2023-113471 Bijl1- Kaders cultuurhuis versie 10 maart 2023

Kaders cultuurhuis De Cammeleur Uitwerking Cammeleurconcept 3.0

1

Inhoudsopgave

1 2 3 4

Hoofdstuk Aanleiding en leeswijzer Oplossingsrichting cultuurhuis Kunst en cultuur Kaders cultuurhuis - versterken cultuurfunctie

2

Pagina 3 5 7 11

1. Aanleiding en leeswijzer

1.1 Aanleiding Deze kaderstellende notitie is opgesteld als onderdeel van de uitwerking van de rapportage van de Galan Groep: “Cultuurhuis De Cammeleur – Versterking cultuurfunctie door nieuwe samenwerking” (vastgesteld gemeenteraad oktober 2022). In de oplossingsrichting die de Galan Groep heeft geschetst, wordt een samenwerking tussen de drie Cammeleurpartners voorgesteld: de vorming van een cultuurhuis. De betrokken Cammeleurpartners geven aan achter de conceptuele gedachte van een cultuurhuis te staan. In de uitwerking van het concept concluderen de drie betrokken Cammeleurpartners (Stichting DonckHuys, Theek 5, Het KunstPodium) en de gemeente Dongen dat er behoefte is aan kaders op basis waarvan en waarbinnen dit cultuurhuis gaat opereren. Het cultuurhuis staat voor de nieuwe samenwerking waarlangs de partners – naast hun eigen oorspronkelijke hoofdtaken- gaan opereren. Dit betekent meer aandacht voor gezamenlijke programmering en marketing op het vlak van de culturele podiumfunctie en ook een groter gezamenlijk cursusaanbod aan de Dongenaren. Het idee erachter wordt door alle partijen gedragen en omarmd. Het cultuurhuis is de werktitel voor deze samenwerking. De naamgeving en marketing van het cultuurhuis zijn onderwerpen die worden uitgewerkt na vaststelling van de kaders.

1.2 Leeswijzer Deze notitie start met een uitgebreide inleiding. Daarin is opgenomen welke ontwikkelingen er sinds 2018 toe hebben geleid dat het noodzakelijk was om tot een doorontwikkeling van het Cammeleurconcept te komen. In deze inleiding is daarnaast beschreven wat de versterking van de cultuurfunctie bijdraagt aan de verbetering van het Cammeleurconcept. Vervolgens wordt ingegaan op kunst en cultuur binnen de gemeente Dongen. Hiervoor wordt een historische schets van de gemeente gegeven. Daarna wordt inhoudelijk ingegaan op het belang, de plaats en rol van kunst en cultuur binnen de samenleving van Dongen. De gemeente Dongen heeft geen actueel beleid op het gebied van kunst en cultuur. Binnen diverse andere beleidsstukken is wel ruimte voor en een link met kunst en cultuur(beleving). Relevante passages en beschrijvingen uit die beleidsstukken zijn verzameld. Evenzo worden andere beleidsuitgangspunten aangestipt die niet direct op kunst en cultuur betrekking hebben, maar wel algemene uitgangspunten voor beleid vormen. De aanleiding, het historisch perspectief en vastgestelde beleidspunten worden vervolgens vertaald naar kaders voor het cultuurhuis. De kaders worden opgebouwd vanuit het te bereiken maatschappelijk effect, naar doelen, naar prestaties en indicatoren. Tevens beschrijven we randvoorwaarden.

Op deze wijze ontstaat er duidelijkheid over de doelstellingen, de verwachting en uiteindelijk de verantwoording over de ontvangen subsidie. Deze duidelijkheid en scherpte groeit in de komende drie jaar. Het te realiseren cultuurhuis is een nieuwe ontwikkeling. Het eerste jaar zien we dan ook als nulmeting. De eerste jaren staan in het teken van opbouwen, leren en (door)ontwikkelen.

1.3 Toepassing kaders De kaders gelden als langjarige ambitie en als context voor de individuele opdrachten aan de partners in de Cammeleur. Deze worden – na het vaststellen van voorliggende overkoepelende kaders – uitgewerkt in programma’s van eisen voor elke individuele partij. De programma’s van eisen zullen een hoger detailniveau kennen en dieper ingaan op concrete vragen, opdrachten en verwachtingen per partij. In deze programma’s van eisen zal steeds de relatie gelegd worden naar deze (meer algemene) kaders en doelstellingen, zodat de integrale visie en samenhang geborgd blijft. 3

De reden dat voorliggende algemene kaders gedefinieerd zijn, is dat daarmee de visie op en ambitie voor het cultuurhuis goed beschreven zijn. Hiermee blijft de samenhang van opdrachten aan betrokken organisaties helder en wordt deze geborgd.

4

2. Oplossingsrichting cultuurhuis

2.1 Inleiding In september 2018 is de nieuwe Cammeleur in gebruik genomen. Stichting DonckHuys, Theek 5, Het KunstPodium en ContourdeTwern worden de vaste gebruikers van De Cammeleur. In aanloop naar de opening in 2018 is door de partners een ondernemingsplan opgesteld voor het gebruik en de exploitatie van het gebouw. Bezoekers weten de Cammeleur goed te vinden. Tegelijk blijken enkele aannames onder het ondernemingsplan niet juist en/of niet te stroken met de praktijk en blijken de exploitatiekosten voor het gebouw hoger dan verwacht. De beoogde samenwerking tussen de Cammeleurpartners komt niet goed tot stand. Ook de uitbraak van de Coronapandemie in 2020 is daarbij niet behulpzaam geweest. Eind 2021 is door de gemeente een uitvraag aan de Galan Groep gedaan om een oplossing te zoeken voor de ontstane problemen en om de Cammeleurpartners onderling en met de gemeente te verbinden. De Galan Groep heeft hiervoor gedragen oplossingsrichtingen ontwikkeld. In oktober 2022 is overeenstemming bereikt tussen de culturele partners van de Cammeleur en de gemeente Dongen over de vorming van een cultuurhuis met een versterkte cultuurfunctie en een nieuwe samenwerkingsvorm. Op verzoek van de gemeente heeft de Galan Groep de oplossingsrichting uiteengezet in een plan van aanpak, waarmee de oplossingsrichtingen worden geborgd in nieuwe afspraken en uitwerkingen.

De Cammeleurpartners staan op een punt waarop zij op een nieuwe manier gaan samenwerken. Als onderdeel van dit proces is afgesproken dat er door de gemeente duidelijke kaders worden afgegeven waarop de gemeente en de partners op kunnen terugvallen. Deze kaders zijn belangrijke input voor de jaarlijkse uitvoeringsplannen van de partners. De komende jaren zullen verschillende opgaven gaan spelen waarover mogelijk op een ander moment besluitvorming zal plaatsvinden. Indien nodig zullen deze kaders hierop weer worden aangepast. Uiteraard is er ook een relatie met de Planning & Control cyclus van de gemeente.

2.2 Kernuitgangspunt Het uitgangspunt blijft dat: “De Cammeleur het bruisend sociaal-cultureel hart van Dongen is. Een plek waar ontmoeten, meedoen, ontwikkelen en verbinden centraal staan. Stichtingen, verenigingen, werkgroepen, ondernemers, maar ook individuele bezoekers van alle leeftijden, vinden hier een prettig 'thuis'. De Cammeleur is de huiskamer van Dongen. Resultaat van het ‘ontmoeten, meedoen en verbinden’ is dat de samenhang tussen de Dongenaren wordt versterkt, de leefbaarheid wordt vergroot en de participatie wordt bevorderd. De Cammeleur levert voor gemeente, participanten en gebruikers een duidelijke meerwaarde op. Dit vinden we terug in kwaliteit van het aanbod, zichtbaarheid, gebruik van ruimte en efficiency van beheer.”

2.3 Naar een versterkte cultuurfunctie De huidige partners willen in de komende jaren de samenwerking verder verbeteren. Ze zien hierbij drie belangrijke rode draden: a. Het stimuleren van samenwerking en het creëren van meerwaarde vanuit de samenwerking: Hierbij worden kansen gezien om de programmering inhoudelijk te versterken op het vlak van samenhang, kwaliteit en innovatie. Ook willen de samenwerkende partners meer focus gaan leggen op het werken met doelgroepen en specifieke doelstellingen. Dit zal de programmering qua profilering, marketing en zichtbaarheid verder op de kaart zetten. Daarnaast willen de samenwerkende partners de Dongenaren stimuleren tot een grotere cultuurparticipatie (actief en passief). En ze willen een hernieuwde en meer intensieve samenwerking met partijen in en buiten De Cammeleur (kennis en netwerk). Ook de samenwerking met de lokale horeca wordt gezocht als het gaat om nieuwe/extra activiteiten.

5

b. Gezamenlijke programmering vanuit van de volgende programmalijnen: 1. Versterking van de podiumfunctie: De partners hebben de ambitie om de bekendheid van het podium van De Cammeleur te versterken, zowel in Dongen als daarbuiten. Hierbij wordt gedacht aan versterking van het theater, het poppodium, nieuwe evenementen en projecten en ook exposities. Het gaat hier o.a. om: o Programmering voor professionals en amateurs; o Ruimte voor (jong) talent; o (Meer) concerten / poppodium; o Exposities; o Evenementen. 2. Leven Lang Leren via cursussen en persoonlijke ontwikkeling: o Aanbod verrijkt en leidt tot positieve gezondheid; o Iedereen doet mee, inclusie. c.

Gezamenlijke marketing en communicatie.

6

3. Kunst en cultuur

3.1 Het belang van kunst en cultuur in het algemeen Het begrip cultuur is breed. Het gaat over maken, creatief en scheppend bezig zijn (cultuurparticipatie). Het is – letterlijk – leren handelen en al doende problemen oplossen. Je komt tot nieuwe ideeën en je ontwikkelt inzicht. Cultuur is ook het je laten inspireren hoe anderen creatief en scheppend bezig zijn. Dit kan gaan over een breed aanbod via het lezen van een goed boek, het bezoeken van een toneelstuk van het Zuidelijk Toneel of een cabaretier die je op een net andere manier en met een lach op andere gedachten brengt. Ook voor het behoud van cultuur kunnen met name lokale cultuurbeoefenaars een zeer cruciale rol vervullen. Deze initiatieven kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan de sociale samenhang. Hoe je ook met cultuur bezig bent, het kan jezelf en anderen verrijken. Het kan aanzetten tot eigen initiatief en het kan vanuit verbondenheid door een goede culturele infrastructuur zelfs leiden tot positieve effecten op gezondheid, onderwijs (cultuureducatie), leefbaarheid en veiligheid. Ook zijn er kansen voor de economie: een combinatie van cultuuraanbod en voorzieningen kan lokaal en/of regionaal een positieve bijdrage leveren aan bezoekersstromen en de exploitatie/horeca.

3.2 Kunst en cultuur in Dongen Historische ontwikkeling De gemeente Dongen bestaat sinds oudsher uit de kernen Dongen en de kleinere kernen DongenVaart en Klein Dongen. Bij de gemeentelijke herindeling van 1997 maakt het landelijk gelegen 's Gravenmoer ook onderdeel uit van de gemeente Dongen. Samen hebben deze kernen een rijk verleden, dat honderden jaren teruggaat. Dongen kent haar oorsprong in landbouwgronden aan de rand van een grote veenvlakte. 's Gravenmoer en Vaart waren veenontginningen uit de late Middeleeuwen. De turfhandel was lange tijd het belangrijkste middel van bestaan. Toen de turfhandel na 1500 opdroogde, wist men de tering naar de nering te zetten: mede vanwege de aanwezigheid van de rivier de Donge met een continue schoonwateraanvoer, ontwikkelde Dongen zich tot een centrum van leder- en schoenindustrie. Boerderijen verdwijnen en bedrijfsgebouwen, kerk en gemeentehuis aan de Hoge Ham, de “voornaamste” straat van Dongen verrijzen. Het oude lint, onderdeel van de handelsroute naar Den Bosch is nooit verdwenen. Uiteraard ontwikkelde de gemeente Dongen zich verder en vooral na de Tweede Wereldoorlog groeide de bevolking en nam de welvaart toe.

Dit leidde tot de bouw van verschillende na-oorlogse uitbreidingswijken gebouwd zoals de bomen- en prinsessenbuurt en West 1 en later, vanaf de zeventiger jaren in de 20e eeuw, zijn daar West 2 de Biezen, Hoge Akker en in de 21e eeuw Beljaart aan toegevoegd. ’s Gravenmoer en Klein-Dongen-Vaart ontwikkelden zich als meer agrarische gemeenten. In de 20 e eeuw werden langs de linten in zowel ’s Gravenmoer als Dongen-Vaart uitbreidingswijken gerealiseerd. In de 21e eeuw is in ’s Gravenmoer nog een nieuwe locatie ontwikkeld en zijn er voor Dongen-Vaart plannen voor een de realisatie van nieuwe woningen. De samenleving in Dongen Vanuit deze geschiedenis is er een groot gemeenschapsgevoel ontstaan dat aansluit bij de bredere cultuur van Noord-Brabant met een eigen taal, eigen tradities en een eigen religieuze identiteit. De religieuzen hielden zich niet alleen met het geloof zelf bezig maar hebben door de eeuwen heen ook een grote invloed gehad op onderwijs, gezondheidszorg en de gemeenschap. Voor de gemeente zijn met name de gevestigde broeder- en zuster-orden van groot belang geweest voor het DNA van de gemeenschap. Meer dan een eeuw lang bouwden deze kloosterlingen in Dongen aan een betere samenleving met goed onderwijs en zorg voor de zwakken en zieken.

Ook staan de broeders en zusters aan de wieg van een zorgzame samenleving en een rijk sportief en cultureel verenigingsleven in Dongen. Veel tradities worden daarbij in verenigingsverband beoefend. Oorspronkelijk zijn de veel

7

van die verenigingen mede geïnitieerd door de kerk. Maar met name in de 20e eeuw ontstonden er ook steeds meer initiatieven van buiten het geloof op het terrein van sport en cultuur. DNA van Dongen De gemeente Dongen ligt midden in het Bourgondische Hart van Brabant. De gemeente is een warm dorp vol initiatief en de Dongenaar is vindingrijk en weet met beperkte middelen ontzettend veel te bereiken.

De gemeente heeft als leus 'Gewoon bijzonder' te zijn: “De gemeente Dongen is van zand en turf, katholiek en protestants-christelijk, Brabants en Hollands. In onze gewoonten, tradities en de inrichting van onze kernen is dat nog steeds mooi zichtbaar. De kernen vullen elkaar aan, net als de inwoners. Met elkaar hébben we het goed voor elkaar en zíjn we goed voor elkaar. We hebben een sterke traditie in de maakindustrie, van oudsher gekenmerkt door armoede. Dat maakte ons vindingrijk, initiatiefrijk, warm en goed voor elkaar. Dát is ons DNA. Dat maakt Dongen ‘gewoon’ bijzonder.” In samenhang met het Dongens DNA biedt het organiseren en/of faciliteren van evenementen kansen voor De Cammeleur. Cultuur in beleidsstukken Deze rijke geschiedenis van cultuur en verbinding is ook nog steeds terug te vinden in het beleid van de gemeente. Vanuit het (oude) cultuurbeleid is de visie als volgt geformuleerd: "Cultuur en cultuuruitingen dragen bij aan de ontplooiing van de individuele inwoner van Dongen en aan de ontwikkeling van de leefbaarheid in de gemeente door handhaving van een gevarieerd en zowel kwantitatief als kwalitatief hoog activiteitenaanbod ten behoeve van het vergroten van het publieksbereik en optimalisering van de actieve participatie”.

In het Coalitieakkoord is opgenomen dat initiatieven die kinderen de mogelijkheid bieden om kennis te maken met dans, muziek en toneel worden gestimuleerd. De gemeente onderscheidt binnen het cultuurbeleid de amateurkunst, de beeldende kunst, het bibliotheek werk, cultureel erfgoed, cultuureducatie en de podiumkunsten. Binnen het thema Leven in de programmabegroting zijn de volgen doelen te onderscheiden: ▪ ▪

▪

Sport: het stimuleren van sport en bewegen en zorgdragen voor adequate voorzieningen (zoals accommodaties). Verenigingsleven/ sociaal-cultureel: Bevorderen van maatschappelijke participatie, versterken van sociale cohesie, koesteren van gemeenschapszin/leefbaarheid, de vele evenementen en activiteiten en het bloeiende verenigingsleven. Cultuur: Kinderen en jongeren ontwikkelen zich meer op het gebied van kunst en daarnaast bevorderen we gelijke kansen en een centrale vindplaats voor kunst- en cultuuraanbieders in Dongen.

8

▪

▪

▪

▪

Cultureel erfgoed: het in stand houden van onze gemeentelijke monumenten en identiteitsbepalende objecten en daarmee bijdragen aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, voor zowel bewoners als bezoekers. Recreatie en toerisme: het uitbreiden van mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie in onze gemeente en daarmee onze positie in de regio op het gebied van recreatie en toerisme versterken. Aandacht voor specifieke doelgroepen op het vlak van gezondheid en bewegen, het voorkomen van eenzaamheid en het wegwerken van achterstanden onder andere van kinderen en ouderen. De gemeente wil daarnaast werken aan de uitwerking en uitvoering van de uitgangspunten toekomstvisie Kunstonderwijs (cultuurparticipatie en talentontwikkeling) en het zoeken van verbinding en samenwerking op dit vlak.

Cultuur in relatie tot andere beleidsterreinen In de onderwijsvisie Opgroeien in de gemeente Dongen is het volgende opgenomen over kunst en cultuur: “Kunst en cultuur verrijken de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het draagt bij aan het vergroten van zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en biedt mogelijkheden om onderwijsvakken op een andere wijze aan te bieden. Het aanbod van de verschillende kunstdisciplines (onder andere dans, theater en muziek) en de bibliotheek is voor alle jeugdigen in de gemeente Dongen beschikbaar. De komende periode werken we samen om het aanbod duidelijker te positioneren zodat nog meer kinderen en jongeren kunnen profiteren van het aanbod en dat voor kinderopvang en onderwijs (ook naschools) inzichtelijk wordt uit welk aanbod er gekozen kan worden”. Als speerpunt is dan ook opgenomen dat onze leerlingen zich ontwikkelen op het gebied van cultuur. Vanuit de visie sociaal domein vinden we het belangrijk dat onze inwoners gezond en gelukkig zijn en kunnen meedoen. Onze kernboodschap is dat iedereen in Dongen meedoet in de samenleving en dit doet naar vermogen. We stellen de leefwereld van de mens centraal. Ons doel is dat mensen een positief gezond, gelukkig en een betekenisvol leven leiden. De gemeente Dongen reikt hier handvatten aan gericht op zelfredzaamheid, samenredzaamheid en participatie.

Daarbij gaan we uit van wat kan en wat men kan leren. We willen een gezonde, sterke en sociale samenleving zijn. Kunst en cultuur dragen hieraan bij. Voor de gemeente is het zorgen voor de bewoners die het nodig hebben een belangrijke prioriteit. De belangrijkste drijfveer van de gemeente is dat inwoners regie kunnen voeren over hun eigen leven, kijken naar wat die inwoner wel kan en ook zelf kan. De eigen verantwoordelijkheid staat bovenaan al dan niet met ondersteuning. Daarnaast wordt stevig ingezet op normalisatie en preventie. Tot slot is er nog een belang van de “global goals” waar de gemeente Dongen ook actief in is. Deze 17 internationale doelstellingen zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. Ook de gemeente Dongen doet mee in het Nederlandse netwerk dat aan de internationale doelen wil bijdragen. Een aantal van deze doelen zijn ook relevant voor dit beleidskader. Denk aan de doelen van inclusie en het uitbannen van armoede. Het streven naar een goed en gezond leven voor iedereen. Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen. Gelijke rechten voor iedereen inclusief aansluit op publieke diensten en juridische ondersteuning, maar ook aandacht voor belangrijke doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en het tegen gaan van klimaatsverandering.

Voor sommige van deze doelstellingen zal de Cammeleur een directe bijdrage kunnen leveren, voor andere doelstellingen zal de invloed indirect zijn. Rol gemeente Op basis van de rijke geschiedenis van Dongen bestaat er een breed aanbod van verenigingen en mensen die culturele initiatieven ontplooien en realiseren. Dat is de kracht van Dongen. Men doet dit heel veel op eigen kracht. Toch vindt de gemeente het ook haar taak om, daar waar het nodig is, het 9

culturele klimaat een duwtje in de rug te geven. Dit doet ze vooral door het beschikbaar stellen van goede accommodaties (sociaal-culturele infrastructuur), door het stimuleren van samenwerking tussen allerlei belangrijke partners in de gemeente en de regio en door het beschikbaar stellen van subsidies. De gemeente vindt het van belang dat iedereen kennis kan maken met cultuur. Partners Cammeleur •

Het KunstPodium is een stichting die het aanbod van kunst en cultuur in Dongen (en omstreken) organiseert. In opdracht van de gemeente Dongen heeft Het KunstPodium de rol van onafhankelijke intermediair die vraag en aanbod op het gebied van kunst- en cultuureducatie en participatie samenbrengt. 1. Het KunstPodium is de aanbieder en verbinder is op het gebied van kunst & cultuur als vrijetijdsbesteding voor alle inwoners van Dongen. Het KunstPodium organiseert activiteiten, projecten en evenementen in Dongen en het actueel aanbod in beeld brengt (cultuurloket). Dit mede in samenwerking met verenigingen en stichtingen. 2. Het KunstPodium organiseert de verdieping in kunst- en cultuuronderwijs door het organiseren en faciliteren van cursussen voor alle inwoners van Dongen, zoals muziek-, dans-, fotografielessen, etc. Het doel is om zoveel mogelijk mensen in aanraking te brengen met kunst en cultuur: kennismaken, deelnemen (passief of actief) en/of talentontwikkeling

•

Theek 5 vervult de vijf wettelijke taken volgens de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheken) die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van de inwoners: 1. ter beschikking stellen van kennis en informatie; 2. bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; 3. bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; 4. organiseren van ontmoeting en debat; 5. laten kennis maken met kunst en cultuur. Theek 5 richt zich dan ook op het organiseren van cursussen op het gebied van taal- en digitale vaardigheden, zodat iedereen mee kan doen in de samenleving. Daarnaast organiseert Theek 5 activiteiten gericht op lezen en literatuur voor alle inwoners van Dongen en verzorgt het een informatiepunt voor de digitale overheid.

•

DonckHuys1 vervult de rol van beheerder en exploitant van De Cammeleur en stelt zichzelf de volgende opgaven: 1. Beheren van MFA De Cammeleur. Dit betreft de instandhouding van gebouw en installaties, het dagelijks beheer, het contractonderhoud, de veiligheid en de centrale dienstverlening aan huurders en bezoekers. 2. Faciliteren van activiteiten van derden door het laagdrempelig en zo optimaal mogelijk verhuren van ruimten en voorzieningen. De stichting ondersteunt deze activiteiten met kennis en kunde, brengt partijen samen, trekt activiteiten aan en stimuleert nieuwe initiatieven. 3. Programmeren van eigen sociaal-cultureel aanbod waarmee wordt ingespeeld op vragen en behoeften of trends en ontwikkelingen.

1 Stichting DonckHuys is eigenaar van DonckHuys Horeca BV, die de horeca in De Cammeleur exploiteert.

10

4

Kaders cultuurhuis - versterken cultuurfunctie

4.1 Inleiding Het opstellen van een brede visie op cultuur is op dit moment niet aan de orde. Wel zijn duidelijke doelen en kaders nodig om met de juiste verwachtingen en opdrachten sturing te kunnen geven aan de Cammeleurpartners. De Cammeleur en haar partners nemen immers een belangrijke positie in binnen het (sociaal-)culturele veld in Dongen. De Cammeleur is het culturele hart van Dongen. Het gebouw is multifunctioneel en herbergt meerdere functies zoals theater, bibliotheek, podium, evenementen, projecten en exposities. Dit is meteen zichtbaar als je het gebouw binnenloopt. Je ziet meteen de prominente bibliotheekfunctie, de veelheid aan muziek en dans via het Kunstpodium, de diverse verengingsactiviteiten en tot slot de podiumfunctie met een eigen unieke programmering. Voor alle activiteiten geldt dat een gezonde dosis ondernemerschap noodzakelijk is om al deze activiteiten mogelijk te maken. De cultuurfunctie is een constante factor, maar staat ook open voor voortdurende vernieuwing en ze speelt in op belangrijke maatschappelijke thema’s (zoals inclusie en klimaatdoelen). Vanuit de versterking van de cultuurfunctie zal de komende jaren door het ‘cultuurhuis’ via een actieve programmering worden gewerkt langs de volgende programmalijnen.

In de eerste plaats aan een sterkere profilering van de podiumfunctie in en rondom Dongen zoals via het theater, een poppodium, evenementen, projecten en exposities. Het gaat om programmering voor professionals en amateurs. Er wordt ruimte geboden aan (jong) talent en er zullen meer concerten worden georganiseerd. De tweede lijn zal gaan over Leven Lang Leren. Via een rijk cursusaanbod zullen veel mogelijkheden worden geboden voor persoonlijke ontwikkeling. Dit aanbod verrijkt en leidt tot positieve gezondheid en biedt ook kansen voor inclusie (iedereen doet mee). Beide programmalijnen zijn nauw verbonden. Podium inspireert tot cursus en verdieping en omgekeerd biedt het podium een plek waar opgedane kennis en ervaring getoond kan worden. De verbinding tussen die programmalijnen en de samenwerking op dat vlak door de partners vormt het fundament van het cultuurhuis. Als afgeleide vraagt dit ook gezamenlijke marketing en communicatie om het cultuurhuis goed zichtbaar te maken, te profileren en te zorgen voor het bereiken van de gewenste doelgroepen. Van hieruit zijn de onderstaande doelstellingen voor het cultuurhuis als volgt gedefinieerd. Bij deze geformuleerde doelstelling wordt geen onderscheid gemaakt welke partner de zaken uitvoert omdat het vanuit de gezamenlijkheid wordt aangepakt. Het is de verantwoordelijkheid van de partners om dit zelf te organiseren.

4.2 Toepassing De kaders voor het cultuurhuis hebben een meer algemeen karakter, omdat zij bedoeld zijn om de samenhang tussen de inspanningen van de partners te beschrijven. De kaders geven daarmee een allesomvattend beeld van de langjarige ambitie en doelstellingen die de gemeente voor ogen heeft met het cultuurhuis. Dit zal in individuele opdrachten en programma’s van eisen per deelnemende partij verder uitgewerkt en gespecificeerd worden. Het cultuurhuis is een nieuwe ontwikkeling en vraagt een andere manier van samenwerken en programmeren van de partners. De gemeente wil daar ruimte voor bieden. Ruimte om te leren, te groeien en te ontdekken. Het eerste jaar zal dan ook in het teken staan van een nulmeting en het inregelen van de samenwerking. Op basis hiervan zullen we te verwachten prestaties steeds verder concretiseren en aanscherpen. Gaandeweg het vorderen van het cultuurhuis zal er meer sturing mogelijk zijn. Daarbij zal de gemeente goed in contact blijven met de partners, aangezien zij de professionals op de inhoud zijn. De gemeente vindt het van meerwaarde die expertise te benutten. Uitgangspunt in de vormgeving van het cultuurhuis is dat de werkzaamheden van de partners (Theek 5, DonckHuys en KunstPodium) - waar deze zich ervoor lenen - zoveel als mogelijk ondergebracht worden in het cultuurhuis, vanuit de gedachte “Kan het ook samen?”.

11

De ambitie is dat het onderbrengen van programma’s en activiteiten in het cultuurhuis leidt tot een meerwaarde voor de bezoekers en voor de cultuurparticipatie, doordat er verbindingen gemaakt worden tussen de expertises van de partners. Het geheel (gezamenlijk programma in het cultuurhuis) is daarmee méér dan de som der delen (de activiteiten en programma’s die elke partij overhevelt naar het cultuurhuis). Daarnaast blijft er ook ruimte voor individuele opdrachten en activiteiten / programma’s per partij. De gemeente biedt in de uitvoering van dit uitgangspunt ruimte voor een groeimodel. Gaandeweg de samenwerking in het cultuurhuis zal er steeds meer programma ondergebracht worden in het cultuurhuis. De verwachting is dat er op basis van positieve ervaringen van bezoekers en partners steeds meer kansen en mogelijkheden gezien worden om de samenwerking in het cultuurhuis uit te bouwen en te versterken. In de opbouwfase van het cultuurhuis zal de samenwerking veelal gericht zijn op het ‘laden van de Cammeleur als gebouw’. Met de ambitie dit – waar zich kansen voordoen – dit te verbreden, ook naar gezamenlijk programma op andere locaties dan in De Cammeleur. 4.3 Maatschappelijke opgaven Hieronder zijn kort enkele belangrijke opgaven benoemd waar de gemeente zich de komende jaren voor gesteld ziet en waarin het cultuurhuis met haar programmering een rol kan vervullen. • •

De inclusieve samenleving: hoe kunnen alle inwoners mee (blijven) doen in de samenleving. Tegengaan van gezondheidsverschillen en sociale ongelijkheid: hoe kunnen we vanuit een brede blik de maatschappelijke veerkracht en brede welvaart (welbevinden en geluk) voor iedereen verhogen. Toekomstbestendig verenigingsleven: hoe kunnen we sport en cultuur stimuleren en het verenigingsleven versterken. Informatiesamenleving: digitale technologie heeft de maatschappij in een kwart eeuw ingrijpend veranderd.

• •

4.4 Inhoudelijke kaders (Mee)maken en Meedoen - cultuurhuis Taken: 1. 2. 3. 4. 5.

Deelname aan kunst en cultuur voor alle inwoners toegankelijk maken* Professionaliseren en stimuleren kunst- en cultuurdeelname Vormgeven van De Cammeleur als culturele hotspot Organiseren van (culturele) activiteiten en evenementen Stimuleren van samenwerking met / ondersteunen van partners, cultuuraanbieders en culturele partijen

* In eerste instantie richten op de ‘traditioneel’ bekende vormen van cultuur: theater, muziek, zang, dans, literatuur, film, spoken word, podium.

Maatschappelijk effect De gemeente wil kunst en cultuur voor alle inwoners toegankelijk maken. Dit geldt van jong tot oud. Het beoogde maatschappelijk effect is dat onze inwoners ook via de weg van kunst en cultuur mee kunnen doen aan onze samenleving. Deze verrijkende ervaring draagt bij aan positieve gezondheid van onze inwoners en aan de ervaren leefbaarheid in onze gemeente.

Door de Cammeleur als cultureel hart vorm te geven en te profileren wordt kunst en cultuuraanbod beter vindbaar en zichtbaar in de gemeente. Daarmee worden kunst en cultuur eenvoudiger toegankelijk. Programmering en communicatie moeten hierop 12

afgestemd zijn. Liefst is er altijd wat te doen, en lopen inwoners ook spontaan binnen voor kunst en cultuur. Het cultuurhuis zorgt voor een aansprekende programmering, met voorstellingen, optredens, evenementen en exposities voor meerdere doelgroepen, ongeacht leeftijd, herkomst, inkomensklasse etc. Daarbij is ruimte voor het presenteren van amateurkunst en ruimte voor presentatie van professionele kunst, die inwoners verrijkt en inspireert en mogelijk ook stimuleert om zelf aan kunst- en cultuurbeoefening mee te doen. Beleidsdoelen • •

• • • • • •

Bijdragen aan een levendige cultuursector met epicentrum van culturele activiteit in De Cammeleur Er is een levendig cultuuraanbod in Dongen dat bijdraagt aan leefbaarheid van de drie kernen en gemeente als totaal. Het culturele epicentrum bevindt zich in De Cammeleur in de kern Dongen, maar het uitgangspunt is dat de programmering ook goed gevonden en gebruikt wordt door de inwoners uit de andere kernen. Het cultuurhuis werkt enerzijds vraaggestuurd (goed luisteren naar en aansluiten bij wensen, behoeften en mogelijkheden vanuit de samenleving), maar prikkelt, inspireert en enthousiasmeert inwoners anderzijds ook. Het is belangrijk dat de activiteiten van het cultuurhuis voor alle inwoners laagdrempelig toegankelijk zijn: inclusie. Dus voor alle leeftijdsgroepen, alle inkomenscategorieën, etc. Er wordt samenwerking en partnerschap tussen de deelnemers in het cultuurhuis gevraagd, met als doel een veelzijdig en aantrekkelijk aanbod te realiseren. Er wordt een gelijk speelveld gecreëerd waarin alle culturele aanbieders goed zichtbaar worden voor cultuurconsumenten in de gemeente. Er is (podium) ruimte voor amateurkunst en professionele kunst. De afzonderlijke opdrachten van de partners in het cultuurhuis (Theek 5, Het KunstPodium, Stichting DonckHuys) gelden als input in deze opdracht.

Resultaatverwachting

Prestatie-indicatoren

1. Alle inwoners in de gemeente Dongen worden (elk jaar) in potentie bereikt met het aanbod binnen het cultuurhuis. Er is sprake van een divers programma en lesaanbod.

•

•

2. Het cultuurhuis zorgt dat De Cammeleur het culturele hart van kunst en cultuur in Dongen is.

Aantal bereikte doelgroepen en leeftijdsgroepen. Bij de start van het cultuurhuis wordt deze open inventarisatie gemaakt, in volgende jaren kan de gemeente focusgroepen aanwijzen. Beschrijving van aanbod dat geleverd is: aandeel structureel aanbod vs incidentele activiteiten. In het eerste jaar wordt geïnventariseerd wat er geboden kan worden, in volgende jaren zal verdere sturing aangebracht worden waar dat nodig is.

Beschrijving aantal projecten, activiteiten, cursussen en voorstellingen per jaar, per doelgroep, voorzien van bereik (bezoekers / deelnemers). Bij aanvang volstaat inventariseren, na een of enkele jaren kan concreter gestuurd worden op aantallen. In de beschrijving wordt expliciete aandacht gevraagd voor:

13

•

•

•

Beschrijving van de mate waarin gewerkt is aan gezamenlijke programmering vanuit de twee programmalijnen: versterken van de podiumfunctie + leven lang leren. Beschrijving van de wijze waarop de verbinding gelegd is tussen de twee programmalijnen versterken van de podiumfunctie + leven lang leren.

Mate waarin gewerkt is met een gezamenlijke marketing- en communicatiestrategie.

•

Lange termijn ambitie: Mate waarin ook bezoekers van buiten de gemeente bereikt worden met de programmering

3. Periodiek (bijvoorbeeld eens per 1 of 2 jaar) wordt de klanttevredenheid van bezoekers en deelnemers gemeten ten aanzien van het aanbod. Ook wordt periodiek (bijvoorbeeld eens in de 3 of 4 jaren) een enquête onder alle inwoners uitgezet om te zien welke doelgroepen bereikt worden.

•

Klanttevredenheid in de vorm van een rapportcijfer opgevraagd in de jaarlijkse enquête. Na enkele jaren kunnen streefcijfers opgenomen worden als de trend daar aanleiding toe geeft.

4. Bij de cultuuraanbieders en de amateurkunst- en muziekverenigingen wordt periodiek (bijvoorbeeld eens per 1 of 2 jaar) de klanttevredenheid gemeten ten aanzien van de samenwerking met het cultuurhuis en de facilitering van het cultuurveld.

•

Tevredenheid via scores (rapportcijfer) opgehaald in jaarlijkse enquête. Na enkele jaren kunnen streefcijfers opgenomen worden als de trend daar aanleiding toe geeft.

5. Het cultuurhuis ondersteunt projecten en activiteiten van derden en andere culturele aanbieders (uitleen materiaal bijvoorbeeld, beschikbaar stellen van faciliteiten, inhuur van personeel, etc).

• • •

Aantal ondersteuningsvragen, Aantal ondersteuningen, Type ondersteuning gevraagd en geleverd

Deze informatie is in beginsel beschrijvend gevraagd als inventarisatie, niet als sturingsmechanisme. Toelichting op de opdracht Ten aanzien van het belang van toetsing en actief bevragen partners in het culturele veld, verenigingsleven en dorpspartijen: de opdracht aan het cultuurhuis is om vraaggericht te werken. Daartoe is het goed inventariseren en volgen van de vraag een basisvereiste. Vragen kunnen in de loop der tijd veranderen als gevolg van ontwikkelingen in de maatschappij, als gevolg van tevredenheid/enthousiasme en effect van geleverde diensten en/of als gevolg van toetreden of wegvallen van (culturele) spelers in de gemeente. De resultaten van de enquête dienen als input voor het vormgeven van aanbod en dienstverlening in het daaropvolgende jaar. Het moment van bevragen moet hierop aansluiten, zodat het mogelijk is om eventuele gevraagde wijzigingen door te kunnen voeren voor het daaropvolgende jaar.

14

De gemeente wordt op de hoogte gesteld van de resultaten, zodat deze ook verwerkt kunnen worden in het programma van eisen voor navolgende jaren.

4.5 Randvoorwaardelijke kaders Naast de hiervoor beschreven inhoudelijke kaders en doelstellingen zijn de volgende randvoorwaarden van belang voor het cultuurhuis. Organisatorisch Aansturing Vrijwilligers Veilige omgeving Partnerschap

Toelichting / indicator Duidelijke afspraken worden vastgelegd over wie verantwoordelijk is voor aansturing van medewerkers en vrijwilligers. Het cultuurhuis heeft een eigen vrijwilligersbeleid. De partners van het cultuurhuis bieden een veilige omgeving voor beoefenaars en aanbieders en voldoen aan de Cultuurcode. Er wordt een hecht partnerschap/ sterk netwerk ontwikkeld tussen de cultuurhuispartners. (voor definitie ‘partnerschap’ zie de toelichting onder deze tabel) • Aantal gezamenlijk ontwikkelde activiteiten/programma’s. • Beschrijving van aard en frequentie van contact en overleg tussen de partners in het cultuurhuis. • Onderlinge tevredenheid over partnerschap, communicatie en wijze van ontwikkelen en aanbieden van activiteiten en ondersteuning. Er worden duidelijke afspraken gemaakt over commerciële en non-profit activiteiten.

In de resultaatverwachting wordt gesproken over ‘partnerschap’. Hier verstaan wij onder: een nauwe samenwerkingsrelatie waarmee gewerkt wordt aan een gemeenschappelijk doel en/of wederzijdse voordelen. In het ideaalbeeld van de gemeente Dongen is er in het partnerschap sprake van partners die elkaar wederzijds met respect behandelen en waar over en weer goed naar elkaar geluisterd wordt. Bij partnerschap hoort een goede communicatie. Iets wat zich uit in regelmatige contactmomenten (meerdere keren per jaar) waar formeel en informeel met elkaar afgestemd wordt over het gezamenlijke doel. Vanuit het cultuurhuis wordt een groot deel van de programmering door minimaal 2 van de deelnemende partners ontwikkeld / geprogrammeerd vanuit het uitgangspunt dat deze samenwerking een meerwaarde heeft voor het aanbod. Financieel Subsidiebijdrage Horeca Externe financiering

Cultureel ondernemerschap

Toelichting / indicator Vastleggen hoogte budget en wijze van samenstelling budget. Vastleggen welk deel komt uit bestaande budgetten / opdrachten van organisaties. Duidelijk wordt vastgelegd welke afspraken gemaakt worden met DonckHuys Horeca BV over hoe en onder welke voorwaarden de horeca het cultuurhuis kan faciliteren. Opdracht om op zoek te gaan naar fondsen en/of andere externe subsidies/bijdragen voor medefinanciering van het inhoudelijk programma van het cultuurhuis. We gaan uit van een groeimodel. Marktonderzoek zakelijke markt. Actieve werving van externe fondsen en subsidies. Meer ruimte bieden om te ondernemen.

Het totale financiële kader voor het Cammeleur 3.0 concept bestaat uit de som van de middelen die de gemeente jaarlijks beschikbaar heeft voor de Cammeleurpartners. Op basis van de kaders gaan de Cammeleurpartners aan de slag met de uitwerking en invulling van cultuurhuis. Afhankelijk van de 15

precieze invulling kunnen de plannen om (incidentele of structurele) extra middelen vragen. In dat geval wordt een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd. De Galan Groep heeft de gemeente geadviseerd om tenminste in de vorm van een startsubsidie het cultuurhuis van de kant te krijgen. Juridisch Samenwerkingsovereenkomst

Huurovereenkomst Governance

Overig Wet- en regelgeving

Toelichting / indicator • Samenwerking dient in een samenwerkingsovereenkomst vastgelegd te worden. • Duidelijk moet zijn vastgelegd wat elke organisatie inbrengt aan geld, menskracht en eventueel materialen. • Duidelijke afspraken zijn vastgelegd over hoe wordt omgegaan met risico’s en eventuele (financiële) overschotten en tekorten. • Afspraken worden vastgelegd over hoe wordt omgegaan met eventuele belangenverstrengeling. • Een heldere administratieve (sub)organisatie moet worden opgezet waarbinnen uitputting van de diverse afspraken en bijdragen overzichtelijk kan worden gevolgd. • Duidelijke afspraken zijn gemaakt over het toelaten/afstoten van een samenwerkingspartner binnen het cultuurhuis. • Vastgelegd wordt hoe wordt samengewerkt met externe partijen, waaronder de lokale horeca en evenementenorganisatoren. Afspraken over het gebruik van ruimten en faciliteiten in De Cammeleur. • Governance code cultuur. • Onafhankelijk voorzitter. Toelichting / indicator Voldoen aan bestaande wet- en regelgeving.

16