hoe we hiermee omgaan.

Te verwachten financiële mutaties programma Algemene dekkingsmiddelen en overhead In onderstaande tabel zijn alleen die onderwerpen opgenomen waarvan thans de verwachting is dat hiermee financiële gevolgen mee gemoeid zijn.

34 34

Algemene dekkingsmiddelen, overhead Financiële effecten programma 6

2024

2025

2026

2027

(indicatief) Investeringen Verduurzaming gemeentelijke panden

Afhankelijk van te maken keuzes

Programmabegroting Veronderstellingen Algemene Uitkering

De stelpost pakt per saldo neutraal uit

Hervormingsagenda Jeugd

Volgt uit Meicirculaire

Kapitaallasten

Volgt uit actualisatie Investeringsplan

35 35

7. Financiële uitgangspunten De financiële uitgangspunten voor de Programmabegroting 2024 – 2027 zijn: 1. De Algemene Uitkering wordt geraamd op basis van de Meicirculaire 2023. 2. De financieel-technische uitgangspunten vast te stellen: - De Algemene Uitkering wordt geraamd op basis van de Meicirculaire 2023; - Voor de meerjarenraming wordt uitgegaan van een indexering op baten en lasten. Ten opzichte van de begroting 2023 wordt een indexering toegepast gelijk aan de prijsontwikkeling overheidsconsumptie, netto materieel (IMOC) in de Meicirculaire 2023, met uitzondering van: ❍ De subsidies stijgen met de prijsontwikkeling overheidsconsumptie, netto materieel (IMOC) conform Meicirculaire 2023, tenzij voor een subsidie afwijkende afspraken zijn gemaakt; ❍ Voor loon- en salarisontwikkeling wordt aangesloten bij de meest actuele inzichten per 1 juli 2023.

❍ Voor de indexering van de bijdragen aan de meeste gemeenschappelijke regelingen volgen we de besluitvorming in het algemeen bestuur van de betreffende regeling; ❍ Voor opbrengsten afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een kostendekkend tarief gehanteerd; ❍ Voor de berekening van de OZB-opbrengst 2024 wordt de begrote opbrengst uit 2023 verhoogd met de prijsontwikkeling overheidsconsumptie, netto materieel (IMOC) conform Meicirculaire 2023 plaatsvindt; ❍ De opbrengsten marktgelden, pachtgelden, leges en overige belastingen worden geïndexeerd met de prijsontwikkeling overheidsconsumptie, netto materieel (IMOC) conform Meicirculaire 2023, tenzij reparatie nodig is om kosten en opbrengsten beter met elkaar in balans te brengen. 3. De rekenrente wordt voorlopig vastgesteld op 1,0%. 4. Het bedrag voor onvoorziene uitgaven voor de begroting 2024 en volgende jaren is € 80.000 per jaar. Het college behoudt de ruimte om gemotiveerd af te wijken van de genoemde uitgangspunten als de doorrekeningen, in de aanloop naar de begrotingsbehandeling, hier aanleiding toe geven.

36 36

8. Proces Programmabegroting 2024–2027 Met de Kadernota 2024 wordt zoals gezegd de eerste, belangrijke stap gezet in voorbereiding op de Programmabegroting 2024-2027 die eind september ter behandeling aan uw raad wordt aangeboden. De uitgangspunten uit deze Kadernota vormen de basis waarlangs we de komende periode de Programmabegroting 2024-2027 verder kunnen gaan uitwerken. Om de raad, gezien de actuele ontwikkelingen, goed mee te nemen in de periode tussen het opstellen van deze Kadernota en de uiteindelijke behandeling van de Programmabegroting 2024-2027 stellen wij de onderstaande processtappen voor.

Activiteit

Omschrijving / toelichting / acties

Aanbieding Voorjaarspakket 2023 aan raad Toezending van de Kadernota 2024 (en de jaar

Datum 9-6-2023

rekening 2022 en de berap 2021-1) aan de raad Financiële Commissie

Beantwoording vragen en opstellen

19-6-2023

gezamenlijk advies; tevens bespreking concept-accountantsrapport Technische vragen

Gelegenheid tot het stellen van technische

21-6-2023

vragen door de raadsfracties Beantwoording technische vragen

Beantwoording van de technische vragen

24-6-2023

Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2023

Toelichting effecten Meicirculaire 2023

Halverwege juni

Opiniërende raadsvergadering

Bespreken Kadernota door de raad

6-7-2023

Besluitvormende Raadsvergadering

Vaststellen Voorjaarspakket, inclusief deze

13-7-2023

Kadernota 2024, door de raad Toelichting op het komende begrotingsproces

21-9-2023

Aanbieding Najaarspakket 2023

Toezending van het najaarspakket P&C 2023,

29-9-2023

aan de raad

inclusief de Programmabegroting, aan de raad

Financiële Commissie

Behandeling Najaarspakket, inclusief

Raadsinformatieavond Voorbereiding Begrotingsbehandeling

9-10-2023

Programmabegroting Technische vragen

Deadline indienen technische vragen bij het

11-10-2023

Najaarspakket Beantwoording technische vragen

Beantwoording ingediende technische vragen

26-10-2023

bij het Najaarspakket Opiniërende behandeling

Opiniërende behandeling Programma-

Programmabegroting 2024-2027

begroting 2024-2027

Besluitvormende behandeling

Besluitvormende behandeling Programma-

Programmabegoting 2024-2027

begroting 2024-2027

37 37

2-11-2023 9-11-2023